Ustawa z dnia 23 marca 1922 r. o uzdrowiskach.

Zgodnie z art. 2 punkt 6 zasadniczej ustawy sanitarnej nadzór nad sprawami, dotyczącemi

uzdrowisk w Państwie, i zarząd uzdrowiskami państwowemi wykonywa Minister Zdrowia

Publicznego; dla spraw, związanych z wykonywaniem nadzoru nad uzdrowiskami, przedewszystkiem

w wypadkach, przewidzianych niniejszą ustawą, Minister Zdrowia Publicznego powoła

jako organ doradczy Państwową Radę do Spraw Uzdrowisk; skład oraz zakres działania

Państwowej Rady do Spraw Uzdrowisk określi Minister Zdrowia Publicznego w oddzielnem

rozporządzeniu.

Za uzdrowiska uważać należy

1)

miejscowości, posiadające cieplice, lub zdroje lecznicze (źródła, studnie lub otwory

wiertnicze o wodzie, zawierającej mineralne, gazowe lub inne składniki, względnie

wykazującej specjalne działania, co nadaje jej własności i zastosowanie lecznicze),

czyli t. zw. zdrojowiska;

2)

stacje klimatyczne;

3)

kąpieliska morskie.

Uzdrowiska państwowe oraz uzdrowisko Zakopane i zakłady zdrojowe w Inowrocławiu otrzymują

charakter użyteczności publicznej z dniem wejścia w życie ustawy niniejszej.

Uzdrowiska mogą być uznane za posiadające charakter użyteczności publicznej. Uznanie

uzdrowiska za posiadające charakter użyteczności publicznej odbywa się niezależnie

od tego, skąd wyjdzie inicjatywa w tej sprawie, w drodze rozporządzenia Rady Ministrów

na wniosek Ministra Zdrowia Publicznego po zasiągnięciu przez tegoż opinji Państwowej

Rady do Spraw Uzdrowisk; rozporządzenie Rady Ministrów winno być opublikowane w dzienniku

urzędowym.

Pierwszy spis uzdrowisk, posiadających charakter użyteczności publicznej, Rada Ministrów

na wniosek Ministra Zdrowia Publicznego ogłosi najdalej w ciągu roku od dnia wejścia

w życie niniejszej ustawy; uzdrowiskom, umieszczonym w pierwszym spisie uzdrowisk,

a nie czyniącym zadość wszystkim wymaganiom art. 5 niniejszej ustawy, Minister Zdrowia

Publicznego władny będzie wyznaczyć odnośne terminy prekluzyjne pod grozą zastosowania

art. 9 niniejszej ustawy.

Uzdrowisko może być uznane za posiadające charakter użyteczności publicznej, jeżeli

1)

posiada zdroje o stwierdzonych własnościach leczniczych, lub też, wyjątkowe warunki

klimatyczne, względnie kąpielowe;

2)

zdroje lecznicze mają zapewniony dostateczny dopływ wody leczniczej o stałym naturalnym

składzie chemicznym, a mogą być zabezpieczone od zepsucia i zużytkowane za pomocą

odpowiednich urządzeń technicznych;

3)

znajduje się w miejscowości, w której niema poważnych przeszkód do zabezpieczenia

nieodzownych warunków sanitarnych, i posiada konieczne urządzenia zdrowotne i lecznicze.

Do koniecznych urządzeń zdrowotnych każdego uzdrowiska zalicza się

a)

urządzenia, zabezpieczające dostateczne zaopatrzenie w dobrą wodę do picia;

b)

urządzenia, należycie usuwające wody ściekowe i odpadki;

c)

pomieszczenia izolacyjne dla dotkniętych chorobami zakażnemi oraz dla obsługującej

ich służby pielęgniarskiej;

d)

urządzenia do odkażania;

e)

dom przedpogrzebowy.

Osoby fizyczne i prawne, pragnące, aby uzdrowisko uznane zostało za posiadające charakter

użyteczności publicznej, winny złożyć do Ministerstwa Zdrowia Publicznego podanie

z wykazaniem danych, wyliczonych w art. 4, oraz stanu i charakteru urządzeń zdrowotnych,

przewidzianych w art. 5; o ile Minister Zdrowia Publicznego po wysłuchaniu opinji

Państwowej Rady do Spraw Uzdrowisk nie odmawia złożonemu podaniu poparcia, skierowuje

je do Rady Ministrów z wnioskiem o uznanie uzdrowiska za posiadające charakter użyteczności

publicznej.

Uzdrowiska, uznane za posiadające charakter użyteczności publicznej, korzystają ze

specjalnej opieki ze strony Państwa; podczas pokoju uzdrowiska te w okresach ogłoszonych

urzędowo zgodnie z ich statutem sezonów kuracyjnych wolne są od powinności kwaterunkowych

i rekwizycji wojskowych.

Uzdrowiskom, uznanym za posiadające charakter użyteczności publicznej, przy wprowadzaniu

przez nie urządzeń zdrowotnych, wskazanych w art. 5, służy prawo korzystania z odpowiedniej

pomocy ze strony Skarbu Państwa; zasady, na jakich pomoc ta udzielana będzie, w każdym

poszczególnym wypadku ustali Minister Zdrowia Publicznego w porozumieniu z Ministrem

Skarbu i Ministrem Robót Publicznych.

