Ustawa wodna z dnia 19 września 1922 r.

Wody są albo publiczne, albo prywatne. Pierwsze stanowią własność publiczną (część

dobra publicznego), drugie są własnością prywatną.

Wody publiczne.

(1)

Wszystkie wody są publiczne, o ile z mocy niniejszej ustawy (art. 4) albo wskutek

szczególnych tytułów prawnych nie stanowią własności prywatnej.

(2)

Na wodach publicznych nie można nabywać ani praw własności, ani innych praw prywatnych,

oprócz uprawnień, przewidzianych niniejszą ustawą.

(3)

Woda, odprowadzona z wody publicznej z obowiązkiem doprowadzenia jej do tej samej

albo innej wody publicznej, pozostaje wodą publiczną.

Zamiana na wody publiczne.

(1)

Prywatne wody płynące i jeziora mogą być w drodze ustawodawczej zaliczone do kategorji

wód publicznych w Interesie publicznym.

(2)

Jeżeli wskutek tej zmiany zajdzie potrzeba obciążenia służebnością lub wywłaszczenia

gruntu”, poszkodowany otrzyma wynagrodzenie od Państwa.

(3)

Jeżeli dotychczasowe użytkowanie wody lub łożyska przez uprawnionego zostanie zmienione

lub uszczuplone, otrzymuje on odszkodowanie. Od tego odszkodowania należy odliczyć

ciężary, jakie dotychczas ponosił uprawniony.

Wody prywatne.

Następujące wody należą do właściciela gruntu z samego prawa, o ile temu nie stają

na przeszkodzie prawa, nabyte przez inne osoby

a)

woda z opadów atmosferycznych;

b)

woda, zawarta w znajdujących się w jego gruncie jeziorach, stawach, sadzawkach, studniach

i innych zbiornikach, tudzież w wodo* ciągach, kanałach i rowach;

c)

woda podziemna, znajdująca się w jego gruntach, i źródła, wypływające na powierzchni

jego gruntów, z wyjątkiem źródeł mineralnych, podlegających monopolowi, i wód cementowych,

objętych zastrzeżeniami górniczerni;

d)

odpływy z powyższych wód, dopóki nie spłyną na cudzy grunt albo do cudzej wody prywatnej

lub do wody publicznej.

Przynależność wód prywatnych.

(1)

O ile nic innego nie zostanie udowodnione, płynące wody prywatne uważać należy za

przynależne do tych gruntów, przez które, albo między któremi przepływają.

(2)

Granicę własności prywatnych wód płynących określa między gruntami nadbrzeżnemi

a)

leżącemi po przeciwległych brzegach - linja, biegnąca środkiem wody przy stanie zwyczajnym

(średnim);

b)

przyległemi-linja, idąca prostopadle od punktu przecięcia ich granicy z linją brzegu

(art. 6) do wyżej oznaczonej linji środkowej.

(3)

Sposób oznaczenia zwyczajnego (średniego) stanu wody określi rozporządzenie Ministra

Robót Publicznych.

(4)

Na wodach granicznych sięga własność obywateli polskich, o ile stosunki własności

nie zostały inaczej uregulowane, do granicy Państwa.

(5)

Powyższe postanowienia stosują się takie do jezior, nie należących do wód płynących,

o ile własność w inny sposób nie została uregulowana.

Linja brzegu.

(1)

Granicę między łożyskiem wody a przyległemi gruntami oznacza się, gdzie jest wyraźna

krawędź brzegu, według tej krawędzi, zresztą według granicy porostu traw, o ile zaś

ta granica leży powyżej zwyczajnego (średniego) stanu wody- według tegoż stanu wody.

(2)

Linja brzegu może być ustalona przez władzę wodną w razie potrzeby po wysłuchaniu

właścicieli gruntów nadbrzeżnych i innych osób interesowanych. Interesowani mogą zażądać

ustalenia linji brzegu na koszt własny.

(3)

W razie zmiany łożyska wody może być linja brzegu ponownie ustalona.

(4)

Linję brzegu ustala władza wodna na podstawie postępowania, które przeprowadzi według

postanowień części szóstej niniejszej ustawy. Ustalenie to nie przesądza jednak dochodzenia

prawa, opartego na tytule prywatno-prawnym, na zwykłej drodze prawa.

Przymuliska na wodach płynących.

(1)

Przymuliska, powstające stopniowo i niepostrzeżenie przy gruntach nadbrzeżnych wód

płynących, zarówno jak i odsypiska, jakie tworzy woda płynąca, oddalając się niepostrzeżenie

od jednego brzegu, a przenosząc na drugi, przypadają na rzecz właścicieli nadbrzeżnych

w granicach, określonych w art. 5, ust. 2, punkcie b, z obowiązkiem pozostawienia

ścieżki lub drogi holowniczej wzdłuż rzek żeglownych i spławnych.

(2)

To samo stosuje się do powiększenia gruntów nadbrzeżnych, powstałego skutkiem naturalnego

obniżenia zwierciadła wody.

(3)

Prawo to nie dotyczy odsypisk morskich, które stanowią własność Państwa.

Przymuliska na jeziorach i stawach.

(1)

W jeziorach i stawach, które nie należą do właścicieli nadbrzeżnych, przymuliska i

powierzchnie przybrzeżne, osuszone wskutek obniżenia zwierciadła wody, pozostają w

dotychczasowych granicach własnością właścicieli jezior i stawów. Muszą oni jednak

zezwolić właścicielom nadbrzeżnym na dostąp do wody, o ile to jest konieczne do wykonywania

zwykłego użytkowania w dotychczasowym zakresie.

(2)

Natomiast właściciele jezior i stawów nie nabywają żadnego prawa do gruntów nadbrzeżnych,

jakie woda pokrywa podczas wylewów.

Odsypiska i grunty, uzyskane przez regulację.

(1)

Grunt, uzyskany wskutek budowli regulacyjnych między linją brzegu a budowlami regulacyjnemi,

tudzież łożyska wód płynących, odcięte przekopami, przypadają tym, którzy ponoszą

koszty przedsiębiorstwa.

(2)

Skoro cel regulacji został osiągnięty, grunty te i odsypiska muszą być odstąpione

właścicielom gruntów przyległych na Ich żądanie za zwrotem wartości, jeżeli nie są

potrzebne do żeglugi albo do umocnienia brzegów albo też do produkcji materjałów dla

robót regulacyjnych.

(3)

Jeżeli względy publiczne tego wymagają, może władze wodna zobowiązać nabywców gruntów

do odpowiedniego ich użytkowania.

Oderwiska.

Jeżeli przez siłę żywiołową (wodę, zapadnięcie ziemi, usuwisko stoku górskiego) znaczna

i łatwa do rozpoznania część gruntu zostanie oderwana od brzegu i przerzucona do obcego

gruntu, położonego niżej, lub na brzegu przeciwległym, to właściciel poprzedni może

własności swej dochodzić, lecz skargę o to w ciągu 2 lat wytoczyć jest obowiązany.

Po upływie tego terminu skarga jego jest niedopuszczalna, chybaby właściciel gruntu,

z którym część oderwana została połączona, nie objął go jeszcze w posiadanie.

Wyspy.

(1)

Wyspy, tworzące się na wodach prywatnych, należą do właścicieli nadbrzeżnych w granicach,

określonych w art. 5 ustępie 2.

(2)

Wyspy, tworzące się na wodach publicznych, stanowią dobro publiczne.

Jeżeli woda płynąca, tworząc sobie nowe ramię, przecina i okrąża grunt właściciela

nadbrzeżnego i czyni z tegoż gruntu wyspę, to właściciel zachowuje własność swego

gruntu, choćby nawet wyspa utworzyła się na rzece publicznej.

Opuszczone łożysko

a)

wody płynącej.

(1)

Jeżeli woda publiczna opuści dotychczasowe łożysko i utworzy nowe, to nowe łożysko

staje się dobrem publicznem. Dotychczasowi właściciele gruntów, zajętych pod nowe

łożysko, mogą żądać w drodze administracyjnej w ciągu jednego roku od zaszłej zmiany,

aby ich odszkodowano opuszczonemi łożyskiem w stosunku do powierzchni zabranego Im

gruntu, lub jego wartością.

(2)

Jeżeli woda prywatna opuści dotychczasowe i utworzy nowe łożysko, woda ta staje się

własnością właścicieli gruntów nadbrzeżnych. Właściciele opuszczonego łożyska i dotychczasowi

właściciele nowego łożyska, właściciele nadbrzeżni, poprzedni i nowi, właściciele

wody, jako też wszyscy inni, którzy poprzednio mieli prawo do wody i do łożyska nowej

wody płynącej, są uprawnieni, to wszyscy, lub każdy z nich do przywrócenia stanu pierwotnego

w ciągu roku.

b)

jeziora.

(1)

Łożysko opuszczonego jeziora należy do właścicieli jeziora w stosunku do przysługującego

każdemu prawa własności.

(2)

Jeżeli udziały własności nie były oznaczone, łożysko opuszczonego jeziora ma być rozdzielone

między właścicieli brzegów, według zasad, przepisanych w art. 5 ust. 2.

Ochrona brzegu.

Każdy właściciel gruntu ma prawo zabezpieczać swój brzeg przed podmywaniem wody płynącej.

Nikomu atoli nie wolno zakładać takich budowli i plantacji, które by mogły zmienić

bieg wody, albo szkodzić żegludze, zakładom wodnym lub innym cudzym prawom.

Usuwanie przymulisk i wysp.

(1)

Dla ułatwienia żeglugi i spławu, tudzież dla przywrócenia zwykłego biegu wody, może

władza wodna zarządzić usunięcie przymulisk i przekopanie wysp.

(2)

Za usunięcie przymulisk i przekopanie wysp na wodach publicznych nie mogą właściciele

żądać odszkodowania, chyba jeżeli posiadali przymulisko lub wyspę dłużej niż lat trzydzieści

i używali Ich pod uprawę.

Ograniczenie prawa rozporządzania wodą prywatną

a)

wodą opadową i odpływem ze źródeł.

(1)

Właściciel nie może zmieniać kierunku odpływu zbierającej się na jego gruncie wody

opadowej, ani odpływu ze źródeł ze szkodą gruntu niżej położonego.

(2)

Właścicielowi gruntu niżej położonego nie wolno' wstrzymywać naturalnego odpływu ze

szkodą gruntu wyżej położonego.

(3)

Zakaz, przewidziany w ustępie 1, nie dotyczy zmiany odpływu, spowodowanej zmianą gospodarczego

użytkowania gruntu (zmianą kierunku orki, stawianiem budynków i ogrodzeń lub innemi

gospodarcze mi zarządzeniami).

(4)

Na właścicielu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód i zmian w odpływie wody, powstałych

na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich na niekorzyść wyżej,

względnie niżej leżących gruntów.

b)

wodą jezior.

(1)

Właściciel jeziora, nie należącego do wody płynącej, nie jest uprawniony spuszczać

go lub jego zwierciadła tak obniżać, iżby przez to stan wód gruntowych uległ zmianie

ze szkodą innych, chyba że to jest potrzebne dla zwykłego odwodnienia gruntów.

(2)

Również nie wolno właścicielowi wpuszczać do jeziora wody i innych cieczy, lub wrzucać

stałych lub mulistych materji, które mogą wodę ze szkodą dla Innych zanieczyścić.

c)

wodą podziemną.

(1)

Właściciel gruntu nie może stale zabierać do użycia i zużycia większej ilości wody

podziemnej, niż to jest potrzebne do użytku domowego i do gospodarstwa, gdyby przez

to

1)

zakład wodociągowy lub źródło, użytkowane przez kogo innego, zostały pozbawione wody,

lub wydajność ich istotnie została zmniejszona,

2)

dotychczasowe użytkowanie cudzego gruntu zostało uszczuplone,

3)

stan wody płynącej lub jeziora tak został zmieniony, iżby inni w wykonaniu swoich

praw zostali przez to ukróceni.

(2)

Właściciel gruntu nie ma prawa

(1)

piętrzyć wody gruntowej doliny za pomocą podziemnych urządzeń,

(2)

wprowadzać lub wpuszczać do ziemi takich materji, któreby zanieczyszczały wodę podziemną,

wodę płynącą lub jezioro ze szkodą dla Innych.

(3)

Przepis ustępu 2 punktu 2 nie ma zastosowania do nawożenia gruntów.

Intabulacja.

Łożyska wód publicznych i prawa prywatne na wodach publicznych mogą być wpisane do

ksiąg hipotecznych (gruntowych) za zezwoleniem władzy wodnej II instancji.

Część DRUGA

O użytkowaniu wód.

Rozdział I.

Użytkowanie powszechne.

Powszechne użytkowanie wód publicznych i prywatnych.

(1)

Wód publicznych wolno każdemu bez osobnego pozwolenia władzy używać w sposób zwykły,

nie wykluczający takiego samego użytkowania przez innych: do kąpieli, mycia, prania,

pojenia i pławienia, jeżdżenia łodzią, ślizgania się oraz czerpania wody ręcznemi

naczyniami dla gospodarstwa domowego. Z tem samem ograniczeniem wolno każdemu odprowadzać

do publicznych wód płynących wodę zwykłą lub zużytą, pochodzącą z gospodarstwa. Pod

to postanowienie nie podpada jednak odprowadzenie wód, zanieczyszczonych za pomocą

wspólnych urządzeń (kanalizacji). Przez powyższe używanie nie można naruszać ani biegu

i jakości wody oraz brzegów, ani też uwłaczać cudzemu prawu, ani wyrządzać komukolwiek

szkody. Przytem muszą być zawsze zachowane przepisy policyjne i może to się odbywać

tylko w miejscach, do tego przeznaczonych, przy użyciu dozwolonych w tym celu dostępów.

(2)

To samo stosuje się do naturalnych płynących wód prywatnych; jednakże jazda łódkami

i ślizgawka o tyle są dopuszczalne, o ile to dotychczas było w użyciu.

(3)

Powyższe postanowienia nie mają zastosowania do stawów, sztucznie utworzonych przez

rozszerzenie łożyska wody prywatnej. Również jest wykluczone powszechne użycie prywatnych

wód płynących, z wyjątkiem do żeglugi i spławu, w miejscach, gdzie wody te przepływają

przez podwórza, ogrody i parki. Wreszcie władza wodna może w każdej chwili wzbronić

powszechnego używania na zbiornikach wodnych i takich jeziorach, z których wypływają

wody prywatne.

(4)

Do wydobywania roślin, pni drzewnych, mułu, ziemi, piasku, żwiru, kamieni i lodu z

łożyska wód publicznych potrzebne jest zezwolenie władzy wodnej z wyjątkiem specjalnych

uprawnień tudzież wydobywania tych przedmiotów bez osobnych urządzeń dla potrzeb gospodarczych.

W wodach prywatnych jest do tego uprawniony tylko właściciel z zastrzeżeniem nabytych

praw osób trzecich, o ile to może się odbywać bez szkody dla innych, zwłaszcza ze

względu na głębokość łożyska i bezpieczeństwo brzegów.

Zakaz wstrzymywania, zanieczyszczania i marnowania wody.

(1)

Zabrania się wrzucania do wód ziemi, piasku, żużli, kamieni, drzewa, stałych lub mulistych

materji i padliny, tudzież składania takich przedmiotów na brzegach wód płynących,

jeżeli istnieje niebezpieczeństwo, że mogą być przez wodę zebrane i wstrzymywać jej

odpływ. Zabrania się również wpuszczania do wód takich rzeczy i wrzucania takich przedmiotów

i materji, które, choćby nie wstrzymywały odpływu wody, mogłyby spowodować jej szkodliwe

zanieczyszczenie. Na wyjątki od tego zakazu może zezwolić władza wodna, jeżeli skutkiem

tego nie powstanie szkodliwe wstrzymanie odpływu lub zanieczyszczenie wody.

(2)

Zabrania się takiego używania istniejących urządzeń do piętrzenia, doprowadzania i

odprowadzania wody, któreby powodowało marnowanie lub bezużyteczne piętrzenie wody

ze szkodą dla innych.

(3)

Przepis ustępu 1 nie dotyczy podawania pokarmu dla ryb oraz nawożenia sztucznych stawów

na wodach płynących, jeśli stawy te służą do hodowli i przechowania ryb. Władza wodna

może jednak tego zabronić, jeżeliby to mogło spowodować szkodliwe dla Innych zanieczyszczenie

wody.

(4)

Ustalenie faktu szkodliwego zanieczyszczenia wody należy do władzy wodnej. Może ona

zezwolić na wyjątki od powyższych zakazów. Gdyby jednak przez takie zezwolenie miało

być utrudnione utrzymanie wód płynących, można w tym wypadku udzielić go jedynie za

zgodą obowiązanych do utrzymania. Władza wodna może wyjątkowo, aż do odwołania, udzielić

zezwolenia na moczenie lnu i konopi w wodach płynących tam, gdzie na urządzenie osobnych

dołów do moczenia miejscowe warunki nie pozwalają. Zezwolenie władzy wodnej pozostaje

bez wpływu na odpowiedzialność tych, którym zostało udzielone, za szkody, wynikłe

i dozwolonego użytkowania.

Ograniczenie i zakaz używania wód płynących.

Władza wodna jest uprawniona ograniczyć lub zakazać używania wody płynącej, gdy używanie

nie jest oparte na specjalnem prawie albo na przepisach o użytkowaniu powszechnem.

Takie zarządzenia winny być uzasadnione.

Zezwolenie władzy.

(1)

Wznoszenie nowych lub Istotna zmiana Istniejących budowli w wodach płynących wymaga

pozwolenia władzy wodnej.

(2)

Celem utrzymania wolnego odpływu mole władza wodna postanowić, aby na wodach naturalnych

płynących stawiane były urządzenia w pewnym odstępie od linji brzegu tylko za jej

zezwoleniem.

Wpuszczania cieczy do wód płynących.

(1)

Kto chce wodę lub Inne ciecze ponad miarę powszechnego użytkowania do wód odprowadzać,

musi o tem uprzednio zawiadomić władze. wodną. Ody władza ta jest zdania, że projektowanemu

odprowadzeniu sprzeciwiają się względy policyjne lub ograniczenia, przewidziane niniejszą

ustawą, ma zabronić odprowadzenia z podaniem powodów. W przeciwnym razie winna władza

oznajmić donoszącemu, że z jej strony niema przeszkód do odprowadzenia. Władza wodna

może również wskazać środki zaradcze, po których zastosowaniu cofnie swój zakaz.

(2)

Przed otrzymaniem oznajmienia (ust. 1) oraz przed zastosowaniem wskazanych przez władzę

wodną środków zaradczych, odprowadzenie wody lub innych cieczy jest wzbronione.

(3)

Przepisy te nie mają zastosowania, gdy prawo na odprowadzenie wody uzyskane zostało

na podstawie zezwolenia właściwej władzy, lub gdy istniało w dniu wejścia w życie

niniejszej ustawy, a nie zostało przez nią uchylone.

Odpowiedzialność za zanieczyszczanie wody.

(1)

Za szkody, które powstają skutkiem niedozwolonego zanieczyszczenia wód, odpowiada

przedsiębiorca zakładu, z którego pochodzi zanieczyszczenie Przedsiębiorca nie ponosi

odpowiedzialności, jeżeli dla zapobieżenia zanieczyszczeniu zastosował należyte środki

ostrożności.

(2)

Gdy zanieczyszczenie pochodzi z kilku zakładów, przedsiębiorcy odpowiadają solidarnie.

(3)

W stosunku wzajemnym odpowiadają przedsiębiorcy stosownie do udziału w zanieczyszczeniu,

a w razie wątpliwości - w równych częściach.

(4)

Przepisy, według których także trzecie osoby są odpowiedzialne za szkody, pozostają

nienaruszone.

Żegluga, spław tratew, przewozy.

(1)

Wody publiczne i państwowe kanały żeglowne mogą być przez każdego używane do komunikacji

publicznej, a w szczególności do żeglugi i do spławu drzewa w stanie wiązanym, przyczem

mają być przestrzegane przepisy traktatów państwowych, regulaminów, wydanych dla żeglugi,

spławu, policji rzecznej i kanałowej oraz specjalnych ustaw i rozporządzeń.

(2)

Założenie łańcucha lub podobnego urządzenia w wodzie publicznej dla ułatwienia żeglugi

wymaga zezwolenia władzy wodnej.

(3)

Urządzenie stałego przewozu na wodach publicznych zależy od zezwolenia władzy wodnej.

Na wodach prywatnych pozwolenie jest wymagane, jeżeli przewóz ma być urządzony w celach

zarobkowych.

(4)

Pozwolenie nie jest potrzebne na przewozy urządzone czasowo dla transportu robotników

lub materjałów.

Ścieżki i drogi holownicze.

(1)

Właściciele gruntów, przylegających do wód żeglownych i spławnych, oraz w miarę potrzeby

właściciele gruntów, leżących poza temi gruntami, muszą pozwolić na urządzenie i utrzymanie

na ich gruntach przez Państwo ścieżki lub dróg holowniczej w celu holowania statków

i tratew tak przez ludzi, jak i zwierzęta.

(2)

Ody prywatne wody płynące zaliczone zostaną do wód żeglownych i spławnych, ma Państwo

odszkodować właścicieli za ścieżki i drogi holownicze, urządzone na ich gruntach,

To samo stosuje się do publicznych wód płynących, wzdłuż których nie istniały dotychczas

ścieżki lub drogi holownicze,

(3)

Władza wodna może zamknąć drogi i ścieżki holownicze wzdłuż publicznych wód płynących

na pewnych przestrzeniach.

(4)

Władza wodna upoważniona jest do wydawania rozporządzeń, bliżej określających wyżej

wymienione obowiązki.

Lądowanie i wyładowywanie statków i tratew.

(1)

Właściciele gruntów, przylegających do wód żeglownych i spławnych, muszą w nagłych

wypadkach zezwolić na lądowanie i przymocowywanie statków i tratew, oraz na czasowe

umieszczenie na brzegu ładunków, tudzież statków i tratew, i ile należące do nich

brzegi nie zostały na ich żądanie od tego zwolnione przez władze wodne.

(2)

Ten sam obowiązek stosuje się w nagłych wypadkach także do prywatnych ładowni.

(3)

Władza wodna może wydać rozporządzenie, określające bliżej te obowiązki.

Odpowiedzialność właścicieli statków i tratew za szkody.

(1)

Za szkody, powstałe z powodu niezgodnego z rozporządzeniami władz używania dróg i

ścieżek holowniczych lub z powodu lądowania, przymocowania i wyładowania, odpowiada

właściciel statku lub tratwy.

(2)

Żądanie odszkodowania w drodze administracyjnej przedawnia się w ciągu roku.

Spław tratew i spust drzewa na wodach prywatnych.

(1)

Spław tratew i spust drzewa luźnego na prywatnych wodach płynących jest dozwolony

w dotychczasowym zakresie tam, gdzie przy wejściu w życie niniejszej ustawy był powszechnie

wykonywany lub specjalnie dopuszczony. Nadto w interesie publicznym lub ze względu

na przeważające potrzeby gospodarcze może on być dopuszczony lub rozszerzony, albo

też ograniczony lub zakazany rozporządzeniem Ministra Robót Publicznych.

(2)

Do spławu tratew na prywatnych wodach płynących mają być zastosowane przepisy art.

29 i 30 o lądowaniu i przymocowaniu na gruntach nadbrzeżnych, tudzież o odszkodowaniu.

Opłaty za użytkowania wód.

(1)

Minister Robót Publicznych może w porozumieniu z Ministrem Skarbu zarządzić pobieranie

opłat od statków, tratew i drzewa luźnego, płynących na wodach publicznych i prywatnych,

oraz za wydobywanie roślin, mułu, ziemi, piasku, żwiru, kamieni i lodu z łożysk wód

publicznych (art. 21 ust. 4).

(2)

Opłaty od spławu i spustu mają być użyte na pokrycie kosztów zarządu, urządzeń i odszkodowań,

opłaty zaś za wydobywanie przedmiotów i materjałów z wód publicznych-na utrzymanie

tych wód.

(3)

Szczegółowe przepisy wydane zostaną w drodze rozporządzenia.

Ochrona prawa użytkowania wód płynących.

(1)

Właściciel wody płynącej, jako tai ten, komu przysługuje prawo użytkowania tej wody

przy wejściu w życie niniejszej ustawy, nie mogą utrudniać powszechnego użytkowania

lub też ich uniemożliwiać. Wogóle nie wolno nikomu przeszkadzać w powszechnem użytkowaniu

wód płynących.

(2)

Władza wodna ma czuwać nad przestrzeganiem tych postanowień.

Zakaz używania gruntów nadbrzeżnych.

Użytkowanie powszechne nie zawiera uprawnienia do wejścia na grunty nadbrzeżne lub

ich używania, ani do wykonania urządzeń na wodach, zwyjątkiem używania ścieżki i drogi

holowniczej, tudzież lądowania i przymocowania statków i tratew i umieszczania na

nich ładunków, tudzież statków i tratew w nagłych wypadkach (art. 28 ust. 1, art.

29 i 30).

Regulowania powszechnego użytkowania.

Władza wodna może powszechne użytkowanie regulować, ograniczać lub zakazywać. Zarządzenia

takie winny być uzasadnione.

Rozdział II.

Użytkowanie wody prywatnej przez właściciela.

Zakres użytkowania.

(1)

Właściciel gruntu może rozporządzać wodą, znajdującą się na powierzchni lub, pod powierzchnią

jego gruntu, tudzież wodą płynącą, z ograniczeniami, przewidzianemi w art. 17 do 19,

tudzież w art. 22 do 23 i art. 37 do 39 niniejszej ustawy, o ile temu nie sprzeciwiają

się prawa osób trzecich.

(2)

W szczególności właściciel ma prawo

1)

używać i zużywać wodą oraz odprowadzać ją naziemnie lub podziemnie, bezpośrednio lub

pośrednio;

2)

wprowadzać do wody płynącej wodą lub inne ciecze naziemne lub podziemne, bezpośrednio

lub pośrednio;

3)

obniżać lub podnosić zwierciadło wody oraz trwale zbierać wodą przez wstrzymanie odpływu.

Ograniczenie użytkowania wody płynącej.

(1)

Przez użytkowanie wody płynącej nie można

1)

ze szkodą Innych ani zmieniać odpływu, ant wody zanieczyszczać;

2)

tak zmieniać stanu wody, aby przez to Inni w prawach do wody zostali ukróceni, albo

obce grunty zostały na szkodą narażone;

3)

utrudniać innym należytego utrzymania wód płynących i brzegów.

(2)

Nieznaczne szkody nie mają być brane pod uwagą.

(3)

Zmiana poziomu wody, która powoduje zmianą stanu wody gruntowej na niekorzyść innych,

jest wówczas dozwolona, jeżeli została uskuteczniona przez wprowadzenie wody lub obniżenie

zwierciadła wody w celu odwodnienia rowami lub drenami gruntów, dla których woda płynąca

stanowi odpływ naturalny.

Obowiązek odprowadzania niezużytej wody w granicach gruntu właściciela.

(1)

Woda, zabrana przez właścicieli gruntów nadbrzeżnych z ich prywatnej wody płynącej,

a nie zużyta w granicach ich gruntów, które stanowią całość gospodarczą, ma być wprowadzona

napowrót do łożyska wody płynącej przed zetknięciem się z obcemi gruntami. Jeżeli

brzegi przeciwległe należą do różnych właścicieli, każdy z nich ma prawo do odprowadzenia

tylko połowy ilości wody, jaka ze względu na powszechne użytkowanie i potrzeby gospodarcze

właścicieli gruntów niżej położonych może być rozporządzana.

