Ustawa z dnia 23 czerwca 1921 r. o przymusie ubezpieczenia od ognia i o Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych.

Polska Dyrekcja Ubezpieczeń Wzajemnych jest instytucją samorządową, opartą na zasadach

wzajemności i mającą na celu dobro publiczne, nie zaś osiąganie zysków.

Przymusowi ubezpieczenia od szkód, zrządzonych przez pożar, podlegają w całkowitej

sumie oszacowania wszystkie budowle z wyjątkiem

a)

budowli, stanowiących własność Państwa,

b)

budowli o wyjątkowym stopniu niebezpieczeństwa ogniowego, określonych w warunkach

polisowych,

c)

budowli o charakterze tymczasowym, lub przeznaczonych do rozebrania.

Każdy ubezpieczający się od ognia, podlegający przymusowi ubezpieczenia, ma prawo

wymagać ubezpieczenia w całkowitej sumie oszacowania. Oszacowanie powinno odpowiadać

istotnej wartości budowli, ustalonej w dacie zawierania umowy.

Obowiązkowi ubezpieczenia od ognia w Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych, podlegają,

do wysokości 2/3 części oszacowania części spalnych, wszystkie budowle, z wyjątkiem

budowli fabrycznych i przemysłowych (według określenia ustaw przemysłowych i podatkowych).

Na zasadach dobrowolnego przystąpienia bądź, jednostek, bądź grup i stowarzyszeń,

prowadzi Polska Dyrekcja Ubezpieczeń Wzajemnych działy

a)

ubezpieczenia od ognia budowli fabrycznych i ruchomości wszelkiego rodzaju,

b)

ubezpieczenia plonów od gradobicia,

c)

ubezpieczenia, oparte na życiu ludzkiem,

d)

zabezpieczenia emerytalne,

e)

ubezpieczenia od nieszczęśliwych wypadków,

f)

ubezpieczenia inwentarza od pomoru.

W zakresie ubezpieczeń ruchomości rolnych od ognia, plonów od gradobicia, oraz żywego

inwentarza od pomoru, służy poszczególnym sejmikom powiatowym, względnie radom powiatowym,

prawo uchwalenia przymusu.

Oprócz wymienionych, służy Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych prawo otwierania

nowych działów ubezpieczeń, na podstawie zatwierdzonej przez Ministra Skarbu uchwały

Rady Nadzorczej.

Polska Dyrekcja Ubezpieczeń Wzajemnych posiada wszelkie atrybucje osoby prawa publicznego

i prawa prywatnego.

Siedzibą Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych jest st. m. Warszawa.

Pod względem opłat pocztowych i wszelkich opłat skarbowych oraz samorządowych, przysługują

Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych te same prawa, co urzędom państwowym.

Polska Dyrekcja Ubezpieczeń Wzajemnych czerpie środki, tworzy kapitały, oraz pokrywa

rozchody i straty, z poboru zasadniczych i dodatkowych składek od ubezpieczonych.

Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za straty Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń

Wzajemnych. Ubezpieczeni w jednym dziale nie odpowiadają za wyniki operacji innych

działów, a fundusze jednego działu nie mogą być użyte na pokrycie strat innych działów.

Polaka Dyrekcja Ubezpieczeń Wzajemnych w każdym z działów zapewnia ubezpieczonym odszkodowania

na zasadzie warunków polisowych, zatwierdzonych przez Ministra Skarbu.

Polska Dyrekcja Ubezpieczeń Wzajemnych nie wynagradza strat, wyrządzonych przez pożar,

wynikły wskutek działań wojennych.

Dla każdego z działów Polska Dyrekcja Ubezpieczeń Wzajemnych prowadzi osobną rachunkowość,

odrębne taryfy i osobną kalkulację; techniczną.

Pobór składek, w zakresie ubezpieczeń przymusowych, odbywa się za pośrednictwem podatkowych

urzędów państwowych, względnie samorządowych. W zakresie ubezpieczeń dobrowolnych

pobór składek może być uskuteczniany przez specjalne w tym celu, z ramienia Polskiej

Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych, wyznaczane organy. Urzędy samorządowe otrzymują za

ściąganie składek wynagrodzenie z funduszów Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych,

w wysokości 2% od ściągniętej sumy.

