Ustawa elektryczna z dnia 21 marca 1922 r.

Na wytwarzanie, przetwarzanie, przesyłanie lub rozdzielanie energji elektrycznej w

celu zawodowego zbytu albo choćby bez zbytu, lecz w celu zasilania publicznych środków

komunikacji, korzystających z prądu silnego, wymagane jest uprawnienie rządowe.

Uprawnień udziela się tylko na czas ograniczony. Uprawnienie może być przedłużone

na określony przeciąg czasu. Przeniesienie uprawnienia na inną osobą może nastąpić

tylko za zezwoleniem rządowem.

Uprawnienie może być unieważnione, jeżeli rozpoczęcie robót lub uruchomienie urządzeń

nie nastąpiło z winy uprawnionego w oznaczonym terminie.

Uprawnienie winno zawierać określenie obszaru zasilanego, termin trwania uprawnienia,

termin uruchomienia, warunki dostawy prądu, warunki wykupu (art. 7), oraz wymienienie

szczególnych praw i obowiązków, związanych z uprawnieniem.

Nadawanie, przedłużanie i unieważnianie uprawnień oraz udzielanie pozwoleń na przenoszenie

uprawnień należy do Ministra Robót Publicznych. Minister nadaje uprawnienia na podstawie

dochodzeń, przeprowadzanych przez wojewodów w postępowaniu, które określi rozporządzenie

wykonawcze.

Zakładem elektrycznym w rozumieniu niniejszej ustawy jest urządzenie, służące do wytwarzania,

przetwarzania, przesyłania lub rozdzielania energji elektrycznej.

Każdy zakład elektryczny, działający na mocy uprawnienia (art. 1), może być przez

Państwo w interesie dobra publicznego na warunkach, przewidzianych w umowie z utrzymującym

uprawnienie, wykupiony. Prawo wykupu może być na wniosek Ministra Robót Publicznych

w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych przeniesione uchwałą Rady Ministrów

na ciała samorządowe lub ich związki, co nie uwalnia tychże od obowiązku uzyskania

uprawnienia w myśl przepisów art. 1-5.

Zakładom elektrycznym, działającym na mocy uprawnienia (art. 1), oraz zakładom elektrycznym

państwowym przysługuje prawo korzystania zgodnie z planami, zatwierdzonemi przez Ministra

Robót Publicznych, z dróg publicznych tak kołowych, jako też wodnych i żelaznych,

z ulic i placów publicznych oraz za odszkodowaniem z posiadłości państwowych, gminnych

i prywatnych w celu prowadzenia przewodów nad lub pod ziemią, ustawiania stacji transformatorów

i innych tego rodzaju urządzeń, umocowywania przewodów i wsporników na ścianach i

dachach budynków, oraz obcinania gałęzi drzew, rosnących w pobliżu przewodów. W razie

braku porozumienia co do wynagrodzenia, wysokość tegoż ustala sąd. Brak porozumienia

nie wstrzymuje jednak korzystania z praw powyżej przewidzianych.

Wszelkim innym zakładom elektrycznym prawo korzystania z dróg, ulic i placów publicznych

może być udzielane na określony przeciąg czasu bądź przez wojewodę, bądź-gdy idzie

o drogi, ulice lub place, będące pod zarządem innych organów-przez te organy za zgodą

wojewody.

Przy zatwierdzaniu planów należy zasięgać opinji samorządów, w szczególności pod względem

estetycznym.

Za szkody i nieszczęśliwe wypadki, spowodowane urządzeniami elektrycznemi, odpowiada

przedsiębiorca, eksploatujący zakład elektryczny, jeśli nie udowodni, że szkoda lub

wypadek nastąpiły z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, albo zostały wywołane

siłą wyższą.

Nieruchomości, stale lub czasowo potrzebne do budowy i utrzymania zakładów elektrycznych

użyteczności publicznej, mogą być nabyte drogą wywłaszczenia lub czasowo zajęte. Orzeczenie

o wywłaszczeniu, względnie czasowem zajęciu, zawierające także określenie na podstawie

oszacowania przez niezainteresowanych rzeczoznawców wysokości wynagrodzenia za przedmiot

wywłaszczony lub zajęty, wydaje na zasadzie aktu uprawnienia (art. 4) wojewoda.

Strona interesowana niezadowolona z wynagrodzenia, oznaczonego przez władzę administracyjną,

może w terminie 30-dniowym od dnia doręczenia orzeczenia zwrócić się do właściwego

sądu o oznaczenie wysokości wynagrodzenia w drodze postępowania sądowego. Orzeczenie

wywłaszczające nadaje jednak uprawnionemu prawo objęcia w posiadanie przedmiotu wywłaszczonego,

jeżeli złoży do depozytu sądowego wynagrodzenie, oznaczone w orzeczeniu władzy administracyjnej.