(2)

Właściciele gruntów nadbrzeżnych nie są uprawnieni do takiego piętrzenia wody, któreby

sięgało poza granicą ich gruntów, albo uniemożliwiało osuszenie cudzych gruntów dla

potrzeb rolnictwa.

Wspólne użytkowanie wód płynących.

Jeżeli właściciele kilku przyległych części wody płynącej zgodzą się na wspólne wykonywanie

przysługujących im praw użytkowania lub utworzą spółkę, wtedy ich grunty stanowią

jedną całość odnośnie do dopuszczalności wykonywania tych praw.

Użytkowanie jezior.

Władza wodna orzeka, czy i w jakim zakresie dopuszczalne jest nadal w razie potrzeby

dotychczasowe użytkowanie powszechne jeziora. Właściciel jeziora winien być przedtem

wysłuchany. Wydane zarządzenie może władza w każdym czasie odwołać.

Odszkodowanie za ograniczenie użytkowania wody podziemnej.

(1)

Jeżeli właściciele wody podziemnej wskutek ograniczenia jej użytkowania do potrzeb

domowych i gospodarczych (art. 19) ponoszą szkodę, mogą żądać od przedsiębiorstwa,

pobierającego wodę, wzniesienia urządzeń, któreby szkodzie zapobiegały lub ją wyrównywały,

o ile urządzenia takie dadzą się pogodzić z przedsiębiorstwem i gospodarczo usprawiedliwić.

O ile nie można zapobiec szkodom lub ich wyrównać, winno być uiszczone odszkodowenie

w wysokości istotnej straty.

(2)

Na żądanie przedsiębiorcy odszkodowanie może być wymierzone w perjodycznych świadczeniach.

Władza wodna może sobie zastrzec zbadanie i ponowne ustalenie odszkodowania w pewnych

okresach czasu.

Użytkowanie wody prywatnej na podstawie zezwolenia.

(1)

Prawo do użycia i zużycia nadwyżki wody podziemnej, jaka jest do rozporządzenia po

pokryciu potrzeb domowych i gospodarczych właściciela, tudzież do piętrzenia wody

podziemnej, dalej prawo wpuszczania do ziemi i do jeziora wody lub innych cieczy,

lub wrzucania do jeziora stałych lub mulistych materji, może nabyć właściciel, a za

jego zgodą kto inny, na podstawie pozwolenia władzy wodnej.

(2)

Nie wyklucza to możliwości wywłaszczania gruntu celem uzyskania bez zgody właściciela

pozwolenia na pobór wody dla celów gospodarczych lub przemysłowych (art. 124).

(3)

Używanie lub zużywanie wody, tudzież wprowadzanie wody lub innych cieczy przez większą

liczbę uprawnionych może być uregulowane w drodze postępowania wyrównaczego.

(4)

Przy udzielaniu zezwolenia należy zastosować przepisy art. 46 - 48, tudzież art. 51,

52, 54 i art. 56 - 64. Jeżeli przy udzieleniu zezwolenia Chodzi o nabycie prawa, nieprzysługującego

właścicielowi w myśl art. 19, winien przedsiębiorca wykonać urządzenia, zapobiegające

szkodliwemu działaniu zamierzonego użytkowania wody, a gdy takie urządzenie nie da

się pogodzić z przedsiębiorstwem, lub gospodarczo usprawiedliwić, uiścić odszkodowanie

w wysokości Istotnej straty.

Odprowadzenie wody podziemnej za granicę własności gruntowej.

Kto chce odprowadzić wodę podziemną dla jej użycia lub zużycia po za granicę posiadłości

gruntowej, stanowiącej całość gospodarczą potrzebuje na to zezwolenia.

Odszkodowanie za istotne straty.

Właścicielowi należy się odszkodowanie za odebraną lub naruszoną możliwość użytkowania

wody w wysokości istotnej straty. O ile chodzi o utracone korzyści, mają być zastosowane

przepisy prawa cywilnego.

Rozdział III.

Użytkowanie wód na podstawie pozwolenia władzy.

Pozwolenie władzy.

(1)

Pozwolenia władzy wodnej potrzeba

1)

do używania i zużywania oraz odprowadzania wody nadziemnie lub podziemnie, bezpośrednio

lub pośrednio,

2)

do doprowadzania wody i innych cieczy nadziemnie lub podziemnie, bezpośrednio lub

pośrednio.

3)

do istotnej zmiany łożyska lub brzegów wody płynącej,

4)

do obniżania lub podnoszenia zwierciadła wody, zwłaszcza trwałego zbierania wody przez

wstrzymywanie odpływu,

5)

do budowy i istotnej zmiany urządzeń, w szczególności mostów i kładek, tudzież zakładania

nad wodą i w wodzie przewodów rurowych i kabli,

6)

do budowy portów, przystani i dojazdowych kanałów żeglownych, o ile te ostatnie nie

stanowią samoistnych dróg wodnych, albo też budowane są przez prywatne przedsiębiorstwo

przy udziale lub bez udziału Państwa w kosztach,

7)

do urządzania zakładów kąpielowych, przeznaczonych do publicznego użytku,

8)

do urządzania stałych przewozów (art. 27).

(2)

Pozwolenie jest zbyteczne, gdy powyższe prawa Istniały przy wejściu w życie niniejszej

ustawy i przez nią zostają utrzymane, lub gdy używanie wody z mocy przepisów o użytkowaniu

powszechnem jest dozwolone.

(3)

Również zbyteczne jest pozwolenie na wykonanie budowli wodnych i regulacyjnych przez

Państwo lub związki samorządowe na podstawie projektów, zatwierdzonych przez Ministra

Robót Publicznych;-postępowanie zaś wodno-prawne w sprawie takich projektów ograniczyć

się winno do rozprawy i orzeczenia co do zarzutów i żądań stron interesowanych.

(4)

O dopuszczalności ujęcia wody podziemnej za pomocą robót, przedsiębranych na podstawie

uprawnienia, uzyskanego według ustaw górniczych, lub też uprawnienia do wydobywania

minerałów żywicznych, uzyskanego według austrjackich ustaw z 11 maja 1884 r. (austr.

Dz. Ust. P. № 71) i z 9 stycznia 1907 r. (austr. Dz. Ust. P. № 7), jak również galicyjskiej

ustawy krajowej z 22 marca 1908 r. (Dz. Ust. Kraj. № 61) (krajowej ustawy naftowej),

rozstrzygają władze górnicze. Natomiast na urządzenie zakładów wodnych na powierzchni

ziemi ma posiadacz kopalni i uprawniony do wydobywania minerałów żywicznych uzyskać

pozwolenie władzy wodnej według postanowień niniejszej ustawy.

(5)

Ma skutek podania może być pozwolenie przywiązane do prawa własności gruntowej.

Zasady dla udzielania pozwoleń.

(1)

Pozwolenie może być udzielone

1)

na czas nieograniczony lub ograniczony,

2)

z zastrzeżeniem dopełnienia wskazanych przez władzą warunków,

3)

tylko przedsiębiorstwu, opartemu na projekcie technicznym.

(2)

Pozwolenie na wyzyskanie siły popędowej wód publicznych może być udzielone przedsiębiorstwom

na przypuszczalny czas trwania przedsiębiorstwa, stałym zaś przedsiębiorstwom na okres

najwyżej dziewięćdziesięcioletni, licząc od prawomocności orzeczenia.

(3)

Pozwolenia może władza odmówić jedynie na podstawie zasad, wskazanych w niniejszej

ustawie.

(4)

Temu, komu pozwolenie zostało udzielone na czas ograniczony, przysługuje prawo żądania

przedłużenia pozwolenia z poczynieniem zmian, jakie się okazały koniecznemi. Żądaniu

temu może władza odmówić, jeżeli się temu sprzeciwiają względy dobra publicznego,

lub poważne względy natury gospodarczej. Żądanie winno być zgłoszone na pół roku przed

wygaśnięciem pozwolenia.

(5)

Ustawy wojewódzkie mogą wprowadzić opłaty za udzielanie pozwoleń na wyzyskanie siły

popędowej wód publicznych. Dochody z opłat mają być obracane na utrzymanie wód publicznych.

Warunkowe pozwolenia.

(1)

Pozwolenie może być udzielone z zastrzeżeniem dopełnienia wskazanych przez władzę

warunków

1)

gdy przy zamierzonem użytkowaniu wody należy przewidywać jej zanieczyszczenie,

2)

gdy z powodu zamierzonego użytkowania wody należy oczekiwać szkodliwego działania,

wskutek którego ucierpiałoby dobro publiczne, lub zostałyby naruszone prawa osób trzecich,

albo też zostałyby ponad dotychczasową miarę powiększone obowiązki, ciążące na tych

osobach, w szczególności zaś obowiązek utrzymania wód i ich brzegów.

(2)

Warunki pozwolenia mogą nałożyć na przedsiębiorcę następujące obowiązki

1)

pokrycia w całości lub części kosztów wzniesienia i utrzymania urządzeń, zapobiegających

szkodliwym skutkom zamierzonego użytkowania,

2)

wzniesienia i utrzymywania urządzeń, zapobiegających uniemożliwieniu lub utrudnieniu

użytkowania powszechnego wody,

3)

utrzymywania wody płynącej i jej brzegów, jak również ponoszenia kosztów nadzoru nad

wykonywaniem nadanego prawa,

4)

założenia i utrzymywania urządzeń (obserwacji wodowskazów, stanu wody gruntowej i

t. p.) dla stwierdzenia, czy i w jakich granicach szkody zostały wyrządzone,

5)

pokrywania szkód, wynikających ze szkodliwego działania zamierzonego użytkowania wody,

6)

założenia i utrzymywania urządzeń, któreby okolice o pięknym krajobrazie mogły uchronić

od zeszpecenia, a dały się pogodzić z celem i rentownością przedsiębiorstwa,

7)

złożenia zabezpieczenia na dotrzymanie przepisanych w pozwoleniu warunków, jakoteż

na zaspokojenie pretensji do odszkodowania, które jednak nie może przewyższać przewidywanych

w najbliższych trzech latach szkód (ort. 61). Państwo i związki samorządowe wolne

są od obowiązku składania zabezpieczenia.

(3)

Postanowienia niniejszego artykułu mają także zastosowanie do szkodliwego działania

zamierzonego użytkowania wody płynącej przez właściciela w wypadkach, przewidzianych

w art. 37 ust. 1.

(4)

Za szkodliwe działanie nie jest uważana zmiana stanu wody gruntowej, jeżeli została

spowodowana przez wprowadzenie wody lub przez obniżenie zwierciadła wody w celu odwodnienia

rowami lub drenami gruntów, dla których woda płynąca stanowi odpływ naturalny.

Odmówienie pozwolenia.

Ze względów publicznych należy odmówić pozwolenia, lub udzielić go pod warunkami,

zabezpieczającemi następujące i tym podobne względy

1)

gdyby przedsiębiorstwo mogło oddziaływać niekorzystnie na obronę kraju, albo zagrażać

bezpieczeństwu publicznemu lub stosunkom zdrowotnym;

2)

gdyby rozpoczęta lub projektowana regulacja wody płynącej mogła być przez zamierzone

użytkowanie udaremniona lub znacznie utrudniona;

3)

jeżeli należy się obawiać istotnego utrudnienia odpływu wielkiej wody i lodu, albo

żeglugi i spławu tratew, a nie można temu zapobiec przez zmianę konstrukcji szkodliwie

działającej części zakładu piętrzącego wodę;

4)

jeżeliby przedsiębiorstwo szkodliwie wpłynęło na bieg, wysokość, spad, albo na brzegi

wód płynących;

5)

jeżeliby zamierzone użytkowanie wody wpłynęło szkodliwie na jakość wody, a działanie

to nie dało się usunąć przez urządzenia, oczyszczające wodę,

6)

jeżeliby powstało istotne utrudnienie powszechnego użytkowania wody, niezbędnego zaopatrzenia

w wodę i niebezpieczeństwo dla kultury krajowej;

7)

gdyby projektowany zakład wodny przeszkadzał w używaniu wody na cele rolnicze;

8)

gdyby zamierzone przedsiębiorstwo zużywało nadmierną ilość wody lub nie wyzyskiwało

należycie siły wodnej, chyba, że zakład o większych rozmiarach nie jest na razie potrzebny,

a projekt przewiduje racjonalne rozszerzenie go w przyszłości;

9)

gdyby projekt przewidywał oddanie siły za granicę Państwa.

Pozwolenie na przewozy.

Pozwolenie na utrzymanie przewożą ma być ograniczone do osoby starającego się i udzielane

wyłącznie na czas określony. Pierwszeństwo mają właściciele dróg, względnie zarządy

drogowe.

Pozwolenie na użytkowanie jezior, sztucznych wód płynących i zbiorników.

Pozwolenia, dotyczące jezior, z których odpływają tylko naturalne wody prywatne, tudzież

pozwolenia, dotyczące sztucznych wód płynących lub sztucznych zbiorników wody, utworzonych

przez przegrody dolin, nie mogą być udzielane w razie sprzeciwu właścicieli jezior,

sztucznych wód płynących lub zbiorników wodnych.

Odszkodowanie.

(1)

O ile nie można zapobiec szkodliwemu działaniu za pomocą odpowiednich urządzeń (art.

47), ma przedsiębiorca dotkniętego tem działaniem odszkodować.

(2)

Odszkodowanie mogą stanowić perjodyczne świadczenia. Władza wodna może sobie zastrzec

sprawdzenie i ponowne ustalenie odszkodowania w pewnych okresach czasu.

(1)

Za szkodę, wyrządzoną przez zmianę, odpływu lub stanu wody, jak również przez utrudnienie

utrzymania wody płynącej lub jej brzegów, nie należy się wynagrodzenie, jeżeli poszkodowany

mógł był uniknąć szkody przez należyte wykonywanie ciążących na nim obowiązków utrzymania.

(2)

To samo stosuje się do szkodliwej zmiany stanu wód gruntowych. Szkody stąd powstałe

winny być wynagradzane tylko w wysokości istotnie poniesionej straty.

(3)

Postanowienie art. 37 ust. 3 ma tu również zastosowanie.

Wykupno gruntów i zakładów, narażonych na uszkodzenia.

(1)

Gdy zachodzi obawa, że przez zamierzone użytkowanie wody płynącej cudze grunty lub

zakłady mogą być o tyle uszkodzona, że stosownie do ich dotychczasowego przeznaczenia

nie mogłyby być celowo użytkowane, właściciel ma prawo żądać, aby przedsiębiorca nabył

za wynagrodzeniem grunty lub zakłady.

(2)

Gdyby w przyszłości odstąpiony kawałek gruntu całkowicie lub częściowo stał się zbędnymi

dla celów przedsiębiorstwa i miał być sprzedany, należy stosować odnośne przepisy

o ustawowem prawie pierwokupu.

Prawo pierwszeństwa.

(1)

Jeżeli przy udzieleniu pozwolenia ma się wybierać między kilkoma współubiegającemi

się przedsiębiorstwami, które się wzajemnie wykluczają bądź z powodu podziału ilości

rozporządzalnej wody, bądź z powodu czasu jej używania, bądź wreszcie z powodu właściwych

każdemu z tych przedsiębiorstw urządzeń, należy przy udzieleniu pozwolenia rozstrzygać

przedewszystkiem według znaczenia przedsiębiorstwa dla dobra publicznego, następnie

zaś według jego znaczenia gospodarczego.

(2)

Gdy kilka równych sobie znaczeniem przedsiębiorstw współubiega się o pozwolenie, należy

dać pierwszeństwo istniejącym przed nowymi, następnie tym przedsiębiorstwom, które

są związane z danem miejscem, przed takiemi, które mogą być założone gdzieindziej,

wreszcie przedsiębiorstwom właścicieli wady przed przedsiębiorstwami właścicieli gruntów

nadbrzeżnych, a przedsiębiorstwom tych ostatnich przed przedsięborstwami innych osób.

(3)

Na wodach publicznych pierwszeństwo powyższe mają: Państwo, związki samorządowe i

spółki wodne.

Wspólne użytkowanie.

Jeżeli przez złączenie urządzeń kilku przedsiębiorstw, które się starają o pozwolenie,

a nawzajem nie wykluczają, można osiągnąć lepsze i korzystniejsze wyzyskanie wody,

lub złączenie to leży w interesie publicznym, może władza wodna uzależnić udzielenie

pozwolenia od zobowiązania się interesowanych do wykonania wspólnych urządzeń.

Postępowanie wyrównawcze.

(1)

Gdy wody płynącej nie może wystarczyć na użytkowanie jej przez kilku uprawnionych

w sposób, przewidziany w art. 45 ust. 1, lub gdy przy kilku sposobach jej użytkowania

jeden sposób wyklucza lub ogranicza drugi, ma każdy z uprawnianych prawo żądać, aby

miara, czas i sposób użytkowania były unormowane w drodze postępowanie wyrównawczego.

Żądanie podobnego unormowania może być odrzucone, gdy oczekiwana stąd ogólna korzyść

nie o wiele przewyższa szkody.

(2)

Unormowanie winno być przeprowadzone w sposób, odpowiadający słusznie ocenionym Interesom

wszystkich uczestników postępowania, z uwzględnieniem potrzeb użytkowania powszechnego.

Powstające przytem szkody winny być uczestnikom o tyle wynagradzane, o ile się nie

wyrównują przez wypływające dla nich korzyści. Do wynagrodzenia szkód obowiązani są

oni stosownie do korzyści, które mają być przez oszacowanie wypośrodkowane.

(3)

Prawo, oparte na wywłaszczeniu, może być przedmiotem wyrównania jedynie za zgodą uprawnionego.

(1)

Jeżeli można przeprowadzić unormowanie poboru wody przez zmianę urządzeń, należących

do jednego z uprawnionych, bez zmniejszenia sprawności przedsiębiorstwa, może być

na wniosek jednego z uczestników w drodze postępowania wyrównawczego nałożony na uprawnionego

obowiązek, aby zmiany tej albo sam dokonał, albo na nią zezwolił.

(2)

Wnioskodawca ma ponieść koszty zmiany. Ma on również wynagrodzić szkodę, powstałą

przez zatrzymanie ruchu. To samo dotyczy zwrotu zwiększonych kosztów prowadzenia przedsiębiorstwa

i jego utrzymania, o ile one nie wyrównują się przez korzyści, spowodowane zmianą.

Pozwolenie dla obcokrajowców.

Do udzielenia pozwolenia obcokrajowcom, a to tak osobom fizycznym, jak i prawnym,

mają analogiczne zastosowanie przepisy ustawowe o nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców.

Termin wykonania przedsiębiorstwa.

(1)

W pozwoleniu należy oznaczyć termin, w jakim przedsiębiorstwo ma być wykonana i w

ruch puszczone.

(2)

Termin ten może być przedłużony.

Zmuszenie przedsiębiorcy do wykonania warunków.

Władza wodna ma prawo zmusić przedsiębiorcę do wykonania włożonych na niego warunków.

Uzależnienie wykonywania prawa od złożenia odszkodowania.

(1)

Do wykonania nadanego prawa można przystąpić, gdy umówione lub oznaczone przez władze,

administracyjną odszkodowanie zostało wypłacone lub do depozytu sądowego złożone.

(2)

Ody odszkodowanie polega na perjodycznych świadczeniach, wystarcza złożenie sum, przypadających

za najbliższe trzy lata świadczeń.

(3)

Jeżeli orzeczenie władzy administracyjnej zaczepiono tylko co do wysokości odszkodowania,

może władza zezwolić na wykonanie za odpowiedniem zabezpieczeniem,

(4)

Gdy kto przystąpi do wykonania prawa, nim to jest w myśl ustępów 1, 2 i 3 dopuszczalne,

może władza wodna zabronić wykonywania prawa i zarządzić usuniecie wzniesionych urządzeń,

Zaskarzalność i przenoszenie nadanego prawa.

(1)

Nadane prawo może być przedmiotem sporu sądowego. Przepisy, dotyczące pretensji, wypływających

z tytułu własności, mają odpowiednie zastosowanie. Prawo nie może być oddzielone od

przedsiębiorstwa, któremu zostało nadane, i przechodzi wraz z niem na prawnych następców.

Użycie takiego uprawnienia na inne cele lub dla innego zakładu wymaga osobnego pozwolenia

władzy.

(2)

Jeżeli prawo jest przywiązane do własności gruntowej, nie może być oddzielone od tej

własności przechodzi na następców prawnych tylko z prawem własności parceli gruntowej

i przedsiębiorstwem. Gdy grunt ulegnie podziałowi, nadane prawo wygasa odnośnie do

tych części gruntu, którym wykonanie jego nie przynosi korzyści.

Cofnięcia pozwolenia za odszkodowaniem.

(1)

Z powodu szkód i niebezpieczeństwa dla dobra publicznego może być pozwolenie każdego

czasu za odszkodowaniem cofnięte lub ograniczone orzeczeniem władzy wodnej z urzędu

lub na wniosek związków samorządowych i korporacji publicznych. O ile z cofnięcia

pozwolenia odnoszą korzyść osoby trzecie, mają być pociągnięte do stosownego udziału

w odszkodowaniu i w kosztach postępowania; w innych wypadkach ponosi te koszty Państwo.

(2)

Obowiązani według ustępu 1 do odszkodowania mogą pociągnąć w drodze sądowej do zwrotu

powyższych wydatków te osoby, które przez złożenie świadomie nieprawdziwych dowodów

i oświadczeń uzyskały pozwolenie.

Cofnięcie pozwolenia bez odszkodowania.

(1)

Bez odszkodowania mole być z urzędu pozwolenie cofnięta przez właściwą władze. wodna;

1)

jeżeli pozwolenie udzielone zostało na podstawie dowodów, które w zasadniczych punktach

są nieprawdziwe, a zostało udowodnione, że to było wiadomem starającemu się o pozwolenie

i jeżeli przez udzielenie pozwolenia zostały spowodowane bardzo znaczne szkody i niebezpieczeństwo

dla dobra publicznego;

2)

jeżeli przedsiębiorstwo przejdzie choćby częściowo w ręce obcokrajowców;

3)

jeżeli przedsiębiorca zaniecha wykonania nadanego prawa, zwłaszcza jeżeli usunie wykonane

urządzenia lub dopuści do ich zniszczenia;

4)

jeżeli udzielone pozwolenie stania się dla przedsiębiorstwa bezużytecznem lub zbytecznem;

5)

jeżeli przedsiębiorstwo, pomimo kilkakrotnego wezwania władzy wodnej, nałożonych w

pozwoleniu warunków w Istotnych punktach kilkakrotnie nie wypełni lub nie dotrzyma

przepisanych terminów co do wykonania lub puszczenia w ruch zakładu.

(2)

Jeżeli pozwolenie zostało cofnięte, władza wodna może zmusić przedsiębiorcę, aby bez

pretensji do odszkodowania wykonał roboty potrzebna do usunięcia szkodliwych skutków

urządzeni zakładu, albo całkiem zniósł urządzenia i przywrócił stan pierwotny.

Rozdział IV.

Szczegółowa przepisy dla zakładów, piętrzących wodę.

Znaki wodne na zakładach koncesjonowanych.

(1)

Każde urządzenie, piętrzące wodę na podstawie pozwolenia, musi być opatrzone conajmniej

jednym znakiem wodnym (palem markującym, znakiem normalnym, wodowskazem i t. p.),

który ma wyraźnie wskazywać wysokość dopuszczalnego najwyższego stanu wody, tak latem,

jak i zimą, a jeśli stan wody ma być utrzymywany na pewnym najniższym poziomie-także

wysokość najniższego dopuszczalnego stanu wody.

(2)

Znaki, wskazujące wysokość wody, winny być urządzone i utrzymywane przez uprawnionych

do wody w miejscu dla interesowanych dostępnem zgodnie z przepisami i w ten sposób,

aby były o ile możności zabezpieczone od umyślnego uszkodzenia i zniszczenia przez

czas i przypadek. Uprawnieni do piętrzenia wody i zarządcy zakładów obowiązani są

donieść natychmiast władzy wodnej o zaszłam uszkodzeniu znaków, wskazujących wysokość

wody.

(3)

Osobne rozporządzenie Ministra Robót Publicznych przepisze kształt znaków wodnych

i ostrożności; jakie przy ich ustawieniu należy zachować.

Znaki wodne na zakładach niekoncesjonowanych.

(1)

Na zakładach, powstałych przed wejściem w życie niniejszej ustawy, a niezaopatrzonych

w znak wodny, oraz na zakładach, które zbudowane zostały po wejściu w życie tej ustawy,

a dla których pozwolenie nie jest wymagane, należy, o ile prawo do piętrzenia wody

i wysokość piętrzenia są niesporne, umieścić znak wodny na żądanie jednego z interesowanych.

Wnioskodawca, o ile sam nie jest uprawniony do piętrzenia wody, winien wykazać, że

wykonywanie prawa piętrzenia wody przynosi mu szkodę. Znak piętrzenia może być także

osadzony z urzędu.

(2)

Gdy przy zakładzie, piętrzącym wodę, na który nie potrzeba pozwolenia, interesowani

na to się zgadzają, lub w drodze prawa ustalono, że wprawdzie prawo do piętrzenia

wody istnieje, że jednak niema obowiązujących i jasnych postanowień co do dopuszczalnej

wysokości piętrzenia, winna władza wodna na wniosek jednego z interesowanych w ten

sposób oznaczyć stan wody, ażeby interesy uprawnionego do piętrzenia z interesami

właścicieli gruntów i innych uprawnionych do piętrzenia według słusznej oceny zostały

uzgodnione.

(3)

Na czas trwania sporu sądowego o dopuszczalną wysokość piętrzenia, lub postępowania

według ustępu 2, może władza wodna w drodze niezaskarżalnego orzeczenia na wniosek

jednego z interesowanych oznaczyć tymczasowo stan wody.

(4)

Koszty osadzenia znaków, oznaczających dozwoloną wysokość wody, ponosi uprawniony

do piętrzenia. Koszty, spowodowane nieuzasadnionemi wnioskami lub sprzeciwami, mogą

być nałożone na wnioskodawców i sprzeciwiających się. Wysokość i podział kosztów oznacza

władza wodna.

Utrzymanie zakładu w należytym stanie.

Uprawniony do piętrzenia oraz prowadzący zakład wodny winni zakład wraz z wszystkiemi

urządzeniami, mającemi znaczenie dla odpływu wody, utrzymywać w należytym stanie,

w szczególności zaś w taki sposób, aby woda ze szkodą innych nie była marnowana. Mogą

oni do tego być zmuszeni przez władzę wodną.

Przebudowa zakładu dla uchylenia niebezpieczeństwa.

(1)

Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo, że urządzenie, piętrzące wodę, z powodu jego konstrukcji

może być uszkodzone lub zniszczone przez wielką wodę i że przez to powstaną szkody

dla innych, a niebezpieczeństwo to można usunąć lub zmniejszyć przez przebudowę lub

zabezpieczenie urządzenia bez zmniejszenia jego sprawności, może być uprawniony na

wniosek obowiązanych do utrzymywania wody płynącej oraz innych interesowanych zmuszony

przez władzę wodną do wykonania przebudowy lub zabezpieczenia zakładu.

(2)

Koszty przebudowy ponosi uprawniony do piętrzenia, w razie zaś braku winy, także inni

Interesowani w utrzymaniu i zabezpieczeniu zakładu.

(3)

Do ogólnej sumy kosztów winny być na rzecz uprawnionego do piętrzenia wody doliczone

według słusznej oceny straty, powstałe przez wstrzymanie ruchu zakładu w czasie przebudowy.

To samo stosuje się do zwiększonych przez przebudowę kosztów utrzymania zakładu. O

ile natomiast utrzymanie zakładu zostało przez przebudowę lub zabezpieczenie zakładu

ułatwione lub wynikają stąd dla uprawnionego inne korzyści, winny być te korzyści

od kosztów odliczone.

