Ustawa z dnia 21 lutego 1922 r. o obowiązku odstępowania zwierząt pociągowych i wozów na rzecz Państwa.

Od chwili ogłoszenia mobilizacji zapotrzebowane, a w zwykłym trybie gospodarczym,

dla zaopatrzenia armji przepisanym, nie dające się zapewnić ilości zwierząt pociągowych

i wozów będą pozyskane w drodze poboru.

W tym celu wprowadza się z chwilą ogłoszenia mobilizacji obowiązek odstąpienia Państwu

na jego żądanie i za stosownem wynagrodzeniem na własność tych zwierząt pociągowych

i wozów, które zostaną w sposób, niniejszą ustawą przepisany, uznane za potrzebne

i zdatne dla wojska.

We wszystkich innych organizacją wojskową przewidzianych wypadkach koniecznego zwiększenia

liczebnego stanu armji upoważnia się Radę Ministrów do wprowadzenia obowiązku, wskazanego

w art. 1.

Obowiązek, o którym mowa w artykułach poprzednich, ciąży na wszystkich właścicielach

i posiadaczach zwierząt pociągowych i wozów z wyjątkami, przewidzianemi niniejszą

ustawą.

Ustanie obowiązku, o którym mowa w artykułach 1 i 2, będzie zarządzone rozporządzeniem

Ministra Spraw Wojskowych, i Ministra Spraw Wewnętrznych.

Za zwierzęta pociągowe w rozumieniu niniejszej ustawy uważać należy wszelkie zwierzęta,

które w Istniejących w Państwie stosunkach gospodarczych używane są do jazdy pod wierzch,

w zaprzęgu lub jako juczne.

Za wozy uważa się wszelkie lądowe środki przewozowe, poruszane siłą ludzką, zwierzęcą

lub motorową, z wyjątkiem taboru kolejowego, wraz z przedmiotami, przeznaczonemi do

ich utrzymania i użytkowania, nie wyłączając uprzęży.

W czasie trwania obowiązku, o którym mowa w art. 1, wzbroniony jest wywóz zwierząt

pociągowych i wozów poza granice Państwa bez zezwolenia właściwych władz państwowych.

Tryb, w jakim zezwolenia na wywóz będą udzielane, określi rozporządzenie wykonawcze

do niniejszej ustawy.

Postanowienie niniejsze nie przesądza w niczem sprawy obrotu wymienionemi przedmiotami

z zagranicą w czasie, kiedy obowiązek, o którym mowa w art. 1, nie istnieje.

Obowiązkom, nałożonym niniejszą ustawą, nie podlegają

1)

Prezydent Rzeczypospolitej w odniesieniu do zwierząt pociągowych i wozów, objętych

etatem;

2)

osoby, korzystające w myśl prawa międzynarodowego z prawa zakrajowości, w odniesieniu

do zwierząt pociągowych i wozów, służących do użytku osobistego lub urzędowego tych

osób i ich orszaku.

Od obowiązkowego świadczenia na rzecz Państwa wolne są

a)

konie, hodowane w stadninach państwowych;

b)

ogiery i klacze pełnej krwi angielskiej oraz ogiery i klacze innych ras fizjologicznie

czystego pochodzenia, posiadające zaświadczenia, uznane przez Ministerstwo Rolnictwa

i Dóbr Państwowych;

c)

ogiery, licencjonowane i klacze zarejestrowane, posiadające zaświadczenia, uznane

przez Ministerstwo Rolnictwa i Dóbr Państwowych;

d)

zwierzęta, pracujące w kopalniach stale pod ziemią;

e)

zwierzęta pociągowe niżej 4 lat życia;

f)

klacze wysoko-źrebne i klacze ze źrebiętami.

Od obowiązkowego świadczenia na rzecz Państwa mogą być zwolnione te zwierzęta pociągowe

i wozy, za których zwolnieniem przemawiać będzie ważny interes służby publicznej,

gospodarki społecznej i rolnictwa, przedewszystkiem drobnego.

Warunki zwalniania oraz tryb, w jakim orzeczenia o zwolnieniu będą wydawane, określi

rozporządzenie wykonawcze do ustawy niniejszej.