Rozporządzenie Rady Ministrów, nadające uzdrowisku charakter użyteczności publicznej,

może zawierać zastrzeżenie, warunkujące odjęcie tego charakteru w drodze rozporządzenia

Ministra Zdrowia Publicznego; o ile to zastrzeżenie nie jest przewidziane, a uzdrowisko

wskutek utraty warunków, przewidzianych w art. 4 i 5, traci charakter użyteczności

publicznej, zmiana ta następuje w sposób, w jaki mu przyznano ten charakter; Ministrowi

Zdrowia Publicznego służy jednak w tym wypadku prawo, do czasu wydania odnośnego rozporządzenia

Rady Ministrów, zawieszenia wszelkich świadczeń rządowych, z których korzystało uzdrowisko.

Uzdrowisko, któremu przyznano charakter użyteczności publicznej, winno mieć

a)

własny statut,

b)

plan zabudowania (regulacyjny).

Statut uzdrowiska, po zasięgnięciu opinji Państwowej Rady do Spraw Uzdrowisk, wydaje

Minister Zdrowia Publicznego w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami i ogłasza

go w dzienniku urzędowym; statut oznaczy

a)

granice uzdrowiska;

b)

granice okręgów ochronnych: sanitarnego, względnie i górniczego;

c)

organizację komisji uzdrowiskowej, zarządzającej sprawami uzdrowiska (zdrojowej, klimatycznej,

kąpielowej).

Plan zabudowania sporządza właściwa komisja uzdrowiskowa; plan ten winien objąć program

regulacji istniejącego stanu miejscowości, sprawy rozbudowy i upiększenia uzdrowiska;

plan zabudowania zatwierdza Minister Robót Publicznych w porozumieniu z Ministrem

Zdrowia Publicznego oraz z zainteresowanymi ministrami.

Wznoszenie lub przekształcanie budowli i urządzeń w uzdrowisku może być dokonane jedynie

zgodnie z zatwierdzonym planem zabudowania.

Określenie granic obszaru uzdrowiska, mającego charakter użyteczności publicznej,

winno być dokonane w ten sposób, ażeby o ile możności pokrywały się one z granicami

związku komunalnego (gminy, gromady), w obrębie którego znajduje się uzdrowisko.

Gdy obszar uzdrowiska leży w granicach kilku związków komunalnych i z tego powodu

określenie granic w myśl ustępu pierwszego jest niemożliwe, na wniosek Ministra Zdrowia

Publicznego Minister

Spraw Wewnętrznych może przeprowadzić utworzenie z tego obszaru oddzielnego związku

komunalnego. Utworzenie oddzielnego związku komunalnego w tejże drodze postępowania

może nastąpić również wtedy, gdy obszar uzdrowiska, choć jest położony w granicach

jednego związku komunalnego, ze względów wyjątkowych wymagać będzie wyodrębnienia

w oddzielny związek komunalny.

Granice okręgu ochrony sanitarnej uzdrowiska, posiadającego charakter użyteczności

publicznej, ustala Minister Zdrowia Publicznego w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych,

a w razie potrzeby z innymi właściwymi ministrami, po wysłuchaniu opinji Państwowej

Rady do spraw uzdrowisk, na wniosek komisji, specjalnie w tym celu delegowanej przez

władze administracyjne drugiej instancji.

Komisja składać się będzie

a)

z przedstawiciela władzy administracyjnej drugiej instancji;

b)

lekarza powiatowego;

c)

lekarza miejscowego;

d)

przedstawiciela komisji uzdrowiskowej, a w braku tejże-naczelnika zainteresowanej

gminy;

e)

w razie potrzeby przedstawiciela władzy górniczej.

Komisja ma prawo powoływania rzeczoznawców. Granice okręgu ochrony sanitarnej uzdrowiska,

posiadającego charakter użyteczności publicznej, w zasadzie obejmują

a)

obszar w granicach terytorjatnych danego uzdrowiska;

b)

sąsiednie tereny, objęte planem regulacyjnym i rozbudowy uzdrowiska;

c)

tereny, na których znajdują się zdroje, które zaopatrują uzdrowisko w wodę do picia,

względnie zdroje lecznicze.

W obrębie granic okręgu ochrony sanitarnej uzdrowiska, posiadającego charakter użyteczności

publicznej, bez uprzedniego zezwolenia władz w drodze, przewidzianej niniejszą ustawą,

nie wolno prowadzić żadnych robót, które mogę wywrzeć szkodliwy wpływ na sanitarne

warunki uzdrowisk, a w szczególności

a)

wznosić nowych budowli;

b)

otwierać fabryk i zakładów przemysłowych, a także przedsiębiorstw handlowych i komunikacyjnych;

c)

urządzać kanalizacji, wodociągów, studni, dołów i t. p.;

d)

dokonywać wyrębu lasów.

Dla uzdrowiska, mającego charakter użyteczności publicznej, a posiadającego zdroje

lecznicze (zdrojowiska) utworzony będzie okrąg ochrony górniczej źródeł mineralnych,

przyczem zależnie od miejscowych warunków wyznaczony będzie bądź jeden okręg dla szeregu

sąsiadujących ze sobą źródeł, bądź kilka okręgów dla każdego źródła oddzielnie.

Okrąg ochrony górniczej tworzy się w celu zabezpieczenia źródeł przed ujemnemi zmianami

a)

w wydajności tychże,

b)

w wysokości wzniesienia się zwierciadła wody,

c)

w biegu ich dopływów,

d)

czystości,

e)

w składzie chemicznym lub fizykalnych własnościach wody, w tem i jej radjoaklywności.

Pozatem z urzędu, lub na żądanie czynników zainteresowanych mogą być utworzone w tymże

celu takież okręgi ochrony górniczej i dla każdej innej miejscowości w Państwie, posiadającej

zdroje mineralne o własnościach leczniczych.