(4)

O warunkach i sposobie przebudowy lub zabezpieczenia zakładu, o wysokości odszkodowania

i poręki, o płaceniu kosztów budowy, zwłaszcza o pokrywaniu ich z udzielonej poręki,

o rozdziale tych kosztów pomiędzy interesowanych, jak również o terminie, w ciągu

którego ma być przebudowa rozpoczęta i ukończona, orzeka w razie sporu władza wodna

przy słusznem uwzględnieniu wszelkich przewidywanych strat i korzyści.

(5)

Władza wodna może uprawnionego do piętrzenia zmusić do wykonania nałożonych na niego

w orzeczeniu obowiązków.

Przebudowa zakładu ze względów publicznych.

O ile w przypadku, przewidzianym w art. 68, dobro publiczne narażone jest na poważne

szkody lub niebezpieczeństwo, może władza wodna zażądać przebudowy lub zabezpieczenia

zakładu piętrzącego wodę. Zresztą należy postępować według art. 68. Państwo ma jednak

ponosić koszty, o ile one przewyższają korzyści interesowanych.

Unieruchomienie lub zniesienie zakładu.

(1)

Zakład, piętrzący wodę, może być tylko za zezwoleniem władzy wodnej stale unieruchomiony

lub zniesiony.

(2)

Zezwolenia można tylko wówczas odmówić, gdyby inni przez unieruchomienie lub zniesienie

zakładu mieli ponieść szkodę, a wobec uprawnionego i władzy wodnej zobowiążą się,

stosownie do wyboru uprawnionego, zwrócić koszty utrzymania budowli piętrzącej, albo

ją utrzymywać. Muszą się oni również zobowiązać zwrócić Inne szkody uprawnionemu i

dać zabezpieczenie na wypełnienie swych zobowiązań. O wysokości wynagrodzenia, przypadającego

za utrzymanie budowli piętrzącej, jak również za inne straty oraz o obowiązku zabezpieczenia

orzeka w razie sporu władza wodna. Ma ona na żądanie uprawnionego do piętrzenia wyznaczyć

termin, w ciągu którego powyżej wspomniane obowiązki mają być przyjęte, w razie przeciwnym

władza wodna udzieli zezwolenia na unieruchomienie lub zniesienie budowli piętrzącej.

Od złożenia zabezpieczenia wolne są: Państwo, związki samorządowe i spółki wodne.

(3)

Do budowli piętrzących, które powstały na mocy pozwolenie, mają powyższe przepisy

(ustępy 1 i 2) zastosowanie o tyle tylko, o ile pozwolenie inaczej nie stanowi.

Zakaz nagłego spuszczania wody.

Nie wolno bez upoważnienia władzy wodnej nagle spuszczać nagromadzonej wody, gdyby

skutkiem tego mogły być cudze grunty lub zakłady zagrożone lub uszkodzone, wykonywanie

praw użytkowania wody ograniczone lub utrzymanie wody płynącej utrudnione.

Utrzymanie stanu wody na wysokości ustalonej.

(1)

Przy zakładach piętrzących nie można piętrzyć wody ponad wysokość, ustaloną znakiem

wodnym.

(2)

Gdy tylko woda wzbierze ponad tę wysokość, ma przedsiębiorca, bez pretensji do odszkodowania,

z zachowaniem ostrożności, w art. 71 przewidzianych, przez otwarcie ruchomych części

jazu oraz przez usuwanie wszelkich przeszkód (naniesionych przedmiotów, lodu, żwiru

i t. p.) natychmiast bez przerwy i tak długo spuszczać wodę, dopóki się znów nie obniży

do poziomu znaku wodnego. W razie oczekiwanego wezbrania władza wodna ma prawo nakazać

przedsiębiorcy, któremu w tym wypadku pretensja do odszkodowania nie przysługuje,

aby spuścił bezzwłocznie wodę przez zastosowanie tych samych środków poniżej wysokości,

ustalonej znakiem wodnym, o ile to w pozwoleniu lub w innem orzeczeniu przez władzę

zostało ustalone, i ten stan w miarę możności tak długo utrzymywał, aż woda opadnie.

(3)

Gdy zwierciadło wody ma być utrzymywane na pewnej wysokości, nie może być ono opuszczone

niżej tej wysokości. Skoro tylko to nastąpi. ma być odpływ wody na tak długo wstrzymany,

aż woda znów do określonej wysokości się podniesie, jednak bez ujmy dla powszechnego

użytkowania wody i praw innych osób.

(4)

Do wydawania zarządzeń, potrzebnych do wykonania powyższych przepisów, upoważniona

jest władza wodna, zaś w nagłych wypadkach miejscowa władza policyjna (art. 227).

Regulowanie ruchu zakładu dla ułatwienia utrzymania wody płynącej.

(1)

Prowadzący ruch zakładu, piętrzącego wodę, obowiązany jest na zarządzenie władzy wodnej

otwierać i zamykać ruchome części zakładu, jeżeli skutkiem tego utrzymanie wody płynącej

znacznie będzie ułatwione.

(2)

Jeżeli skutkiem poczynionych zarządzeń ruch zakładu dozna przerwy, może być żądane

odszkodowanie, gdy przerwa trwa ponad czas, określony w pozwoleniu. To samo ma miejsce,

gdy w pozwoleniu czas nie jest określony, a przerwa ruchu jest znaczna.

(3)

Odszkodowanie ma zapłacić obowiązany do utrzymania wody płynącej.

Roboty na cudzych gruntach i wodzie płynącej dla zapobieżenia wylewu.

(1)

Jeżeli następują zalewy lub inne szkody dla obcych gruntów lub zakładów przez to,

że mimo należytego wykonywania prawa piętrzenia, stan wody podnosi się ponad dozwoloną

wysokość, może być uprawniony do piętrzenia na wniosek poszkodowanego zmuszony dozwolić

na podjęcie na cudzych gruntach lub na wodzie płynącej takich środków zaradczych,

które, nie pociągając zmian w budowli piętrzącej i nie naruszając prawa do piętrzenia

wody, mogłyby zapobiec szkodliwemu działaniu.

(2)

Wnioskodawca winien użyć potrzebnych środków dla ochrony prawa piętrzenia przed naruszeniem

oraz obowiązany jest na żądanie uprawnionego dać w tym względzie zabezpieczenie. Od

zabezpieczenia wolne są: Państwo, związki komunalne i spółki wodne.

Część TRZECIA.

Utrzymanie i regulacja wód i ich brzegów, tudzież ochrona od powodzi.

Rozdział I.

Utrzymanie wód i ich brzegów.

Istota prawna obowiązku utrzymania.

(1)

Obowiązek utrzymania wód płynących i ich brzegów w myśl niniejszej ustawy jest zobowiązaniem

publiczno-prawnem, które poza wypadkami, w tej ustawie wymienionemi, nie może być

ani zniesione, ani ulec zmianie. Publiczno-prawne obowiązki utrzymania wód płynących

lub Ich brzegów, które istniały przed wejściem w życie niniejszej ustawy, wygasają,

o ile przez tę ustawę nie zostały utrzymane.

(2)

Umowy co do obowiązku utrzymania mogą być zawierane ze skutkiem prywatnoprawnym.

Pojęcie obowiązku utrzymania.

(1)

Obowiązek utrzymania wód żeglownych i sprawnych obejmuje utrzymanie żeglowności, względnie

spławności, oraz wolnego odpływu wody, na Innych zaś wodach płynących utrzymywanie

wolnego odpływu.

(2)

Sztuczne publiczne wody płynące mają być” utrzymywane w interesie wolnego odpływu

tylko o tyle, o ile wody te do tego celu są przeznaczone.

(3)

Utrzymanie żeglowności rozciąga się tylko na wodę, służącą do publicznej żeglugi.

Nie obejmuje ono osobnych dróg dojazdowych do portów.

(4)

Gdy woda płynąca została uregulowana na podstawie urzędowo zatwierdzonego planu, obowiązek

utrzymania obejmuje utrzymywanie stanu, do jakiego doprowadzono ją przez regulację,

dopóki rozporządzenie Ministra Robót Publicznych nie uzna utrzymywania tego stanu

za zbyteczne.

Obowiązani do utrzymania.

(1)

Utrzymanie wód należy

1)

publicznych wód żeglownych i granicznych- do Państwa;

2)

wód spławnych i potoków górskich-do Państwa, samorządów wojewódzkich i spółek wodnych

w myśl obowiązujących ustaw;

3)

innych wód publicznych - do spółek wodnych;

4)

wód prywatnych-do właścicieli wód, względnie do właścicieli gruntów nadbrzeżnych,

a przy wodociągach i innych zakładach na obcych gruntach - do właścicieli wodociągów

i zakładów;

5)

sztucznych wód płynących - do przedsiębiorcy;

6)

przy urządzeniach, które służą do specjalnego użytkowania wody lub do zabezpieczenia

dróg, mostów, budynków, kolei, portów i innych zakładów na wodach płynących-do właścicieli

tych urządzeń.

(2)

Do czasu utworzenia spółki wodnej ma być woda utrzymywana przez tych, którzy dotąd

byli do tego obowiązani.

(3)

Gdy woda płynąca została uregulowana na podstawie zatwierdzonych planów przez kogo

innego, niż przez obowiązanych do jej utrzymania, dalsze utrzymanie ciąży na przedsiębiorcy

regulacji. Utrzymanie może jednak objąć za zgodą władzy wodnej do tego dotychczas

obowiązany na podstawie umowy z przedsiębiorcą.

(4)

Za zgodą władzy wodnej i interesowanych, a bez tej zgody na podstawie ustawy wojewódzkiej,

może być utrzymanie wody publicznej powierzone gminom i innym korporacjom publiczno-prawnym.

(5)

Do udziału w kosztach utrzymania wód publicznych mogą być zobowiązane inne osoby w

stosunku do odniesionych korzyści.

Udział właścicieli gruntów w kosztach utrzymania.

(1)

Obowiązany do utrzymywania wody płynącej ma z zachowaniem przepisów art. 79 przeprowadzić

w łożysku wody płynącej i na gruntach przybrzeżnych te roboty, które są potrzebne

dla zapobieżenia wstrzymania odpływu przez obrywanie brzegów lub dla usunięcia szkód,

powodowanych przez żeglugę lub roboty regulacyjne na gruntach nadbrzeżnych. Właściciele

tych gruntów mają uczestniczyć w kosztach tych robót w miarę korzyści, powstających

przez zabezpieczenie gruntów; mogą oni zamiast gotówki dostarczyć robocizny lub materjałów

budowlanych. Przyczynienia się do kosztów nie można żądać, gdy chodzi o usunięcie

lub zapobieżenie szkodom, spowodowanym przez żeglugę i roboty regulacyjne.

(2)

Przed zarządzeniem robót należy wysłuchać właścicieli gruntów, tudzież przedstawicieli

interesowanych samorządów przy okazaniu i wyjaśnieniu im planu oraz podaniu przypadających

na nich kosztów przybliżonych,

Wykonanie robót przez właścicieli gruntów.

(1)

Właściciele gruntów nadbrzeżnych winni usunąć ze swoich gruntów takie drzewa, krzaki,

ogrodzenia i inne przedmioty, które przeszkadzają odpływowi wody płynącej równo z

brzegami.

(2)

Właściciele nadbrzeżni mają również wykonać powyżej linji brzegu nie wymagające fachowych

wiadomości, ani znaczniejszych kosztów roboty dla wyrównania i zadarnienia terenu,

aby przez to zapobiec obrywaniu brzegów, któreby wstrzymywało odpływ wody.

(3)

O ile skutek robót, wymienionych w ustępie 2, zależy od uprzedniego zabezpieczenia

spodu brzegu poniżej linji brzegowej, roboty te mają być wykonane dopiero po zabezpieczeniu

spodu brzegu przez obowiązanych do utrzymania wody. Władza wodna rozstrzyga, czy warunek

ten jest spełniony.

(4)

Gdy brzegi wody płynącej są obudowane podług planu, urzędownie zatwierdzonego, ma

przedsiębiorca mimo przepisów ustępu 1 brzegi te w tym stanie utrzymywać, dopóki rozporządzenie

Ministra Robót Publicznych nie uzna utrzymania tego stanu za zbyteczne.

(5)

Jeśli brzeg tworzą budynki, mury, bulwary i t. p. lub gdy te budowle wchodzą w wodą

płynącą, ma ja właściciel własnym kosztem utrzymywać.

Utrzymywanie brzegów przez obowiązanego do utrzymania wody.

(1)

Obowiązek utrzymywania brzegu może być za zgodą wiedzy wodnej uregulowany umową między

interesowanymi właścicielami gruntów a obowiązanym do utrzymania wody odmiennie od

postanowień art. 76 i 79. Na żądanie właścicieli gruntów, obowiązanych do utrzymywania

brzegu, ma obowiązany do utrzymania wody wykonać w ich zastępstwie roboty, wymienione

w art. 79, za stosownem wynagrodzeniem.

(2)

Jeżeli wóda płynąca została uregulowana według urzędownie zatwierdzonego planu, obowiązany

do utrzymywania wody płynącej ma prawo przyjąć na siebie, za złożeniem deklaracji

przed władzą wodną, utrzymanie brzegów, ciążące na właścicielach gruntów w myśl art.

79 ust. 2. Może on pociągnąć właścicieli nadbrzeżnych do udziału w kosztach zabezpieczenia

brzegów do wysokości ciężarów, nałożonych na nich w ust. 2 art. 79.

(3)

To samo stosuje się do wypadku, gdy brzegi naturalnej wody płynącej zostały uregulowane

według urzędownie stwierdzonego planu, a utrzymanie zarówno wody płynącej, jak i zabezpieczonych

brzegów, należy do tego samego obowiązanego.

Usuwanie przeszkód w odpływie przez władzą.

Gdy w wodzie płynącej przeszkody w odpływie spowodowane zostały przez kogo innego,

a nie przez obowiązanego do utrzymania, ma władza wodna w miarą możności pociągnąć

sprawcą do usunięcia przeszkód. To samo stosuje się do usunięcia przeszkód na gruntach

nadbrzeżnych, które wodzie płynącej równo z brzegami utrudniają znacznie odpływ.

Przepisy wyjątkowe.

(1)

Odmiennie od przepisów niniejszej ustawy obowiązani są do utrzymywania

1)

Państwo, gdy do wejścia w życie niniejszej Ustawy utrzymywało lub było obowiązano

utrzymywać wódą płynącą lub jej brzegi;

2)

ten, który przy wejściu w życie niniejszej ustawy był publiczno-prawnie obowiązany

do utrzymywania wody płynącej naturalnej lub sztucznej, albo jej brzegów z mocy zwyczaju

lub specjalnego tytułu;

3)

przedsiębiorca na czas trwania obowiązku, nałożonego w pozwoleniu lub w innem orzeczeniu

władz;

4)

Państwo, spółka wodna lub inna korporacja prawa publicznego, gdy na mocy umowy, zawartej

z zobowiązanym do utrzymania, przejęły za zgodą władzy wodnej ze skutkiem publiczno-prawnie

wiążącym obowiązek utrzymywania wody płynącej lub jej brzegów.

(2)

W myśl punktu 4 ust. 1 uważane są narówni z korporacjami prawe publicznego te poddane

publicznemu nadzorowi spółki zobowiązanych do utrzymania, które powstały przed wejściem

w życie niniejszej ustawy na mocy dotychczasowego ustawodawstwa, albo na podstawie

postanowień statutowych lub regulaminowych, albo też zostaną utworzone po wejściu

w życie niniejszej ustawy.

(3)

Zakres obowiązku utrzymania wody płynącej i jej brzegów oznacza się i w tych wyjątkowych

przypadkach według art. 76 i 79.

Udział w kosztach utrzymania wody publicznej.

(1)

jeżeli przy wejściu w życie niniejszej ustawy istniał oparty na zwyczaju lub specjalnym

tytule obowiązek utrzymania wody publicznej, ma prawo ten, na którego w myśl art.

77 ust. 1 p. 2 i 3 i ust. 4 obowiązek utrzymania został przeniesiony, pociągnąć dotychczasowych

obowiązanych do udziału w kosztach utrzymania w wysokości dotychczasowego ich zobowiązania.

Udział w kosztach nią może przewyższać przeciętnej nakładów bieżących, jakie były

potrzebne w ciągu ostatnich 10 lat przed wejściem w życie niniejszej ustawy.

(2)

Od obowiązku udziału w kosztach można się uwolnić przez spłatę sumy w wysokości 25-krotnego

nakładu.

Udział w kosztach utrzymania publicznej rzeki żeglownej i granicznej.

(1)

Jeżeli przy wejściu w życie niniejszej ustawy jest kto inny, aniżeli Państwo, obowiązany

w sposób publiczno-prawnie wiążący do utrzymywania publicznej wody żeglownej lub granicznej,

ma prawo Państwo zwolnionego od obowiązku utrzymywania pociągnąć do udziału w kosztach

utrzymywania w wysokości jego dotychczasowego zobowiązania. Udział w kosztach nie

może przewyższać przeciętnych wydatków bieżących, jakie w ciągu ostatnich 10 lat przed

wejściem w życie niniejszej Ustawy obciążały obowiązanego.

(2)

Ustęp 2 art. 83 ma tu również zastosowanie.

Prawo spławu tratew i utrzymanie spławności wody płynącej.

(1)

Gdzie na wodach płynących spław tratew odbywa się zwyczajowo lub jest specjalnie dozwolony,

ma Państwo wydać potrzebne zarządzenia dla jego utrzymania.

(2)

Gdy przy wejściu w życie niniejszej ustawy był kto inny do tego obowiązany, obowiązek

ten zostaje utrzymany.

(3)

Obowiązany do utrzymywania wody płynącej i Obowiązany do utrzymania spławności mogą

się za zgodą władzy wodnej ugodzić, aby jeden z nich przejął obowiązki drugiego.

Rozstrzygania sporów o utrzymanie wody i brzegów.

(1)

Spory interesowanych o to, na nim z nich ciąży publiczno-prawny obowiązek utrzymywania

wody lub jej brzegów, mają być rozstrzygane przez władze administracyjne.

(2)

W tej samej drodze winny być rozstrzygane skargi Interesowanych i zwrot świadczenia

przeciwko jednemu zobowiązanych publiczno-prawnie do utrzymywania wody płynącej lub

jej brzegów, a te bezwzględu na to, czy świadczenie to było dokonana na zarządzenie

władzy wodnej lub bez tego zarządzenia. Jeżeli jednak chodzi o skargę przeciw Państwu,

władza wodna, powołana do zarządu wód publicznych, ma wydać orzeczenie wstępne, czy

i w jakim zakresie podjęte roboty były potrzebne do wypełnienia obowiązku utrzymywania,

Pokrycie nadwyżki kosztów utrzymania brzegów w razie zaliczenia wody prywatnej do

wód publicznych.

Gdy prywatna woda płynąca zostanie według przepisu art. 3 zaliczona do wód publicznych

i przez to zwiększy się ciężar utrzymywania brzegów dla pierwotnie obowiązanych, ma

im być ze Skarbu Państwa wypłacone odszkodowanie za zwiększenie ciężaru utrzymania.

Na poczet odszkodowania winny być policzone korzyści, które dla obowiązanych do utrzymywania

brzegów przynosi przejście utrzymania wody płynącej na Państwo.

Udział obowiązanych w kosztach utrzymania wody prywatnej, zaliczonej do wód publicznych.

Gdy przy przeniesieniu prywatnych wód płynących do rzędu wód publicznych utrzymanie

przechodzi na Państwo, mogą być pociągnięci do ponoszenia kosztów utrzymania w dotychczas

obowiązującej wysokości ci, którzy dotąd byli do utrzymania wody płynącej obowiązani.

Gdy dotychczasowe utrzymanie ciążyło na gminie lub spółce wodnej, mają one swoim udziałem

przyczyniać się do kosztów. Udział ten nie może przewyższać przeciętnej nakładów z

ostatnich lat dziesięciu przed wejściem w życie niniejszej ustawy.

Od obowiązku płacenia udziału można się uwolnić przez złożenie sumy w wysokości 25-krotnego

udziału rocznego.

Obowiązki właścicieli gruntów nadbrzeżnych.

(1)

Właściciele gruntów nadbrzeżnych są obowiązani;

1)

zezwolić obowiązanemu do utrzymania wody, tudzież jego urzędnikom i pełnomocnikom

na wykonanie robót przygotowawczych na gruntach nadbrzeżnych, przymuliskach i wyspach;

2)

oddać grunt potrzebny wraz z placami robocze mi i składowemi dla wykonania opasek

i obitek, ostróg, tam zamykających i innych robót konserwacyjnych, oraz zezwolić na

połączenie tych budowli wodnych z brzegami;

3)

zezwolić na wykonanie na brzegu i na wodzie płynącej urządzeń pomocniczych potrzebnych

dla robót konserwacyjnych, na składanie na gruntach nadbrzeżnych wykopanej ziemi,

żwiru, piasku, drzewa i t. p., na przywóz i odwóz tych materjałów, tudzież materjałów

budowlanych, wreszcie na dostęp dla robotników i osób dozorujących;

4)

zezwolić na branie z gruntów nadbrzeżnych materjałów potrzebnych do utrzymania wody

płynącej, a to: kamienia polnego i łamanego, żwiru, darniny, piasku, gliny, ziemi,

drzewa, faszyny i t. p., o ile te grunty nie stanowią obejścia gospodarskiego, ogrodów,

sadów i cmentarzy;

5)

zezwolić na usunięcie przymulisk i wysp, o ile to jest potrzebne dla utrzymania lub

przywrócenia zwykłego biegu wody (art. 16).

(2)

Przepisy punktów 1, 2, 3 i 4 ustępu 1 mają zastosowanie także do gruntów, leżących

poza gruntami nadbrzeżnemi, oraz do ich właścicieli.

(3)

Co do miejsca wydobywania materjałów budowlanych (p. 4 ust. 1) winien obowiązany do

utrzymania wody porozumieć się z właścicielami gruntów.

(4)

Właściciele gruntów mają prawo do wynagrodzenia, którego wysokość oznacza władza wodna

na zasadzie opinji znawców. Orzeczenie władzy wodnej jest zaskarżalne w drodze prawa

w przeciągu trzech miesięcy ód dnia terminu rekursu, albo, jeżeli wniesiono rekurs,

od dnia doręczenia orzeczenia drugiej instancji.

Przez zajęcie gruntów w wypadkach, przewidzianych w art. 89, odpływ wód płynących

może być wstrzymany tylko za zgodą interesowanych. W wypadkach punktu 4 ust. 1 art.

89 istniejąca wysokość brzegów może być obniżona tylko za zgodą właścicieli nadbrzeżnych

gruntów, gdyby przez to wielka woda występowała wcześniej, niż dotychczas na przyległe

obszary.

Wytwarzanie i użytkowanie odsypisk.

(1)

Obowiązany do utrzymania wody ma prawo wytwarzać odsypiska i o tyle je umacniać, aby

się utrwaliły i bez szkody dla wody płynącej mogły być użytkowane jako łąki lub pastwiska.

W tym celu z mocy samego prawa (art. 9) wchodzi on w posiadanie i użytkowanie odsypisk.

O zamiarze wytworzenia i ustalenia odsypisk winien obowiązany do utrzymania wody zawiadomić

pisemnie właścicieli Gruntów przyległych.

(2)

Właściciele gruntów nadbrzeżnych mogą w myśl art. 9 niniejszej ustawy objąć odsypiska

w posiadanie za zgodą obowiązanego do utrzymania wody, gdy odsypiska się utrwalą lub

gdy roboty konieczne dla ich utrwalenia zostały wstrzymane, albo wreszcie gdy obowiązany

do utrzymania wody nie wypełnia obowiązku utrwalenia odsypiska, a to za zwrotem wartości

odsypisk, która nie może przewyższać wyłożonych kosztów.

(3)

Przepisy ustępu 2 stosują się także do nieutrwalonych jeszcze odsypisk, które wytworzone

zostały przez roboty konserwacyjne przed wejściem w życie niniejszej ustawy.

Dostęp do wody, przewozów i miejsc do lądowania przez odsypiska.

(1)

Jak długo obowiązany do utrzymania wody znajduje się w posiadaniu odsypisk, musi właścicielowi

lub użytkownikowi gruntów nadbrzeżnych zezwolić na dostęp do wody płynącej i umożliwić

jej użytkowanie stosownie do potrzeb gospodarczych z zachowaniem przepisów ort. 91.

(2)

Gdy odsypiska znajdują się przed przewozami, miejscami do lądowania i t. p., winien

obowiązany do utrzymania przyśpieszyć ich utrwalenie i postarać się o odpowiedni dostęp.

(3)

W razie wydzierżawienia odsypisk przy równej ofercie ma pierwszeństwo właściciel i

użytkownik gruntów nadbrzeżnych.

Zakaz szkodliwego dla budowli wodnych użytkowania odsypisk.

Dopóki budowle wodne konserwacyjne będą przez obowiązanego utrzymywane, ma on prawo

zabronić takiego użytkowania przyległych odsypisk, któreby mogło szkodzić tym budowlom.

Obsiew i obsadzanie odsypisk przez obowiązanego do utrzymania wody.

(1)

Gdy się okaże potrzeba obsadzenia lub obsiania trawą odsypisk, objętych w posiadanie

przez właścicieli nadbrzeżnych, obowiązany do utrzymania wody ma prawo wezwać ich

do wykonania tego w określonym terminie. Gdy właściciel nadbrzeżny nie spełni tego

żądania, obowiązany do utrzymania wody ma prawo sam przeprowadzić obsadzenie i obsianie

i ciągnąć stąd korzyści, w którym to celu właściciel gruntów nadbrzeżnych winien zezwolić

na odpowiedni dostęp.

(2)

Użytkowanie winno być odstąpione właścicielowi nadbrzeżnego gruntu, gdy zwróci niepokryte

przez użytkowanie koszty i przejmie utrzymywanie odsypisk oraz złoży w razie potrzeby

zabezpieczenie.

Osadzanie znaków, punktów stałych i sygnałów na gruntach nadbrzeżnych.

Obowiązanym do utrzymania wody, jak również ich urzędnikom i upoważnionym wolno w

każdym czasie osadzać na przymuliskach i wyspach, jak również na gruntach nadbrzeżnych,

a w miarę potrzeby i na gruntach, poza niemi leżących, - znaki kilometrowe, względnie

hektometrowe, i punkty stale, zarówno jak i sygnały żeglarskie i inne znaki. Znaki

te winny być tak widoczne, aby nie były dla gospodarki niebezpieczne. Właściciele

gruntów oraz użytkownicy mają prawo do zwrotu szkody, jaka z tego powodu poniosą.

Odszkodowania wogóle.

O ile w niniejszym rozdziale obowiązek do odszkodowania nie jest wyraźnie nałożony,

może być wynagrodzenie za szkody, spowodowane przez roboty przy utrzymaniu wody, o

tyle tylko żądane, o ile szkodom tym przez zachowanie potrzebnej ostrożności można

było zapobiec.

Wysłuchanie właścicieli gruntów.

(1)

W wypadkach, wymienionych w art. 89 do 95, należy wysłuchać właścicieli i użytkowników

odnośnych gruntów przed rozpoczęciem zamierzonych robót, o ile nie zachodzi niebezpieczeństwo

w zwłoce.

(2)

W razie sporów wydaje zarządzenia władza wodna.

Wyjątkowe postanowienia dla fortec, kolei żelaznych i dróg publicznych.