Na obszarach działań wojennych, gdzie zachodzi uzasadniona obawa wyzyskania przez

nieprzyjaciela zdatnych do służby wojskowej zwierząt pociągowych i wozów, może być

zarządzone przez władze wojskowe unieważnienie wszelkich na zasadzie niniejszej ustawy

już udzielonych zwolnień od obowiązkowego świadczenia na rzecz Państwa.

Do występowania wobec osób, w art. 3 wymienionych, z żądaniem spełnienia ciążących

na nich z mocy niniejszej ustawy obowiązków upoważnione są, z wyjątkiem wypadków,

przewidzianych w art. 10, władze administracyjne. Do władz tych należy również nadzór

nad należytem wykonaniem tych obowiązków, przyczem w razie potrzeby przysługuje im

prawo żądania pomocy wojska w granicach przepisów o używaniu wojska do pomocy władz

cywilnych w wypadkach wyjątkowych.

Minister Spraw Wojskowych i Minister Spraw Wewnętrznych mogą wydawać wszelkie zarządzenia

potrzebne do utrzymania w ewidencji znajdujących się na obszarze Państwa zwierząt

pociągowych i wozów.

W razie zarządzenia spisu zwierząt pociągowych obowiązane są osoby, w art. 3 wymienione,

na wezwanie właściwych władz administracyjnych zgłosić we właściwym urzędzie gminnym

(magistracie) wszystkie w ich posiadaniu znajdujące się zwierzęta pociągowe w czasie,

przez władze te wskazanym.

Wymienione wyżej osoby mogą być również wezwane do zgłaszania we właściwym urzędzie

gminnym (magistracie) i w trybie, określić się mającym odnośnem rozporządzeniem, zmian,

zaszłych od chwili ostatniego zgłoszenia w stanie posiadania zwierząt pociągowych.

Bliższe postanowienia o sposobie przeprowadzenia spisu i zgłaszania zmian określą

rozporządzenia wykonawcze do niniejszej ustawy.

W celu sprawdzenia zdatności zwierząt pociągowych dla potrzeb wojska może być w odpowiednich

odstępach czasu w całem Państwie lub w pewnych jego częściach, zarządzony przegląd

tychże.

W razie zarządzenia przeglądu osoby, wymienione w art. 3, obowiązane będą na wezwanie

właściwych władz administracyjnych przedstawić posiadane przez siebie zwierzęta pociągowe

w czasie i miejscu, przez władze te wskazanych do przeglądu.

Przegląd dokonywany być ma przy uwzględnieniu warunków gospodarczych i lokalnych powiatu

możliwie w siedzibie każdego urzędu gminnego (magistratu).

Od obowiązkowego dostawienia do przeglądu zwolnione są zwierzęta, wyszczególnione

w art. 8.

W razie niewykonania obowiązku, o którym mowa w ustępie 2, oraz w wypadkach uzasadnionych

wątpliwości co do istnienia warunków, zwalniających od przeglądu, może być zarządzone

przymusowe dostawienie zwierząt pociągowych.

Przeglądu, o którym mowa w art. 14, dokonywa komisja przeglądowa w składzie następującym

1)

kierownik władzy administracyjnej 1 instancji, względnie jego zastępca, jako przewodniczący;

2)

przedstawiciel władzy wojskowej;

3)

dwuch przedstawicieli samorządu powiatowego, a w ich miejsce w miastach, wyłączonych

ze związku powiatowego, dwuch przedstawicieli samorządu miejskiego;

4)

wojskowy lekarz weterynarji lub w jego zastępstwie zaproszony przez władzę wojskową

cywilny lekarz weterynarji.

Sprawę zdatności zwierząt pociągowych dla potrzeb wojska rozstrzyga wyłącznie przedstawiciel

władzy wojskowej, który za podstawę swego orzeczenia przyjąć winien opinję lekarza

weterynarji. Pozostali członkowie komisji przeglądowej mają w tym kierunku tylko głos

doradczy.