Oznaczenie granic okręgu ochrony górniczej należy do Ministra Przemysłu i Handlu w

porozumieniu z Ministrem Zdrowia Publicznego po zbadaniu terenu źródeł mineralnych

przez Państwowy Instytut Geologiczny, a w razie potrzeby także przez specjalnych rzeczoznawców,

na zasadzie opinjl specjalnej komisji, powołanej przez właściwą władzę górniczą drugiej

instancji.

W granicach okręgu ochrony górniczej niewolno prowadzić żadnych robót, mogących wywołać

ujemne zmiany, przewidziane w art. 14, tak górniczych, jak i tych ziemnych, które

nie podlegają przepisom ochrony sanitarnej.

Spis robót górniczych i ziemnych, które w każdym czasie mogą być wykonywane bez uprzedniego

zezwolenia właściwych władz, ustala Minister Przemysłu i Handlu na wniosek przewidzianej

w art. 16 specjalnej komisji do ustalenia granic okręgu ochrony górniczej.

W skład komisji, powołanej do ustalenia granic okręgu ochrony górniczej, wchodzą przedstawiciele

władz drugiej instancji, a mianowicie

a)

przedstawiciel właściwego urzędu górniczego,

b)

,, ,, ,, zdrowia,

c)

,, ,, ,, administracyjnego.

Komisja może powołać do swego grona rzeczoznawców.

Przed przedstawieniem ostatecznego wniosku Ministrowi Przemysłu i Handlu komisja ogłosi

swe projekty w dzienniku urzędowym, wyznaczając termin 30 dniowy do składania zażaleń.

Zatwierdzone projekty komisji do ustalenia granic okręgu ochrony górniczej oraz spisu

robót, przewidzianych w art. 15, Minister Przemysłu i Handlu przesyła Ministrowi Zdrowia

Publicznego, który ogłasza je w dzienniku urzędowym.

Jakiekolwiek zmiany tak samych granic okręgu ochrony górniczej, jak i spisu robót,

przewidzianych w art. 15, na wniosek właściwych władz górniczych, względnie ciał samorządowych

lub stron zainteresowanych, mogą być dokonane jedynie przez Ministra Przemysłu i Handlu

w porozumieniu z Ministrem Zdrowia Publicznego.

Granice okrągów ochrony górniczej i sanitarnej urzędowo oznaczone być winny na planie

sytuacyjnym uzdrowiska; plan taki wykonany zostanie według skali przynajmniej 1: 10.000.

Pozatem na planie uwidocznione być winno dokładne położenie każdego źródła chronionego.

Wydatki, połączone z wyznaczeniem granic okręgów ochrony górniczej i sanitarnej, ponosi

Skarb Państwa.

Wnoszący zażalenie na opinje władzy państwowej ponoszą jednak koszty wywołanego zażaleniem

postępowania, jeżeli zażalenie okaże się nieuzasadnionem.

Koszty zmiany istniejących granic okręgów ochrony górniczej i sanitarnej pokrywa interesowany,

wnoszący o zmianę.”

Bez przychylnej opinji właściwej Komisji Uzdrowiskowej (zdrojowej, klimatycznej, kąpielowej)

kompetentne władze państwowe nie mogą udzielać nikomu pozwolenia na prowadzenie robot,

wskazanych w art. 13 i 15, jak również pozwolenia na otwarcie jakiegokolwiek z przedsiębiorstw

i zakładów, wymienionych w tychże artykułach.

Przeciwko nieprzychylnemu orzeczeniu komisji uzdrowiskowej stronie służy odwołanie

do właściwego urzęgu władz administracyjnych drugiej instancji w ciągu dni 14, a w

ostatecznej instancji w ciągu dni 30 do Ministra Zdrowia Publicznego.

W ciągu roku od daty przyznania uzdrowisku charakteru użyteczności publicznej winny

być ustanowione miejscowe przepisy budowlane, normujące warunki i zasady wznoszenia,

przebudowy i urządzenia budynków i zakładów użyteczności publicznej w obrębie tegoż,

przy równoczesnem uwzględnieniu przepisów drogowych oraz przepisów co do przymusu

korzystania z urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych. Przepisy te uzyskują moc obowiązującą

po zatwierdzeniu ich przez Ministra Robót Publicznych w porozumieniu z Ministrem Zdrowia

Publicznego, którzy poza tem mogą wydać dla uzdrowiska dodatkowe specjalne przepisy

budowlane.

Po upływie dni 30 od daty ogłoszenia rozporządzenia Rady Ministrów o uznaniu uzdrowiska

za posiadające charakter użyteczności publicznej właściwe władze administracyjne,

względnie górnicze, winny do czasu ustalenia i ogłoszenia granic okręgów ochrony górniczej

i sanitarnej, nie dłużej jednak niż na przeciąg 6 miesięcy

a)

wstrzymać wydawanie wszelkich zezwoleń na roboty, przewidziane w art. 13 i 15 niniejszej

ustawy;

b)

wstrzymać rozpoczęcie tychże robót pomimo uprzedniego wydania zezwolenia na ich prowadzenie.

Pozatem władze te mogą wstrzymać prowadzenie tych rozpoczętych już na zasadzie otrzymanego

uprzednio zezwolenia robót, które uznane zostaną za szkodliwe, a za przerwanie których

bądź Skarb Państwa w myśl art. 27, bądź strona zainteresowana za jej zgodą obowiązana

będzie wypłacić odnośne odszkodowanie.

