Ustawa z dnia 26 września 1922 r. w przedmiocie skutków prawnych zatajenia części ceny w umowach o sprzedaż lub zamianę.

Jeżeli w dokumencie, zawierającym umowę kupna - sprzedaży, podano cenę w kwocie niższej

od rzeczywiście umówionej lub zatajono jakiekolwiek świadczenia na rzecz sprzedającego,

pod jakąkolwiek nazwą rzeczywiście umówione, to kupujący obowiązany jest do zapłacenia

tylko kwoty podanej w tym dokumencie i do uiszczenia tylko świadczeń, w tym dokumencie

ujawnionych.

Umowy pisemne lub ustne, któremi strony ustaliły cenę sprzedaży w kwocie wyższej od

podanej w dokumencie ujawnionym lub zobowiązały kupującego na rzecz sprzedawcy pod

jakąkolwiek nazwą do jakichkolwiek świadczeń w dokumencie sprzedaży nieujawnionych,

oraz wszelkie umowy pozorne, mające na celu ukrycie rzeczywistej ceny kupna lub, innych

świadczeń, są nieważne.

Kupującemu, który zapłacił cenę kupna wyższa od podanej w dokumencie ujawnionym albo

uskutecznił na rzecz sprzedawcy pod jakąkolwiek nazwą jakiekolwiek świadczenia, w

dokumencie tym zatajone, służy prawo żądania zwrotu nadpłaty, tudzież świadczeń dodatkowych

w dokumencie tym zatajonych lub ich wartości.

Zrzeczenie się zarzutu nieważności lub prawa do żądania zwrotu, w ustępie poprzedzającym

określonego, jest pozbawione skutków prawnych.

Urzeczywistnienie praw, służących kupującemu na podstawie niniejszego artykułu, nie

daje sprzedawcy prawa do unieważniania zawartej umowy z tytułu pokrzywdzenia.

Oparte na art. 1 powództwo o ustalenie lub o zwrot nadpłaty przedawnia się z upływem

roku od dnia sporządzenia dokumentu ujawnionego (art. 1); prawo do wytoczenia takiego

powództwa gaśnie także w razie wcześniejszego wytoczenia przez Skarb Państwa powództwa,

określonego w art. 3.

Skarb Państwa może wytoczyć powództwo o przyznanie mu całej różnicy między ceną sprzedaży,

rzeczywiście umówioną, a podaną w dokumencie ujawnionym, tudzież wartości zatajonych

świadczeń dodatkowych na cele, określone w art. 8. Do wydania tej różnicy wraz z wartością

zatajonych świadczeń dodatkowych obowiązani są: sprzedający, o ile ją już otrzymał,

kupujący, o ile jej jeszcze nie uiścił sprzedającemu.

Powództwo, oparte na artykule niniejszym, przedawnia się z upływem lat dziesięciu

od dnia sporządzenia dokumentu, określonego w art. 1 ustęp 1, a prawo do wytoczenia

takiego powództwa gaśnie także w razie wcześniejszego wytoczenia powództwa przez kupującego

w terminie, przewidzianym w art. 2.

O powództwie, wytoczonem na zasadzie art. 2, sąd zawiadomi właściwą Izbę skarbową.

Skarbowi służyć będzie prawo przystąpienia do sporu po stronie powoda.

Na obszarze, na którym obowiązuje rosyjska ustawa postępowania cywilnego, stosuje

się następujące przepisy

W sprawach z powództwa, wytoczonego na zasadzie niniejszej ustawy, fakty, stanowiące

podstawę roszczenia, mogą być udowodnione zeznaniami świadków, a postanowienia art.

409 i 410 ros. ust. post. cyw., wyłączające dowód ze świadków, nie mają zastosowania.

Księgi rachunkowe, zapiski i notatki stron lub osób trzecich stanowią dowód dostateczny,

o ile je sąd w poszczególnym wypadku uzna za wiarygodne, nawet gdyby nie były podpisane

przez żadnego z kontrahentów.

Sąd może, w braku innych dowodów lub w celu ich uzupełnienia, zarządzić przesłuchanie

jednaj ze stron pod przysięgą na okoliczności w sprawie spornej. Przed przesłuchaniem

pod przysięgą sąd przesłucha obie strony bez przysięgi.

W przedmiocie przesłuchania stron pod przysięgą będą miały zastosowanie przepisy ustawy

postępowania cywilnego, dotyczące badania i zaprzysięgania świadków, z wyjątkiem przepisów

art. 370, punktów 1 do 5 artykułu 373, punktu 4 art. 379, art. art. 382, 383, 384,

392, 393, punktu 1 art. 396 oraz art. art. 407, 408, 409 i 410 ust. post. sąd. cyw.,

tudzież art. 395 tejże ustawy, o ile dotyczy uwolnienia od przysięgi za zgodą stron,

i następujące dodatkowe przepisy

W razie, gdy po jednej stronie występuje więcej osób, przesłuchane będą pod przysięgą

jedna z nich lub więcej według wyboru sądu.