Orzeczenie o zdatności nie może być odrębnie zaskarżone, lecz tylko łącznie z decyzją

komisji poborowej o pobraniu odnośnego przedmiotu.

Przy przeglądzie zwierząt pociągowych z poszczególnych gmin winien być obecny naczelnik

odnośnej gminy, względnie wyznaczony przez niego zastępca, których informacje o zdatności

zwierząt pociągowych odnośnej gminy winny być uwidocznione w protokule komisji przeglądowej.

Ogólny rozmiar zapotrzebowania zwierząt pociągowych i wozów, który w przewidzianych

w artykułach 1 i 2 wypadkach ma być pokryty w drodze poboru, ustala Minister Spraw

Wojskowych.

Rozkładu powyższego zapotrzebowania na poszczególne województwa dokonywa Minister

Spraw Wojskowych w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i ministrami, właściwymi

dla odnośnego przedmiotu świadczenia; dalszego rozkładu na powiaty i gminy dokonywują

właściwe władze administracyjne w porozumieniu z odnośnemi władzami wojskowemi. Gdy

wzgląd na nieodzowną potrzebę wojenną tego wymaga, przysługuje Ministrowi Spraw Wojskowych

prawo określenia rozmiaru zapotrzebowania w poszczególnych powiatach i gminach.

Przy ustaleniu ogólnego rozmiaru zapotrzebowania oraz rozkładzie na. województwa,

powiaty i gminy winny być brane pod uwagę potrzeby gospodarki społecznej w granicach

dopuszczalnych przez wzgląd na potrzebę wojska oraz zdolność świadczenia ludności.

Pobór zwierząt pociągowych i wozów może być zarządzony bądź na obszarze całego Państwa,

bądź w pewnych tylko częściach jego, w miarę możności kolejno po sobie następujących,

i obejmować może wszystkie lub pewne tylko gatunki i rodzaje zwierząt pociągowych

i wozów.

Odnośne zarządzenia wydają Minister Spraw Wojskowych i Minister Spraw Wewnętrznych

w obopólnem porozumieniu.

W razie zarządzenia poboru osoby, wymienione w art. 3, obowiązane są, na wezwanie

właściwych władz administracyjnych, przedstawić w miejscu i czasie, przez władze te

wskazanych, te z posiadanych przez siebie zwierząt pociągowych i wozów, które przy

ostatnim przeglądzie uznane zostały za zdatne dla potrzeb wojska, ponadto winny być

do przeglądu i poboru przedstawione wszystkie te zwierzęta pociągowe i wozy, które

w czasie ostatniego przeglądu nie były do komisji przeglądowej doprowadzone.

Pobór ma być przeprowadzony w zasadzie w każdym powiecie, o ile wzgląd na nieodzowną

potrzebę wojenną na to zezwala.

Obowiązkowemu przedstawieniu do poboru nie podlegają przedmioty, zwolnione w myśl

ustępu 4 art. 14 od przeglądu, o ile okoliczności, dla których zwolnienie nastąpiło,

trwają bez zmiany, tudzież te przedmioty, które na zasadzie postanowienia art. 9 przed

terminem poboru zostały zwolnione od obowiązkowego świadczenia na rzecz Państwa.

Postanowienie ustępu ostatniego art. 14 znajduje zastosowanie także w stosunku do

poboru.

O ileby pobór nie był poprzedzony przeglądem, mają być na wezwanie powyższych władz

do przeglądu i poboru przedstawione wszystkie te zwierzęta pociągowe i wozy, które

w myśl niniejszej ustawy podlegają przeglądowi.

Pobór przeprowadza komisja poborowa zwierząt pociągowych i wozów.

Skład komisji jest ten sam, jak komisji przeglądowej.

Jeżeli poborem są objęte przedmioty, co do których nie ustalono z góry cennika, mają

być do uczestniczenia przy poborze zaproszeni fachowi oceniciele, wyznaczeni przez

właściwą władzę samorządową, a w razie braku tejże - przez władzę administracyjną.

Postanowienia, określające szczegółowo zakres działania i sposób urzędowania komisji

poborowej, oraz prawa i obowiązki jej członków i osób, w jej czynnościach udział biorących,

określi rozporządzenie wykonawcze przy zastosowaniu postanowień ustępu 2 i 4 art.

