Ustawa z dnia 20 stycznia 1921 r. o organizacji giełd w Polsce.

Giełdy mogą być pieniężne i towarowe.

Giełdy pieniężne podlegają Ministrowi Skarbu; pozwolenie na ich otwarcie wydaje Minister

Skarbu w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu.

Giełdy towarowe podlegają Ministrowi Przemysłu i Handlu; pozwolenie na ich otwarcie

wydaje Minister Przemysłu i Handlu w porozumieniu z Ministrem Skarbu.

Przed udzieleniem lub odmówieniem pozwolenia na otwarcie giełdy mają być wysłuchane

właściwe organizacje gospodarcze (izby handlowe i przemysłowe, względnie organizacje

o analogicznym zakresie działania).

Obrót giełdy pieniężnej obejmuje papiery wartościowe urzędowo notowane, weksle, czeki,

przekazy, waluty, monety i szlachetne kruszce.

Obrót giełdy towarowej obejmuje towary i wartości, niezastrzeżone giełdom pieniężnym.

Rząd sprawuje nadzór nad giełdą za pośrednictwem komisarza giełdowego lub jego zastępcy,

mianowanych dla każdej giełdy przez tego ministra, któremu dana giełda podlega.

Zakres czynności komisarza giełdowego obejmuje w szczególności: dozór nad wykonywaniem

przepisów i czynności giełdowych, troszczenie się o usuwanie nadużyć na giełdzie,

udział w obradach rady giełdowej, zawieszanie wszelkich uchwał sprzecznych z ustawą

lub statutem giełdy.

Zawieszone uchwały winien komisarz giełdowy przedstawić natychmiast do decyzji właściwego

ministra: decyzja ministra winna być do ośmiu dni doręczona radzie giełdowej; w przeciwnym

razie zawieszona uchwała staje się ważną.

Giełda jest osobą prawną; ma przeto prawo nabywać majątek ruchomy i nieruchomy, zawierać

umowy i zaciągać zobowiązania.

Członkami giełdy pieniężnej winni być wszyscy handlujący wartościami, dopuszczonemi

do obrotu na danej giełdzie, którzy posiadają przedsiębiorstwo w tej samej miejscowości,

gdzie dana giełda się znajduje.

Pozatem członkami giełdy pieniężnej mogą być osoby miejscowe i zamiejscowe, przyjęte

przez radę giełdową na warunkach, które określi statut giełdy.

Przepisy, normujące warunki należenia do giełdy towarowej, zostaną określone rozporządzeniem

Ministra Przemysłu i Handlu, wydanem w porozumieniu z Ministrem Skarbu.

Nie mogą być członkami giełdy

1)

duchowni;

2)

wojskowi;

3)

urzędnicy państwowi, samorządowi, sędziowie oraz urzędnicy instytucji państwowych

i samorządowych;

4)

niewypłacalni na czas trwania postępowania upadłościowego, a po jego ukończeniu w

tym wypadku, jeżeli upadły uznany zostanie winnym bankructwa prostego lub podstępnego;

5)

skazani za zawodowe przemytnictwo lub lichwę;

6)

pozbawieni wyrokiem sądowym praw wyborczych lub pozbawieni honorowych praw obywatelskich

- tak długo, dopóki pozbawienie trwa;

7)

wykluczeni orzeczeniem komisji dyscyplinarnej, z którejkolwiek giełdy. Nadto nie mogą

zostać członkami giełdy (art. 4 ust. 2) osoby, które pod względem prawa rozporządzenia

majątkiem nie są własnowolne.

Wszyscy członkowie giełdy tworzą ogólne zgromadzenie członków giełdy, do zakresu działania

którego należy: wybór członków rady giełdowej, komisji rozjemczej i zatwierdzenie

zamknięć rachunkowych giełdy.

Sprawami giełdy zarządza rada giełdowa.

Rada giełdowa liczy od 8 do 36 osób.

Liczbę członków rady giełdowej określi statut giełdy.

Radę wybiera z pośród siebie ogólne zgromadzenie członków giełdy prostą większością

głosów

1)

bezpośrednio - w miejscowościach, gdzie giełda liczy nie więcej niż 300 osób;

2)

przez reprezentantów - w miejscowościach, gdzie giełda jest liczniejsza.

Ilość reprezentantów nie może przewyższać 300 osób.

Wybranych członków rady giełdowej zatwierdza minister, któremu dana giełda podlega.

Jeżeli wybrani członkowie rady giełdowej nie uzyskają zatwierdzenia, należy w terminie

6 tygodniowym od daty odmowy zatwierdzenia przeprowadzić nowe wybory w miejsce członków

niezatwierdzonych. Niezatwierdzeni członkowie rady giełdowej tracą bierne prawo wyboru

w danym okresie wyborczym.