Składki ubezpieczeniowe działu ubezpieczeń przymusowych korzystają z prawa bezspornej

egzekucji trybem administracyjnym i z przywilejów, służących podatkom państwowym.

Od zaległych składek pobiera się za zwłokę 1% od sumy zaległej, za każdy miesiąc.

Nadwyżki funduszów Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych, jakie pozostaną w każdym

dziale ubezpieczeń w końcu każdego roku, po pokryciu wszystkich przypadających na

ten dział wydatków i zobowiązań, tudzież po odłożeniu w dziale życiowym odpowiednich

rezerw, obraca się na utworzenie kapitałów zapasowych, odrębnych dla każdego działu.

Wysokość oraz sposób tworzenia kapitałów zapasowych oznacza dla każdego działu ubezpieczeniowego

Minister Skarbu, na wniosek rady nadzorczej.

Kapitały zapasowe przeznacza się na pokrycie nadzwyczajnych strat w latach, w których

wpływy bieżące ze składek ubezpieczeniowych, względnie odpowiednie rezerwy, będą niewystarczające.

Po wyczerpaniu przez Polską Dyrekcję Ubezpieczeń Wzajemnych kapitałów zapasowych mogą

być pobierane składki dodatkowe.

Rokiem rachunkowym Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych jest rok kalendarzowy.

Po odłożeniu na kapitał zapasowy dla każdego działu odpowiedniej części nadwyżki funduszu

Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych, resztę przeznacza się na cele natury publicznej,

związane z zadaniami Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych, a w szczególności na

a)

środki przeciwpożarowe, jako to: zakładanie straży ogniowych, udzielanie im zasiłków,

dokonywanie prób i badań w zakresie środków i sposobów walki z klęską ogniową, wydawanie

dyplomów, odznaczeń i nagród;

b)

zapomogi dla związków straży ogniowych i ich poszczególnych oddziałów;

c)

popieranie akcji władz komunalnych, w kierunku urządzania zbiorników wody, studzien

zwykłych i artezyjskich, oraz wodociągów;

d)

popieranie budownictwa racjonalnego, zwłaszcza po pożarach masowych, a w tym celu

przeznaczanie funduszów na prowadzenie działu wydawania pożyczek ulgowych na budowę

ogniotrwałych zagród po pożarze, tudzież przekrycie budowli już istniejących materjałami

ogniotrwałemi;

e)

popieranie organizowania wytwórni wzorowych materjałów ogniotrwałych, tudzież udzielanie

pożyczek nisko - procentowych stowarzyszeniom budowlanym, zakładanym na zasadach spółdzielczych,

zwłaszcza przez samorządy, w celach racjonalnej odbudowy;

f)

popieranie organów samorządowych, przy zakładaniu składów materjałów ogniotrwałych

i udzielanie rzeczonych materjałów miejscowej ludności na warunkach ulgowych;

g)

popieranie badań meteorologicznych w zakresie opadów gradowych;

h)

popieranie istniejących pracowni bakteriologicznych w zakresie badań naukowych nad

zarazami inwentarza żywego, i zaopatrywanie ludności w szczepionki ochronne na warunkach

ulgowych, oraz popieranie walki z epidemiami;

i)

wszelkiego rodzaju badania naukowe i wydawnictwa, mające na celu szerzenie idei ubezpieczeniowej

i spółdzielczej, zwłaszcza przez samorząd;

j)

popieranie wogóle wszelkich poczynań kulturalnych, należących do zakresu działalności

Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych.

Kierownictwo sprawami Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych należy do rady nadzorczej

i zarządu.

Rada nadzorcza składa się z członków, wybranych z grona radców ubezpieczeniowych (art.

25 niniejszej ustawy) na okres lat trzech trybem, wskazanym w art. 27 niniejszej ustawy.

Rada nadzorcza wybiera zwykłą większością głosów z pośród swych członków prezesa rady

oraz jego dwóch zastępców.

W posiedzeniach rady nadzorczej uczestniczy stały delegat Ministerstwa Skarbu, z prawem

stawiania wniosków. W wypadkach, gdy postanowienia rady nadzorczej są sprzeczne z

ustawą, przysługuje delegatowi prawo wstrzymania wykonania tego postanowienia, do

czasu decyzji Ministra Skarbu. Decyzja Ministra Skarbu musi nastąpić w przeciągu trzech

dni.