Pozatem właściwe władze administracyjne winny zarządzić, ażeby najdalej w ciągu 3

miesięcy od daty ogłoszenia rozporządzenia Rady Ministrów o uznaniu uzdrowiska za

posiadające charakter użyteczności publicznej komisje, przewidziane dla opracowania

wniosku w sprawie granic ochrony sanitarnej i górniczej, przedstawiły je do zatwierdzenia

właściwym ministrom.

Pozwolenia na wszelkie roboty w uzdrowiskach, uznanych za posiadające charakter użyteczności

publicznej, dla których oznaczono granice ochrony górniczej i sanitarnej, winny zawierać

zastrzeżenie, iż w razie przeprowadzenia robót w sposób, niezgodny z ogłoszonemi przepisami

lub zagrażający źródłom pod względem wydajności i składu wód mineralnych, lub całemu

uzdrowisku pod względem sanitarnym, władze administracyjne drugiej instancji bądź

z własnej inicjatywy, bądź z inicjatywy władzy górniczej, bądź komisji uzdrowiskowej

mogą roboty te wstrzymać i dalszego wykonywania zabronić bez odszkodowania; przeciwko

tej decyzji osoby lub instytucje poszkodowane mają prawo wnieść w ciągu dni 30 od

chwili otrzymania decyzji zażalenie do tego Ministerstwa, które zezwolenie wydało;

w razie uwzględnienia sprzeciwu poszkodowanym należy się odszkodowanie ze Skarbu Państwa.

Pozwolenie na wykonanie urządzeń, wymienionych w art. 5 punkt a i b, na roboty około

ujęcia zdrojów, na budowę wszelkich zakładów leczniczych, lub przeznaczonych do użytku

publicznego, wydają władze administracyjne drugiej instancji, po rozpatrzeniu i zatwierdzeniu

przedłożonych przez zainteresowaną stronę ściśle opracowanych projektów. Zatwierdzenie

projektów tych urządzeń ze strony władz administracyjnych drugiej instancji nastąpić

winno najdalej w ciągu dni 90, o ile uzyskano przychylną opinję miejscowej komisji

uzdrowiskowej.

Dla celów, przewidzianych w art. 23, jak również na założenie niezbędnych ogrodów

publicznych, na żądanie stron zainteresowanych, poparte. przychylną opinją miejscowej

komisji uzdrowiskowej, władze administracyjne drugiej instancji mogą przeprowadzić

wywłaszczenie odnośnych niezbędnych terenów za odszkodowaniem na podstawie obowiązujących

przepisów prawnych.

Koszty przeprowadzenia wywłaszczenia oraz odszkodowanie pokrywa strona.

Winni przekroczenia przepisów art. 13 i 15 oraz niezastosowania się do zarządzeń,

wydanych na podstawie art. 21 niniejszej ustawy, ulegną w drodze administracyjnej

karze aresztu do 6 tygodni i grzywnie do 50.000 mk., lub jednej z tych kar.

Grzywna zamieniona będzie, na wypadek niemożności ściągnięcia, na areszt według słusznego

uznania władzy orzekającej, jednak nie ponad 6 tygodni.

Aż do wydania szczegółowych w tym względzie przepisów od orzeczeń karnych władz administracyjnych,

zapadłych w drugiej instancji, można odwołać się w ciągu dni 7 do miejscowego właściwego

sądu okręgowego, który rozstrzyga prawomocnie przy odpowiedniem zastosowaniu przepisów

o odwołaniu się od wyroków sądu pokoju (powiatowego).

Sąd nie może jednak uchylić orzeczenia władzy administracyjnej z przekazaniem sprawy

do ponownego rozpatrzenia i zawyrokowania.

Odwołanie się do sądu nie wstrzymuje wykonania kary z wyjątkiem kary pozbawienia wolności.

W b. dzielnicy pruskiej stosuje się art. 10 ustawy z dnia 23 czerwca 1921 roku (Dz.

U. R. P. № 75 poz. 511).

O wykonanie kary pozbawienia wolności zwrócić się należy do sędziego pokoju (powiatowego)

miejsca pobytu skazanego i w tym celu należy sędziemu przesłać akta sprawy.

Minister Zdrowia Publicznego, po porozumieniu się z właściwemi władzami oraz wysłuchaniu

opinji Państwowej Rady do Spraw Uzdrowisk, wyda w drodze rozporządzenia szczegółowe

przepisy, które, mając na celu ochronę źródeł i zakładów kąpielowych oraz zabezpieczenie

uzdrowiska pod względem sanitarnym, winny być przestrzegane w obrębie okręgów sanitarnych.

Jeżeli w celach ochrony górniczej lub sanitarnej uzdrowiska, posiadającego charakter

użyteczności publicznej, okaże się koniecznem zniesienie istniejących' lub wznoszonych

budynków, zamknięcie fabryki, lub przedsiębiorstwa, uznanych za bezwzględnie szkodliwe,

lub zastosowanie innych środków, pociągających za sobą straty i istotne ograniczenia

praw osób prywatnych, to wprowadzenie w życie tego rodzaju zarządzeń może nastąpić

w drodze wywłaszczenia na podstawie obowiązujących przepisów prawnych, względnie wypłacenia

za zgodą strony poszkodowanej odpowiedniego odszkodowania.

Jeżeli właściciel uzdrowiska, uznanego za posiadające charakter użyteczności publicznej,

lub mającego wszelkie warunki ku temu, przewidziane w art. 4

a)

eksploatuje zdroje lecznicze w sposób dla nich szkodliwy;

b)

nie korzysta w dostatecznej mierze z wydajności ujętych źródeł, pomimo większego zapotrzebowania,

lub nie eksploatuje zdrojów leczniczych wcale, pomimo stwierdzenia ich wybitnych własności

leczniczych;

c)

prowadzi gospodarkę niedbałą, wstrzymującą naturalny rozwój uzdrowiska;

d)

dopuszcza do stanu, zagrażającego warunkom zdrowotnym miejscowości-Minister Zdrowia

Publicznego winien wyznaczyć termin najkrócej lat 3, najdłużej lat 5, oraz określić

warunki, jakie w tym terminie wypełnione być winny w celu usunięcia braków.