Na wypadek trzykrotnego niezatwierdzenia wybranych członków rady, odnośny minister

mianuje z pośród członków giełdy członków rady giełdowej w miejsce niezatwierdzonych.

Do rady giełdowej mogą być wybrani tylko obywatele Rzeczypospolitej Polskiej, którzy

ukończyli 30 lat wieku.

Rada giełdowa wybiera ze swego grona prezesa, jednego lub więcej zastępców prezesa

oraz członków, pełniących specjalne obowiązki.

Prezes lub zastępca jego jest przedstawicielem giełdy nazewnątrz.

Do obowiązków rady giełdowej należy

1)

zarządzanie funduszami oraz sprawami administracyjnemi giełdy;

2)

ustalanie terminów posiedzeń rady i zebrań giełdowych oraz zwoływanie ogólnych zgromadzeń

członków giełdy;

3)

ustalanie zwyczajów giełdowych i podawanie ich do wiadomości ministra, któremu dana

giełda podlega;

4)

kwalifikowanie wartości, które mogą być dopuszczone do obrotu na danej giełdzie, a

to na podstawie instrukcji, przez radę giełdową opracowanej, a przez właściwego ministra

zatwierdzonej. Taką uchwałę, rady giełdowej może komisarz giełdowy zawiesić (art.

2 ust. 3);

5)

ustalanie kursów i cen oraz ogłaszanie ceduły giełdowej;

6)

udzielanie na żądanie władz sprawozdań z obrotów giełdowych;

7)

komunikowanie właściwemu ministrowi uchwał, rezolucji, memorjałów i wniosków w sprawach,

dotyczących popierania i podniesienia handlu;

8)

zawieszanie obrotów giełdowych wartościami dawniej zakwalifikowanemi w myśl przepisów

punktu 4 niniejszego artykułu;

9)

czuwanie nad prawidłowym biegiem tranzakcji giełdowych, nad zachowaniem obowiązujących

w tej mierze ustaw, postanowień i zwyczajów, oraz nad usuwaniem z gmachu giełdy nieuprawnionych

pośredników;

10)

przestrzeganie porządku na zebraniach i zgromadzeniach giełdowych;

11)

przyjmowanie członków giełdy w myśl ust. 2, art. 4;

12)

wykluczanie z giełdy osób, które w myśl art. 6 nie mogą być członkami giełdy, oraz

osób niewykonujących zobowiązań giełdowych;

13)

egzaminowanie kandydatów na maklerów giełdowych;

14)

przedstawianie właściwemu ministrowi uchwał w sprawie zatwierdzenia statutu oraz w

przedmiocie zmian statutu giełdy.

Rada giełdowa wybiera ze swego grona komisję dyscyplinarną, która rozstrzyga zarzuty

natury, etycznej, stawiane członkom giełdy.

Komisja dyscyplinarna ma prawo wymierzać kary następujące

1)

naganę;

2)

karę pieniężną do 100.000 mk. pol. ściąganą trybem, przewidzianym dla należności skarbowych;

3)

zawieszenie czasowe w prawach członka;

4)

wykluczenie zupełne. W razie wymierzenia kary pieniężnej ponad 50.000 mk. pol. oraz

w przypadkach pod 3 i 4) przysługuje zasądzonemu prawo odwołania się w ciągu 3 dni

od dnia doręczenia orzeczenia komisji do rady giełdowej ze skutkiem, wstrzymującym

wykonanie kary na ten czas.

Ogólne zgromadzenie członków giełdy wybiera komisję rozjemczą w ten sam sposób, co

członków rady giełdowej. Liczbę członków komisji rozjemczej, która winna być większą

od liczby członków rady giełdowej, określi statut giełdy.

Dla rozstrzygania sporów, wynikających z tranzakcji giełdowych, powołany jest wyłącznie,

o ile strony inaczej na piśmie się nie umówiły, sąd rozjemczy, którego członków ustanawiają

one z pośród członków komisji rozjemczej.

Aż do ujednostajnienia postępowania sądowego na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej

będą obowiązywały co do prawomocności i wykonalności wyroków sądów rozjemczych przepisy

ustawodawstw dzielnicowych o sądach polubownych.

Członka giełdy może na zebraniach giełdowych oraz na ogólnych zgromadzeniach członków

giełdy zastąpić pełnomocnik, za działalność którego odpowiada, dający penomocnictwo,

członek giełdy.

O dopuszczeniu danej osoby na giełdę w charakterze pełnomocnika członka giełdy decyduje

rada giełdowa.