(1)

Postanowienia art. 89 i 91 do 95 nie mają zastosowania do gruntów, stanowiących przynależność

fortec, kolei żelaznych albo dróg publicznych, o ile sprzeciwiają się temu względy

dobra publicznego. Czy zachodzi ten wypadek, rozstrzyga wojewoda, od orzeczenia którego

dopuszczalne jest odwołanie do Ministerstwa Robót Publicznych.

(2)

W wypadkach ustępu 1 właściciele gruntów obowiązani są sami wykonać potrzebne roboty

konserwacyjne według wskazówek władzy wodnej.

Zawieszenie przepisów o utrzymaniu wód granicznych

O ile traktaty państwowe lub Inne umowy międzynarodowe temu się nie sprzeciwiają,

mogą być przepisy niniejszej ustawy o utrzymaniu wód czasowo zawieszone przez Ministra

Robót Publicznych na takich wodach płynących, które nie należą wyłącznie do Rzeczypospolitej

Polskiej.

Rozdział II.

Regulacja wód i ubezpieczenie brzegów.

Regulacja ze względów publicznych.

Regulacja wód płynących i ubezpieczenie brzegów mogą być przeprowadzone ze względów

interesu publicznego według następujących postanowień.

(1)

Przedsiębiorstwo regulacyjne może obejmować

1)

stawianie budowli regulacyjnych, pogłębienie dla celów żeglugi, wytworzenie nowego

łoży: ska, regulację na wielką wodę albo

2)

inne ulepszenia, wychodzące poza zakres utrzymania.

(2)

Sztuczne wytwarzanie nowych gruntów przybrzeżnych i plantacje wikliny uważa się za

przedsiębiorstwo regulacyjne w myśl ustępu 1 punktu 2.

(3)

Władza wodna rozstrzyga w razie sporu. czy roboty wychodzą poza zakres utrzymania

i podpadają pod postanowienia tego rozdziału. Przeciw rozstrzygnięciu władzy może

być wniesione zażalenie do wyższej instancji.

Uprawnienie do regulacji.

(1)

Do przeprowadzenia regulacji mają prawo

1)

na wodach żeglownych i granicznych - Państwo;

2)

na wodach spławnych i potokach górskich - Państwo, samorządy wojewódzkie i spółki

wodne;

3)

na innych wodach publicznych - Państwo, spółki wodne, lub inne korporacje prawa publicznego,

oraz spółki obowiązanych do utrzymania wody, albo jej brzegów, które powstały przed

wejściem w życie niniejszej ustawy na mocy dotychczasowego ustawodawstwa, albo na

podstawie postanowień statutowych lub regulaminowych, albo też zostaną, utworzone

po wejściu w życie niniejszej ustawy (art. 82 ust. 2), wreszcie utworzona dla regulacji

spółka wodna na przestrzeni wody, położonej w jej okręgu.

(2)

Ustawy wojewódzkie mogą powierzyć przeprowadzenie regulacji i stojącego z nią w związku

ubezpieczenia brzegów związkom samorządowym.

Obowiązki przedsiębiorcy.

(1)

Przedsiębiorca regulacji ma obowiązek wykonania takich urządzeń, które są potrzebne

dla ochrony gruntów, budowli i zakładów przed niebezpieczeństwem i szkodą, o ile urządzenia

te dadzą się pogodzić z przedsiębiorstwem i gospodarczo usprawiedliwić. Przedsiębiorca

winien także wykonać urządzenia, wymagane w Interesie publicznym. Do tych należą spowodowane

przez regulację zmiany na drogach publicznych i znajdujących się na nich mostach.

Obowiązany do utrzymywania drogi lub mostu ma, z zachowaniem dążących na nim z mocy

specjalnego tytułu obowiązków, w takiej mierze przyczynić się do kosztów, w jakiej

wskutek zmiany zaoszczędził wydatków, któreby inaczej ponieść musiał dla spełnienia

obowiązków utrzymania.

(2)

Gdy skutkiem regulacji należy się spodziewać szkodliwego oddziaływania na prawa osób

trzecich, mogą one żądać wykonania urządzeń, któreby wykluczały szkodliwe skutki.

Przepis ten stosuje się także do zmiany odpływu, zmiany stanu wody, która by ograniczała

prawa innych do wody lub narażała obce grunty na szkodę, wreszcie do utrudnienia w

spełnianiu przez innych obowiązku utrzymania wody i brzegów.

(3)

Za szkodę nie uważa się zmiany stanu wody gruntowej, gdy regulację przeprowadza się

Celem uzyskania odpływu dla zwykłego odwodnienia gruntów, dla których naturalnym odpływem

jest regulowana woda płynąca.

(4)

Przedsiębiorca obowiązany jest założyć i utrzymywać urządzenia, jak obserwację wodowskazów,

stanu wody gruntowej i t. p. dla stwierdzenia, czy i w jakich granicach szkody zostały

wyrządzone.

(5)

Jeżeli Państwo urządzi nasyp przed linją brzegu dla wybudowania drogi lub ścieżki

holowniczej lub dla innych celów, winno poprzednim właścicielom brzegów lub użytkownikom

w miarę, jak tego wymagają ich interesy gospodarcze, zabezpieczyć w dotychczasowym

zakresie dostęp do wody i możność jej użytkowania.

(6)

Przedsiębiorca obowiązany jest także utrzymywać wymienione powyżej urządzenia, o ile

ten ciężar przekracza zakres istniejącego dotychczas obowiązku właścicieli gruntów

i zakładów oraz uprawnionych do utrzymywania Istniejących i temuż celowi służących

urządzeń.

Odszkodowanie.

(1)

O ile w wypadku, przewidzianym w ustępie 2 art. 103, wymienione tam urządzenia nie

dadzą się pogodzić z przedsiębiorstwem lub gospodarczo usprawiedliwić, dotknięty szkodliwem

działaniem może żądać odszkodowania. Z powodu naruszenia prawa, o ile nie chodzi o

prawo do wody płynącej, może on również sprzeciwiać się regulacji.

(2)

Odszkodowanie może polegać na periodycznych świadczeniach, przytem może być zastrzeżone

ponowne jego oznaczenie i odmienne ustalenie w pewnych okresach czasu. Na poczet odszkodowania

winna być wliczona korzyść, jaką uprawniony osiąga z przedsiębiorstwa.

Z powodu szkodliwej zmiany odpływu lub stanu wody gruntowej, z powodu utrudnienia

utrzymywania wody płynącej lub jej brzegów, oraz z powodu czasowego naruszenia praw

użytkowania wody- odszkodowanie może być wtedy tylko żądane, gdy szkoda jest znaczna.

Usuwanie odsypisk, wysp i wystających brzegów.

(1)

Jeśli to jest według planu potrzebne (art. 103), przedsiębiorca jest uprawniony spędzić

wodą lub w inny sposób usunąć przymuliska i odsypiska wszelkiego rodzaju, skały, wyspy

i wystające brzegi. Odszkodowanie może być tylko wtedy wymagane, gdy szkoda jest znaczna,

o ile zaś chodzi o przymuliska i wyspy, jeżeli właściciele posiadali je dłużej niż

lat trzydzieści i używali ich pod uprawę (art. 16).

(2)

Obsadzenie, zadarnienie lub inne umocnienie gruntów, które według planu regulacyjnego

mają być usunięte, wymaga zgody przedsiębiorcy.

(3)

Przy wykonaniu robót winien przedsiębiorca unikać zeszpecenia krajobrazu, o ile to

da się pogodzić z celem i gospodarczem założeniem przedsiębiorstwa.

Stosunki prawne między przedsiębiorstwem regulacyjnem a właścicielami gruntów.

(1)

Postanowienia art. 89 do 93, określające stosunki prawne między obowiązanym do utrzymania

wody a właścicielami gruntów, mają być odpowiednio zastosowane do stosunków prawnych

między przedsiębiorcą regulacyjnym a właścicielami gruntów.

(2)

Pozatem właściciele gruntów nadbrzeżnych obowiązani są bez odszkodowania na żądanie

przedsiębiorcy usunąć lub zezwolić na usunięcie dziko rosnących drzew i krzaków, które

przeszkadzają regulacji, a według planu muszą być usunięte.

Zatwierdzenie projektu regulacyjnego.

(1)

Przedsiębiorca winien przedłożyć projekt regulacyjny wraz z objaśnieniem władzy wodnej,

która po przeprowadzeniu dochodzenia wyda orzeczenie o dopuszczalności przedsiębiorstwa,

oraz co do zarzutów i roszczeń interesowanych i zatwierdzi projekt.

Przy robotach regulacyjnych, podejmowanych na podstawie projektów, zatwierdzonych

przez Ministerstwo Robót Publicznych, odpada potrzeba zatwierdzania projektu przez

władzę wodną.

(2)

W razie potrzeby może władza wodna zezwolić na zmiany zatwierdzonego projektu.

Wytyczenia linji brzegu.

Przed rozpoczęciem robót regulacyjnych winna władza wodna ustalić i zamarkować granicę

między łożyskiem wody a gruntami nadbrzeżnemi (linję brzegu) w myśl art. 6, oraz wydać

orzeczenie co do zarzutów i roszczeń interesowanych właścicieli gruntów.

Dopuszczalność żądania urządzeń, zapobiegających szkodzie, lub odszkodowania po zatwierdzeniu

projektu.

(1)

Dotknięty szkodliwem działaniem regulacji może nawet po zatwierdzeniu projektu żądać

w myśl art. 103 do 105 wzniesienia i utrzymywania urządzeń, bądź też odszkodowania,

chyba że jeszcze przed upływem terminu, przez władzę wskazanego, szkodliwe działanie

przewidział lub przewidzieć był winien, a przed upływem tego terminu nie sprzeciwiał

się regulacji, ani nie stawiał żądań w przedmiocie wzniesienia urządzeń, lub odszkodowania.

Z powodu upływu terminu nie gasną pretensje, gdy poszkodowany udowodni, że dotrzymaniu

terminu stanęły na przeszkodzie siła wyższa lub nie dające się uchylić wypadki.

(2)

Pretensje o wynagrodzenie szkód przedawniają się w ciągu 3 lat od chwili, kiedy poszkodowany

dowiedział się, że szkodliwe działanie nastąpiło, pozatem są wykluczone, jeśli nie

zostaną podniesione w przeciągu 30 lat po wykończeniu tej części przedsiębiorstwa.

która spowodowała szkodę. Czas ukończenia poszczególnych robót winien być w odpowiedni

sposób podany do publicznej wiadomości przez władzę wodną.

Rozkład kosztów.

(1)

Właściciele gruntów nadbrzeżnych winni uiścić przedsiębiorcy regulacji stosowny datek

do kosztów ubezpieczenia brzegów, o ile to ubezpieczenie według zatwierdzonego planu

jest potrzebne dla utrzymania, zapewnienia, lub poprawienia odpływu wody płynącej.

Datek nie może przewyższać korzyści, wypływającej dla właścicieli z zabezpieczenia

ich gruntów nadbrzeżnych.

(2)

Przepisy ustępu 1 mają także odpowiednie zastosowanie, gdy ubezpieczenie ma być przeprowadzone

poniżej linji brzegu, by zapobiec wstrzymywaniu odpływu przez obrywanie brzegów.

(3)

Ody przez regulację wody płynącej obowiązany do utrzymania zostanie zwolniony od tego

obowiązku, winien on uiścić przedsiębiorcy datek w wysokości korzyści, wypływającej

ze zwolnienia od ciężaru utrzymywania. Datek ten nie może przewyższać przeciętnej

nakładów bieżących, jakie były potrzebne i jakie musiał ponosić dotychczasowy obowiązany

do utrzymywania w ciągu ostatnich 10 lat przed regulacją, i może być całkowicie spłacony

złożeniem 25-krotnego datku rocznego.

Zasiłki z funduszów publicznych.

(1)

Jeżeli regulacja nakłada na obowiązanego takie ciężary, które nie stoją w odpowiednim

stosunku do korzyści, lub których obowiązany nie jest w stanie ponieść, przymus regulacji

jest dopuszczalny, jeżeli Państwo i samorządy wojewódzkie przyczynią się odpowiedniemi

datkami do kosztów.

(2)

Wysokość zasiłków ze Skarbu Państwa i z funduszów wojewódzkich oznaczą osobne ustawy

państwowe i wojewódzkie.

(3)

Zasiłek Państwa nie może być mniejszy od zasiłku samorządu wojewódzkiego.

Rozdział III

Ochrona od powadzi.

Policyjne ograniczenia w obszarze przepływu wielkiej wody.

(1)

Dla ochrony od powodzi władza administracyjna II instancji może wydawać rozporządzenia,

mocą których

a)

może być uczynione zależnem od zezwolenia władzy wodnej I instancji

1)

pogłębianie powierzchni ziemi w przekroju przepływu wielkiej wody, jak również wydobywanie

gliny, żwiru, kamieni i innych materjałów z gruntów nadbrzeżnych, a w miarę potrzeby

i z dalszych;

2)

obsadzanie drzewami i krzakami gruntów wolnych od zalewu przez wielką wodą, które

jednak są narażone na podmycie;

b)

władza wodna I instancji może zakazać

1)

składania w przekroju przepływu wielkiej wody mułu, ziemi, piasku, żużli, kamieni,

drzewa i innych materjałów, które mogą odpływ wody utrudniać;

2)

wzruszania ziemi przez orkę, karczowanie. cięcie darni, wypasanie i t. p. na gruntach,

leżących w nurcie wielkiej wody, jak również na gruntach nadbrzeżnych, a w miarę potrzeby

i na dalszych;

3)

używania gruntów nadbrzeżnych do składania, wyciągania lub staczania drzewa. albo

innych przedmiotów, jak również do pojenia bydła, o ile osobne urządzenia nie wykluczają

szkody;

c)

na polecenie władzy administracyjnej I instancji właściciele gruntów będą obowiązani

bez pretensji do odszkodowania bądź sami usunąć, bądź zezwolić na usunięcie w przekroju

przepływu wielkiej wody dziko rosnących drzew i krzaków, zaś poza tym obszarem wszystkich

tych drzew i krzaków, które są narażone na wpadnięcie do wody lub wyrwanie.

(2)

Wydanym w myśl ustępu 1 zarządzeniom nie podlegają zarządy regulacji wód publicznych,

ani zarządy wałowe przy wykonywaniu swych uprawnień między wałami a wodą płynącą.

Utrzymanie wolnego obszaru zalewu.

(1)

Na wodach płynących, które nie są obwałowane na wielką wodę, władza wodna II instancji

oznaczy obszar zalewu, w obrębie którego bez pozwolenia władzy wodnej I instancji

nie wolno będzie

1)

podnosić powierzchni terenu, tudzież wznosić, rozszerzać i przenosić wystających nad

powierzchnią ziemi urządzeń (grobel, wałów, budynków, murów i Innych budowli, cegielni

polowych, ogrodzeń, plantacji drzew i krzaków i podobnych urządzeń);

2)

całkowicie lub częściowo usuwać grobel, wałów i tym podobnych wzniesień.

(2)

W ważniejszych wypadkach ma władza wodna I instancji przed wydaniem pozwolenia wysłuchać

urząd techniczny (meljoracyjny), obowiązany do utrzymania wody. zarząd spółki wodnej

(związku wałowego), względnie zarząd regulacji i obwałowania, oraz wnioskodawcę, nadto

zaś ogłosić publicznie termin do wnoszenia zarzutów.

(3)

Na zastosowanie środków ochronnych w nagłych wypadkach na czas trwania niebezpieczeństwa

nie potrzeba żadnego pozwolenia. Gdyby jednak te środki miały pozostać na stałe, należy

po usunięciu niebezpieczeństwa uzyskać pozwolenia.

(1)

Odmowa udzielenia zezwolenia na zastosowanie środków ochronnych (art. 114 ust. 1)

lub połączenie go z zastrzeżeniami i ograniczeniami może nastąpić tylko ze względu

na ochronę od wielkiej wody.

(2)

Zezwolenia na wzniesienie urządzeń nie można odmówić, gdy szkody, jakich z powodu

odpływu wielkiej wody należy się obawiać, zostanę wyrównane przez inne ulepszenia

na koszty proszącego.

(3)

Jeśli nowe urządzenie ma być wzniesione w miejsce istniejącego, a odpływ nie dozna

przez to większych przeszkód niż dotychczas, zezwolenia można odmówić tylko w razie

wniesienia sprzeciwu i tylko za odszkodowaniem. Odszkodowanie ma zapłacić ten, kto

wniósł sprzeciw. Odszkodowanie określa władza wodna. Orzeczenie jej w tym ostatnim

przedmiocie może być zaskarżone w zwykłej drodze prawa w ciągu 3 miesięcy od dnia

doręczenia.

(4)

Władza wodna może wydać orzeczenie, że pozwolenie co do niektórych urządzeń, wymienionych

w art. 114, ze względu na ich nieznaczne oddziaływanie na przepływ wielkiej wody nie

jest potrzebne, lub może być udzielone z zastrzeżeniem odwołania.

Usunięcia przeszkód w odpływie wielkiej wody.

(1)

O ile dla ochrony od powodzi jest potrzebne całkowite lub częściowe usunięcie wzniesień

powierzchni ziemi i urządzeń, wystających ponad powierzchnię (wałów, grobli i Innych

wzniesień, budynków, murów i innych budowli, cegielni polowych, ogrodzeń, plantacji,

drzew i krzaków i podobnych urządzeń), które wstrzymują odpływ wielkiej wody, może

być przez władzę wodną przyznane prawo wywłaszczenia.

(2)

Gdy prawo wywłaszczenia zostało przyznane Państwu, lub związkowi komunalnemu, mogą

one pociągnąć do udziału w kosztach przedsiębiorstwa właścicieli gruntów i zakładów,

jak również związki i korporacje prawa publicznego, w miarę korzyści, jakie im usunięcie

przeszkód przyniesie. Ma wniosek przedsiębiorcy ustala wysokość udziału władza wodna.

(3)

Gdyby usunięcie przeszkód w odpływie wody obciążyło nadmiernie spółkę wodną, związek

wałowy lub związek samorządowy, które są obowiązane do utrzymywania wałów ochronnych,

przyczynić się ma do pokrycia kosztów Państwo i samorządowy związek wojewódzki. Udział

Państwa nie może być mniejszy od udziału samorządu wojewódzkiego.

Budowa wałów ochronnych. Związki wałowa.

Celem ochrony od powodzi i popierania rolnictwa mogą być tworzone związki wałowe dla

budowy, przedłużenia, podwyższenia i utrzymania walów, oraz urządzeń ubezpieczających,

osuszających i nawodniających przez właścicieli gruntów, które są narażone na wylewy.

Postanowienia części piątej niniejszej ustawy mają zastosowanie także do tworzenia

organizacji i stosunków prawnych związków wałowych.

Zarządzenia dla ochrony wałów.

(1)

Władza wodna jest uprawniona ograniczyć, lub całkowicie zabronić takiego używania

walów, któreby zmniejszało odporność wałów. Kto przez to byłby naruszony w wykonywaniu

przysługującego mu prawa, może żądać od obowiązanego do utrzymania wału odszkodowania.

W szczególności nie wolno

a)

przejeżdżać lub przepędzać zwierząt przez wały w innych miejscach, aniżeli do tego

przeznaczonych;

b)

skopywać, przebijać i zasadzać drzewami lub wikliną watów;

c)

paść zwierzęta na skarpach wałów;

d)

kopać doły dla dobywania gliny, piasku i t. p., zbiorniki wody (sadzawki) i studnie

w odległości do dwudziestu metrów od stopy walów;

e)

oraz ziemię bliżej, aniżeli dwa metry po obu stronach wałów;

(2)

W b. Galicji obowiązują ustawy krajowe o konserwacji obwałowania Wisły, tudzież regulacji

i obwałowania jej dopływów, w b. dzielnicy pruskiej zaś statuty związków wałowych.

Obowiązki właścicieli gruntów.

(1)

Właściciele gruntów, należących do związku wałowego i gruntów, znajdujących się między

wałami a wodą płynącą, są obowiązani do odstąpienia za odszkodowaniem gruntów, potrzebnych

pod urządzenia wałów i należące do nich urządzenia zabezpieczające, odwodniające i

nawodniające.

(2)

Właściciele gruntów między wałami a wodą płynącą winni poddać się ograniczeniom własności,

potrzebnym do budowy i utrzymania wałów i należących do nich urządzeń zabezpieczających,

odwodniających i nawodniających.

(3)

Właściciele gruntów, należących do związku wałowego, oraz gruntów między wałami a

wodą płynącą, muszą zezwolić na branie z ich gruntów rolnych i leśnych, tudzież z

nieużytków i wód, kamienia polnego i łamanego, żwiru, darni, piasku, gliny oraz ziemi,

potrzebnych do budowy i utrzymania wałów oraz urządzeń zabezpieczających, odwodniających

i nawodniających.

(4)

O potrzebie i rozmiarze wywłaszczenia i ograniczeń, tudzież o odszkodowaniu orzeka

władza wodna. Orzeczenie władzy wodnej w przedmiocie określenia wysokości przypadającego

odszkodowania może być w ciągu 3 miesięcy zaskarżone w zwykłej drodze prawa.

(5)

O ile w powyższych wypadkach statuty, istniejących już związków wałowych zawierają

przepisy odmienne, należy postępować według tych przepisów.

Przejście własności wału na związek wałowy.

Jeżeli związek wałowy obejmie utrzymanie Istniejących już wałów, przechodzą one na

jego własność z chwilą udzielenia pozwolenia, albo wydania statutu. Statut może postanowić,

że użytkowanie wałów pozostaje przy dotychczasowych właścicielach,

Obrona wałów.

(1)

Gdy wały podczas wielkiej wody są zagrożone, wszyscy mieszkańcy zagrożonych, a w razie

potrzeby i sąsiednich miejscowości, obowiązani są na zarządzenie władzy wodnej dać

bezpłatną pomoc do robót ochronnych i dostarczyć na miejsce potrzebnych narzędzi i

środków transportowych.

(2)

Władza wodna może w tym wypadku potrzebne zarządzenie natychmiast w czyn wprowadzić

przez zastosowanie środków przymusowych; ma ona prawo żądać dostarczenia wszelkiego

rodzaju materjałów przydatnych do obrony przed niebezpieczeństwem z zastrzeżeniem

wyrównania między obowiązanymi i zwrotu szkody. Przedsiębiorstwa, utrzymujące wały

(województwa, powiaty, związki wałowe (spółki wodne), są obowiązane do zwrotu szkody.

O wysokości odszkodowania orzeka w razie sporu władza wodna. Niezadowoleni z jej orzeczenia

mogą w ciągu trzech miesięcy od daty doręczenia orzeczenia udać się na zwykłą drogę

prawa.

Odbudowa wału nie należącego do związku wałowego.

(1)

Gdy istniejący już wał, który służy dla ochrony gruntów większej liczby właścicieli,

a nie należy do żadnego związku wałowego, całkowicie lub częściowo zniszczeje, albo

zostanie zburzony przez siłę żywiołową lub szkodliwe działanie, władza wodna może

na wniosek jednego z interesowanych, a w razie publicznego niebezpieczeństwa z urzędu

orzec, że obowiązani do utrzymania mają wał odbudować w takich wymiarach, jakie przedtem

posiadał.

(2)

W ten sam sposób może przy takich wałach być nakazane obowiązanym podjęcie środków,

potrzebnych do zapewnienia utrzymania wałów w dotychczasowych rozmiarach i stanie.

(3)

Gdy zachodzi wątpliwość lub spór, kto jest obowiązany do utrzymania wału, można tymczasowo

zażądać świadczeń od tego, kto wał dotychczas utrzymywał, gdy zaś ten nie może ponieść

takiego ciężaru, od właścicieli gruntów, które, według uznania władzy, wał ochrania.

Ten ostatni przepis ma być również zastosowany, jeżeli obowiązany do utrzymania nie

jest w stanie ponosić tego ciężaru. Jeżeli pociągnięcie właścicieli nie może tak szybko

nastąpić, winna gmino na wezwanie zaliczyć koszty utrzymania lub odbudowy wału. Gdy

kilka gmin jest Interesowanych, należy między nie odpowiednio rozłożyć koszty, które

mają być zaliczone.

(4)

Pociągnięci tymczasowo do utrzymania lub odbudowy wału mają prawo dochodzić swych

pretensji do zwrotu datków lub wartości świadczeń w drodze sądowej przeciw obowiązanemu

do utrzymania.

(5)

Wymienione w poprzednich ustępach datki i świadczenia są ciężarami publicznemi.

Zapewnienie budowy i utrzymania wału, nie należącego do związku.

Gdy ciężar budowy wału, nie należącego do związku wałowego, został tymczasowo uregulowany,

ma być utworzony związek wałowy dla ustalenia przyszłych świadczeń, chyba że w drodze

dobrowolnego przyznania lub w drodze prawa oznaczony został obowiązany do utrzymania,

który posiada dostateczne środki.

Część CZWARTA.

O wywłaszczeniu i prawach przymusowych.

Wywłaszczenie.

(1)

Na rzecz przedsiębiorstwa, które ma na celu osuszenie rowami lub drenami i nawodnienie

gruntów, odprowadzenie wód zużytych, dostarczenie wódy dla celów gospodarstwa domowego

lub przemysłowych, wyzyskanie siły wodnej, regulację i uspławnienie wód płynących

dla statków lub tratew, budowę kanałów żeglownych, urządzenie przewozu, ochronę od

powodzi, o ile nie może być inaczej celowo lub tylko z niepomiernie wysokiemi kosztami

przeprowadzone, a oczekiwane korzyści znacznie przewyższają straty-mogą być ustanowione

za odszkodowaniem stosowne ograniczenia (służebności) i obciążenia prawa własności

gruntów i wód płynących, potrzebnych do wykonania przedsiębiorstwa, a gdy to do osiągnięcia

celu jest niedostateczne - muszą być odstąpione potrzebne grunty i inne nieruchomości,

urządzenia i zakłady, prawa, wreszcie uprawnienia wodne, które mają mniejsze znaczenie

gospodarcze, niż udzielić się mające pozwolenie.

(2)

Przy wymiarze odszkodowania nie należy uwzględniać tych stosunków, co do których jest

widoczne, że spowodowane zostały umyślnie, aby żądać większego wynagrodzenia. Wartość

szczególnego upodobania, tudzież wzrost wartości przedmiotu wywłaszczenia z powodu

zamierzonego przedsiębiorstwa wodnego - nie mają być brane pod uwagę przy oznaczeniu

odszkodowania.

(3)

Jeżeli przedsiębiorstwo ma na celu zwyczajne odwodnienie gruntów, dla których woda

płynąca stanowi odpływ naturalny, przedsiębiorca nabywa wraz z ustaleniem prawa, wspomnianego

w ust. 1, jednocześnie prawo obniżenia zwierciadła wody na odnośnej przestrzeni, lub

podniesienia go przez wpuszczenie wody, o ile przez to żadne Inne szkody prócz zmiany

stanu wód gruntowych nie zostaną spowodowane. Do wynagrodzenia szkód i strat, wywołanych

wyłącznie zmianą stanu wód gruntowych, przedsiębiorca nie jest obowiązany,

(4)

Gdyby przeprowadzenie wody zanieczyszczonej miało powodować szkody lub uciążliwości

dla właścicieli gruntów, winno być uskutecznione za pomocą zamkniętych, szczelnych

przewodów.

(5)

O potrzebie, rozmiarze i rodzaju służebności lub odstąpieni gruntów i nieruchomości,

tudzież o wysokości odszkodowania orzeka władza wodna.

Nieruchomości wolne od wywłaszczenia.

(1)

Postanowienia art. 124 nie mają zastosowania do budynków, podwórzy, ogrodów i cmentarzy,

obowiązek zaś zezwolenia na przeprowadzenie kanału dla nawodnienia lub odwodnienia

gruntów, zaopatrzenia w wodę dla potrzeb domowych lub przemysłowych, lub odprowadzenie

wód zużytych przez takie realności, ogranicza się do zezwolenia na przeprowadzenie

wody w zamkniętych szczelnych przewodach.