Członkowie rady nadzorczej tudzież inne organy Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych

nie mogą być jednocześnie członkami rad nadzorczych, zarządów i innych organów prywatnych

zakładów ubezpieczeniowych.

Dla ważności uchwał rady nadzorczej konieczna jest obecność prezesa lub jego zastępcy,

oraz połowy liczby członków rady nadzorczej. Uchwały zapadają zwykłą większością głosów

obecnych na posiedzeniu członków. W razie równości głosów wniosek upada.

Zwyczajne posiedzenia rady nadzorczej odbywają się w terminach, przewidzianych w regulaminie,

ustalonym przez rade. nadzorczą, wszakże nie rzadziej, niż raz na miesiąc. Prócz tego

posiedzenia mogą być zwoływane, według uznania prezesa rady nadzorczej, oraz na wniosek

zarządu lub conajmniej 1/3 członków rady nadzorczej. Z posiedzeń rady nadzorczej spisuje

się protokuły. Za obecność na posiedzeniach członkowie rady nadzorczej otrzymują wynagrodzenie

i zwrot kosztów, płatne z funduszów Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych w wysokości,

ustanowionej przez regulamin. Opuszczenie przez członka rady nadzorczej trzech posiedzeń

bez motywów usprawiedliwiających uważane będzie za zrzeczenie się przezeń mandatu.

Na miejsce ustępującego, do końca jego kadencji, wchodzi zastępca.

Do atrybucji rady nadzorczej należy

a)

mianowanie i zwalnianie prezesa zarządu, jego zastępcy tudzież wyższych urzędników

Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych trybem, w art. 29 niniejszej ustawy wskazanym;

b)

zatwierdzanie budżetu i etatów Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych;

c)

rozpatrywanie bilansów miesięcznych i zatwierdzanie sprawozdań rocznych;

d)

podział osiągniętych nadwyżek i przeznaczanie ich w granicach art. 16;

e)

decydowanie spraw, dotyczących lokaty funduszów ubezpieczeniowych, na podstawie przepisów

o lokacie funduszów ubezpieczeniowych, wydanych stosownie do punktu b) art. 38 niniejsze).

ustawy;

f)

rozpatrywanie skarg na decyzje zarządu;

g)

przedstawianie Ministrowi Skarbu do zatwierdzenia wniosków w sprawie nabywania i zbywania

nieruchomości, wznoszenia budowli i obciążania ich długami;

h)

przedstawianie Ministrowi Skarbu do zatwierdzenia taryf w dziale ubezpieczeń przymusowych

i życiowych oraz zatwierdzanie samodzielne taryf w innych działach dobrowolnych, jakoteż

ustanawianie opłat kancelaryjnych i szacunkowych;

i)

zatwierdzanie specjalnych warunków służbowych dla pracowników kontraktowych Polskiej

Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych;

j)

rozpatrywanie wniosków, dotyczących zwalczania klęsk żywiołowych;

k)

uchwalanie regulaminu dla delegatów i radców ubezpieczeniowych;

l)

ustalanie terminów poboru składki ubezpieczeniowej podług rejestrów;

m)

zatwierdzanie umów reasekuracyjnych;

n)

załatwianie wszystkich spraw, przekraczających zakres kompetencji innych organów Polskiej

Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych.

Organami rady nadzorczej na całym obszarze działalności Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń

Wzajemnych są radcowie i delegaci ubezpieczeniowi, których zadaniem jest

a)

polubowne rozstrzyganie sporów i zażaleń, mogących powstać z tytułu umów ubezpieczeniowych;

b)

asystowanie w miarę uznania przy likwidacji szkód;

c)

współdziałanie w terminowym poborze składki ubezpieczeniowej;

d)

składanie radzie nadzorczej wniosków w zakresie powierzonych im kompetencji.