Zakłady elektryczne, istniejące w chwili wejścia w życie ustawy niniejszej, mogą wytwarzać,

przetwarzać, przesyłać lub rozdzielać energję elektryczną bez uprawnień, w art. 1

przewidzianych. Wszelako i dla tych zakładów należy uzyskiwać rzeczone uprawnienia

na całokształt urządzeń, jeżeli zakłady te mają zmienić charakter swojej działalności,

albo rozszerzyć obszar zasilania, zakreślony umowami, na zasadzie których zakłady

te działają w chwili wejścia w życie ustawy niniejszej albo - gdy chodzi o zakłady

komunalne - mają wyjść poza obszar danej jednostki samorządowej.

Dla istniejących zakładów elektrycznych, posiadających uprawnienia (koncesje) rządowe

albo umowy koncesyjne z ciałami samorządowemi lub ich związkami, należy uzyskiwać

uprawnienia, w art. 1 przewidziane, na całokształt urządzeń również i wtedy, gdy po

wygaśnięciu tych uprawnień, względnie umów, zakłady te mają działać nadal na obszarach,

objętych temi uprawnieniami, względnie umowami. wyjąwszy przytem wypadki przejścia

zakładu, w myśl takiego uprawnienia lub umowy, na własność koncesjodawcy.

Minister Robót Publicznych mocen jest w poszczególnych wypadkach dla względów dobra

publicznego, w razie zamierzonego rozszerzenia obszaru zasilania przez zakład elektryczny,

istniejący w chwili wejścia w życie ustawy niniejszej, nadawać uprawnienia, w art.

1 przewidziane, tylko na to rozszerzenie.

Bezterminowe uprawnienia (koncesje) rządowe i bezterminowe umowy koncesyjne z ciałami

samorządowemi lub ich związkami, wydane, względnie zawarte przed wejściem w życie

ustawy niniejszej, wygasną z mocy samego prawa w dniu 1 stycznia 1972 r. Nie dotyczy

to zakładów elektrycznych komunalnych.

Uprawnienia (koncesje) rządowe i umowy koncesyjne z ciałami samorządowemi lub ich

związkami, wydane, względnie zawarte przed wejściem w życie ustawy niniejszej, wygasną

w dniu 1 stycznia 1923 r., jeśli do tego dnia nie nastąpi uruchomienie urządzeń, przewidzianych

w tych uprawnieniach, względnie umowach.

Każdy zakład elektryczny może być zobowiązany uchwałą Rady Ministrów do oddawania

na żądanie Ministra Robót Publicznych zbywającej energji elektrycznej na rzecz elektrowni

użyteczności publicznej za odpowiedniem wynagrodzeniem. W razie niedojścia do porozumienia

wysokość wynagrodzenia oznaczy sąd. Brak porozumienia co do wysokości wynagrodzenia

nie wstrzymuje obowiązku dostarczania energji elektrycznej.

Zarządzenia w przedmiocie tworzenia nowych i znoszenia istniejących zakładów elektrycznych

państwowych, mających cele, wskazane w art. 1, tudzież w przedmiocie rozszerzania

obszaru, zasilanego przez takie zakłady, lub zmiany ich charakteru, jak również zarządzenia

w przedmiocie przejmowania przez Państwo zakładów elektrycznych, należących do innych

osób, winny być wydawane w porozumieniu z Ministrem Robót Publicznych.

Powstawanie takich zakładów winno być poprzedzone dochodzeniem w myśl art. 5.

Na budowę i uruchomienie zakładów elektrycznych należy uzyskać pozwolenie policyjno-techniczne.

Wszelkie urządzenia elektryczne winny być wykonywane i utrzymywane zgodnie z przepisami

technicznemi i normami, zatwierdzonemi przez Ministra Robót Publicznych.

Każdy zakład elektryczny obowiązany jest na żądanie Ministra Robót Publicznych dostarczać

wszelkich danych technicznych, dotyczących jego ustroju i eksploatacji.

Minister Robót Publicznych mocen jest ustanowić opłaty za czynności urzędowe, dokonywane

na zasadzie niniejszej ustawy.

Przesyłanie energji elektrycznej przez granice Państwa wymaga pozwolenia Rady Ministrów.

Energję elektryczną w rozumieniu prawa uważa się za rzecz ruchomą,

Minister Robót Publicznych może powoływać do opinjowania w sprawach elektrycznych

doradcze organy fachowe.

Wykonanie ustawy niniejszej należy do Ministra Robót Publicznych w porozumieniu z

interesowanymi ministrami.

Ustawa niniejsza uzyskuje moc obowiązującą po upływie dni 30 od jej ogłoszenia na

całym obszarze Rzeczypospolitej z wyjątkiem województwa śląskiego.