15.

Jeżeli pobór odbywa się w okresie mobilizacji, orzeczenie o konieczności pobrania

odnośnego przedmiotu zastrzeżone jest decyzji przedstawiciela władzy wojskowej.

Za odstąpione przy poborze Państwu na własność zwierzęta pociągowe i wozy otrzymują

właściciele, względnie posiadacze tychże, bezzwłocznie wynagrodzenie w gotówce w wysokości,

określonej przez komisję poborową. Tylko w wypadkach wyjątkowej niemożności zapłacenia

gotówką wydawane być mogą asygnaty do właściwej kasy skarbowej, których realizacja

dokonana być winna najdalej do 4 tygodni, licząc od dnia wystawienia asygnaty.

W razie niedotrzymania tego terminu, z winy władz rządowych, podstawę wypłaty będzie

na żądanie świadczącego stanowić nie wynagrodzenie, wymienione w asygnacie, lecz cena

targowa w dniu realizacji asygnaty. Decyzje w tym wypadku wydaje władza administracyjna

I instancji w porozumieniu z właściwą władzą wojskową.

Wysokość wynagrodzenia, w myśl ustępu pierwszego, określa komisja na podstawie cennika,

wydanego przez Ministra Spraw Wojskowych w porozumieniu z Ministrem Skarbu, Ministrem

Rolnictwa i Dóbr Państwowych, względnie z innymi ministrami, właściwymi dla odnośnego

przedmiotu świadczenia.

W wypadkach, gdy chodzi o przedmioty, nie objęte cennikiem, wysokość wynagrodzenia

oznacza komisja poborowa na podstawie orzeczenia ocenicieli.

Wysokość cen, ustalonych tak przez ocenicieli, jak również przez cenniki, winna odpowiadać

cenom targowym.

W celu sprawdzenia sprawności przygotowań mobilizacyjnych może być zarządzony pobór

próbny zwierząt pociągowych i wozów.

Pobór próbny ogranicza się do czynności, wymienionych w art. 18, przy zastosowaniu

postanowień art. 26 niniejszej ustawy.

Po przedstawieniu zwierząt pociągowych i wozów komisji poborowej przedmioty te winny

być niezwłocznie zwolnione.

Osoby, w art. 3 wymienione, nie mogą być zmuszone do wypełnienia obowiązków świadczenia,

jeżeli przy poborze nie otrzymały wynagrodzenia w gotówce, względnie asygnaty do kasy

skarbowej.

Pretensje do Skarbu Państwa z tytułu dopełnienia obowiązku, z art. 1 i 2 wynikającego,

winny być, pod rygorem ich utraty, zgłoszone najdalej w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia

ustania tego obowiązku.

Osobom, które wskutek decyzji komisji poborowych lub decyzji władzy I instancji (art.

20 ust. 2) czują się pokrzywdzone, przysługuje prawo wniesienia zażalenia do właściwej

władzy administracyjnej II instancji w terminie miesięcznym od dnia zaistnienia pokrzywdzenia,

względnie od dnia doręczenia pisemnej decyzji. Zażalenie winno być wniesione za pośrednictwem

właściwej władzy administracyjnej I instancji. Wniesienie zażalenia nie ma skutku

odraczającego.

Rozstrzygnięcie władzy administracyjnej II instancji winno nastąpić najdalej do 4

tygodni od dnia, w którym zażalenie do władzy tej wpłynęło. Rozporządzenie wykonawcze

określi wypadki, w których rozstrzygnięcie władzy administracyjnej II instancji winno

nastąpić w porozumieniu z władzami wojskowemi.

Rozstrzygnięcie władzy administracyjnej II Instancji jest ostateczne.

Przepis art. 24 nie ma zastosowania do roszczeń z tytułu niedostatecznej wysokości

wynagrodzenia, przyznanego przez komisję poborową za odstąpione Państwu przedmioty;

pretensje z tego tytułu winny być wnoszone na drogę sądową.