(2)

Na wyjątki od powyższego przepisu, gdy chodzi o przedsiębiorstwo Państwa, lub samorządów,

lub gdy przedsiębiorstwo leży w interesie publicznym, należy uzyskać zezwolenie władzy

administracyjnej II Instancji.

Wykupno gruntu zamiast służebności.

(1)

W wypadkach, w art. 124 wymienionych, może właściciel gruntu żądać, by przedsiębiorca

zamiast ustanowienia służebności nabył na własność potrzebne dla urządzeń grunty.

(2)

Gdy pozostała część gruntu nie może być celowo według swego dotychczasowego przeznaczenia

używana, może właściciel żądać wykupienia całego gruntu.

Odebranie lub ograniczenie prawa piętrzenia wody ze względu na interes rolnictwa lub

żeglugi.

Prawa piętrzenia wody mogą być na żądanie interesowanych z powodu przeważających korzyści

dla rolnictwa lub żeglugi odebrane lub ograniczone za odszkodowaniem. Pozwolenie na

piętrzenie wody może być w myśl art. 63 cofnięte lub ograniczone.

Wspólne użytkowanie urządzeń do odwodniania i nawodniania.

(1)

Przedsiębiorcy urządzeń do odwodnienia gruntów, lub do odprowadzenia wód zanieczyszczonych,

obowiązani są zezwolić na wspólne użytkowanie tych urządzeń osobom trzecim, gdy one

nie mogą tego celowo przeprowadzić w inny sposób lub tylko nakładem wielkich kosztów,

gdy przy tem użytkowanie lub ruch zakładu nie zostaną dla przedsiębiorcy istotnie

naruszone i nadto, gdy osoby trzecie przyjmą na siebie odpowiednią część kosztów urządzenia

i jego utrzymania, wynagrodzą przedsiębiorcy szkody, jakieby mu wspólne użytkowanie

mogło wyrządzić, oraz dadzą na jego żądanie przed przystąpieniem do wspólnego użytkowania

stosowne zabezpieczenie. Jeżeli wspólne użytkowanie możliwe jest tylko przy odpowiedniej

zmianie urządzenia, przedsiębiorcy są również obowiązani stosownie do ich uznania

zmiany te bądź sami przeprowadzić, bądź na przeprowadzenie ich zezwolić. Koszty tych

zmian mają ponieść wyłącznie osoby, żądające wspólnego użytkowania.

(2)

Obowiązki, określone w ust. 1, dotyczą także przedsiębiorców urządzeń do nawodnienia,

jednak tylko na rzecz właścicieli tych gruntów, które dla powyższych urządzeń zostały

zajęte.

(3)

Przepisy ustępów 1 i 2 nie mają zastosowania do urządzeń, wzniesionych przez spółkę

wodną lub związek wałowy.

Prawo właścicieli gruntów nadbrzeżnych do urządzeń na prywatnych wodach płynących.

(1)

Właściciel lub użytkownik gruntu nadbrzeżnego może dla celów własnego gospodarstwa

żądać za odszkodowaniem od właściciela naturalnej wody płynącej zezwolenia na urządzenie

schodów, pomostów, schronisk dla czółen, pralni, palów do przywiązywania lub podobnych

zwyczajowych urządzeń. To samo stosuje się do zakładów kąpielowych i przystani, choćby

one nie służyły wyłącznie do celów własnego gospodarstwa, o ile stosownie do art.

45 nie mają zastosowania przepisy o pozwoleniach. Urządzenia te na żądanie władzy

wodnej winny być w wyznaczonym terminie bez pretensji do odszkodowania usunięte lub

zmienione, gdy dalsze ich istnienie w dotychczasowym stanie nie da się pogodzić z

interesem publicznym, w szczególności zaś z utrzymaniem wolnego odpływu, regulacją

wody płynącej według zatwierdzonego planu (art. 106), a przy wodach publicznych takie

z przeznaczeniem ich dla żeglugi.

(2)

Przepisy ust. 1 nie mają zastosowania do stawów, sztucznie utworzonych przez rozszerzenie

łożyska prywatnej wody płynącej, dalej do przestrzeni tej wody w obrębie podwórzy,

ogrodów i parków, do zbiorników wodnych, wreszcie do takich jezior, z których odpływają

tylko naturalne wody płynące (art. 21 ust. 3).

Prawo użycia wody w razie niebezpieczeństwa.

(1)

Gdyby zaszedł wypadek czasowego braku wody, może władza wodna, a w razie grożącego

niebezpieczeństwa, jak np. pożaru, miejscowa władza policyjna wydać zarządzenia, wskazane

interesem publicznym, co do czasowego użycia wód publicznych i prywatnych z wyjątkiem

zamkniętych wodociągów obcych gmin i w razie konieczności kazać je natychmiast wykonać.

interesowanych należy natychmiast o temzawiadomić.

(2)

Właściciel lub uprawniony do użytkowania może żądać odszkodowania. Obowiązek odszkodowania,

którego wysokość oznacza władza wodna, obciąża gminę. Właściciel lub uprawniony, który

się czuje pokrzywdzonym, może się odnieść w terminie trzymiesięcznym od dnia doręczenia

orzeczenia do właściwego sądu o oznaczenie wysokości odszkodowania w drodze postępowania

sądowego.

(3)

Skoro ustanie potrzeba lub minie niebezpieczeństwo, miejscowa władza policyjna usunąć

ma na koszt gminy poczynione zarządzenia.

Obszary ochronne dla wodociągów i źródeł.

(1)

Dla ochrony zakładów, zaopatrujących w wodę do picia i użytkową, przed zanieczyszczeniem

lub zmniejszeniem ich wydajności, tudzież dla ochrony naturalnych albo sztucznie ujętych

źródeł, zasilających wodociągi, może władza wodna ustanowić obszary ochronne i wydać

zarządzenia co do użytkowania i zagospodarowania gruntów w obrębie tych obszarów.

,

(2)

Jeżeli skutkiem tych zarządzeń właściciel gruntu ograniczony jest w swobodnem jego

używaniu, przysługuje mu prawo żądania odszkodowania.

(3)

Co do ochrony źródeł mineralnych obowiązują przepisy ustaw o uzdrowiskach.

Roboty przygotowawcze na cudzych gruntach.

(1)

Jeżeli w celu wykonania urządzeń wodnych potrzebne są roboty przygotowawcze na cudzych

gruntach, a właściciel ich nie chce na nie zezwolić, musi przedsiębiorca uzyskać na

to pozwolenie władzy wodnej, która wyznaczy stosowny termin do podjęcia tych robót.

Jeżeli chodzi o grunty kolejowe, należy porozumieć się z właściwemi władzami kolejowemi.

(2)

Na żądanie właściciela gruntu ma władzo wodna oznaczyć zabezpieczenie, jakie tymczasowo

winien dać przedsiębiorca tytułem wynagrodzenia szkody, spowodowanej robotami przygotowawczemi.

(3)

Państwo, związki samorządowe i spółki wodne wolne są od obowiązku zabezpieczenia odszkodowania.

Część PIĄTA.

O spółkach wodnych (związkach wałowych).

Rozdział I.

Postanowienia ogólne.

Cele spółki.

Według postanowień niniejszej ustawy mogą się tworzyć spółki wodne

1)

dla osuszania gruntów rowami i drenami, nawodnienia, namulania i podnoszenia (kolmacji)

gruntów, uprawy i eksploatacji torfowisk, budowy i utrzymania zakładów dla piętrzenia

wody i wyzyskania siły popędowej wody i budowy zbiorników wody;

2)

dla regulacji i utrzymania wód płynących, a w szczególności: wytworzenia łożyska dla

poprawy odpływu i odprowadzenia wielkiej wody, ubezpieczenia brzegów, osunięcia przeszkód

w odpływie wielkiej wody, budowy i utrzymania wałów celem ochrony od powodzi wraz

z urządzeniami ochronnemi, odwodniającemi i nawodniejącemi (związki wałowe), zabudowań

potoków górskich wraz z ustaleniem i zalesieniem stoków górskich;

3)

dla uspławnienia wód płynących dla statków i tratew jakoteż dla budowy i utrzymania

nowych dróg żeglownych i innych urządzeń dla żeglugi;

4)

dla zakładania, utrzymania i użytkowania urządzeń dla zaopatrywania w wodę do picia

i do użytku gospodarczego, dla utrzymania wód w czystości oraz odprowadzenia wód zużytych

i zanieczyszczonych (kanalizacji).

Utworzenie spółki. Statut spółki.

(1)

Warunkiem utworzenia spółki jest złożenie dowodu, że przedsiębiorstwo służy dla dobra

publicznego, lub ma na celu wspólny gospodarczy pożytek.

(2)

Spółka zostaje utworzona

1)

przez zatwierdzenie statutu na podstawie jednogłośnej uchwały interesowanych;

2)

przez zatwierdzenie statutu na podstawia uchwały większości przy równoczesnem przymusowym

pociągnięciu do udziału w spółce mniejszości;

3)

przez wydanie statutu bez zgody większości

Niedopuszczalność zarzutów po zatwierdzaniu statutu.

Po zatwierdzeniu lub wydaniu statutu nie można podnosić zarzutu, że nie istniały warunki

dla zatwierdzenia, albo wydania statutu.

Uprawnienie do działań i siedziba spółki.

(1)

Spółka jest osobą prawną.

(2)

Musi mieć siedzibę w Państwie Polskiem.

(3)

Ma być wpisana do księgi wodnej (art. 229).

Członkowie spółki.

Do spółki mogą, oprócz każdoczesnych właścicieli gruntów, kopalń i zakładów przemysłowych,

w przedsiębiorstwie interesowanych, należeć jako członkowie tylko te spółki wodne,

związki komunalne, wałowe i rybackie, które są interesowane w przedsiębiorstwie. Posiadacze

dziedzicznego prawa budowy mają ta same prawa, co właściciele.

(1)

Na przystąpienie do spółki, korporacji, fundacji i instytucji prawa publicznego zezwolenie

nie jest wymagane.

(2)

Posiadacze fideikomisów i ordynacji są uprawnieni do przystąpienia do spółki bez zezwolenia

oczekiwaczy.

Zarząd spółki.

(1)

Spółka musi mieć zarząd. Zarząd może się składać z jednej lub więcej osób, z których

jedna jest przewodniczącym.

(2)

Zarząd zastępuje spółkę w sądzie i poza sądem. Zarządowi przysługuje prawo ustawowego

zastępcy. Zakres jego praw może być ograniczony przez statut ze skutkiem prawnym względem

osób trzecich. Zarząd prowadzi administrację, o ile poszczególne sprawy nie są przekazane

ustawowo, lub przez statut przewodniczącemu zarządu, lub zgromadzeniu członków.

(3)

Przewodniczący zarządu, który jako taki się wylegitymuje, nie potrzebuje osobnego

pełnomocnictwa dla zastępowania zarządu wobec władz sądowych i administracyjnych.

(4)

Statut spółki może postanowić, że w miejsce zgromadzenia członków wstępuje wybierany

przez nich wydział z wyjątkiem dwóch wypadków

1)

jeżeli chodzi o zmianę statutu, która, wprowadza nowy cel spółki, lub ustanawia stosunek

głosów, nie odpowiadający stosunkowi udziału w ciężarach spółki (art. 176),

2)

jeżeli chodzi o rozwiązanie i likwidację (art. 178).

Przedstawiciele Państwa i samorządów w spółce.

Jeżeli spółka korzysta z zapomóg Państwa lub ciał samorządowych, statut zapewni odpowiedni

udział przedstawicieli władz państwowych i samorządowych w zarządzie i zebraniu spółki.

Stosunki prawna spółki.

O ile stosunki prawne spółki i jej członków nie są unormowane w niniejszej ustawia,

określa je statut, zatwierdzony przez władzę nadzorczą (wodną).

Postanowienie statutu.

(1)

Statut musi zawierać postanowienia określające

1)

nazwę i siedzibę spółki;

2)

cel spółki z powołaniem się na plan przedsiębiorstwa;

3)

ewentualne zmiany planu;

4)

użytkowania i utrzymywanie urządzeń spółki

5)

przyjęcie przez członków ograniczeń prawa własności gruntu oraz Innych ciążących na

nich obowiązków;

6)

stosunek udziału w korzyściach i ciężarach. jako też w prawie głosowania;

7)

układanie budżetu oraz sprawdzanie i regulowanie rachunków;

8)

skład i wybór zarządu, zakres uprawnień zarządu i, jeżeli zarząd składa się z kilku

członków, uprawnień przewodniczącego, formę legitymacji członków zarządu i dokumentowanie

jego uchwał;

9)

warunki i formę zwoływania zgromadzenia członków lub wydziału, pełniącego jego czynności,

tudzież sposób dokumentowania powziętych przez nich uchwał;

10)

sprawy, mające podlegać uchwale zgromadzenia członków lub wydziału;

11)

skład i sposób wyboru komisji rewizyjnej (art. 166);

12)

formę obwieszczeń spółki i pisma publiczne, w których obwieszczenia mają być umieszczane,

o ile to jest przewidziane w statucie.

(2)

Do statutu należy dołączyć wykaz wcielonych do spółki gruntów, kopalń i zakładów przemysłowych

z podaniem każdorazowych właścicieli oraz należących do spółki związków. Wykaz ten

winien być stale uzupełniany.

Sąd polubowny.

Statut może zawierać przepisy o utworzeniu sądu polubownego, który rozstrzygać ma

sprawy w sporach spółki na wezwanie obu stron.

Ograniczenie prawa głosu.

W spółkach, mających, więcej niż 2 członków, żaden członek nie może posiadać więcej

niż dwie piąte wszystkich głosów.

Nadzór Państwa.

(1)

Spółka stoi pod nadzorem władz państwowych.

(2)

Nadzór państwowy odnosi się do prawidłowego wykonania, utrzymania i naprawy urządzeń

spółki, jako też do przestrzegania, ażeby sprawy spółki były zarządzane zgodnie z

ustawami i statutem.

(3)

Władza nadzorcza może swa zarządzenia przeprowadzić bezpośrednio.

Mianowanie zastępców członków zarządu.

Jeżeli przepisany statutem wybór zarządu, lub poszczególnych jego członków, pomimo

wezwania władzy nadzorczej, nie przyjdzie do skutku, przysługuje tejże prawo mianowania

zastępców na miejsce brakujących członków, którzy do czasu prawidłowego wybrania brakujących

członków mają spełniać ich obowiązki. Władza nadzorcze może im wyznaczyć odpowiednie

wynagrodzenie na koszt spółki.

Wstawienia do budżetu i ściągnięcie przez władzą wydatków.

Jeżeli spółka zaniedba lub wzbrania się wstawić do budżetu lub uchwalić poza budżetem

świadczeń i wydatków, jakie w myśl ustawy lub statutu na nią przypadają lub przez

władzę w granicach jej kompetencji zostały ustalone, może władza nadzorcza w uzasadnionem

orzeczeniu zarządzić wstawienie do budżetu lub ustalenie nadzwyczajnego wydatku i

ściągnąć potrzebne datki.

Złożenie z urzędu członków zarządu.

Władzy nadzorczej przysługuje prawo złożenia z urzędu członków zarządu, którzy się

dopuszczą ciężkiego zaniedbania obowiązków. Złożeni z urzędu mogą wnieść odwołanie

do wyższej instancji.

Ustanowienie przymusowego zarządu spółki.

Jeżeli zarząd spółki mimo wezwań władzy nadzorczej zaniedbuje należyte wykonanie,

utrzymanie albo naprawę urządzeń spółki, władza nadzorcza może usunąć zarząd i na

koszt spółki ustanowić komisarza i ciało doradcze, złożone z członków spółki do zarządu

spraw spółki.

Zezwolenie władzy na obciążenie spółki.

(1)

Do sprzedaży gruntów, albo zaciągania pożyczek z wyjątkiem takich, przez które nie

zwiększa się stan obdłużenia spółki, potrzebuje spółka zezwolenia władzy nadzorczej.

(2)

Statut może przepisać uzyskanie takiego zezwolenia także w innych wypadkach.

Kontrola władzy.

Na żądanie władzy nadzorczej muszą jej być przedłożone do przejrzenia akty spółki

i odpisy budżetu, zamknięcia rachunkowego, jako też sprawozdań komisji rewizyjnej

oraz protokułów posiedzeń zarządu i zgromadzenia członków. Władzy nadzorczej przysługuje

prawo zarządzenia nadzwyczajnych rewizji kasy spółki i całej administracji spółki,

jak również brania osobiście lub przez pełnomocników udziału w rewizjach i zebraniach

zarządu oraz w posiedzeniach zgromadzenia członków (wydziału).

Uprawnienie do robót na gruntach spółki.

(1)

Spółka jest uprawniona wznosić i utrzymywać na gruntach do niej należących urządzenia,

potrzebne do osiągnięcia celów spółki.

(2)

W razie sporu orzeka wiedza nadzorcza, czy pewne urządzenie jest potrzebne do osiągnięcia

celu spółki.

(3)

Członkowie spółki mogą żądać od spółki wynagrodzenia za szkody, wyrządzone ich gruntom,

kopalniom, lub zakładom przemysłowym przy równoczesnem uwzględnieniu korzyści, wynikających

z urządzeń spółki.

(4)

Dzierżawcom i innym użytkownikom nie przysługuje prawo domagania się takiego odszkodowania

od spółki.

Odpowiedzialność spółki za zobowiązania.

Spółka odpowiada swoim majątkiem za przyjęte zobowiązania. O ile w ten sposób wierzyciele

zaspokojeni być nie mogą, suma dłużna musi być zebrana drogą datków, które wyznacza

zarząd według miary, ustanowionej w statucie.

Pierwszeństwo ciężarów spółki przed prawami rzeczowemi.

(1)

Ciężary spółki są ciężarami realnemi i mają aż do wysokości trzechletnich zaległości

pierwszeństwo przed innemi prawami rzeczowemi bezpośrednio po państwowych podatkach

i publicznych daninach. Obciążają one grunty, kopalnie i zakłady przemysłowe, interesowane

w przedsiębiorstwie, według miary, ustanowionej w statucie. (2) Członkowie, wyłączeni

ze spółki, odpowiadają za nałożone na nich datki udziałowe aż do czasu Ich wystąpienia.

Rozkład datków.

(1)

Udział w ciężarach spółki normuje się według miary korzyści, które członkowie odnoszą

z urządzeń spółki. Przy spółkach, mających na celu utrzymywanie wód w czystości, oznacza

się udział w ciężarach spółki przedewszystkiem podług stopnia zanieczyszczenia, wywołanego

przez poszczególnych członków i podług nakładów, czynionych przez spółkę dla usunięcia

tych zanieczyszczeń.

(2)

Prawo głosu członków należy normować według stosunku ich udziału w ciężarach spółki.

Każdy członek spółki, obowiązany do składania datków udziałowych, musi mieć przynajmniej

jeden głos.

(3)

Jednogłośna uchwała interesowanych obecnych przy głosowaniu może postanowić inną miarę,

aniżeli to zostało określone w ust. 1 i w ust. 2 zdaniu 1.

Rozstrzyganie sporów.

(1)

Spory o przynależność do spółki mają być rozstrzygane w drodze administracyjnej.

(2)

Przeciw pociągnięciu do udziału w ciężarach spółki i wymiarowi datku udziałowego przysługuje

wniesienie sprzeciwu do zarządu spółki w przeciągu czterech tygodni. Przeciw uchwale

zarządu spółki może być wniesiona w przeciągu 2 tygodni skarga do władzy wodnej, jeżeli

obie strony nie odwołały się do sądu polubownego. Wniesienie skargi nie wstrzymuje

wykonania uchwały zarządu spółki.

Środki przymusowe zarządu.

(1)

Zarząd, a jeżeli tenże składa się z więcej osób, także jego przewodniczący są uprawnieni

przeprowadzać zarządzenia w ich zakresie działania względem poszczególnych członków

spółki przy użyciu następujących środków przymusowych

1)

Jeżeli chodzi o wymuszenie czynności, które może wykonać osoba trzecia, może być zarządzone

wykonanie tej czynności i ściągnięcie tymczasowo oznaczonych kosztów w drodze przymusowej

z zobowiązanego.

2)

Jeżeli jest rzeczą pewną, że zobowiązany nie może ponieść kosztów, powstałych z wykonania

przez osobę trzecią, lub jeżeli chodzi o wymuszenie czynności niewykonalnej przez

osobę trzecią, albo o zaniechanie, natenczas może być wyznaczona grzywna do wysokości

1.000 marek. Grzywny wpływają do kasy spółki.

(2)

Zastosowanie środków przymusowych musi być poprzedzone pisemnem zagrożeniem; jeżeli

chodzi o zmuszenie do pewnej czynności, należy w pisemnem zagrożeniu oznaczyć termin,

w przeciągu którego czynność ta ma być wykonana.

Zażalenie przeciw zarządzeniom zarządu spółki.

(1)

Przeciwko zarządzeniom zarządu i jego przewodniczącego i przeciw zagrożeniu użycia

środków przymusowych jest dopuszczalne w ciągu miesiąca od dnia doręczenia zażalenie

do władzy nadzorczej. Skarga może opierać się tylko na następujących motywach

1)

że zaskarżone zarządzenie narusza prawa skarżącego przez niezastosowanie, albo przez

niewłaściwe zastosowanie obowiązującego prawa, w szczególności także zarządzeń, wydanych

przez władze w zakresie ich kompetencji;

2)

że nie było istotnych podstaw, któreby uprawniały zarząd albo jego przewodniczącego

do wydania zarządzenia, albo do zagrożenia środkami przymusowemi.

(2)

Zażalenie przeciw zagrożeniu użycia środków przymusowych rozciąga się równocześnie

na zarządzenie, o którego wykonanie chodzi, jeżeli w sprawie tego zarządzenia nie

zostało wdrożone osobne postępowanie.

(3)

Zażalenie przeciwko zarządowi, albo jego przewodniczącemu, najeży składać do władzy

nadzorczej na ręce zarządu.

Ściąganie zaległych datków.

Zaległe datki udziałowe, jako też grzywny i koszty, wymienione w art. 157, mogą być

ściągnięte przymusowo w drodze administracyjnej.

Ściąganie datków na spłatę potyczki.

Jeżeli spółka za zezwoleniem administracji Państwa zaciągnie pożyczkę przez wypuszczenie

obligacji udziałowych, albo otrzyma ją ze Skarbu Państwa, z funduszów samorządowych,

lub z publicznego zakładu kredytowego, upoważnionego statutem do udzielania takich

pożyczek, mają być zastosowane następujące wyjątkowe postanowienia

1)

datki spółki wodnej ściągane być mają w terminach płatności bez prośby lub zezwolenia

zarządu spółki przez kasy skarbowe tak, jak podatki państwowe, aż do wysokości najbliższej

raty pożyczki i odsyłane do właściwej kasy, w którym to celu zarząd spółki dostarczyć

ma kasie skarbowej potrzebnych wykazów. Administracja Państwa ma prawo ściągać od

spółki zwrot nadwyżki kosztów, którą urząd podatkowy przez to ponosi.

2)

gdyby członek spółki dłużej niż przez rok zalegał z uiszczeniem datku na spłatę pożyczki,

kasa skarbowa postarać się ma niezwłocznie o zahipotekowanie zaległej wierzytelności

spółki na nieruchomościach dłużnika.

Zwoływanie zgromadzeń członków spółki.

(1)

Zarząd winien zwołać zgromadzenie członków (wydział), jeżeli interes spółki tego wymaga

lub ⅛ członków spółki zarząda tego pisemnie z podaniem celu.

(2)

Jeżeli zarząd w ciągu 2 miesięcy wniosku nie uwzględni, natenczas jest obowiązana

władza nadzorcza do zwołania zgromadzenia.

Występowanie i wstępowanie członków spółki.

Za zgodą spółki mogą nowi członkowie wstępować, albo dotychczasowi występować.

Potrzeba jednak do tego zezwolenia władzy nadzorczej; władza nadzorcza winna w razie

występowania Członków mieć na uwadze także Interesy wierzycieli i dobra publicznego.

Obowiązek przyjęcia nowych członków.

(1)

Spółka jest obowiązana przyjąć do swego związku właścicieli gruntów, kopalń i zakładów

przemysłowych, jako też spółki wodne i inne związki (art. 137) na ich żądania, jeżeli

cel zamierzony przez spółkę, jest dla nich możliwy do osiągnięcia jedynie przez przyłączenie

do urządzeń spółki i ich wspólne użytkowanie, a urządzenia spółki mogą zaspokoić wspólne

potrzeby choćby po stosownej przebudowie.

(2)

(Sowo wstępujący członek jest jednakże obowiązany ponosić koszty urządzeń, potrzebnych

dla połączenia z urządzeniami spółki i wspólnego ich użytkowania.

Wyłączenie nieruchomości i zakładów ze spółki.

(1)

Spółka może żądać wyłączenia gruntów, kopalń lub zakładów przemysłowych wbrew woli

właścicieli, gdyby w przeciwnym razie osiągnięcie celu spółki było zagrożone.

(2)

Wyłączonemu należy się zwrot wyłożonych kosztów. Podniesienie jednak wartości, któreby

grunt, kopalnia lub zakład przemysłowy osiągnęły dopiero wskutek przedsiębiorstwa

spółki, nie wchodzi w rachubę przy oznaczeniu odszkodowania.

Zakaz zmiany urządzeń, nienależących do spółki, celem wyzyskania ulepszonych przez

spółkę stosunków wodnych.

Jeżeli właściciele gruntów, kopalń lub zakładów przemysłowych, tudzież spółki wodne

i inne związki (art. 137) nie są członkami spółki, a korzystaliby z utworzonych przez

spółkę korzystniejszych stosunków wodnych przez zmianę urządzenia ruchu swych zakładów,

spółka ma prawo zakazać im tę zmianę urządzenia ruchu, gdyby wskutek tego zakłady

spółki nie wystarczały dla potrzeb spółki. To samo stosuje się do tych gruntów, kopalń

i zakładów przemysłowych, stanowiących własność członków spółki, które nie zostały

wcielone do związku spółki.

Kontrola urządzeń spółki.

Urządzenia spółki należy przynajmniej raz do roku skontrolować. W skład komisji rewizyjnej

powinni oprócz zarządu, albo poszczególnych jego członków, wchodzić także inni członkowie

spółki.

Rozdział II.

Spółki utworzone uchwałą większości.

Przymus przystąpienia do spółki.

(1)

Jeżeli spółka ma być utworzona dla osuszenia rowami lub drenami, nawodnienia i namulenia

(kolmacji) gruntów, uprawy i eksploatacji torfowisk, regulacji i obwałowania wód płynących,

dla utrzymania wód w czystości (kanalizacji) i budowy zbiorników, sprzeciwiający się

właściciele gruntów, kopalni i zakładów przemysłowych, interesowanych w spółce, jako

też spółki wodne i inne związki mogą być zmuszone do przystąpienia do spółki, jeżeli

1)

przedsiębiorstwo może być celowo przeprowadzone tylko w drodze utworzenia spółki;

2)

większość uczestników zgadza się na zawiązanie spółki;

3)

korzyści z przedsiębiorstwa przewyższają ciężar, jaki mają ponosić sprzeciwiający

się właściciele gruntów, kopalni i zakładów przemysłowych, tudzież spółki wodne i

inne związki a przy spółkach dla utrzymania wód w czystości, jeżeli przedsiębiorstwo

służy dla usunięcia spowodowanego przez nich zanieczyszczenia.