W każdym z powiatów sejmik, względnie rada powiatowa, wybiera, na okres swej kadencji,

z pośród swych członków, ubezpieczonych w Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych,

trzech radców ubezpieczeniowych. W miastach, wydzielonych z powiatów, oraz w miastach

o własnych statutach, rada miejska wybiera z pośród swych członków, ubezpieczonych

w Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych, liczbę radców, równą ilości tysięcy nieruchomości

w mieście, przyczem niepełny tysiąc liczy się za pełny.

W poszczególnych gminach rada nadzorcza może do pomocy radcom ubezpieczeniowym ustanawiać

delegatów z pośród ubezpieczonych. Radcowie ubezpieczeniowi oraz delegaci pełnią czynności

swe honorowo, otrzymując w razie wyjazdu w sprawach Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń

Wzajemnych, zwrot kosztów i djety, których wysokość określi rada nadzorcza.

Radcowie ubezpieczeniowi każdego województwa odbywają co trzy lata w terminie, oznaczonym

przez Ministerstwo Skarbu, zjazd w mieście wojewódzkiem celem powołania przez tajne

głosowanie trzech członków rady nadzorczej i tyluż ich zastępców. Obecny na zjeździe

delegat Ministerstwa Skarbu ogłasza wynik wyborów. Z liczby trzech członków rady nadzorczej

jeden będzie wybrany z pośród przedstawicieli miast, wydzielonych z powiatów, oraz

miast o własnych statutach, dwaj zaś z pośród przedstawicieli sejmików powiatowych,

względnie rad powiatowych. Tym samym trybem będą wybrani zastępcy.

Sprawami Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych kieruje zarząd, składający się

z prezesa, jego zastępcy oraz dyrektorów poszczególnych działów. Zarząd decyduje sprawy

kolegialnie.

Prezes zarządu jest bezpośrednim zwierzchnikiem personelu Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń

Wzajemnych.

Prezesa zarządu i jego zastępcę, wybranych przez radę nadzorczą, zatwierdza, na wniosek

Ministra Skarbu, Prezydent Rzeczypospolitej. Dyrektorów i wicedyrektorów poszczególnych

działów ubezpieczeń, naczelników wydziałów, inspektorów dyrekcji, inspektorów oddziałów,

jak również inspektorów powiatowych, mianuje oraz zwalnia rada nadzorcza, na wniosek

prezesa zarządu. Innych urzędników etatowych oraz nieetatowych pracowników mianuje

i zwalnia prezes zarządu.

Prezes zarządu i jego zastępca tudzież inni pracownicy Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń

Wzajemnych podlegają przepisom służbowym, wydanym przez radę nadzorczą i zatwierdzonym

przez Ministra Skarbu.

Do atrybucji zarządu należy

a)

przedwstępne rozważanie wszelkich wniosków, przedstawianych radzie nadzorczej do,

decyzji;

b)

zestawianie bilansu i układanie budżetu, oraz sprawozdań rocznych;

c)

opracowywanie wniosków w sprawie taryf, opłat kancelaryjnych i szacunkowych;

d)

zatwierdzanie norm szacunkowych (przepisów co do cen i sposobu szacowania);

e)

zatwierdzanie instrukcji dla nieetatowego personelu Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń

Wzajemnych, oraz ustalanie zasad ogólnych co do rodzaju i wysokości jego wynagrodzenia;

f)

przedstawianie radzie nadzorczej wniosków w sprawie umów reasekuracyjnych;

g)

zawieranie umów z gminami co do poboru składki ubezpieczeniowej w dziale ubezpieczeń

dobrowolnych;

h)

decydowanie spraw, dotyczących wątpliwych odszkodowań i świadczeń.

Organami Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych na obszarze jej działalności są

oddziały, tworzone w obrębie województw, a zarządzane przez inspektorów, którym, oprócz

personelu biurowego, dodaje się taksatorów gminnych i w miarą potrzeby techników.

Kompetencje inspektorów oraz podział na oddziały ustala rada nadzorcza, na wniosek

zarządu.

Pracownicy Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych, pod rygorem rozwiązania stosunku

służbowego, nie mogą być jednocześnie nawet pośrednio spółpracownikami lub agentami

prywatnych towarzystw ubezpieczeń.