Jeżeli po upływie roku właściciel uzdrowiska nie uczyni nic w celu wypełnienia warunków,

określonych przez Ministra Zdrowia Publicznego, lub po upływie ostatecznego terminu

nie wypełni wszystkich warunków. Rada Ministrów na wniosek Ministra Zdrowia Publicznego

w drodze rozporządzenia może zarządzić wywłaszczenie go w myśl obowiązujących przepisów

prawnych, bądź z całego obszaru uzdrowiska, bądź z poszczególnych jego części wraz

ze zdrojami na rzecz Skarbu Państwa.

Dotyczyć to również może uzdrowiska, którego właściciel nie wykona w określonym przez

Ministra Zdrowia Publicznego terminie najkrócej lat 3, najdłużej lat 5, obowiązków,

przewidzianych w art. 5 niniejszej ustawy.

W rozporządzeniu o wywłaszczeniu Rada Ministrów na wniosek Ministra Zdrowia Publicznego

ustali zasady dalszego zarządzania wywłaszczonem uzdrowiskiem; Rada Ministrów może

zarządzić oddanie wywłaszczonego uzdrowiska bądź w długoletnią dzierżawę pod warunkiem

wykonania ustalonych z góry inwestycji, bądź odstąpić prawo własności osobom trzecim,

o ile te zwrócą wszystkie wydatki, poniesione w tej sprawie przez Skarb Państwa.

W każdem uzdrowisku, uznanem za posiadające charakter użyteczności publicznej, jako

organ zarządzający jego sprawami na obszarach okręgu ochrony sanitarnej, powołana

zostanie komisja uzdrowiskowa: w zdrojowiskach - zdrojowa, w kąpieliskach morskich

- kąpielowa, w innych uzdrowiskach - klimatyczna.

Poza uprawnieniami, przewidzianemi w art. 34 niniejszej ustawy, komisja uzdrowiskowa

w granicach zatwierdzonego statutu może mieć również dodatkowo poruczony zakres działania

w zastępstwie organów administracji gminnej, lub państwowej.

Na komisje, uzdrowiskową przechodzi sprawowanie policji zdrowia i budowlanej, jak

również w ciągu sezonów kuracyjnych prawo korzystania z pomocy państwowej policji

bezpieczeństwa w granicach uprawnień, przyznanych gminom miejskim.

Jeżeli obszar uzdrowiska leży na terenie gminy miejskiej oraz w gminach, stanowiących

uzdrowiska morskie, Minister Zdrowia Publicznego może poruczyć wykonywanie zadań komisji

uzdrowiskowej, przewidzianych w art. 34 niniejszej ustawy, bądź w całości, bądź w

poszczególnych punktach tego artykułu właściwym organom gminnym, lub związkom tychże

gmin pod warunkiem utworzenia przez nie osobnego wydziału z udziałem czynników, przewidzianych

w art. 30 punkty 4, 5, 6 i 7, oraz dwuch mianowanych przez Ministra Zdrowia Publicznego

z pośród stałych mieszkańców danego powiatu. Ilość członków takiego wydziału z ramienia

gminy lub związku gmin nie może przewyższać 5; wydział posiada wszelkie kompetencje,

przyznane ustawą niniejszą komisjom uzdrowiskowym. Fundusz kuracyjny w uzdrowiskach,

gdzie powołany zostanie wydział, winien być zarządzany przez tenże wydział niezależnie

od funduszów gminnych.

Skład komisji uzdrowiskowej ostatecznie określa statut uzdrowiska; w zasadzie w skład

komisji uzdrowiskowej z głosem decydującym wejść mają prawo

1)

dyrektor rządowy, jeżeli uzdrowisko jest własnością Skarbu Państwa, lub właściciel

uzdrowiska, lub jego zastępca, względnie pełnomocnik administracyjny, jeżeli uzdrowisko

jest własnością prywatną;

2)

wójt gminy, lub burmistrz miasta, w których obszar wchodzi uzdrowisko częściowo lub

w całości; w uzdrowiskach, których granice obejmują części kilku sąsiadujących ze

sobą gmin, członkiem komisji jest wójt, lub burmistrz tej gminy, w której okręgu prowadzona

jest eksploatacja źródeł, lub której obszar stanowi największą część uzdrowiska, lub

wreszcie, jeśli obszary objęte przez uzdrowisko w sąsiadujących ze sobą gminach są

pod względem obszaru jednakowe - gminy, w której znajdują się władze uzdrowiska;

3)

jeden delegat Rady Miejskiej lub gminnej tych gmin, w których wójt, lub burmistrz

wchodzą w skład komisji zgodnie z punktem 2; gmina, która w całości wchodzi w skład

obszaru uzdrowiska, o ile liczba jej mieszkańców przekracza 3 tysiące, deleguje dwuch

przedstawicieli, o ile przekracza 8 tysięcy - trzech przedstawicieli;

4)

lekarz urzędujący w uzdrowisku;

5)

wybierany na lat 3 delegat właścicieli willi oraz przedsiębiorstw wynajmu lokali dla

kuracjuszów zakładów leczniczych na obszarze danego uzdrowiska;