(2)

Większość oblicza się, jeżeli mają należeć tylko grunty, tak według powierzchni, jak

i według dochodu, przyjętego dla wymiaru podatku gruntowego (czystego dochodu katastralnego),

albo jeżeli wszystkie grunty poddano zcaleniu (komasacji), według obliczonych przytem

wartości lub dochodu. Gdy chodzi o udział kopalń, zakładów przemysłowych, spółek wodnych

lub innych związków samych, jako takich, lub razem z gruntami, to większość oblicza

się na podstawie tymczasowo ustalonych korzyści. Jeżeli w tym wypadku ma być zastosowany

względem sprzeciwiających się właścicieli gruntów przymus przystąpienia do spółki,

potrzebna jest oprócz tego większość interesowanych właścicieli gruntów, obliczona

według powierzchni dochodu (zd. 1).

(3)

Za korzyść, w rozumieniu ust. 1 p. 3, uważa się także możność zużytkowania przedsiębiorstwa

przez odpowiednie celowi i gospodarczo uzasadnione zakłady i urządzenia.

(4)

Właściciele gruntów, dla których przedsiębiorstwo nie przedstawia żadnych korzyści,

mogą być zmuszeni do przystąpienia do spółki, o ile to jest potrzebne dla uzyskania

lub utrzymania wolnego odpływu, albo dla przeprowadzenia urządzeń do odwodnienia i

nawodnienia. Tego rodzaju grunty są wolne od wszelkich ciężarów spółki jeżeli ulegną

uszkodzeniu, szkodę ma wynagrodzić spółka.

Uwolnienie od opłacania datków.

(1)

Gdy się okaże, że wykonane przedsiębiorstwo nie przynosi żadnej korzyści gruntowi,

kopalni, zakładowi przemysłowemu, spółce wodnej, ' lub innemu związkowi, może interesowany

członek spółki zażądać od niej zwolnienia od datków udziałowych na czas trwania tego

stanu, jednak przy spółkach dla utrzymywania wód w czystości tylko o ryle, o ile pociągnięcie

do udziału w spółce nastąpiło z powodu korzyści, odnoszonej z urządzeń spółki o ile

przy spółkach tego ostatniego rodzaju członek został pociągnięty do opłacania datków

udziałowych z tytułu spowodowanego przez niego zanieczyszczenia. może on żądać zwolnienia

od opłacania datków, gdy się okaże, że nie powoduje zanieczyszczenia wód,

(2)

Jeżeli zarząd nie uzna żądań tych za uzasadnione, przysługuje interesowanemu zażalenie

do władzy nadzorczej.

Wyłączenie ze związku spółki.

(1)

Gdy się okaże, że grunt, pominąwszy wypadek, przewidziany w art. 167 ust. 4, albo

kopalnia, albo zakład przemysłowy ponosi trwałą szkodę z wykonanego przedsiębiorstwa

- może interesowany członek żądać wyłączenia tegoż ze spółki.

(2)

O ile nabycie gruntu, który miałby być wyłączony, jest potrzebne do przeprowadzenia

celów spółki, może być spółce przyznane prawa wywłaszczenia.

Obliczanie korzyści i szkód w wypadkach art. 168 i 169.

W wypadkach, przewidzianych w art. 168 i 169, przy obliczaniu korzyści lub szkód,

jakie wypływają z przedsiębiorstwa dla gruntów, kopalni i zakładów przemysłowych,

nie należy uwzględniać przypadających na nie datków do spółki wodnej.

Pociągnięcie nienależących do spółki nieruchomości, do opłacania datków.

(1)

Jeżeli nie należący do spółki właściciele gruntów, kopalń lub zakładów przemysłowych,

spółki wodne lub inne związki, albo jeżeli nie należące do spółki grunty, kopalnie

lub zakłady członkow spółki odnoszą korzyści z wykonanych urządzeń spółki, lub przyczyniają,

się do zanieczyszczenia wody, dla której odczyszczenia spółka została utworzona, -

mogą być pociągnięci przez zarząd spółki do opłacania datków udziałowych według postanowień

obowiązujących dla członków. Datki, o ile są pobierane od pociągniętych do opłaty

z powodu przypadającej im korzyści z urządzeń spółki, nie mogą przewyższać tej korzyści.

(2)

Spółka jest w tym wypadku obowiązana pociągniętych do opłaty właścicieli i związki

na ich żądanie przyjąć do swego związku.

Przymusowe włączenie do spółki gruntów, kopalń, zakładów przemysłowych oraz innych

spółek i związków.

Gdy zachodzą warunki, przewidziano W art. 163 ust. 1, dla większej ilości gruntów,

kopalni, zakładów przemysłowych, spółek wodnych lub innych związków (art. 137), lecz

nie wszyscy właściciele lub związki chcą przystąpić do Spółki, mogą być Sprzeciwiający

się zobowiązani do przystąpienia do spółki, jeżeli to przystąpienie przy uwzględnieniu

powstających stąd kosztów i datków na rzecz spółki przedstawia dla nich korzyści,

na wniosek na przyjęcie wszystkich właścicieli i związków dla spółki zostanie przedłożony

przez większość tych właścicieli i związków, obliczoną według art. 167 ust. 2.

Rozdział III.

Spółki przymusowo.

Dopuszczalność tworzenia spółek przymusowych.

(1)

Bez zgody interesowanych mogą być tworzone rozporządzeniem władzy administracyjnej

drugiej instancji przymusowe spółki wodne w interesie dobra publicznego dla następujących

celów

1)

dla utrzymania wód płynących w celu zabezpieczenia brzegów;

2)

dla usunięcia przeszkód w odpływie wielkiej wody i dla obwałowania wód płynących w

celu ochrony od powodzi;

3)

dla uniknięcia zabagnienia gruntów;

4)

dla utrzymania wód w czystości (kanalizacji), jeżeli znaczne zanieczyszczenie inaczej

nie da się usunąć.

(2)

Statut spółki wydaje władza administracyjna drugiej instancji.

(3)

Do spółek, wymienionych w ustępie 1, należy pociągnąć tych właścicieli gruntów, kopalń,

zakładów przemysłowych, jak również spółki wodnej inne związki, którym utrzymanie

wody płynące), tudzież ochrona od powodzi lub zabagnienia przynosi korzyść.

(4)

Dla celów, wymienionych w ustępie 1 punkcie 4, ma być zawiązana spółko z tych właścicieli

gruntów, kopalń i zakładów przemysłowych, tudzież spółek wodnych, które przyczyniają

się do zanieczyszczenia wody, albo odnoszą korzyść z urządzeń spółki. Jeżeli istniejąca

woda płynąca nie Wystarcza do nieszkodliwego odprowadzenia wód zanieczyszczonych,

może być przewidziana kanalizacja w plonie przedsiębiorstwa spółki.

Spółki przymusowe dla spłaty datków do kosztów robót, podejmowanych przez Państwo

lub samorządy.

Jeżeli Państwo lub związki samorządowe podejmują roboty dla celów, wyszczególnionych

w art. 133, na podstawie specjalnych ustaw państwowych lub wojewódzkich przy udziale

Skarbu Państwa, lub funduszów samorządowych, ma być zawiązana przymusowa spółka wodna

dla rozłożenia i ściągnięcia datków, przypadających na właścicieli gruntów, kopalnie,

zakłady przemysłowe, tudzież istniejące spółki Wodne i inne związki.

Postanowienia rozdziału II części piątej niniejszej ustawy mają odpowiednie zastosowanie

do przymusowych spółek wodnych.

Rozdział IV.

Zmiana statutu.

(1)

Do zmiany statutu, któraby wprowadzała nowy cel spółki, potrzeba jednogłośnej uchwały

zgromadzenia członków z wyjątkiem wypadku, jeżeli dla wprowadzenia takiego celu może

być zastosowany przymus wstąpienia do nowej spółki. W tym wypadku wystarcza uchwała

większości zgromadzenia członków, obliczona według art. 167 ust. 2, o ile zachodzą

inne warunki przymusowego wstąpienia wszystkich sprzeciwiających się członków.

(2)

Jednogłośnej uchwały wymaga dalej taka zmiana statutu, która ustanawia inny stosunek

dla udziału w ciężarach spółki, albo inny stosunek głosów członków spółki, aniżeli

ustalony W art. 155.

(3)

Inne zmiany statutu, o ile sam statut inaczej nie stanowi, mogą być uchwalone przez

zgromadzenie członków (wydział) większością głosów.

Zmiany statutu wymagają zatwierdzenia władzy nadzorczej,

Rozdział V.

Rozwiązanie i likwidacja spółek.

Rozwiązanie.

(1)

Spółka może być rozwiązana po wypełnieniu zobowiązań względem osób trzecich

1)

gdy zgromadzenie członków uchwali rozwiązanie większością dwóch trzecich głosów;

2)

na wniosek jednego członka, gdy spółka składa się jeszcze tylko z dwóch członków;

3)

gdy w przeciągu roku, liczne od zatwierdzenia statutu, nie przystąpiono do wykonania

przedsiębiorstwa, albo gdy rozpoczęte proce uległy przerwie przynajmniej jednorocznej,

a przerwa powstała z winy członków spółki, albo gdy skutkiem tego zmieniły się istotne

warunki, na jakich statut został zatwierdzony.

(2)

Spółki, utworzone na podstawie ustaw państwowych lub wojewódzkich, albo subwencjonowane

przez Państwo i samorządy, mogą być rozwiązane tylko za zgodą Ministerstwa Robót Publicznych

i właściwych władz samorządowych.

(3)

Spółkę rozwiązuje władza nadzorcza.

Prawomocność rozwiązania.

Rozwiązanie spółki staje się prawomocnem z chwilą, gdy rozporządzenie władzy nadzorczej

zostanie doręczone zarządowi. Aż do tego czasu winien zarząd prowadzić swe czynności.

Przeprowadzenie likwidacji.

(1)

Po rozwiązaniu spółki następuje likwidacja przez zarząd, albo przez osobę, do tego

powołaną statutem lub uchwałą spółki.

(2)

Do postępowania likwidacyjnego należy odpowiednio stosować odnośne przepisy ustawy

cywilnej.

Utrzymanie nadzoru Państwa i stosunków prawnych spółki do ukończenia likwidacji.

Aż do ukończenia likwidacji obowiązują postanowienia niniejszej ustawy i statutu co

do państwowego nadzoru i co do stosunków prawnych dotychczasowych członków spółki

względem siebie i względem osób trzecich, o ile z istoty likwidacji co innego nie

wynika.

Księgi, akta i plany rozwiązanej spółki.

(1)

Po ukończeniu likwidacji księgi, akta i plany rozwiązanej spółki przyjmuje do przechowania

władza nadzorcza.

(2)

Członkowie i ich prawni następcy mają prawo wglądu do ksiąg, aktów i planów i do korzystania

z nich.

Rozdział VI.

Spółki, założone przed wejściem w życie niniejszej ustawy.

(1)

Do spółek wodnych, komitetów związków wałowych publiczno-prawnych, które istnieją

w chwili wejścia w życie niniejszej ustawy, należy stosować przepisy niniejszej ustawy,

z wyjątkiem związków Wałowych w b. dzielnicy pruskiej, dla których wydane zostały

statuty w drodze rozporządzenia królewskiego.

(2)

Odmienne jednak postanowienia dotychczasowych statutów o kompetencji sądów polubownych

(art. 143 i art. 156 ust. 2) pozostają w mocy, jak również inne postanowienia, o ile

postanowienia, które mają być stosowane według ustępu 1, mogą być przez statut zmieniane,

albo o ile na statut się powołują.

Część SZÓSTA.

O władzach i postępowaniu.

Rozdział I.

Właściwość władz.

Władzami właściwemi w sprawach wodnych (władzami wodnemi, względnie nadzorczemi w

myśl niniejszej ustawy) są

1)

Ministerstwo Robót Publicznych;

2)

władza administracyjna drugiej instancji (urząd wojewódzki);

3)

władza administracyjna pierwszej instancji (starostwo).

Kompetencja Ministerstwa Robót Publicznych.

Ministerstwu Robót Publicznych jest zastrzeżone

1)

wydawanie przepisów w sprawie żeglugi, spławu tratew i spustu drzewa (art. 29 i 31)

i wyzyskania sił wodnych)

2)

ustanawianie wspólnie, z Ministerstwem Skarbu opłat od spławu tratew i spustu drzewa

na wódach prywatnych (art. 32), tudzież za wydobywanie roślin, mułu, ziemi, piasku,

żwiru, kamieni i lodu z łożysk wód publicznych;

3)

zatwierdzanie projektów większych robót wodnych, podejmowanych przez Państwo lub związki

samorządowe (art. 45 ust. 3);

4)

udzielanie pozwoleń na przewozy na rzekach granicznych;

5)

udzielanie pozwoleń na zakłady, oddające siłę za granicę Państwa;

6)

udzielanie pozwoleń obcokrajowcom;

7)

wydawanie zarządzeń w Sprawie zaniechania utrzymania regulacji wód płynących (art.

76 ust. 4), względnie ich brzegów (art. 79 ust. 4),

8)

zawieszanie przepisów o obowiązku utrzymywania wód granicznych (art. 99);

9)

wydawanie orzeczeń w toku instancji.

Kompetencja władzy administracyjnej drugiej instancji.

(1)

Do władzy administracyjnej drugiej instancji (urzędu wojewódzkiego) należy

a)

wydawanie zarządzeń i orzeczeń, odnoszących się do wód płynących, używanych do żeglugi

i spławu tratew;

b)

na wszystkich wodach

1)

oznaczenie odszkodowania przy zaliczeniu wody prywatnej do kategorji wód publicznych

(art. 2),

2)

oznaczenie datków właścicieli gruntów nadbrzeżnych do kosztów regulacji (art. 111);

3)

wydawanie zarządzeń, ograniczających użytkowanie gruntów celem ochrony od powodzi

(art. 113 i 114);

4)

wydawanie pozwoleń i zarządzeń co do zakładów o sile wodnej;

5)

wydawanie orzeczeń co do wyjątkowego wywłaszczenia budynków, podwórzy, ogrodów i cmentarzy

(art. 126), tudzież odebrania lub ograniczenia prawa piętrzenia wody w interesie rolnictwa

lub żeglugi (art. 127);

6)

wydawanie zarządzeń w sprawie obszarów ochronnych dla wodociągów i źródeł (art. 131);

7)

wydawanie statutów przymusowych spółek wodnych (związków wałowych) (art. 134 ust.

2 p. 3);

8)

wydawanie orzeczeń w toku Instancji.

(2)

Jeże i chodzi o sprawy mniejszego znaczenia, wymienione w ust. 1 lit. b), może władza

administracyjna drugiej instancji poruczyć przeprowadzenie dochodzenia władzy administracyjnej

pierwszej instancji.

Kompetencja władzy administracyjnej pierwszej instancji.

(1)

Do zakresu działania władzy administracyjnej I instancji należy wydawanie zarządzeń

i orzeczeń we wszystkich sprawach wodnych, które w art. 185 i 186 nie zostały zastrzeżone

władzom II i III instancji.

(2)

W gminach, które stanowią odrębny okrąg administracji państwowej, należą te sprawy

do zakresu działania władzy, która spełnia w tym okręgu administracją państwową w

I instancji.

Oznaczenie władzy kompetentnej.

(1)

Jeżeli gmina sprawuje władzę administracyjną i sama jednocześnie występuje jako przedsiębiorca

zakładu wodnego, albo jest stroną interesowaną, natenczas władza wyższej instancji

wyznaczy tę władzę administracyjną, która ma rozprawę przeprowadzić i orzec o dopuszczalności

zakładu. Do miasta Warszawy wyznacza władzę Mininister Robót Publicznych w porozumieniu

z Ministrem Spraw Wewnętrznych.

(2)

Jeżeli przedsiębiorstwo lub spółka rozciąga się na kilka powiatów, albo na kilka województw,

natenczas oznacza w pierwszym wypadku władza administracyjna II instancji, w drugim

Ministerstwo Robót Publicznych, która z władz administracyjnych właściwych według

art. 186 i 187 ma przeprowadzić rozprawę i wydać orzeczenie.

Kolegjalne załatwienie spraw wodnych.

(1)

Sprawy wodne będą załatwiane przez władze administracyjne I i II instancji przy udziale

obywateli, powoływanych drogą wyborów w myśl art. 66 Konstytucji.

(2)

Dopóki administracja państwowa w drodze ustawodawczej nie zostanie zorganizowana,

orzeczenia wodno-prawne wydawane będą na podstawie uchwał kolegjów składających się

a)

w pierwszej instancji pod przewodnictwem starosty, względnie jego zastępcy, z jednego

urzędnika administracyjnego i jednego obywatela, mieszkającego stale w powiecie, wybranego

na okres pięcioletni przez wydział powiatowy;

b)

w drugiej Instancji pod przewodnictwem wojewody lub jego zastępcy, z jednego urzędnika

administracyjnego i jednego urzędnika sądowego, wyznaczonego przez prezesa sądu apelacyjnego,

tudzież dwóch obywateli, mieszkających stale w okręgu województwa, wybranych na okres

pięcioletni przez radę wojewódzką (wydział krajowy), względnie Tymczasowy Wydział

Samorządowy w b. Galicji.

(3)

Orzeczenia wydawane będą na podstawie fachowych opinji.

Poruczenie czynności władzom niższym, urzędom technicznym i przełożonym gmin.

(1)

Władza wodna wyższej instancji może poruczyć załatwianie należących do jej zakresu

spraw policji wodnej oraz czynności urzędowych władzy wodnej niższej Instancji lub

miejscowym zarządom technicznym. W szczególności może być poruczone urzędom technicznym

udzielanie pozwoleń na wydobywanie roślin, mułu, ziemi, piasku, żwiru, kamieni i lodu

z łożysk wód publicznych (art. 21 ust. 4). W tych wypadkach przeciw zarządzeniom wymienionych

władz, jak i przeciw środkom przymusowym do wykonania tych zarządzeń mają zastosowanie

te same środki prawne, co przeciw zarządzeniom władzy, która przekazała swoje uprawnienie.

(2)

W sprawach mniej ważnych może władza administracyjna pierwszej instancji delegować

przełożonego gminy do prowadzenia dochodzeń.

Rozdział II.

Postępowanie.

1.

Postanowienia ogólne.

Podania o pozwolenia wodno-prawne.

(1)

Podania o pozwolenia w sprawach wodnych muszą, o ile jeden lub drugi z wymogów nie

okazuje się zbytecznym, według natury przedsiębiorstwa, albo według uznania władzy,

do której podanie wniesiono, zawierać oprócz projektu, sporządzonego przez uprawnionego

znawcę, co następuje

a)

cel i rozmiar zakładu albo przedsiębiorstwa z oznaczeniem wody, na której zakład albo

przedsiębiorstwo ma powstać, z dokładnem określeniem miejscowości;

b)

przy zakładach do używania wody oznaczenie żądanej ilości wody na sekundę przy najwyższym

i niskim stanie wody, tudzież wysokości piętrzenia wody;

c)

sposób wykonania na podstawie ułożonego planu;

d)

wykazanie spodziewanych korzyści albo szkód i strat, których się w razie zaniechania

należy spodziewać;

e)

wymienienie wszystkich uprawnionych do wody i innych interesowanych osób, na których

prawa przedsiębiorstwo zamierzone oddziaływa, z dołączeniem ewentualnych ich oświadczeń;

f)

wyszczególnienie gruntów i zakładów wodnych, które mają być odstąpione albo obciążone

służebnościami z wymienieniem właścicieli i uprawnionych do wody, nadto przy gruntach

z dołączeniem wyciągów z księgi gruntowej, tabel likwidacyjnych i t. p.;

g)

przy zakładach do użytkowania popędowej siły wody oznaczenie dającej się uzyskać na

dotyczącej przestrzeni wody największej siły wodnej, oraz siły wodnej, żądanej przy

niskim stanie wody.,

(2)

Bliższe przepisy o sporządzaniu projektów i obliczaniu ilości wody i siły wodnej wydane

zostaną w drodze rozporządzenia przez Ministra Robót Publicznych.

Badanie podania.

(1)

Władza administracyjna winna sprawdzić, czy zachodzą przewidziane przez prawo warunki

do udzielenia Dozwolenia, oraz czy zamierzone użytkowanie odpowiada przepisom niniejszej

ustawy.

(2)

Władza winna zwrócić się do innych właściwych władz administracyjnych, powołanych

do obrony interesu publicznego, celem zasięgnięcia opinii. Dotyczy to również władz

górniczych odnośnie do obszarów, na których mają zastosowanie przepisy ustaw górniczych.

(3)

Władza winna też sprawdzić z urzędu, czy na uzyskanie pozwolenia nie przysługuje prawo

pierwszeństwa Państwu lub samorządom i właściwe władze państwowe lub samorządowe o

wniesieniu podania o udzielenie pozwolenia zawiadomić (art. 54)

Odrzucenie podania.

(1)

Jeżeli przedsiębiorstwo jest ze względów publicznych niedopuszczalne (art. 48), należy

podanie odrzucić umotywowanem orzeczeniem. O wątpliwościach, zachodzących co do przedsiębiorstwa,

ma władza administracyjna zawiadomić proszącego i wezwać go do przedłożenia wyjaśnienia

lub do zmiany projektu.

(2)

Również należy odrzucić podanie, gdyby przez udzielenie pozwolenia Państwo i związki

samorządowe zostały pozbawione możliwej do uzyskania energji wody (art. 54 ust. 3).

Traktowanie podań o użytkowanie siły popędowej wody.

(1)

O podaniach przedsiębiorców prywatnych o pozwolenie wyzyskania siły popędowej wody

winna władza wodna zawiadamiać Ministerstwo Robót Publicznych i reprezentację wojewódzką

(radę wojewódzką, wydział krajowy, Tymczasowy Wydział Samorządowy), którym przysługuje

prawo w przeciągu trzech miesięcy zgłosić żądanie użycia siły wodnej na cele publiczne

na rzecz Państwa, województwa, powiatu lub gminy, a w przeciągu dalszych sześciu miesięcy

wnieść projekt.

O zgłoszeniu żądania i wniesieniu projektu należy zawiadomić przedsiębiorcę prywatnego

z tą uwagą, że może podtrzymać swój projekt jako konkurencyjny.

(2)

Jeżeli wymienione władze nie zgłoszą żądania, ani nie wniosą projektu w powyższych

terminach, przeprowadzi władza wodna rozprawę wodnoprawną co do projektu przedsiębiorcy.

(3)

W przeciągu roku od wejścia w życie niniejszej ustawy ogłosi Minister Robót Publicznych

po wysłuchaniu rad wojewódzkich (wydziałów krajowych, Tymczasowego Wydziału Samorządowego)

te przestrzenie wód publicznych, na których Państwo i korporacje prawa publicznego

mają pierwszeństwo do użytkowania siły popędowej wody i co do których obowiązują przepisy

ust. 1 i art. 193 ust. 2.

Ogłoszenie rozprawy.

(1)

Jeżeli nie zachodzą powody odrzucenia podania, lub jeżeli przedsiębiorcy dostarczyli

potrzebnych wyjaśnień, względnie zmienili projekt domagają się jego wykonania, należy

przystąpić do dalszego postępowania.

(2)

Opis zamierzonego przedsiębiorstwa winien być podany do wiadomości publicznej przez

wywieszenie ogłoszenia w siedzibie władzy, udzielającej pozwoleń a, w sposób tam przyjęty,

oraz we wszystkich gminach na które według uznania władzy przedsiębiorstwo ma się

rozciągać. Nadto winno być ogłoszenie zamieszczone w dziennikach, przeznaczonych do

urzędowych ogłoszeń.

(3)

Do rozprawy komisyjnej należy wezwać przedsiębiorcę i wszystkie wiadome oraz, według

uznania władzy, Interesowane osoby, w szczególności zaś te, które by mogły być dotknięte

szkodliwem działaniem przedsiębiorstwa. Wezwanie winno być im doręczone przynajmniej

8 dni przed rozprawą.

(4)

Tym interesowanym, których nie wezwano do rozprawy komisyjnej, lub którym nie doręczono

wezwania przynajmniej na 8 dni przed dniem rozprawy, przysługuje droga prawa do wniesienia

zarzutów, wynikających z prawa prywatnego.

(5)

Interesowani nie mogą bronić się tem że o przedsiębiorstwie nie wiedzieli, jeżeli

ogłoszenie zostało dokonane ściśle wedle postanowień ustępu 2 tego artykułu.

(1)

W ogłoszeniu winno być wskazane, gdzie są wyłożone do publicznego wglądu projekt techniczny

i wyjaśnienia i do jakiej władzy należy wnosić podania lub protokularne oświadczenia

przeciwko udzieleniu pozwolenia, jak również żądania w przedmiocie wzniesienia i utrzymania

urządzeń i wypłaty odszkodowań. Dalej winien być wskazany termin komisyjnego dochodzenia,

w ciągu którego, jak również w trakcie samego dochodzenia komisyjnego, można wnosić

wspomniane wyżej zarzuty i żądania, a który winien być wyznaczony w taki sposób, aby

czas między wywieszeniem ogłoszenia w siedzibie władzy, udzielającej nadanie, lub

dniem, następującym po wyjściu dziennika, zawierającego ostatnie ogłoszenie, a rozpoczęciem

rozprawy komisyjnej wynosił 4 do 6 tygodni.

(2)

W ogłoszeniu należy wyraźnie zamieścić ostrzeżenie, że ci, którzy we wskazanym terminie

lub w trakcie dochodzenia komisyjnego nie podniosą przeciw udzieleniu pozwolenia żadnych

zarzutów, tracą do nich prawo i mogą przeciw szkodliwemu działaniu wykonywania nadanego

prawa żądać tylko wzniesienia i utrzymywania urządzeń, zapobiegających szkodzie, albo

też odszkodowania, gdyby takie urządzenia nie dały się pogodzić z przedsiębiorstwem

lub gospodarczo usprawiedliwić.

(3)

W ogłoszeniu należy wyznaczyć ten sam termin dochodzenia dla innych podań o udzielenie

pozwolenia na prawo użytkowania wody, przez które mogłoby podlec ograniczeniom użytkowanie,

zamierzone przez pierwszego wnioskodawcę. Pozatem należy zamieścić ostrzeżenie, że

złożone po upływie terminu podania o udzielenie pozwolenia nie będą rozpatrywane w

temsamem postępowaniu.

(4)

Przepisy ust. 3 nie dotyczą żądań Państwa albo związków samorządowych co do przyznania

pierwszeństwa (art. 54).

Zawiadamianie władz samorządowych i korporacji gospodarczych.

(1)

O każdem dochodzeniu na skutek podania o pozwolenie na używanie wody, albo na takie

urządzenia, które mają na celu ochronę wody. lub ochronę przed jej szkodliwem działaniem,

należy zawiadomić także miejscowe władze samorządowe, w celu umożliwienia im obrony

zastępowanych przez nie interesów.

(2)

Również należy zawiadomić o tem główne korporacje rolnicze i handlowo przemysłowe,

którym przy rozprawie przysługuje głos doradczy.

Rozpr awa.

(1)

Przy rozprawie należy starać się przedewszystkiem o dobrowolne uchylenie podniesionych

zarzutów i o przyjście do skutku porozumienia między interesowanymi, w szczególności

co do uiścić się mającego odszkodowanie.

(2)

Jeżeli porozumienie nie przyjdzie do skutku, należy zbadać przy udziale znawcy technicznego,

a w razie potrzeby innych znawców zawodowych, zarzuty, podniesione przeciwko przedsiębiorstwu,

sposobowi jego przeprowadzenia, przeciw udziałowi poszczególnych interesowanych, jako

też przeciw zamierzonym wywłaszczeniom albo służebnościom.