Osoby, w art. 3 wymienione, ponoszą

1)

koszty i ryzyko, połączone z dostawieniem zwierząt pociągowych i wozów, oraz z ich

utrzymaniem do chwili przedstawienia tychże komisjom przeglądowym lub poborowym, tudzież

koszty i ryzyko w drodze powrotnej od chwili zwolnienia tych przedmiotów z przeglądu,

względnie poboru;

2)

takież koszty i ryzyko w przewidzianych w art. 14 i 18 wypadkach przymusowego dostawienia

do przeglądu lub poboru, o ile stwierdzony zostanie brak przyczyn, zwalniających od

obowiązku przedstawienia do przeglądu lub poboru;

3)

koszty, połączone z przeprowadzeniem niezbędnych dochodzeń wskutek wniesienia zażaleń,

o których mowa w art. 24, o ile zażalenie okaże się bezzasadne.

Gminy zobowiązane są dostarczyć bezpłatnie lokalu i placu, potrzebnych do przeprowadzenia

przeglądu, względnie poboru.

Wszelkie inne z zastosowania niniejszej ustawy wynikające koszty obciążają Skarb Państwa,

z wyjątkiem kosztów podróży i djet funkcjonarjuszy ciał samorządowych, które pokryte

być mają z budżetu ciał samorządowych.

Wszelkie akta, dowody i cała korespondencja, wynikająca z wykonania obowiązków, niniejszą

ustawą nałożonych, wolne są od opłat stemplowych.

Osoby, uchylające się od spełnienia obowiązków, niniejszą ustawą przewidzianych, lub

podające przy zarządzonym w myśl art. 13 spisie niezgodne ze stanem rzeczywistym szczegóły,

będą karane w drodze administracyjnej grzywną do wysokości wartości odnośnego przedmiotu

świadczenia lub aresztem do 6 miesięcy; w wypadkach szczególnie ciężkich uchybień

mogą być zastosowane obie kary.

W wypadkach przekroczenia art. 17 niniejszej ustawy można obok wymienionych kar orzec

także konfiskatę przedmiotów, obowiązkowemu odstąpieniu na rzecz Państwa podlegających.

Przeciwko orzeczeniom karnym władz administracyjnych I instancji przysługuje ukaranemu

w terminie 14-dniowym od dnia doręczenia pisemnego orzeczenia prawo odwołania sta

do właściwego urządu wojewódzkiego, którego decyzją jest w toku instancji administracyjnych

ostateczna, Aż do wydania szczegółowych w tym względne przepisów, można od przeczeń

karnych władz administracyjnych, zapadłych w II instancji, odwołać się w ciągu dni

7 od dnia doręczenia pisemnego orzeczenia do sądu okręgowego, w którego obrębie ma

siedzibę władza administracyjna i instancji. Sąd rozstrzyga prawomocnie przy odpowiedniem

zastosowaniu przepisów o odwołaniu się od orzeczeń sądów pokoju (powiatowych), nie

może wszakże uchylić orzeczenia władzy administracyjnej z przekazaniem sprawy do ponownego

zbadania i wydania przeczenia,

Odwołanie do sądu nie wstrzymuje wykonania kary z wyjątkiem kary pozbawienia wolności,

O wykonaniu kary pozbawienia wolności władza administracyjna zwraca się do właściwego

sądu pokoju (powiatowego) miejsca popytu skalanego, przesyłając w tym celu sądowi

akta sprawy,

Wykonanie niniejszej ustawy powierzą się Ministrowi Spraw Wojskowych w porozumieniu

z Ministrem Spraw Wewnętrznych, oraz z innymi zainteresowanymi Ministrami, zaś na

obszarze, b. dzielnicy pruskiej również w porozumieniu z Ministrem tejże dzielnicy.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia.

Równocześnie tracą moc obowiązującą wszystkie w tym przedmiocie dotychczas obowiązujące

ustawy i rozporządzenia.

Ustawa niniejsza nie narusza w niczem obowiązków odnośnie dostarczania podwód, wynikających

z ustawy o osobistych świadczenia wojennych z dnia 25 lipca 1919 r. (Dz. U. R. P.

№ 67, poz. 401).