6)

wybierany na 3 lata delegat zrzeszenia lekarzy, którzy wykonywali, lub wykonują praktykę

w uzdrowisku, o ile takie zrzeszenie zarejestrowane zostało przez właściwe władze

państwowe; o ile takiego zrzeszenia niema- zurzędu wchodzi w skład komisji najstarszy

liczbą lat praktyki w uzdrowisku, a w razie równości lat praktyki-najstarszy wiekiem

lekarz;

7)

wybierany na 3 lata delegat zrzeszenia, popierającego rozwój danego uzdrowiska, o

ile takie zrzeszenie zarejestrowane zostało przez władze państwowe; w braku takiego

zrzeszenia w charakterze delegata powołany będzie przedstawiciel jednego z miejscowych

towarzystw: turystycznego lub krajoznawczego, względnie miejscowych oddziałów towarzystw

o tym zakresie działania, a działających na całym terenie Państwa; w razie istnienia

kilku pokrewnych zrzeszeń przedstawiciela delegować będzie zrzeszenie, posiadające

największą liczbę członków.

Pozatem w obradach komisji uzdrowiskowej, względnie specjalnego wydziału, powołanego

w myśl art. 29 niniejszej ustawy, mają prawo brać udział z głosem doradczym

a)

stały, lub w poszczególnym wypadku delegowany przedstawiciel starostwa;

b)

lekarz powiatowy;

c)

w razie stwierdzonej przez właściwe władze administracyjne specjalnej ze względu na

interes publiczny potrzeby delegowana przez nie rządowa siła techniczna;

d)

stali lub do specjalnych spraw powołani przez komisję zwykłą większością głosów rzeczoznawcy.

Uchwały komisji są ważne, o ile powzięte zostały w obecności przynajmniej połowy członków,

posiadających prawo głosu decydującego; o terminie i porządku dziennym każdego posiedzenia,

na którem mają być powzięte uchwały, komisja przynajmniej na 3 dni przedtem winna

zawiadomić starostę, lub za jego zgodą jego stałego zastępcę.

Uchwały komisji uzdrowiskowej w sprawach, przewidzianych w art. 34, punktach 1, 2,

4, 6 i 8, uzyskują natychmiastowo moc obowiązującą, o ile powzięte zostały w obecności

delegata starostwa, względnie w sprawach sanitarnych-lekarza powiatowego, a nie nastąpił

z ich strony natychmiastowy sprzeciw; w razie ich nieobecności uchwały te stają się

obowiązujące, o ile w ciągu dni 7 od dnia zawiadomienia właściwego starosty nie spotkały

się one z jego umotywowanym sprzeciwem; w tym ostatnim wypadku komisji służy prawo

odwołania do władz administracyjnych drugiej instancji, które najdalej wciągu miesiąca

winny wydać decyzję; od decyzji władz drugiej instancji służy prawo odwołania w ciągu

dni 30 do Ministra Zdrowia Publicznego.

Komisja wybiera ze swego grona na lat 3 stały wydział wykonawczy (zarząd) z 4 członków,

a mianowicie: 1) przewodniczącego, 2) zastępcy przewodniczącego, 3) sekretarza, 4)

skarbnika; przewodniczącym i sekretarzem może być jedynie ten członek komisji, który

w uzdrowisku ma stałe miejsce zamieszkania.

Przewodniczącego i jego zastępcę zatwierdza naczelnik władzy administracyjnej drugiej

instancji; w skład wydziału wykonawczego z głosem doradczym może wchodzić przedstawiciel

właściwego starostwa oraz urzędujący lekarz miejscowy.

W uzdrowiskach rządowych z urzędu przewodniczącym komisji i wydziału wykonawczego

jest dyrektor rządowy; w innych uzdrowiskach będący członkiem komisji naczelnik gminy,

o ile nie został powołany na przewodniczącego, zostaje z urzędu zastępcą przewodniczącego

i członkiem wydziału.

Członkowie komisji uzdrowiskowej i wydziału wykonawczego mogą pobierać z funduszu

kuracyjnego odpowiednie stale odszkodowania pieniężne, względnie otrzymywać pokrycie

rzeczywistych swych wydatków, wynikłych z pełnienia obowiązków, do wysokości z góry

przewidzianej.

Porządek postępowania (regulamin) dla komisji uzdrowiskowej ogłosi Minister Zdrowia

Publicznego w oddzielnem rozporządzeniu; to samo dotyczy porządku postępowania dla

wydziału wykonawczego.

Do zakresu działania komisji uzdrowiskowej należy

1)

zarządzanie funduszem kuracyjnym, czuwanie nad całością majątku, powstałego z funduszu

kuracyjnego, oraz zapomóg, otrzymanych od gmin, lub rządu;

2)

ustalanie wysokości taks i opłat w uzdrowiskach, z których powstaje fundusz kuracyjny;

w uzdrowiskach rządowych taksy i opłaty ustala Minister Zdrowia Publicznego;

3)

zakładanie szpitali i zakładów humanitarnych, względnie przyjmowanie tychże pod swój

zarząd zgodnie z wolą ofiarodawcy, zakładanie i prowadzenie Instytucji badawczych

(stacji metereologicznych, geologicznych i t. p. oraz specjalnych urządzeń sanitarnych),

domy izolacyjne, urządzenia kanalizacyjne, względnie asenizacyjne, wodociągowe i t.

p.;

4)

wydawanie obowiązujących postanowień, przepisów i zarządzeń sanitarnych, w celu utrzymania

w obrębie okręgu ochrony sanitarnej należytej czystości, porządku i utrzymania warunków

zdrowotnych na koniecznym poziomie, specjalnie zaś w kierunku zabezpieczenia przed

chorobami zakaźnemi;