(3)

Gdy sprzeciw lub żądanie zostały podniesione na podstawie prywatnoprawnego tytułu,

rozstrzygnięcie sporu o istnienie tego tytułu winno być odesłane na drogę sądowe.

Władza może w takim wypadku odroczyć decyzję w sprawie udzielenia pozwolenia do rozstrzygnięcia

sporu. Obowiązana jest odroczyć decyzję, gdy Istnienie tytułu prywatnoprawnego jest

wiarogodne, a w razie uznania tego tytułu należałoby odmówić udzielenia pozwolenia.

Przy odroczeniu decyzji należy wyznaczyć przedsiębiorcy termin, w ciągu którego winien

wnieść powództwo do sądu. Gdy przedsiębiorca rozmyślnie przewleka proces, można przystąpić

do dalszego dochodzenia.

(4)

Ody przy żądaniu odszkodowania nie można przewidzieć, czy i w jakiej wysokości może

powstać szkoda, należy orzeczenie w przedmiocie tych żądań odroczyć do późniejszych

dochodzeń. Jeżeli właściciel gruntu lub urządzenia żąda nabycia ich przez przedsiębiorcę

w myśl art. 53, a nie da się przewidzieć, że zachodzą co do tego warunki ustawowe,

należy na wniosek przedsiębiorcy odroczyć wydania orzeczenia co do podniesionego żądanie.

(5)

Żądanie nabycia własności (art. 53) winno być zgłoszone przed ukończeniem dochodzenia

komisyjnego.

(6)

Jeżeli okaże się potrzeba dalszych dochodzeń co do podniesionych punktów spornych,

to należy je przeprowadzić bezzwłocznie, w razie potrzeby z przybraniem znawców.

(7)

Wszystkie rozprawy należy z reguły przeprowadzać ustnie przy udziale znawcy technicznego

z dopuszczeniem doradców i zastępców prawnych i fachowych.

(8)

Władza, udzielająca pozwolenia, lub delegowany przez nią urzędnik mogą podczas dochodzenia

komisyjnego wyznaczyć interesowanym stosowny termin do złożenia na piśmie żądań, które

nie dadzą się zamieścić w protokule, oraz na załączenie potrzebnych wyjaśnień i dowodów.

Dochodzenie komisyjne nie może być zamknięte przed upływem tego terminu oraz przed

podaniem Interesowanym do wiadomości złożonych żądań i dowodów, tudzież opinji znawców

(art. 256) i daniem im możności wypowiedzenia się o nich w razie potrzeby w drodze

wyznaczenia w tym celu dodatkowego terminu.

(9)

Z całej rozprawy należy spisać protokuł, który powinien zawierać wynik osiągniętego

porozumienia, albo jeżeli porozumienie nie doszło do skutku, wyniki ustnego wyłuszczenia

sprawy wraz z oświadczeniami sprzeciwiających się stron i ich uzasadnieniem, wreszcie

wszelkie uwagi, poczynione przez wnoszących podanie przeciw tym oświadczeniom.

Protokuł ma być podpisany przez przewodniczącego, ewentualnie przez protokulanta i

znawców, o ile brali udział. Jeżeli wybrano pełnomocników, mają i oni protokuł podpisać.

(10)

Jeżeli strony oddalą się przed zakończeniem protokułu, lub też odmówią podpisów, należy

zaznaczyć to w protokule.

Projekty konkurencyjne,

W razie wniesienia projektów konkurencyjnych można ograniczyć rozprawę najpierw do

kwestji, któremu z projektów należy się w myśl art. 54 pierwszeństwo. Do dalszego

postępowania należy przystąpić dopiero po prawomocności orzeczenia, które zapadnie

co do kwestji pierwszeństwa projektu.

Zakłady przemysłowe i inne budowle.

Jeżeli przedsiębiorstwa używania wody połączone są z zakładami przemysłowemi i innemi

budowlami, należy, o ile możności, czynności urzędowe, przepisane tą ustawą, przeprowadzać

równocześnie z czynnościami, przepisanemi w innych ustawach.

Orzeczenie.

Orzeczenie winno zawierać;

1)

dokładny opis udzielonego pozwolenia, jak również przedsiębiorstwa, a jeśli udzielenie

ma być związane z prawem własności gruntu, również dokładny opis tego gruntu;

2)

utratą prawa podnoszenia zarzutów stosownie do ostrzeżenia, zamieszczonego w ogłoszeniu

w myśl art. 196 ust. 2;

3)

wyszczególnianie sporów, które w myśl art. 198 ust. 3 zostają odesłane na drogą sądową;

4)

rozstrzygnięcie sprzeciwów i roszczeń, a w wypadkach, przewidzianych w art. 198 ust.

4, zastrzeżenie wydanie orzeczenia;

5)

w wypadku art. 53 dokładny opis gruntów i urządzeń, które przedsiębiorca ma nabyć

na własność;

6)

ustalenie odszkodowań, która ma zapłacić przedsiębiorca;

7)

pouczenie o przysługujących środkach prawnych,

Przy udzieleniu pozwolenia na prawo piętrzenia wody winno orzeczenie oprócz tego zawierać

postanowienia

1)

o urządzeniach budowlanych zakładów, która oddziaływują na ilość spływającej wody

lub na odpływ;

2)

o okresach dozwolonego piętrzenie;

3)

o ustanowionej wysokości piętrzenia, oraz jeśli stan wody ma być utrzymywany na pewnej

minimalnej wysokości, również i o tem;

4)

o dozwolonej do użycia ilości wody, gdy jej ograniczenie jest potrzebne;

5)

o środkach ochronnych przeciwko szkodliwemu działaniu piętrzenia;

6)

w stosownych wypadkach, o długości czasu, w ciągu którego przedsiębiorca musi się

zgodzić na wstrzymanie ruchu zakładu bez pretensji do odszkodowania (art. 73 ust.

2);

7)

w stosownych wypadkach, a w szczególności gdy idzie o przegrodę doliny, czy i pod

jakiemi warunkami ruch zakładu, piętrzącego wodę, może być stale wstrzymany lub zakład

zniesiony (art. 70 ust. 3).

Orzeczenie w sprawia wywłaszczaniu.

(1)

Jeżeli na rzecz przedsiębiorstwa, wyszczególnionego w art. 124 ust. 1, potrzebne jest

ustanowienie służebności lub odstąpienie gruntów i innych nieruchomości, urządzeń,

zakładów i uprawnień do używania wody, a przy rozprawie nie doszło do skutku porozumienie

między interesowanymi, orzeczenie musi zawierać także postanowienia o potrzebie, przedmiocie

i rozciągłości służebności, względnie wywłaszczenia, oraz o wysokości wynagrodzenia

na podstawie oszacowania nieinteresowanych znawców.

(2)

Jeżeli interesowani nie zadowolą się wynagrodzeniem, przyznanem przez władzą wodną,

mogą w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia orzeczenia udać się do właściwego

sądu o oznaczenie wysokości wynagrodzenia w drodze postępowania sądowego.

(3)

Orzeczenie wywłaszczające nadaje przedsiębiorcy prawo wykonania służebności lub objęcia

w posiadanie przedmiotu wywłaszczonego, jeżeli złoży do depozytu sądowego oznaczoną,

przez władzę wodną kwotą wynagrodzenia, a dla odszkodowań płatnych po wykonaniu orzeczenia

da zabezpieczanie.

Pouczenie o środkach prawnych.

(1)

Władze, wydające orzeczenia w myśl niniejszej ustawy, winny w swych orzeczeniach i

zarządzeniach wyraźnie wymienić, czy podlegają one jeszcze dalszemu zaskarżeniu, oraz

wskazać termin do wniesienia odwołania i władzę, do której je wnieść należy. Jeżeli

w razie mylnego wyznaczenia terminu w orzeczeniu lub zarządzeniu wniesiono odwołania

wprawdzie w terminie wyznaczonym, ale dopiero po upływie właściwego terminu ustawowego,

w takim razie postąpić należy z odwołaniem, jak gdyby było wniesione w terminie ustawowym.

(2)

Jeżeli orzeczenie lub zarządzenie mylnie wskazuje władzę, do której odwołanie podać

należy, postąpi instancja odwoławcza z odwołaniem tak, jak gdyby było podane do władzy

właściwej.

(3)

W razie mylnego oznaczenia w orzeczeniu lub zarządzeniu, iż nie podlega ono już tokowi

instancji, jak również w razie nieumieszczenia w orzeczeniu lub zarządzeniu pouczenia

prawnego, służy Interesowanemu prawo żądania z zachowaniem toku instancji sprostowania,

względnie uzupełnienia orzeczenia lub narządzenia.

Doręczenie orzeczenia.

(1)

Orzeczenie winno być doręczone przedsiębiorcy, tudzież wszystkim urzędom i osobom,

które podniosły sprzeciwy i roszczenia.

(2)

Jeżeli przedmiot wywłaszczony zapisany jest w księdze gruntowej (hipotecznej), ma

władza orzekająca po prawomocności orzeczenia odnieść się do właściwego sądu o zanotowanie

wywłaszczenia.

Sąd ma uskutecznić zanotowanie we właściwym wykazie.

Koszty postępowania.

(1)

Koszty postępowania przy udzieleniu pozwolenia ponosi przedsiębiorca. Koszty, wywołane

nieuzasadnionemi sprzeciwami i roszczeniami, mogą być jednak w orzeczeniu nałożone

na tego, kto je podniósł. Koszty badań, spowodowanych przekroczeniami ustawy, ponoszą

uznani za winnych.

(2)

Koszty postępowania administracyjnego, przeprowadzonego we wspólnym interesie, mają

być rozdzielone na interesowanych, stosownie do ich udziału.

(3)

Dopóki nie będą wydane przepisy specjalne dla postępowania administracyjnego, należy

co do wysokości kosztów, przyznać się mających stronom, świadkom, zastępcom prawnym

i znawcom stosować normę sądową.

(4)

O obowiązku ponoszenia kosztów postępowania i wysokości kosztów orzeka władza, która

wydaje orzeczenie w sprawie głównej.

Odwołanie.

(1)

Przeciw orzeczeniu władzy wodnej przysługuje prawo odwołania w ciągu dni trzydziestu

od dnia, następującego po doręczeniu, do wyższej instancji, o ile orzeczenie nie dotyczy

odszkodowania. Odwołanie można wnieść ustnie, pisemnie lub telegraficznie. Dzień oddania

na pocztą, lub do urzędu telegraficznego uważany będzie la dzień wniesienia odwołania.

O zachowaniu terminu wniesienia odwołania orzeka instancja odwoławcza. Odwołanie wnosić

należy do taj władzy, która wydała orzeczenie.

(2)

O ile orzeczenie dotyczy odszkodowań, mogą interesowani w ciągu trzech miesięcy od

dnia doręczenia orzeczenia udać się na drogę sądową (art. 203 ust. 2).

(3)

Przeciw orzeczeniom, wydanym w dwóch instancjach, przysługuje tylko prawo zażalenia

do Trybunału Administracyjnego z powodu naruszenia przepisów ustawy.

Skutek odraczający odwołania.

Odwołanie, wniesione we właściwym czasie, ma skutek odraczający, z wyjątkiem zarządzeń

tymczasowych, wydanych przez władzę w toku postępowania wodno-prawnego (art. 228).

2.

Postępowanie przy zawiązywaniu spółek wodnych.

Właściwość władzy.

Postępowanie przy zakładaniu spółek wodnych i związków wałowych przeprowadza władza

administracyjna I instancji. Jeżeli jest interesowana gmina, sprawująca władzę administracyjną

I instancji, lub teren spółki leży w kilku okręgach administracyjnych, ma zastosowanie

przepis art. 188.

Wdrożenie postępowania na podstawie projektu.

(1)

Postępowanie dla założenia spółki może być wdrożone z urzędu, albo na wniosek interesowanych.

Postępowanie winno opierać się na projekcie, który musi zawierać

1)

potrzebne rysunki i objaśnienia;

2)

kosztorys przedsiębiorstwa;

3)

wykaz gruntów, kopalń i zakładów przemysłowych, które mają wziąć udział w spółce,

jak również spółek i innych związków (art. 137), które mają być do udziału pociągnięte.

(2)

Dla przygotowania głosowania należy dołączyć do projektu: gdy chodzi o udział gruntów,

wyciągi katastralne, potrzebne do oznaczenia powierzchni i czystego dochodu, służącego

do wymiaru podatku gruntowego, względnie Inne urzędowe dane, służące do wymiaru tego

podatku, albo gdy grunty wszystkie razem uległy scaleniu (komasacji), wyciągi z ustalonych

przytem wykazów, odnoszących się do wartości gruntów i dochodów z nich. Gdy chodzi

o udział w spółce kopalń, zakładów przemysłowych, spółek wodnych albo innych związków,

należy dołączyć do podania obliczenie spodziewanych korzyści przedsiębiorstwa i podać

miarę, według której korzyść tą należy rozłożyć na grunta, kopalnie, zakłady przemysłowe

i związki.

(3)

Jeżeli postępowanie wywołane zostało na wniosek interesowanych, winien wnioskodawca

na żądanie władzy administracyjnej dostarczyć wyszczególnionych w ust. 2 dokumentów,

wykazów i obliczeń.

Delegowanie specjalnego komisarza.

(1)

Jeżeli wniosek na wdrożenie postępowania dla utworzenia spółki wodnej jest niedopuszczalny

(art. 133 i 134), niewykonalny pod względem technicznym i gospodarczo nieuzasadniony,

może być zgóry odrzucony orzeczeniem umotywowanem.

(2)

W razie przeciwnym władza deleguje specjalnego komisarza do rozprawy z uczestnikami.

To samo stosuje się, jeżeli postępowanie ma być wdrożone z urzędu.

Ułożenie statutu i tymczasowe obliczenie korzyści z przedsiębiorstwa.

Komisarz ma ułożyć statut, wystarać się o dokumenty i wykazy, wyszczególnione w art.

210, o ile ich jeszcze nie przedłożono, i, jeżeli chodzi nietylko o same grunty, obliczyć

tymczasowo oczekiwane z przedsiębiorstwa dla poszczególnych interesowanych korzyści,

Przy spółkach dla utrzymywania Wód w czystości uważa się za korzyść także usunięcie

zanieczyszczenia, które zainteresowany spowodował. Korzyść oblicza się według stopnia

zanieczyszczenia.

Uchwalenie projektu, zawiązania spółki i statutu. Wybór pełnomocników.

(1)

Komisarz ma następnie po udzieleniu wyjaśnień przy pomocy znawcy technicznego spowodować

uchwałę interesowanych w sprawie projektu i zawiązania spółki.

(2)

Gdy zapadnie uchwała zawiązania spółki, ma komisarz wywołać uchwałę co do statutu

i wszystkich innych punktów, co do których uważa to za potrzebne, w wypadkach zaś,

przewidzianych w art. 167, uchwałę w sprawie zastosowania przymusu przystąpienia do

spółki. W tym celu interesowani mogą wybrać pełnomocników.

(3)

W wypadkach, przewidzianych w art. 167, mogą sprzeciwiający się żądać, aby głosujący

za i przeciw wybierali oddzielnie pełnomocników, których liczba odpowiadać ma w przybliżeniu

stosunkowi głosów, oddanych za i przeciw zawiązaniu spółki. Liczbę pełnomocników oznacza

komisarz.

(4)

Pełnomocnicy mają prawo dokonywać zmiany projektu, gdy nie powzięto wyraźnie innej

uchwały.

(1)

Uchwały w sprawie projektu, zawiązania spółki, statutu i przymusu przystąpienia do

spółki mogą być powzięte w jednym lub kilku terminach,

(2)

Uchwały pełnomocników zapadają większością głosów; każdy pełnomocnik ma jeden głos.

(3)

Pełnomocnicy moją prawo za zezwoleniem komisarza na wypadek zatwierdzenia statutu

zawierać umowy imieniem zawiązać się mającej spółki.

Większość potrzebna do uchwał.

Aż do zatwierdzenia statutu wystarczą dla wszystkich uchwał zgromadzenia interesowanych,

z wyjątkiem uchwały co do zawiązania spółki, zwykła większość obecnych, którzy stawili

się do głosowania w wyznaczonym terminie. Wyjątek od tego stanowi uchwała, która ustanawia

miarę odmienną od ustalonej w art. 155 dla udziału w ciężarach spółki lub dla stosunku

głosów członków. Większość oblicza się w tym wypadku według czystego dochodu gruntowego,

względnie według innych danych, służących do wymiaru podatku gruntowego, albo według

wartości lub dochodu uczestniczących gruntów, oszacowanych w postępowaniu komasacyjnem

(art. 210 ust. 2), jeżeli zaś chodzi o udział kopalń, zakładów przemysłowych. spółek

wodnych lub innych związków-według tymczasowo obliczonej korzyści (art. 212).

Przesłuchanie interesowanych w sprawie przymusowej spółki.

Jeżeli interesowani sprzeciwiają się zawiązaniu spółki dla celów, przewidzianych w

ustępie 1 art. 173, winien komisarz przesłuchać uczestników co do warunków utworzenia

przymusowej spółki i co do statutu.

Głosy współwłaścicieli.

Głosy, przysługujące współwłaścicielom gruntu, kopalni, albo zakładu przemysłowego

uważa się za oddane za tym wnioskiem, za którym głosowała większość obecnych przy

głosowaniu współwłaścicieli, obliczona według wielkości ich udziałów.

Rozstrzyganie zarzutów.

(1)

Zarzuty interesowanych, tudzież warunki zastosowania przymusowego udziału w spółce

i wnioski co do zwrotu kosztów prac przedwstępnych należy zbadać wspólnie z interesowanymi

lub ich pełnomocnikami przy udziale znawców.

(2)

Komisarz winien zmienić tymczasowe ustalenie korzyści, jeżeli wniesione przeciw temu

ustaleniu zarzuty większość uczestników uzna za uzasadnione. W razie przeciwnym rozstrzyga

władza, która delegowała komisarza. W ten sposób dokonane ustalenie korzyści obowiązuje

tylko przy potrzebnych głosowaniach aż do zatwierdzenia statutu.

Utrzymanie porządku przy rozprawach.

Utrzymanie porządku przy rozprawach należy do komisarza. Może on na uczestników, znawców

lub inne osoby, które dopuściły się niewłaściwości podczas rozpraw, nakładać kary

porządkowe do wysokości 50 marek z zastrzeżeniem ścigania w drodze karno-sądowej.

Spisanie protokułu.

Z rozpraw, przeprowadzonych z interesowanymi i ich pełnomocnikami, należy spisać protokuł.

Do protokułu musi być wciągnięte nałożenie kary porządkowej (art. 219) i powód nałożenia

kary. Protokuł ma być podpisany przez komisarza, ewentualnie przez protokulanta i

znawców, oraz przez pełnomocników, jeżeli zostali wybrani.

Terminy wezwania do rozpraw i do głosowania.

(1)

Do rozpraw należy zawezwać Interesowanych najpóźniej na tydzień przed terminem. W

nagłych wypadkach termin zawezwania może być skrócony do 3 dni. W wezwaniu należy

podać przedmiot rozprawy.

(2)

Przed powzięciem uchwały co do statutu należy projekt tegoż na 8 dni przedtem wyłożyć

do publicznego wglądu i w wezwaniu podać miejsce i czas wyłożenia.

(3)

Pominąwszy wezwania do głosowania nad założeniem spółki, przy której wykonanie przymusu

do udziału nie jest dopuszczalne, wezwania wydaje się z ostrzeżeniem, że nie jawiących

się albo nie głosujących uważać się będzie za zgadzających się z większością głosów.

Zatwierdzenie i ogłoszenie statutu.

(1)

W razie przymusowego pociągnięcia mniejszości (art. 134 ust. 2 punkt 2 i art. 167)

i przy utworzeniu spółki przymusowej (art. 134 ust. 2 punkt 3 i art. 173) orzeka właściwa

władza administracyjna po ukończeniu rozpraw w razie sporu o tem, czy zachodzą warunki

dla zastosowania przymusu przystąpienia do spółki.

(2)

Przeciw orzeczeniu przysługuje prawo odwołania do wyższej instancji.

(3)

Statut spółki, utworzonej uchwałą większości interesowanych, zatwierdza władza, która

delegowała komisarza, statut zaś spółki przymusowej wydaje władza administracyjna

drugiej instancji.

(4)

Statut należy ogłosić w dzienniku urzędowym. Ogłoszenie może się ograniczyć do podania

daty statutu, tudzież postanowień, określonych w punktach 1, 2, 9, 10 i 12 art. 142.

Wybór i ukonstytuowanie zarządu.

Po utworzeniu spółki ma władza nadzorcza natychmiast zarządzić wybór i ukonstytuowanie

zarządu spółki według przepisów statutu.

Koszty zawiązania spółki.

(1)

Rozprawy i czynności władz administracyjnych, sądowych i innych, dotyczące postępowania

przy zawiązywaniu spółek wodnych dla osuszenia i nawodnienia gruntów, tudzież ochrony

od powodzi, wolne są od należytości i stempli. Do tych czynności należy także sporządzanie

i uwierzytelnianie wyciągów katastralnych i hipotecznych (gruntowych).

(2)

Wydatki w gotówce, spowodowane wnioskami lub zarzutami, które zostały odrzucone lub

cofnięte, mogą być nałożone na wnioskodawcę, lub na tego, który podniósł zarzuty.

Z innych wydatków w gotówce ponosi koszty podróży i djety biorących udział w postępowaniu

urzędników państwowych oraz resztę wydatków spółka wodna.

(3)

Gdy spółka wodna została zawiązana, może władza administracyjna zobowiązać spółkę

do zwrotu celowo użytych przez wnioskodawcę wydatków w gotówce na prace przedwstępne,

jeżeli wniosek taki został zgłoszony przed ukończeniem rozpraw komisyjnych.

Zażalenia na komisarza.

Zażalenie przeciw prowadzeniu postępowania przez komisarza, tudzież przeciw karom.

porządkowym (art. 219) rozstrzyga władza, która delegowała komisarza.

Rozdział III.

Nadzór władz wodnych.

Wykonanie wszystkich zakładów, na które według niniejszej ustawy potrzeba pozwolenia,

podlega nadzorowi władz wodnych.

(1)

Bezpośredni nadzór nad wszystkiemi zakładami wodnemi wykonują miejscowe władze policyjne,

które w wypadkach naglących mają bezzwłocznie zarządzić to, czego wymaga interes publicznego

bezpieczeństwa, gdzie jednak niema niebezpieczeństwa w zwłoce, mają przedtem zasięgnąć

wskazówki u właściwej władzy wodnej.

(2)

Jeżeli obowiązani nie uczynią zadość w wyznaczonym terminie otrzymanemu poleceniu,

miejscowa władza policyjna jest upoważniona przeprowadzić na koszt ociągających się

potrzebne roboty.

(1)

Władza wodna może w toku postępowania wodno-prawnego wydać potrzebne zarządzenia tymczasowe

z urzędu w celu strzeżenia interesów publicznych, na wniosek zaś stron w celu powstrzymania

niebezpieczeństwa dla interesów prywatnych.

(2)

Również może władza wodna, jeżeli zachodzi spór co do wykonywania praw używania wody,

na wniosek stron uregulować tymczasowemi zarządzeniami wykonywanie spornego prawa

do czasu załatwienia sporu.

(3)

Tymczasowe zarządzenie, które ma być wydane w interesie strony, należy uczynić zależnem

od złożenia odpowiedniego zabezpieczenia. Od złożenia zabezpieczenia wolne są: Państwo,

związki samorządowe i spółki wodne.

Rozdział IV.

Księgi wodne.

(1)

Każda władza administracyjna I Instancji ma prowadzić księgę wodną wraz ze zbiorem

map wodnych i dokumentów, w której mają być uwidocznione wszystkie w powiecie już

istniejące i na podstawie tej ustawy nowo nabyte prawa używania wody, jako też wszystkie

postanowienia co do wysokości piętrzenia, ilości wody i zachodzące w tym względzie

zmiany z powołaniem się na odnośne orzeczenia, zarówno jak i spółki wodne (związki

wałowe). Statut, spis członków spółki, zarządu, względnie wydziału, jak również podpisy

osób, podpisujących za zarząd, należy uwidocznić w osobnym dodatku do księgi wodnej.

Każda w tym względzie zachodząca zmiana winna być zaznaczona w tym dodatku.

(2)

Każdemu wolno przeglądać księgę wodną, protokuły rozpraw urzędowych, na które się

w niej powołano, jako też mapy wodne, oraz brać odpisy za złożeniem przepisanej należytości.

(3)

Urządzenie tudzież prowadzenie księgi wodnej i zbioru map wodnych i dokumentów uregulowane

zostanie w drodze rozporządzenia.

Część SIÓDMA.

O komisjach rewizyjnych wodnych.

Utworzenie komisji.

(1)

Rozporządzeniem Rady Ministrów będą tworzone dla wód płynących, z wyjątkiem żeglownych

i spławnych, komisje rewizyjne.

(2)

Komisje rewizyjne mogą być utworzone także dla całego powiatu lub poszczególnych części

powiatu.

(3)

Postanowienie to nie ma być zastosowane do wód płynących, których utrzymanie należy

do Państwa, województw, powiatów i związków wałowych.

Skład komisji.

(1)

Skład komisji ma być w rozporządzeniu w ten sposób określony, ale by oprócz państwowej

administracji wodnej miały w komisji przedstawicieli wedle możności wszystkie grupy

produkujące i związki publiczne, które są interesowane w utrzymaniu i użytkowaniu

wód płynących.

(2)

Komisja składać się ma najmniej z trzech członków. Przedstawiciela państwowej administracji

wodnej wyznacza wojewoda na wniosek okręgowej dyrekcji robót publicznych, Innych zaś

członków wybiera na lat pięć sejmik powiatowy (rada powiatowa). Przewodniczącego i

jego zastępcę wybiera komisja. Przedstawiciel państwowej administracji wodnej może

być także wybrany przewodniczącym.

Zakres działania komisji.

(1)

Komisja rewizyjna ma w miarę potrzeby oglądać przydzielone jej wody płynące i Sprawdzać

1)

czy wody płynące i ich brzegi są należycie utrzymywane;

2)

czy nie zaszedł wypadek niedopuszczalnego zanieczyszczenia wody;

3)

czy użytkowanie wody przez uprawnionych odpowiada przepisom niniejszej ustawy.

Spostrzeżenia i stwierdzone braki przedkłada komisja władzy wodnej.

(2)

Rozporządzenie Rady Ministrów może upoważnić Komisję lub jej przewodniczącego do ustalania

w zastępstwie władzy wodnej rodzaju i rozmiarów robót, jakie maja być wykonane dla

utrzymania wody płynącej i jej brzegów (art. 78 i 79), oraz do oznaczenia terminu

ich wykonania przez wydawanie zarządzeń policyjnych.

Wykonanie zarządzeń, wydanych przez komisją, należy do władzy wodnej.

(3)

Przeciw zarządzeniom komisji i przewodniczącego przysługują te same środki prawne,

co przeciw zarządzeniom władzy wodnej.

Udzielenie opinji.

Komisje rewizyjne są uprawnione, a na żądanie władz administracyjnych obowiązane,

udzielać opinji w sprawie gospodarki wodnej na przydzielonych im wodach płynących.

Uchwały komisji.

(1)

Uchwały komisji zapadają większością głosów; przy równości głosów rozstrzyga przewodniczący.

(2)

Do ważności uchwał potrzebna jest obecność przynajmniej trzech członków. Rozporządzenie

Rady Ministrów może przepisać potrzebną dla powzięcia uchwał obecność większej liczby

członków.

Pokrycie kosztów.

(1)

Koszty komisji rewizyjnej pokrywa w każdym powiecie powiatowy związek komunalny, w

miastach zaś, wydzielonych z powiatowego związku komunalnego, - gmina miejska.