Z końcem roku kalendarzowego rada giełdowa sporządza zamknięcie rachunkowe, zaś najpóźniej

w kwietniu roku następnego przedstawia ogólnemu zgromadzeniu członków giełdy sprawozdanie

ze swych czynności za rok ubiegły. Po przyjęciu tegoż sprawozdania przez ogólne zgromadzenie,

rada giełdowa przesyła je do wiadomości ministra, któremu dana giełda podlega.

Giełda rządzi się statutem, wydanym na zasadzie niniejszej ustawy (art. 18), zatwierdzonym

przez właściwą władzę (art. 1).

Zmiana statutu giełdy wymaga zezwolenia tej samej władzy, która statut zatwierdziła.

Statut giełdy obejmować winien

1)

oznaczenie rodzaju giełdy i wyszczególnienie przedmiotów obrotu na danej giełdzie;

2)

prawa i obowiązki członków giełdy oraz warunki członkowstwa co do osób, wymienionych

w ust. 2 w art. 4;

3)

ustanowienie opłaty członkowskiej oraz sposób jej uiszczania;

4)

przepisy o zebraniach giełdowych;

5)

przepisy, dotyczące ustanawiania władz giełdowych i sprawowania ich czynności;

6)

warunki ważności uchwał rady giełdowej i formę ich ogłaszania;

7)

skład komisji dyscyplinarnej i rozjemczej oraz sądów rozjemczych, jak również sposób

postępowania przed komisją dyscyplinarną i sądami rozjemczemi, a nadto wysokość opłat,

jeśli one będą pobierane za ich czynności;

8)

sposób użycia sum, które wpłyną do funduszów giełdy z kar, przewidzianych w punkcie

2 art. 13;

9)

przeznaczenie majątku giełdy na wypadek jej rozwiązania.

Jako tranzakcje giełdowe uważa się takie interesy, które zawarto w publicznym lokalu

giełdowym, w oznaczonej porze giełdowej i co do przedmiotów obrotu, któremi na danej

giełdzie wolno handlować i które wolno na niej notować.

Tranzakcje, zawierane na giełdzie, są zaskarżalne przed sądem rozjemczym tylko wtedy,

jeżeli zostały stwierdzone kartą umowy.

Pośrednictwem przy tranzakcjach giełdowych mogą zajmować się tylko maklerzy zatwierdzeni

przez ministra, któremu dana giełda podlega.

Liczbę maklerów określa rada giełdowa w miarę potrzeby.

Kwalifikacje, sposób powoływania i zwalniania maklerów oraz ich prawa i obowiązki

określą dla każdego rodzaju giełdy (art. 1) przepisy wykonawcze, wydane w drodze rozporządzenia

do niniejszej ustawy.

Właściwemu ministrowi przysługuje prawo rozwiązania rady giełdowej na wypadek niestosowania

się do obowiązków, zakreślonych ustawą lub statutem giełdy.

W tym wypadku właściwy minister mianuje komisarza rządowego, który sprawować będzie

wszystkie czynności rady giełdowej do chwili objęcia urzędowania przez nowo obraną

radę.

Najważniejszym obowiązkiem komisarza rządowego jest przeprowadzenie nowych wyborów

do rady giełdowej w terminie nie późniejszym niż 3-miesięczny.

Minister Skarbu w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu, względnie Minister

Przemysłu i Handlu w porozumieniu z Ministrem Skarbu, mocen jest zawiesić działalność

zebrań giełdowych, jak również giełdę rozwiązać.

Uczestniczenie w niedozwolonem przez Rząd zebraniu, na którem dokonywa się tranzakcji

giełdowych, karane będzie w drodze administracyjnej, na obszarze b. dzielnicy pruskiej

w drodze sądowej, karą pieniężną od 10000 mk. pol. do 50.000 mk. pol. i aresztem do

6 miesięcy lub jedną z tych kar. Wymierzenie tej kary nie zwalnia winnego od odpowiedzialności

sądowej, o ile czyn jego podpada pod przepisy kodeksu karnego.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie w sześć miesięcy po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

Do tego czasu giełdy już istniejące winny dostosować się do przepisów niniejszej ustawy.

Z chwilą wejścia niniejszej ustawy w życie tracą moc obowiązującą wszystkie przepisy

prawne, odnoszące się do giełd na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, o ile

są sprzeczne z niniejszą ustawą.

Do czasu ujednostajnienia prawa handlowego w całej Rzeczypospolitej Polskiej utrzymuje

się w mocy na obszarze b. dzielnicy austrjackiej postanowienia §§ 13 - 16 austrjackiej

ustawy giełdowej z r. 1875.

Wykonanie niniejszej ustawy porucza się Ministrom Skarbu oraz Przemysłu i Handlu,

zaś odnośnie do b. dzielnicy pruskiej - Ministrowi b. Dzielnicy Pruskiej w porozumieniu

z Ministrami Skarbu oraz Przemysłu i Handlu.