5)

opracowywanie projektów, mających na celu podniesienie uzdrowiska pod względem sanitarnym,

rozbudowy, oraz udostępnienia ich najuboższym warstwom ludności;

6)

zatwierdzanie rocznego budżetu dochodów i wydatków komisji, rocznych sprawozdań, oraz

przedkładanie Ich Ministerstwu Zdrowia Publicznega w styczniu każdego roku;

7)

wydawanie opinji, od których uzależnione jest udzialanie zezwoleń przez właściwe władze

państwowe na prowadzenie robót budowlanych, otwieranie przedsiębiorstw, zakładów i

t. p.;

8)

regulowanie spraw mieszkaniowych dla osób, przybywających na kurację, oraz warunków

życia tychże w uzdrowisku przez ukrócanie nadużyć, wreszcie ustanawianie cenników

w odnośnych dziedzinach;

9)

sporządzanie planu rozbudowy i wydawanie przepisów budowlanych w myśl. art. 10 i 20;

10)

wykonywanie wszelkich zarządzeń władz administracyjnych i sanitarnych za pośrednictwem

bądź wydziału wykonawczego, bądź też specjalnych delegatów-członków komisji, oraz

wydawanie opinjl na żądanie władz.

Do zakresu działania wydziału wykonawczego należy

1)

wykonywanie wszelkich prawomocnych uchwał komisji;

2)

pobieranie taks i opłat, z których powstaje fundusz kuracyjny;

3)

decydowanie w sprawach uwalniania pojedynczych osób w wypadkach, zasługujących na

uwzględnienie od obowiązku uiszczenia taks i opłat;

4)

zarządzanie zakładami szpitalnemi, saniternemi i badawczemi oraz Instytucjami humanitarnymi,

utworzonemi przez komisją, lub oddanemi komisji w zawiadywanie, oraz współdziałanie

z władzami państwowemi w nadzorze nad takiemiż instytucjami, dzlałającemi z inicjatywy

prywatnej;

5)

nadzór nad wykonywaniem przepisów i postanowień, ogłoszonych przez komisję, a posiadających

moc obowiązującą;

6)

wyznaczanie kar pieniężnych za przekroczenia przepisów i postanowień obowiązujących,

ogłoszonych przez komisję, do wysokości 10 tys. marek;

7)

prowadzenie dokładnego inwentarza całego majątku zarówno tego, który jest własnością

funduszu kuracyjnego, jako też i tego, który bądź to przez Skarb Państwa, bądź przez

właściciela uzdrowiska, lub zakładu, bądź przez gminę, bądź przez kogokolwiek innego

zostanie oddany w zarząd komisji dla użytku gości;

8)

opracowywanie projektów rocznego preliminarza budżetowego komisji w celu przedstawienia

go do jej zatwierdzenia oraz sprawozdań rocznych;

9)

prowadzenie listy gości kuracyjnych, statystyki osób, przebywających podczas sezonów

w uzdrowisku, oraz księgi życzeń i zażaleń;

10)

współdziałanie z władzami państwowemi i samorządowemu

11)

prowadzenie przedsięwzięć, mających na celu kulturalne rozrywki gości kuracyjnych

oraz wydawanie na nie zezwoleń przedsiębiorcom prywatnym dla przedstawienia władzom

policyjnym do ostatecznej decyzji, oraz reklamowanie uzdrowiska.

Wydział wykonawczy przy wykonywaniu swych czynności ma prawo korzystania z pomocy

organów administracyjnych państwowych i komunalnych, które niezwłocznie pomocy tej

obowiązane są udzielić; specjalnie dotyczy to przymusowego ściągania taks, opłat i

kar.

Przeciw zarządzeniom komisji uzdrowiskowej na zasadzie uchwał, które zgodnie z art.

31 niniejszej ustawy uzyskały moc obowiązującą, stronie stuły prawo odwołania do władzy

administracyjnej drugiej Instancji w ciągu miesiąca; przeciw orzeczeniom władz administracyjnych

drugiej Instancji tak komisja, jak i strony, mają prawo odwołać się do Ministra Zdrowia

Publicznego, którego orzeczenie jest ostateczne; odwołanie nie wstrzymuje wykonania

zarządzenia. W wypadkach większej wagi, gdy przywrócenie do pierwotnego stanu byłoby

niemożliwe lub strona interesowana mogłaby ucierpieć niepowetowaną szkodą, może władza

administracyjna drugiej instancji zarządzić wstrzymanie wykonania uchwały komisji

uzdrowiskowej aż do wydania prawomocnego rozstrzygnięcia.

W uzdrowiskach państwowych odwołanie od zarządzeń komisji uzdrowiskowej winno być

kierowane do Ministra Zdrowia Publicznego bezpośrednio.

W sprawach zdrowotnych miejscowy lekarz powiatowy ma prawo w ciągu dni siedmiu od

daty zawiadomienia zaskarżyć uchwały komisji do władzy administracyjnej drugiej instancji;

skarga taka powstrzymuje wykonanie uchwały.

Jeżeli komisja uzdrowiskowa nie wypełnia dokładnie swych zadań, lub przekracza zakres

swej kompetencji, Minister Zdrowia Publicznego na wniosek właściwego wojewódzkiego

urzędu ma prawo rozwiązać komisją, zarządzając utworzenie nowej najdalej w terminie

6 miesięcy.

Na czas od daty rozwiązania komisji aż do ukonstytuowania nowej Minister Zdrowia Publicznego

mianuje komisarza rządowego, któremu przysługiwać będą wszelkie kompetencje wydziału

wykonawczego, przewidziane w art. 35 niniejszej ustawy.