Duchowni świeccy i zakonnicy wszystkich wyznań chrześcijańskich zamiast przysięgi

składają zeznania z powołaniem się na śluby zakonne lub kapłańskie. Uznani przez Rząd

duchowni wyznań niechrześcijańskich mogą zamiast przysięgi składać uroczyste przyrzeczenie.

W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa lub uchylenia się od przysięgi, sąd

po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy oceni znaczenie tego faktu dla rozstrzygnięcia

sporu.

Przyrzeczenie osób, należących do wyznań, nie uznających przysięgi (punkt 2 art. 396

ros. ust. post. sąd. cyw.), oraz duchownych wyznań niechrześcijańskich stoi pod względem

skutków karnych z art. 160 kodeksu karnego narówni z przysięgą.

Nieważność umowy, określonej w art. 1, ustęp 2, nie ma wpływu na obowiązek stron do

uiszczenia opłaty stemplowej (należytości) od zatajonej części ceny sprzedaży.

Wytoczenie powództwa na zasadzie ustawy niniejszej, jako też użycie kwoty, przyznanej

Skarbowi Państwa, na cele, określone w art. 8, nie uchyla zastosowania przepisów,

przewidujących karę za czyn, wymieniony w art. 1.

Karze tej nie ulega jednak strona, która doniosła władzy skarbowej o częściowem zatajeniu

ceny sprzedaży, zanim ta władza w inny sposób otrzymała o tem wiadomość.

Kupujący nie ulega karze także w tym przypadku, gdy

a)

w terminie, określonym w art. 2, wytoczył powództwo na zasadzie ustawy niniejszej,

zanim jeszcze Skarb Państwa skorzystał z prawa, służącego mu na zasadzie art. 3, lub

b)

w postępowaniu sądowem na skutek powództwa, wytoczonego na zasadzie ustawy niniejszej,

zeznawał jako świadek lub był przesłuchany, jako strona, pod przysięgą.

Z kwoty, przyznanej Skarbowi Państwa na zasadzie art. 3, będzie pokryta dodatkowa

opłata stemplowa (art. 6), reszta zaś będzie użyta na cele dobroczynne, związane z

gminą, w której znajdował się przedmiot sprzedaży w dniu sporządzenia dokumentu ujawnionego.

Szczegółowe przepisy w tym przedmiocie wyda Minister Skarbu.

Notarjusz, sporządzając akt, zawierający umowę sprzedaży, lub zaświadczając własnoręczność

podpisu (znaku ręcznego) na akcie takim, winien oznajmić stronom, jakie skutki prawne

pociąga za sobą zatajenie ceny sprzedaży (art. 1 do 8) i zaznaczyć to oznajmienie

w akcie, względnie w zaświadczeniu podpisu.

Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do aktów, spisanych lub uwierzytelnionych

w sądzie, o ile zawierają umowę sprzedaży.

Art. 1 do 9 stosować należy analogicznie do umów, na mocy których jedna strona obowiązuje

się do dania rzeczy, druga zaś do dania rzeczy oraz do dopłaty gotówką lub do innych

świadczeń ubocznych, jeśli w dokumencie, zawierającym umowę, podano dopłatę w kwocie

niższej od umówionej, albo dopłatę tę lub świadczenia uboczne całkowicie zatajono.

Postanowienia powołanych artykułów, tyczące się kupującego, stosują się do tej strony,

która zobowiązała się do dopłaty gotówką lub do świadczeń ubocznych.

Art. 1 do 8 stosowane będą analogicznie na obszarze b. dzielnicy pruskiej także wówczas,

gdy przy przewłaszczeniu (§ 925 kodeksu cywilnego niemieckiego), opierającem się na

umowie sprzedaży, nie zawartej w formie sądowej lub notarjalnej, strony podały wartość

nieruchomości w sumie niższej od umówionej ceny sprzedaży, albo, określając wartość,

nie uwzględniły wartości świadczeń dodatkowych.

Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrom: Sprawiedliwości i Skarbu.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie w miesiąc po ogłoszeniu i nie dotyczy umów, zawartych

przed tym terminem. Umowy, zawarte w b. dzielnicy pruskiej przed wejściem w życie

niniejszej ustawy z zatajeniem części ceny lub świadczeń dodatkowych, nie mogą być

z tego tytułu unieważnione, chyba, że już zapadły wyroki prawomocne; wszczęte zaś

w tych sprawach procesy, w których nie zapadły jeszcze wyroki prawomocne, ulegają,

umorzeniu.