(2)

Członkom wybranym komisji rewizyjnej może przyznać reprezentacja powiatowa (miejska)

odszkodowanie za udział w objazdach i posiedzeniach.

(3)

Koszty udziału urzędników technicznych w objazdach i posiedzeniach komisji ponosi

Skarb Państwa

Kontrola urządzeń spółek wodnych.

Komisje rewizyjne mogą także przeprowadzać coroczną kontrolę urządzeń spółek wodnych,

przewidzianą w art. 166. W tym wypadku zarząd spółki musi mieć przedstawiciela w komisji

rewizyjnej.

Prawo wstępu na brzeg.

Komisjom rewizyjnym, tudzież upoważnionym przez nie funkcjonarjuszom przysługuje prawo

oglądać i objeżdżać wody płynące i przechodzić ich brzegami. Poszkodowany ma prawo

do odszkodowania; nieznaczne szkody nie mają być jednak brane pod uwagę.

Część ÓSMA.

O wojewódzkich radach wodnych.

Zakres działania rad wodnych.

(1)

W postępowaniu, które władze kolejowe przeprowadzić mają według przepisów o kolejach

żelaznych, należy, o ile chodzi o budowle wodne, albo o zakłady do używania wody,

stosować prawno-materjalne postanowienia niniejszej ustawy. Do urządzania na gruntach

kolejowych zakładów, służących do używania wody gruntowej dla zaopatrzenia kolei w

wodę potrzebną do ruchu kolejowego, nie potrzeba osobnego pozwolenia według art. 45

niniejszej ustawy. Natomiast do udzielenia pozwolenia na pobór wody i użytkowanie

motorowej siły wodnej dla ruchu kolejowego powołane są władze wodne według postanowień

niniejszej ustawy.

(2)

Do rozpraw wodno-prawnych, zarządzonych wskutek podań o udzielenie pozwolenia na używanie

wody, albo do takich urządzeń, które mają na celu ochronę przed szkodliwem działaniem

wody, należy zapraszać właściwe nadzorcze władze kolejowe, jeżeli w tem są interesowane

koleje żelazne.

(1)

W każdem województwie ma być utworzona rada wodna, która w ważnych sprawach gospodarstwa

wodnego, dotyczących województwa, winna być przez właściwych ministrów wysłuchana

i uprawniona jest w tych sprawach przedkładać samodzielnie opinję właściwym ministrom,

Nadto maja władze wodne zasięgać opinji wojewódzkich rad wodnych w następujących sprawach

1)

odprowadzania wody lub innych płynów ponad miarę powszechnego użytkowania do wód płynących

(art. 25 ust. 1);

2)

spławu tratew i spustu drzewa na wodach prywatnych (art. 31 ust. 1);

3)

zaniechania utrzymywania wody publicznej, uregulowanej na podstawie zatwierdzonego

planu (art. 76 ust. 4);

4)

zawiązania przymusowej spółki wodnej (związku wałowego);

5)

udzielania pozwoleń wodno-prawnych na zakłady do piętrzenia wody na wodach publicznych.

(2)

Rada wodna województwa warszawskiego jest zarazem radą wodną dla miasta Warszawy.

Skład rad wodnych.

(1)

Przewodniczącego wojewódzkiej rady wodnej i jego zastępcę mianuje Prezydent Rzeczypospolitej.

Innych członków i ich zastępców wybiegła po jednej trzeciej części reprezentacje wojewódzkie,

a dopóki te reprezentacje nie zostaną powołane do życia, rady wojewódzkie, względnie

Tymczasowy Wydział Samorządowy w b. Galicji ze Spiszem i Orawą, dalej korporacje rolnicze,

tudzież korporacje przemysłowe i rękodzielnicze.

(2)

Członkowie i ich zastępcy wybierani są na lat 5. Ustępujący członkowie mają jednak

pełnić swa czynności aż do wprowadzenia w urzędowanie nowowybranych.

(3)

Dla przygotowania uchwał może rada wodna wyłonić stałe komisje. Tok czynności rady

i komisji, tudzież organizacje komisji określi regulamin, uchwalony przez radę, a

zatwierdzony przez Ministrów: Robót Publicznych, Rolnictwa i Dóbr Państwowych, tudzież

Przemysłu i Handlu.

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej.

Bliższe postanowienia co do wojewódzkich rad wodnych wydane zostaną, rozporządzeniem

Prezydenta Rzeczypospolitej na wniosek Ministrów: Robót Publicznych, Rolnictwa i Dóbr

Państwowych, tudzież Przemysłu i Handlu.

Część DZIEWIĄTA.

Postanowienia karne.

Kompetencja sądów.

Grzywnie do 5.000 marek ulegnie ten, kto bez zezwolenia władzy na obszarze zalewu

wód nieobwałowanych na wielką wodę wznosi, rozszerza, przenosi lub usuwa wystające

nad powierzchnią ziemi urządzenia (ort. 114 ust. 1), oraz kto nie wypełnia warunków

udzielonego pozwolenia.

(1)

Karze aresztu do sześciu tygodni i grzywnie do 10.000 marek, lub jednej z tych kar

ulegnie ten, kto z rozmysłu wbrew przepisom art. 18 ust. 2 i art. 25 wodę, albo inne

materje płynne, wskutek których woda ulec może zanieczyszczeniu, wprowadza do wody,

albo wbrew przepisom ustawy

a)

nie urządzi i nie utrzymuje znaków wodnych na urządzeniach piętrzących wodą (art.

63 ust. 2),

b)

stale unieruchomi lub zniesie zakład piętrzący wodę bez zezwolenia władzy (art. 70

ust. 1),

c)

bez upoważnienia władzy spuszcza nagle nagromadzoną wodę. (art. 71),

d)

nie utrzymuje stanu wody na wysokości, ustalonej znakiem wodnym (art. 72 ust. 1-3).

Gdy czyn popełniono z niedbalstwa, winny ulega grzywnie 1.000 do 5.000 marek.

(1)

Gdy wbrew przepisom art. 18 ust. 2 i art. 25 woda lub inne ciecze, mogące powodować

zanieczyszczenie, zostały do wody wprowadzone, przedsiębiorca i kierownik zakładu

ulegną grzywnie do 150 tysięcy marek, jeżeli ze swej strony zaniedbali należytego

dozoru, albo też dopuścił się zaniedbania przy wyborze i kontroli personelu nadzorczego,

(2)

Na tych samych zasadach ulegnie grzywnie do 15000 marek uprawniony do piętrzenia wody

w wypadkach wykroczeń przeciw przepisom art. 65 ust. 2, art. 70 ust. 1. art. 71 i

72 ust. 1-3, popełnionych przez inne osoby.

(1)

Surowsze postanowienia ustaw karnych pozostają w mocy.

(2)

Karom, przewidzianym w art. 241 i 242, ulegnie również ten, kto drugiego do popełnienia

przestępstwa skłoni lub w popełnieniu przestępstwa był pomocny.

W b. zaborze austrjackim można do czasu wprowadzenia jednolitego ustawodawstwa karnego

od wyroku odwołać się na niekorzyść oskarżonego.

Właściwemi do orzekania o czynach karygodnych z art. 241-244 są sądy pokoju (sądy

powiatowe).

Kompetencja władz administracyjnych.

(1)

Wszelkie uszkodzenia i nadwyrężenia zakładów i budowli wodnych, jeżeli nie podpadają

pod powszechną ustawą karną, będą karane przez właściwą terytorjalnie władze administracyjną

pierwszej instancji grzywnami do 1.000 marek. Takiej samej karze podlega, Kto bez

zezwolenia władzy zniesie zupełnie budowlę wodną już istniejącą.

(2)

Przekroczenia ustaw, regulujących prawo wodne, jakoteż wydanych w celu Ich przeprowadzenia

rozporządzeń i zarządzeń, o ile te przekroczenia nie podpadają pod powszechną ustawę

karną, będą karane przez właściwą terytorjalnie władzę administracyjną pierwszej instancji

grzywnami do 1.000 marek

(3)

W każdem orzeczeniu karnem, którem nałożono grzywnę, należy zarazem oznaczyć karę

pozbawienia wolności, która w razie nieściągalności ma być wymierzona zamiast grzywny.

Areszt zastępczy nie może przekraczać dni czternastu.

(4)

Jeżeli sprawca dopuszcza się złośliwości, albo ciężkiego niedbalstwa lub też ponownie

podpada karze, natenczas można zamiast lub obok grzywny orzec areszt do dni czternastu.

(5)

Orzeczenia karne w sprawach wodnych mają zawierać

a)

prawne określenie czynu karygodnego, miejsce i czas jego popełnienia;

b)

nazwę skarżącego;

c)

wymiar kary;

d)

uzasadnienia orzeczenia;

e)

pouczenie o środkach prawnych.

(1)

Aż do wydania szczegółowych w tym względzie przepisów od orzeczeń karnych władz administracyjnych,

zapadłych w drugiej instancji, można odwołać się w ciągu dni czternastu do miejscowego

właściwego sądu okręgowego, który rozstrzyga prawomocnie przy odpowiedniem zastosowaniu

przepisów o odwołaniu się od wyroków sądu pokoju (powiatowego). Sąd nie może jednak

uchylić orzeczenia władzy administracyjnej z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia

i zawyrokowania. Wniesienie odwołania do sądu od wyroku władzy administracyjnej wstrzymuje

wykonanie kary.

(2)

W b. dzielnicy pruskiej stosuje się art. 10 ustawy z dnia 23 czerwca 1921 r. (Dz.

U. R. P. № 75 poz. 511) do czasu wprowadzenia jednolitego ustawodawstwa karnego.

(1)

We wszystkich przypadkach, w których, ktoś przekroczył postanowienia niniejszej ustawy,

musi on bez względu na poniesioną karę i obowiązek odszkodowania usunąć na własny

koszt samowolnie przedsięwziętą zmianę, albo dokonać zaniechanych robót, jeżeli zagrożony

albo dotknięty szkodą tego zażąda, albo też dobro publiczne tego wymaga.

(2)

Władza administracyjna ma sprawę jaknajrychlej rozstrzygnąć i orzeczenie wykonać.

(3)

W razie zasądzenia w drodze administracyjnej może władza administracyjna na wniosek

poszkodowanego rozstrzygnąć także o obowiązku odszkodowania, jeżeli wynik postępowania

karnego daje do tego dostateczną podstawę. Wolno jednak interesowanym, jeżeli nie

zadowolą się wydanem przez władzę administracyjną orzeczeniem co do obowiązku odszkodowania,

udać się o rozstrzygnięcie do sądu natychmiast lub w ciągu miesiąca po prawomocności

orzeczenia administracyjnego. Dopiero po bezskutecznym upływie tego terminu można

na podstawie orzeczenia administracyjnego wdrożyć egzekucję.

Dochód z grzywien.

Grzywny, nakładane przy wykonywaniu niniejszej ustawy przez władze administracyjne,

wpływają do funduszów samorządów wojewódzkich na cele popierania budowli wodnych,

o ile ustawy specjalne nie przekazują tych grzywien funduszom konserwacyjnym przedsiębiorstw

meljoracyjnych.

Przedawnienie.

(1)

Dochodzenie i karanie przekroczenia, przewidzianego w art. 247 ust. 1, przedawnia

się w ciągu trzech miesięcy, a przekroczenia, przewidzianego w art. 247 ust. 2, w

ciągu sześciu miesięcy.

(2)

Bieg przedawnienia rozpoczyna się, jeżeli karygodna czynność się zakończyła, albo

też karygodne zachowanie się ustaje. Każdy akt, mający charakter ścigania sprawcy,

przerywa biegnące na jego korzyść przedawnienie.

(3)

Przedawnienie karygodnej czynności nie rozciąga się na obowiązek, który na sprawcę

wkłada art. 249, jak również na obowiązek odszkodowania.

Część DZIESIĄTA.

Postanowienia przejściowe i końcowe.

(1)

Przysługujące przy wejściu w życie niniejszej ustawy prawa

1)

użytkowania wody płynącej w jeden ze sposobów, wymienionych w art. 45;

2)

rozporządzania wodą jeziora, nie należącego do wody płynącej i wodą podziemną poza

ograniczeniami art. 18 i 19;

3)

żądania przyjęcia dziko spływającej wody przez właścicieli niżej położonych gruntów.

Pozostają nienaruszone, o ile oparte są na specjalnym tytule prawnym.

(2)

Przysługujące przy wejściu w życie niniejszej ustawy, a nie oparte na specjalnym tytule

prawa użytkowania wody płynącej i innych wód w myśl ust. 1 p. 1 i 2 mają o tyle i

tak długo moc obowiązującą, o ile istnieją prawne urządzenia, służące do ich wykonywania,

jeżeli urządzenia te wzniesione zostały przed 1 stycznia 1923 r., lub przed tym terminem

przystąpiono legalnie do ich wykonania.

(3)

Uważa się za domniemane prawne istnienie zakładu, który w dniu 1 stycznia 1923 r.

istniał dłużej niż lat 10. Domniemanie to nie stosuje się do tego, kto w ciągu ostatnich

dziesięciu lat podniósł zarzuty przed właściwą władzą przeciw prawnemu istnieniu zakładu.

(4)

Treść prawa, utrzymanego w mocy w myśl niniejszego artykułu, o ile ono jest oparte

na szczególnym tytule, określa się według tego tytułu. Zresztą pozostają miarodajne

dotychczasowe ustawy z następującemi bliższemi postanowieniami i ograniczeniami

a)

zanieczyszczanie wody, które przekracza zwykłą normę, jest niedopuszczalne;

b)

prawo piętrzenia wody poza granicą własnych gruntów nie może być nabyte na podstawie

zasiedzenia;

c)

gdy po wejściu w życie tej ustawy skutkiem wykonywania prawa wydobywania wody podziemnej

wyniknie szkoda rodzaju, określonego w art. 19 ust. 1, poszkodowani mogą żądać wykonania

urządzeń, które zapobiegają szkodzie, albo ją wyrównują, jeżeli takie urządzenia dadzą

się pogodzić z przedsiębiorstwem i gospodarczo usprawiedliwić. W przeciwnym razie

mogą żądać odszkodowania, o ile przedsiębiorca bez narażenia sprawności i rentowności

przedsiębiorstwa jest w stanie dać odszkodowanie. Odszkodowanie może polegać na perjodycznych

świadczeniach.

(5)

Art. 63 należy odpowiednio zastosować do praw, utrzymanych w mocy.

(6)

Zmiana stanu wody jest nadal w dotychczasowym zakresie dozwolona, jeżeli jest spowodowana

wprowadzeniem wody z jezior i stawów rybnych, o ile bywają spuszczane dla oczyszczenia

dna, obsiania lub połowu ryb.

(1)

Prawa użytkowania wód płynących w jeden ze sposobów, wymienionych w art. 45, które

według art. 252 zostają utrzymane w mocy, wygasają po upływie lat pięciu po wejściu

w życie tej ustawy, jeżeli przed tem nie wniesiono podania o wpisanie ich do księgi

wodnej. Do praw, wpisanych do księgi hipotecznej (gruntowej), przepis ten nie ma zastosowania.

(2)

Władza, prowadząca księgi wodne, winna w ciągu pierwszego i czwartego roku po wejściu

w życie tej ustawy ostrzec przez publiczne ogłoszenie w sposób zwyczajnie używany

o wygaśnięciu praw, jeżeli w terminie, oznaczonym w ust. 1, nie zostanie wniesione

podanie o wpisanie ich do księgi wodnej. Oprócz tego należy na to ogłoszenie zwrócić

uwagę wszystkich znanych władzy osób, których prawa wygasłyby bez wniesienia takiego

podania.

(1)

Istniejące w czasie wejścia w życie tej ustawy prawa do wody płynącej, które nie podpadają

pod art. 252 ust. 1 p. 1, pozostają w mocy w dotychczasowej rozciągłości, o ile opierają

się na szczególnym tytule. Odnosi się to w szczególności do prawa przewozu, jak i

do praw użytkowania, które przysługują właścicielom gruntów nadbrzeżnych i innym osobom,

chociażby nie były właścicielami wody, w szczególności zaś do prawa wykonywania rybołóstwa

i użytkowania roślin wodnych, o ile to nie przeszkadza przeznaczeniu wody płynącej

dla odpływu, a na wodach żeglownych także dla żeglugi.

(2)

Na dalsze wykonywanie uprawnień, które według niniejszej ustawy wymagałyby pozwolenie

władzy, lecz według ustaw dawniejszych nie potrzebowały, nie jest wymagane pozwolenie

dodatkowe.

(3)

Na podanie uprawnionych ma władza wpisać odnośne uprawnienie do księgi wodnej, a w

razie zachodzących warunków z art. 65 i 66 zarządzić ustawienie znaków wodnych.

(4)

Jeżeli istnienie i rozmiar prawa nie będą wykazane w sposób, wykluczający wszelką

wątpliwość, ma władza zbadać sprawę i rozstrzygnąć w drodze postępowania według postanowień

części szóstej niniejszej ustawy.

Do spraw, dla których wdrożono postępowanie przed wejściem w życie tej ustawy, mają

być stosowane dotychczasowe ustawy pod względem właściwości władz, postępowania i

środków prawnych, z wyjątkiem b. zaboru rosyjskiego, gdzie mają być stosowane przepisy

niniejszej ustawy.

(1)

Nienaruszone pozostają przepisy ustaw: górniczej, lasowej i rybackiej, o ile się nie

sprzeciwiają niniejszej ustawie.

(2)

O ile chodzi o użytkowanie wody, nieprzewidziane w ustawie górniczej, należy stosować

przepisy niniejszej ustawy.

Rząd wyda w drodze rozporządzenia przepisy

1)

co do sposobu powoływania rzeczoznawców w dziedzinie postępowania wodno-prawnego,

oraz wpływu stron interesowanych na wybór rzeczoznawców;

2)

w sprawie strzeżenia i zastępowania interesów publicznych w postępowaniu wodno-prawnem;

3)

w sprawie zakładania, utrzymywania, użytkowania i spuszczania stawów, które nie są

w połączeniu z zakładami o sile wodnej;

4)

w sprawie założenia i utrzymywania katastru sił wodnych w Ministerstwie Robót Publicznych;

5)

co do obniżania lub podwyższania datków konkurencyjnych do kosztów utrzymania wód

płynących i ich brzegów oraz obniżania i podwyższania grzywien za przekroczenia wodne

w miarę wzrostu lub spadku waluty.

Przedstawicielstwom samorządów wojewódzkich (art. 3 ust. 4 Konstytucji) zastrzegą

się wydanie szczegółowych postanowień ustawowych w ramach niniejszej ustawy co do

utrzymania i regulacji wód płynących, oraz zabezpieczenia ich brzegów, co do ochrony

od powodzi, osuszenia większych obszarów bagien, co do udziału w ciężarach spółki

wodnej (art. 155) i przymusu przystąpienia do spółki (art. 167), co do udziału obywateli,

powoływanych drogą wyborów do kolegjów władz administracyjnych pierwszej i drugiej

instancji przy wydawaniu orzeczeń wodno-prawnych (art. 66 i 67 Konstytucji), wreszcie

co do podziału wód płynących na rewiry i przydzielania ich komisjom rewizyjnym (część

siódma niniejszej ustawy), a to stosownie do potrzeb danego województwa.

(1)

Do czasu ustawowego zorganizowania ciał samorządnych wyższego rzędu będą regulowane

sprawy, zastrzeżone w niniejszej ustawie ustawodawstwu wojewódzkiemu: na obszarze

województwa poznańskiego i pomorskiego statutem starostwa krajowego, na obszarze Małopolski

rozporządzeniami Tymczasowego Wydziału Samorządowego, na obszarze b. zaboru rosyjskiego

rozporządzeniami wojewody, opartemi na uchwałach rady wojewódzkiej, tam zaś, gdzie

nie są jeszcze czynne rady wojewódzkie-rozporządzeniami wojewody (Delegata Rządu w

Wilnie), wydanemi po wysłuchaniu opinji sejmików powiatowych i rad miejskich miast

wydzielonych. W tej samej drodze wydawane być mogą również postanowienia, przewidziane

w art. 259 niniejszej ustawy z tem, że określone wyżej statuty i rozporządzenia, wydane

na podstawie art. 259, wymagają zatwierdzenia ze strony właściwych ministerstw.

(2)

Przez rady wojewódzkie, o których mowa w niniejszej ustawie, należy rozumieć: na obszarze

województwa poznańskiego i pomorskiego-wydział krajowy, na obszarze b. zaboru rosyjskiego-rady

wojewódzkie, zorganizowane na podstawie ustawy z dnia 2 sierpnia 1919 r. o organizacji

władz administracyjnych II instancji (Dz. U. R. P. № 65 poz. 395). Gdzie tych rad

niema, wchodzi w ich miejsce w wypadkach, przewidzianych w art. 189 oraz w art. 194

ustęp końcowy niniejszej ustawy, wojewoda (Delegat Rządu w Wilnie); w ostatnim wypadku

winien wojewoda działać po wysłuchaniu opinji sejmików powiatowych i rad miejskich

miast wydzielonych.

(3)

Grzywny, przeznaczone według art. 250 niniejszej ustawy dla funduszów samorządów wojewódzkich,

wpływać będą aż do ustawowego zorganizowania ciał samorządu wyższego rzędu do izb

skarbowych na rzecz samorządowego funduszu popierania budowli wodnych w obrębie województwa.

Funduszem tym będzie dysponował wojewoda na podstawie uchwały rady wojewódzkiej, względnie,

gdzie rady wojewódzkiej niema, po wysłuchaniu opinji sejmików powiatowych i rad miejskich

miast wydzielonych. Na obszarze Małopolski będzie dysponował tym funduszem Tymczasowy

Wydział Samorządowy, na obszarze województwa poznańskiego i pomorskiego-wydział krajowy.

(1)

Jako wody żeglowne zostają uznane

A)

w dorzeczu Odry

1)

Odra od granicy czesko-słowackiej do granicy pruskiej,

2)

Warta od Sieradza do granicy Państwa,

3)

Odra od Zbąszynia do granicy Państwa,

4)

Noteć Górna z Jeziorami Gopłem, Szarlejskiem, Mielnem, Szadłogoszczem i Pturskiem

do Górnego kanału Noteckiego, tudzież Noteć Dolna od kanału Bydgoskiego do granicy

Państwa wraz ze Starą Notecią od mostu pod Drezdenkiem do ujścia do Noteci,

5)

Kanał Bronisławski z jeziorem Bronisławskiem i Pakoskiem od fabryki skrobi w Bronisławiu

do Noteci,

6)

Droga wodna Foluszowa z jeziorem Foluszowem, Ostrpwieckiem i Kierzkowskiem,

7)

Górny kanał Notecki od Górnej Noteci do kanału Bydgoskiego;

B)

w dorzeczu Wisły

8)

Wisła od ujścia Przemszy do morza Bałtyckiego,

9)

Przemsza od Mysłowic do Wisły,

10)

Dunajec od Nowego Sącza do Wisły,

11)

Nida od Czarnej Nidy do Wisły,

12)

Wisłoka od Jasła do Wisły,

13)

San od Sanoka do Wisły,

14)

Wieprz od ujścia Bystrzycy do Wisły,

15)

Pilica od ujścia Wolborki do Wisły,

16)

Bug do ujścia Raty do Wisły,

17)

Muchawiec od kanału Królewskiego do Buga,

18)

Narew od ujścia Biebrzy do Buga,

19)

Biebrza od kanału Augustowskiego do Narwi,

20)

Pisna od granicy wschodniopruskiej do Narwi,

21)

Drwęca od Wielkiego Młyna pod Lubiczem do Wisły,

22)

Brda od punktu, położonego 2,8 km. powyżej północnego mostu kolejowego pod Bydgoszczą,

do Wisły,

23)

Czarna Woda od młyna w Przechowie (Schönau) do Wisły,

24)

Wierzyca od mostu drogowego pod Gniewem do Wisły;

C)

w dorzeczu Niemna

25)

Niemen od ujścia Szczary do granicy Państwa;

26)

Szczara od kanału Ogińskiego do Niemna,

27)

Wilja od ujścia Żemiany do granicy litewskej;

D)

w dorzeczu Dźwiny

28)

Dźwina od granicy białoruskiej do granicy łotewskiej;

E)

w dorzeczu Dniepru

29)

Prypeć od ujścia Styru do granicy Państwa;

30)

Styr od Łucka do Prypeci;

31)

Jasiołda od kanału Ogińskiego do Prypeci;

32)

Pina od kanału Królewskiego do Jasiołdy;

F)

w dorzeczu Dniestru

33)

Dniestr od Rozwadowa do granicy Państwa;

G)

w dorzeczu Dunaju

34)

Prud od Kołomyi do granicy Państwa, tudzież następujące kanały żeglugi;

H)

w dorzeczu Odry i Wisły

35)

kanał Bydgoski łączący Noteć pod Nakłem z Brdą pod Bydgoszczą;

I)

w dorzeczu Wisły i Niemna

36)

kanał Augustowski, łączący Biebrzą z Niemnem;

J)

w dorzeczu Wisły i Dniepru

37)

kanał Królewski łączący Muchawiec z Piną.

K)

w dorzeczu Niemna i Dniepru

38)

kanał Ogińskiego, łączący Szczarę z Jasiołda.

(2)

Inne wody lub ich odcinki, mogą być uznane za żeglowne w drodze ustawy państwowej.

(1)

Utrzymane zostają w mocy na obszarze b. Galicji

1)

ustawa austrjacka z dnia 30 czerwca 1884 r. (austr. Dz. Ust. P. № 117) o robotach,

mających na celu nieszkodliwe odprowadzanie wód górskich z tą zmianą, że kompetencja,

przyznana w tej ustawie Ministerstwu Rolnictwa i Dóbr Państwowych, przechodzi na Ministerstwo

Robót Publicznych, a to w myśl ustawy z dnia 29 kwietnia 1919 r. (Dz. U. R. P. № 39

poz. 283);

2)

ustawy krajowe galicyjskie z dnia 15 czerwca 1904 r. (Dz. Ust. Kraj. № 93 i 94) o

niektórych zarządzeniach policyjnych, leśnych i wodnych, tudzież o zalesieniu ochronnem;

3)

ustawy krajowe galicyjskie z dnia 18 września 1901 r. (Dz. Ust. Kraj № 103), z dnia

9 maja 1907 r. (Dz. Ust. Kraj. № 54) i z dnia 3 czerwca 1908 r. (Dz. Ust. Kraj. №

91) o regulacji rzek, stanowiących wspólną sieć wodną z drogami wodnemi.

(2)

Kompetencja b. namiestnictwa, przewidziana w ustawach krajowych, powołanych w ust.

1, przechodzi na urzędy wojewódzkie, kompetencja zaś b. wydziału krajowego-na właściwe

terytorjalne związki samorządowe wojewódzkie, dopóki zaś te związki nie zostaną zorganizowane,

na Tymczasowy Wydział Samorządowy, utworzony ustawą z dnia 30 stycznia 1920 r. (Dz.

U. R. P. № 11, poz. 61).

Utrzymana zostaje w mocy na obszarze b. dzielnicy pruskiej ustawa pruska z dnia 25

czerwca 1900 r. (Zbiór Ustaw str. 249) o regulacji profilu wielkiej wody Wisły od

Gemlic do Piekła.

Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tracą moc obowiązującą sprzeczne z nią postanowienia

ustaw i rozporządzeń, odnoszące się do tych samych przedmiotów.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej z wyjątkiem

województwa śląskiego z dniem jej ogłoszenia.

Wykonanie niniejszej ustawy porucza się Ministrowi Robót Publicznych w porozumieniu

z interesowanymi ministrami.