Preliminarz dochodów i wydatków na następny rok kalendarzowy komisja uchwalić winna

najdalej w październiku każdego roku, przedstawiając go władzy administracyjnej drugiej

instancji do zatwierdzenia; o ile w ciągu dni 30 złożony preliminarz nie został zakwestjonowany,

uznany on będzie za zatwierdzony.

Ministerstwu Zdrowia Publicznego służy prawo wstawienia do budżetu komisji określonych

sum z funduszu kuracyjnego na niezbędne inwestycje sanitarne, przy równoczesnem uprawnieniu

komisji do podwyższenia odpowiednich pozycji dochodowych.

Roczne sprawozdania rachunkowe oraz z czynności składa komisja władzy administracyjnej

drugiej instancji najpóźniej z końcem stycznia roku następnego, a w ciągu sezonu następnego

roku podaje te sprawozdania do publicznej wiadomości.

Komisja uzdrowiskowa mianuje i wydała wszelkich swoich funkcjonarjuszów, ustala dla

nich przepisy i zawiera umowy służbowe, w szczególności mianuje lekarza miejscowego

(zdrojowego, kąpielowego, klimatycznego) na zasadzie umowy pisemnej, określającej

wzajemnie prawa i obowiązki.

Lekarz miejscowy w okresie funkcjonowania uzdrowiska w sezonie kuracyjnym jest zastępcą

właściwego lekarza powiatowego i winien podporządkować się wszystkim jego rozporządzeniom;

pełniąc swe obowiązki, korzysta z praw zastępcy lekarza powiatowego.

Szczegółowe obowiązki lekarza miejscowego w uzdrowiskach i jego kwalifikacje określi

osobna instrukcja Ministra Zdrowia Publicznego.

O przyjęciu lekarza miejscowego w uzdrowisku winno być zawiadomione Ministerstwo Zdrowia

Publicznego najdalej w ciągu miesiąca; miejscowego lekarza w uzdrowisku zatwierdza

na stanowisku Minister Zdrowia Publicznego; jeżeli lekarz nie posiada odpowiednich

kwalifikacji; lub też nie odpowiada obowiązkom przyjętym na siebie, Ministerstwo Zdrowia

Publicznego ma prawo żądać od komisji przyjęcia innego lekarza; zwolnienie miejscowego

lekarza przez komisję uzdrowiskową, o ile tenże sam tego nie zażądał, nastąpić może

jedynie za zgodą Ministra Zdrowia Publicznego.

W uzdrowiskach rządowych lekarza miejscowego mianuje Minister Zdrowia Publicznego.

W każdem uzdrowisku, któremu przyznano charakter użyteczności publicznej, tworzy się

fundusz kuracyjny.

Fundusz ten powstaje

a)

z taks kuracyjnych i innych opłat, ustalonych przez komisję uzdrowiskową;

b)

z opłat, pobieranych od wszelkiego rodzaju przedsiębiorstw handlowych i przemysłowych,

działających na terenie uzdrowiska w czasie sezonu;

c)

z opłat od widowisk, zabaw, koncertów i t. p. przedsiębiorstw;

d)

z opłat od osób, wynajmujących mieszkania przyjezdnym;

e)

z opłat za używanie urządzeń, utrzymywanych z funduszu kuracyjnego;

f)

z grzywien, wymierzanych w myśl postanowień niniejszej ustawy;

g)

z dobrowolnych ofiar i zapisów;

h)

z zasiłków ze Skarbu Państwa, lub od ciał samorządowych;

i)

z dochodów od majątków i kapitałów, należących do funduszu kuracyjnego.

Fundusz kuracyiny jest osobą, prawną i posiada wszelkie uprawnienia, przysłujące osobom

prawnym w myśl ogólnych przepisów.

Gminy, których stali mieszkańcy korzystają z urządzeń uzdrowiska, założonych, lub

utrzymywanych przez komisję, mogą być pociągnięte do uiszczania za to opłat do funduszu

kuracyjnego i odwrotnie do opłat na rzecz gminy mogą być pociągnięte komisje uzdrowiskowe

w uzdrowiskach, gdzie goście korzystają z urządzeń, założonych i prowadzonych na rachunek

gminy. Wysokość tych opłat ustali komisja specjalna, złożona z 2 delegatów komisji

uzdrowiskowej i 2 delegatów gminy pod przewodnictwem starosty; przeciw orzeczeniu

komisji specjalnej stronom służy prawo zgłoszenia odwołania w ciągu 30 dni do władz

administracyjnych drugiej instancji; orzeczenie tych władz jest ostateczne.

Za korzystanie z urządzeń, należących do osób prywatnych, lub stowarzyszeń, na terenie

uzdrowiska mogą być pobierane przez właścicieli specjalne opłaty, zatwierdzane przez

komisję; komisja ma prawo pobierać od powyższych opłat dodatek na fundusz kuracyjny.

Od opłat taksy kuracyjnej, za muzykę i t. p. wolni są

1)

lekarze, ich żony i będące na utrzymaniu ich dzieci,

2)

urzędnicy, którzy przebywają w uzdrowisku w sprawach służbowych,

3)

osoby, które uzyskały zwolnienie na mocy uchwały wydziału wykonawczego.

Wykonanie niniejszej ustawy powierza się Ministrowi Zdrowia Publicznego, w porozumieniu

z zainteresowanymi ministrami.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia; wszystkie przepisy sprzeczne

z postanowieniami niniejszej ustawy z dniem tym tracą moc obowiązująca.