Władze gminne w zakresie ubezpieczeń przymusowych winny

a)

przyjmować wnioski (zgłoszenia) ubezpieczeniowe i przesyłać je właściwym organom Polskiej

Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych;

b)

zawiadamiać inspektorów o wynikłych w obrębie gminy wypadkach przewidzianych ubezpieczeniem;

c)

czuwać nad terminowym poborem składki ubezpieczeniowej i przelewać ją do kas właściwych;

d)

zarządzać kroki egzekucyjne względem płatników, ociągających się z uiszczeniem należności,

przypadających z rejestrów poborowych.

Urzędy skarbowe winny czuwać nad prawidłowym i terminowym przelewem składek ubezpieczeniowych

z kas gminnych do kas powiatowych, tudzież kontrolować organa kasy powiatowej, w zakresie

stanu i obiegu funduszów, pozostających w kasie na rachunku Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń

Wzajemnych.

Kasy skarbowe winny przesyłać pierwszego i piętnastego miesiąca właściwemu inspektorowi

Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych wykazy stanu i obrotu funduszów ubezpieczeniowych.

Minister Skarbu sprawuje nadzór nad działalnością Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych,

a w szczególności

a)

czuwa nad ścisłem przestrzeganiem niniejszej ustawy, jak również przepisów, wydanych

w trybie, przez nią przewidzianym, tudzież ma prawo kontroli działalności Polskiej

Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych;

b)

wydaje przepisy, dotyczące lokaty funduszów ubezpieczeniowych;

c)

zatwierdza opracowane przez Polską Dyrekcje. Ubezpieczeń Wzajemnych taryfy w dziale

ubezpieczeń przymusowych i życiowych, tudzież stopę procentową i sposób obliczenia

rezerwy premjowej w dziale życiowym;

d)

zatwierdza przedstawione przez radę nadzorczą Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych

warunki polisowe w dziale przymusowym i dobrowolnym;

e)

w wypadkach, gdy działalność rady nadzorczej uzna za sprzeczną z ustawą lub dobrem

instytucji, ma prawo wystąpić do Rady Ministrów o rozwiązanie rady nadzorczej. W razie

rozwiązania rady nadzorczej, wyznaczy nowe wybory, w terminie najwyżej dwumiesięcznym

od daty rozwiązania.

Przepisy przejściowe.

Wszelkie dotychczasowe zobowiązania, z tytułu poboru składek ogniowych i wypłat odszkodowań

pogorzelowych, tudzież wszelkie aktywa i pasywa Ubezpieczeń Wzajemnych budowli od

ognia w b. Królestwie Kongresowem, z chwilą otrzymania mocy obowiązującej przez niniejszą

ustawę - przechodzą na Polską Dyrekcję Ubezpieczeń Wzajemnych.

Z chwilą wejścia w życie niniejszej ustawy przestają obowiązywać dotychczasowe przepisy,

dotyczące ubezpieczeń publiczno państwowych, a w szczególności dla b. zaboru rosyjskiego

przestaje obowiązywać ustawa z dnia 10 czerwca 1900 r. o Ubezpieczeniach Wzajemnych

budowli od ognia w b. Królestwie Polskiem (Zbiór Praw Tom XII, Część I, wydanie z

1908 r.), tudzież dekret Naczelnika Państwa z dnia 7 lutego 1919 r. w przedmiocie

przepisów tymczasowych dla Ubezpieczeń Wzajemnych budowli od ognia w b. Królestwie

Polskiem (Dz. P. № 14, poz. 190).

Moc niniejszej ustawy nie rozciąga się w dziale ubezpieczeń przymusowych na b. dzielnicę

pruską oraz na st. m. Warszawę.

Wykonanie niniejszej ustawy poleca się Ministrowi Skarbu. Datę rozciągnięcia działalności

Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych na tereny województw, poza obrębem b. Królestwa

Polskiego, ustali Minister Skarbu na wniosek rady nadzorczej.

Przejęcie przez Polską Dyrekcję Ubezpieczeń Wzajemnych ubezpieczeń (budowli od ognia,

na które zawarto umowy przed wejściem w życie niniejszej ustawy, może nastąpić dopiero

po upływie czasu, na jaki umowy te zostały, zawarte, lub też po ich rozwiązaniu w

myśl warunków polisowych. Od tego czasu rozpoczyna się obowiązek ubezpieczenia w Polskiej

Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych.