Ustawa z dnia 18 marca 1921 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i ich rodzin oraz o zaopatrzeniu rodzin po poległych i zmarłych, których śmierć znajduje się w związku przyczynowym ze służbą wojskową.

Uprawnionymi do zaopatrzenia ze strony Państwa z tytułu niniejszej ustawy są

a)

inwalidzi wojenni,

b)

pozostali po inwalidach wojennych, po poległych i zmarłych, których śmierć znajduje

się w związku przyczynowym ze służbą wojskową.

Za inwalidów wojennych uważa się osoby, które doznały uszkodzenia zdrowia lub okaleczenia

na skutek służby

a)

w wojsku Rzeczypospolitej Polskiej,

b)

w uznanych przez Państwo Polskie wojskowych formacjach polskich przy armjach obcych,

c)

w armjach państw zaborczych, o ile służbę tę pełnili w czasie od 1 sierpnia 1914 roku,

i to

w armji niemieckiej

do 27 grudnia 1918 r.,

„ „ rosyjskiej

„ 1 marca 1918 r.,

„ „ austrjackiej

„ 1 listopada 1918 r.,

a posiadają prawo obywatelstwa polskiego,

d)

w walkach orężnych przeciw państwom zaborczym i nieprzyjacielskim o niepodległość

Polski po 1 sierpnia 1914 r.

Za pozostałych po osobach, w art. 1 wymienionych, uważa się ich rodziny i osoby uprawnione

do utrzymania przez nich, t. j.

a)

wdowa,

b)

dzieci ślubne,

c)

dzieci nieślubne, których ojcostwo jest prawnie stwierdzone.

d)

dzieci adoptowane, które były na utrzymaniu uprawnionych do zaopatrzenia z tytułu

niniejszej ustawy, o ile adoptacja nastąpiła przed doznanem uszkodzeniem zdrowia,

e)

rodzice.

Zaopatrzenie stanowią następujące świadczenia ze strony Państwa

a)

zasadnicza renta inwalidzka,

b)

dodatki

1)

dla ciężko poszkodowanych,

2)

kwalifikacyjny,

3)

drożyżniany,

c)

zapomoga pogrzebowa,

d)

renty pozostałych,

e)

leczenie i doleczanie,

f)

zaopatrywanie w aparaty ortopedyczne,

g)

szkolenie,

h)

opieka społeczna.

Rentę inwalidzką wymierza się w stosunku do stopnia utraconej zdolności zarobkowej.

Prawo do pobierania zaopatrzenia na mocy niniejszej ustawy uzyskuje inwalida wojenny,

jeżeli utracił przynajmniej 15% zdolności zarobkowej.

Renta może być czasowa lub stała, zależnie od czasowej lub stałej utraty zdolności

zarobkowej. Wysokość jej określa się do 100% co 10%; i tak renta wynosi przy utracie

15% zdolności zarobkowej

15% renty zasadniczej zupełnego inwalidy

od 16% do 24% „ „

20% „ „ „ „

„ 25% „ 34% „ „

30% „ „ „ „

„ 35% „ 44% „ „

40% „ „ „ „

„ 45% „ 54% „ „

50% „ „ „ „

15% zdolności zarobkowej

15% renty zasadniczej zupełnego inwalidy

„ 55% „ 64% „ „

60% „ „ „ „

„ 65% „ 74% „ „

70% „ „ „ „

„ 75% „ 84% „ „

80% „ „ „ „

„ 85% „ 94% „ „

90% „ „ „ „

„ 95% „ 100% „ „

100% „ „ „ „

Stopień utraty zdolności zarobkowej określają komisje wojskowo - lekarskie, wyznaczone

przez Ministerstwo Spraw Wojskowych, a w razie odwołania rozstrzygają komisje odwoławcze,

powołane do życia rozporządzeniem właściwych ministrów.

Jeżeli uszkodzenie zdrowia, uprawniające do zaopatrzenia na mocy niniejszej ustawy,

ulegnie pogorszeniu, inwalida może żądać ponownego badania, z tem jednak, że jeśli

pretensje okażą się nieuzasadnionemi, ponosi on wszelkie związane z tem badaniem koszty.

Zasadnicza renta zupełnego inwalidy wynosi 500 mk. miesięcznie.

Inwalidzi wojenni, którzy utracili przynajmniej 45% swojej zdolności zarobkowej, otrzymują

dodatek dla ciężko poszkodowanych, który reguluje się wedle następującej skali

dla poszkodowanych w stopniu od 45% do 69%

wynosi dodatek 15%

„ „ „ „ „ 70% „ „ 84%

„ „ 30%

„ „ „ „ „ 85% „ „ 100%

„ „ 50%,

renty zasadniczej.

Dodatek kwalifikacyjny przysługuje inwalidom wojennym, którzy przed wstąpieniem do

służby wojskowej lub w czasie tej służby pełnili czynności, wymagające większej sprawności

zawodowej lub wykształcenia. Dodatek kwalifikacyjny wynosi 25% renty zasadniczej wraz

z dodatkiem dla ciężko poszkodowanego. Jeżeli inwalida przed wstąpieniem do służby

wojskowej lub w czasie tej służby zajmował stanowisko odpowiedzialne, wymagające znacznego

stopnia umiejętności zawodowej lub wykształcenia, przysługuje mu prawo do dodatku

kwalifikacyjnego w wysokości 50% przyznanej renty zasadniczej z dodatkiem dla ciężko

poszkodowanego.

Zasadnicza renta z dodatkami, w art. 9 i 10 wymienionemi, tworzy pełną rentę inwalidy.

Przez czas trwania wyjątkowych, wojną wywołanych, warunków gospodarczych pobiera inwalida

dodatek drożyźniany do renty zasadniczej zależnie od stosunków rodzinnych i miejscowości

stałego zamieszkania, zgodnie z ustawą o uposażeniu urzędników państwowych (art. 5

ustawy z dnia 13 lipca 1920 r. Dz. Ust. № 65, poz. 429). Do obliczenia mnożnej przyjmuje

się jako stopę procentową 3% renty zasadniczej, wobec czego wynosi mnożna

dla inwalidy samotnego

15,

„ „ z małą rodziną

19,

„ „ z średnią rodziną

22,

„ „ z dużą rodziną

25,

a mnożnik odpowiada wysokości każdorazowego mnożnika, ustalonego przez Radę Ministrów

do obliczenia dodatków drożyźnianych państwowych urzędników cywilnych i osób wojskowych.

Zapomoga pogrzebowa równa się jednomiesięcznemu uposażeniu zupełnego inwalidy wojennego

wraz z dodatkiem drożyźnianym. O ile zapomoga pogrzebowa przysługuje z tytułu innej

ustawy, uprawnionemu służy prawo wyboru.

Uprawnionym do poboru zapomogi pogrzebowej jest ten, który ponosi koszty pogrzebu.

O ile koszty pogrzebu pokryto ze środków publicznych, prawo do poboru zapomogi pogrzebowej

upada.

Prawo do zaopatrzenia przysługuje wdowom po osobach, wymienionych w art. 1 - o ile

związek małżeński

a)

został zawarty przed okaleczeniem lub chorobą, uprawniającą do renty,

b)

trwał w razie zawarcia ślubu już po okaleczeniu lub po wystąpieniu choroby, uprawniającej

do zaopatrzenia na mocy niniejszej ustawy, conajmniej 1 rok,

c)

o ile tytuł do zaopatrzenia powstał po 1 sierpnia 1914 r., a rozpoczyna się z chwilą

śmierci męża.

Wdowa zdolna do pracy otrzymuje 30% renty zasadniczej i dodatku kwalifikacyjnego inwalidów,

a 50% wdowa niezdolna do pracy, t. j. o ile jest zajęta wychowywaniem małoletnich

dzieci, lub o ile wskutek stałej słabości cielesnej lub umysłowej, poświadczonej przez

lekarza urzędowego, nie może zarabiać 1/3 przeciętnych zarobków zdrowej kobiety w

danym zawodzie i w danej miejscowości.

W razie zamążpójścia otrzymuje wdowa jednorazową odprawę w wysokości całorocznej przyznanej

jej renty wraz z dodatkami, tracąc tem samem wszelkie prawa do renty wdowiej.

Zaopatrzenie wdowy nie dotyczy żony separowanej lub rozwiedzionej sądownie, o ile

mąż nie był orzeczeniem sądowem zobowiązany do jej utrzymania.

Uprawnione (art. 3 b, c, d) dzieci po osobach, wymienionych w art. 1, otrzymują do

chwili samodzielnego zarobkowania lub zamążpójścia rentę sierocą w wysokości 20% renty

zasadniczej i dodatku kwalifikacyjnego, a o ile matka ich nie żyje - 30%, najwyżej

jednak do ukończenia 18 roku życia. Jeżeli dziecko wskutek upośledzenia fizycznego

lub psychicznego nie może zarabiać na siebie i nie posiada środków utrzymania, pobiera

rentę przez cały czas trwania tego stanu.

Dodatki drożyźniane dla wdów i sierot oblicza się w myśl art. 12.

Zaopatrzenie wdowie i sieroce nie może przekraczać pełnej renty zupełnego inwalidy

wraz z dodatkiem drożyźnianym.

Zupełne sieroty może Państwo umieścić w odpowiednich zakładach na wniosek opiekunów;

na ten czas zawiesza się rentę.

Jeżeli inwalida wojenny, poległy lub zmarły wskutek służby wojskowej (art. 1), był

lub byłby został jedynym żywicielem rodziców, otrzymują oni zaopatrzenie w wysokości

30% renty zasadniczej inwalidy i dodatku kwalifikacyjnego, dla pozostałego jednego

z rodziców 20%, o ile nie są zaopatrzeni lub są niezdolni do zarobkowania.

Wszystkie zaopatrzenia razem przysługujące pozostałym, nie mogą przekraczać renty

inwalidy, jakaby mu się należała przy 100% niezdolności zarobkowej, przyczem kolejność

w zaopatrzeniu osób uprawnionych w myśl art. 3 powinna być zachowana.

Renty, przyznane na mocy niniejszej ustawy, wypłaca się miesięcznie z góry.

Renta inwalidzka i pozostałych jest wolna od podatków państwowych i samorządowych

i nie ulega zajęciu prawnemu.

Prawo wyborcze przez to nie ulega żadnemu ograniczeniu.

Uprawniony do zaopatrzenia winien dochodzić praw swych przed upływem 1 roku po opuszczeniu

służby wojskowej.

Roszczenia, zgłoszone po tym terminie, można uwzględnić o ile

a)

urzędowe świadectwo lekarskie wykaże związek przyczynowy pomiędzy chorobą a służbą

wojskową,

b)

interesowany bawił zagranicą z uzasadnionych powodów lub był w niewoli.

Pozostali winni zgłosić swoje uprawnienie do uposażenia w ciągu 1 roku.

W tych wypadkach uprawnienie do renty rozpoczyna się od 1-go tego - miesiąca, w którym

wniosek o przyznanie renty został postawiony.

Prawo do pobierania renty gaśnie

a)

w razie śmierci,

b)

gdy osoba, pobierająca rentę, została prawomocnie skazana za czyn karygodny, a skazanie

pociąga za sobą utratę prawa do zaopatrzenia ze Skarbu Państwa.

Prawo do pobierania renty zawiesza się (poza art. 19 i 48)

a)

na czas ponownej służby w wojsku,

b)

w wypadku uzyskania przez pobierającego zaopatrzenia na mocy niniejszej ustawy jakiegokolwiek

stałego stanowiska w służbie państwowej lub samorządowej,

c)

w razie przebywania poza granicami Państwa bez zezwolenia odpowiedniej władzy dłużej

niż 1 rok - na czas takiego pobytu za granicą,

d)

w razie utraty obywatelstwa polskiego - do chwili ponownego uzyskania tego obywatelstwa,

e)

o ile na mocy prawomocnego wyroku sądowego pozostaje w wiezieniu - na ten czas stosuje

się art. 48,

f)

jeżeli dochód, podlegający opodatkowaniu, trzykrotnie przewyższa rentę, jakąby otrzymywał

inwalida w razie zupełnej utraty zdolności zarobkowej. Stopniowe obniżanie renty stosuje

się z chwilą, kiedy po za rentą dochód inwalidy, podlegający opodatkowaniu, równa

się wysokości renty, jakaby mu przysługiwała przy 100% utracie zdolności zarobkowej;

w tym wypadku obniża się rentę pobieraną o 10. Z każdorazowem podniesieniem się dochodu, podlegającego opodatkowaniu, o 1/4 powyżej

określonej renty, obniża się rentę o dalsze 10.

Do stwierdzenia wysokości dochodu służy rozstrzygnięcie urzędu podatkowego.

Dodatek dla ciężko poszkodowanych nie ulega zawieszeniu.

O ile inwalidzie, względnie pozostałym przysługuje prawo do zaopatrzenia z tytułu

innej ustawy, może on, względnie oni, wybrać sobie zaopatrzenie dla siebie korzystniejsze;

2 zaopatrzeń z funduszów państwowych i samorządowych pobierać nie można.

Zasadnicza renta inwalidzka wraz z dodatkiem dla ciężko poszkodowanych i dodatkiem

kwalifikacyjnym może uledz skapitalizowaniu w celu umożliwienia pobierającym rentę

nabycia lub uruchomienia warsztatów pracy na roli, w przemyśle lub rzemiośle, oraz

w celu kształcenia i dokształcania, o ile

1)

osoba, pobierająca rentę, jest pełnoletnia i nie przekroczyła 55 roku życia,

2)

istnieje gwarancja celowego użycia skapitalizowanej renty w myśl motywów wnioskodawcy.

Skapitalizowaniu może ulec tylko renta inwalidy.

W razie skapitalizowania wypłaca się inwalidzie sumę, którą otrzymuje się, mnożąc

6 miesięczne zaopatrzenie inwalidy (pełna renta wraz z dodatkiem drożyźnianym) przez

mnożnik, zmieniający się stosownie do wieku; ostatni wynosi dla inwalidy, który ukończył

lat 21

18-3/4

„ 22

18-1/2

„ 23

18-1/4

„ 24

18.

W ten sposób obniża się mnożnik co cztery lata o 1 aż do ukończonego 48 roku, a potem

co dwa lat aż do skończonego 55 roku, tak, że w końcu wynosi mnożnik 8-1/4.

Władza państwowa może zabezpieczyć użycie wypłaconej sumy na cele, w art. 28 wyszczególnione,

sposobem wypłacania, zahipotekowaniem i zastrzeżeniem sobie prawa kontroli nad obrotem

własnością, nabytą dzięki skapitalizowaniu renty.

Renta, w myśl art. 28 i 29 skapitalizowana, nie podlega zajęciu prawnemu. Czynności

sądowe, połączone ze skapitalizowaniem, nie podlegają opłatom stemplowym.

Osoby, uprawnione do zaopatrzenia wedle art. 1, które zrzekły się renty w myśl art.

27, lub uzyskały rentę skapitalizowaną, oraz ich rorodziny - tracą prawo do zaopatrzenia

pieniężnego, nie tracą zaś prawa do innych świadczeń, przewidzianych w niniejszej

ustawie.

Inwalida wojenny ma prawo do korzystania na koszt Państwa z pomocy lekarskiej, środków

i zakładów leczniczych, o ile jego choroba jest w związku z uszczerbkiem na zdrowiu,

uprawniającym go do zaopatrzenia w myśl niniejszej ustawy.

Za czas pobytu w zakładzie leczniczym otrzymuje inwalida bez żadnych ograniczeń rentę

swą z dodatkiem drożyźnianym aż do 4 tygodni.

O ile inwalida przebywa w zakładzie leczniczym dłużej niż 4 tygodnie, otrzymuje po

za swą pełną rentą jako samotny: 1/4 dodatku drożyżnianego, jako żonaty: 3/4 dodatku

drożyżnianego, jakiby mu przysługiwał przy 100% utracie zdolności zarobkowej.

Leczenie może przekazać odpowiednia władza Kasom Chorych.

Prawo do korzystania na koszt Państwa z pomocy lekarskiej, środków i zakładów leczniczych

mają również inwalidzi poniżej 15% utraty zdolności zarobkowej, o ile udowodnią, że

choroba, wymagająca leczenia, jest w związku z odbytą służbą wojskową.

Inwalida wojenny podlega obowiązkowi należenia do Kasy Chorych bez względu na jego

stopień zdolności zarobkowej, w myśl ustawy o Kasach Chorych.

Za 100% inwalidę płaci Państwo do Kasy Chorych 5 składek, a inwalida 5.

O ile stan kalectwa lub zdrowia może się polepszyć, względnie podnieść zdolność zarobkowa,

może się poddać inwalida wojenny za zgodą odpowiedniej władzy na koszt Państwa specjalnym

zabiegom chirurgicznym i ortopedycznym, lub udać się do specjalnych uzdrowisk i zdrojowisk.

O ile inwalida nie zgadza się na zabiegi lecznicze, które w myśl decyzji komisji lekarsko

- wojskowej mogą zapobiec pogorszeniu się kalectwa lub choroby oraz obniżeniu stopnia

zdolności do zarobkowania - nie ma prawa do renty wyższej, do której by uprawniało

go to pogorszenie, spowodowane zaniedbaniem leczenia z winy samego inwalidy.

Po dokonaniu wyżej wymienionych zabiegów leczniczych stwierdza ponownie władza odpowiednia

przez komisję, w art. 7 wymienioną, stopień utraty zdolności zarobkowej.

Inwalidzi wojenni otrzymują na koszt Państwa aparaty ortopedyczne w ilości potrzebnej,

umożliwiające im wykonywanie zawodu, a także służące dla celów Kosmetycznych przy

kalectwach, rzucających się w oczy.

Ociemniali inwalidzi otrzymują, po przejściu kursu szkolenia, komplet narzędzi warsztatowych,

potrzebnych do wykonywania dostępnych im zawodów (maszyny do pisania pismem wypukłem),

a w razie uzasadnionej potrzeby - psa przewodnika.

Dodatek na utrzymanie psa określi rozporządzenie wykonawcze.

Państwo może sobie zastrzec prawo własności co do kosztowniejszych aparatów, narzędzi

i psa.

Aparat ortopedyczny winien służyś inwalidzie na pewien okres czasu, bliżej rozporządzeniem

określony.

Ponowne zaopatrzenie inwalidy w takiż aparat ortopedyczny przed upływem tego czasu

dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy stwierdzono, że zniszczenie nie zostało spowodowane

przez złą wolę lub zaniedbanie inwalidy.

Zaopatrywanie inwalidów wojennych w aparaty ortopedyczne i naprawa tychże odbywają

się na koszt Państwa.

Zwrot kosztów naprawy aparatów ortopedycznych, jako też kosztów sporządzenia nowych

aparatów w zakładach prywatnych jest dozwolony, o ile uzyskano uprzednio zezwolenie

na to odpowiedniej władzy.

Suma, ulegająca zwrotowi, nie może przekraczać cen maksymalnych, ustalonych dla takichże

aparatów i ich naprawy w wytwórniach i zakładach państwowych.

Inwalidzi wojenni mają prawo do bezpłatnej nauki w odpowiednich zakładach celem podniesienia

lub odzyskania dawniejszej zdolności do pracy.

O zawodzie, do którego ma być przygotowany i wyszkolony inwalida, rozstrzyga jego

zdolność fizyczna i wykształcenie, przyczem jednak winny być uwzględnione w miarę

możności uzasadnione jego życzenia.

Inwalidzie wojennemu, uchylającemu się bez uzasadnionej przyczyny od szkolenia, lub

zaniedbującemu je, może być zmniejszona renta o 1/4.

Szkolenie i przygotowanie do zawodów na koszt Państwa w myśl art. 45 nie może trwać

dłużej niż jeden rok, w wyjątkowych wypadkach do dwóch lat.

O ile inwalida otrzymuje mieszkanie i utrzymanie w danym zakładzie, stosuje się zasadę,

w art. 33 ust. 2 i 3 określoną, z tem, że normy tamże określone stosuje się już od

pierwszego dnia następującego, po wstąpieniu do zakładu, miesiąca.

Inwalidzi wojenni, niezdolni do samodzielnego zarobkowania, pozbawieni opieki - mogą

być umieszczeni w odpowiednich zakładach na stałe. Umieszczenie inwalidy wojennego

w zakładzie wbrew jego woli może nastąpić tylko w razie urzędowego stwierdzenia choroby

umysłowej, nałogowego włóczęgostwa i żebraniny. Na ten czas zawiesza się rentę z wyłączeniem

dodatku dla ciężko poszkodowanych. Rodzinie zaś przyznaje się z tą chwilą zaopatrzenie

w myśl art. 14.

Inwalidzi, którzy w następstwie ciężkiego uszkodzenia zdrowia uprawniającego do zaopatrzenia

na mocy niniejszej ustawy tak są niedołężni, iż stale potrzebują pomocy osób drugich

i opieka rodzinna nie wystarczy, a z powodu braku miejsca w domach inwalidów lub z

innych ważnych względów pozostają przy rodzinie, otrzymują dodatek na pielęgnację

w wysokości 25% pobieranej przez nich pełnej renty.

Inwalidzi, odbywający podróże w sprawach, tyczących się ich zaopatrzenia, mają prawo

do zwrotu kosztów podróży i kosztów utrzymania przez czas trwania tychże, z wyjątkiem

wypadków, kiedy podróż odbywa inwalida bez wezwania ze strony odnośnej władzy i bez

uzasadnionej przyczyny, lub w sprawach odwoławczych, o ile te zostaną odmownie załatwione.

Wysokość ryczałtu za podróże i utrzymanie określi Minister Spraw Wojskowych w porozumieniu

z Ministrem Skarbu.

Bezrolni i małorolni inwalidzi wojenni, będący z zawodu rolnikami lub obeznani z uprawą

roli, mają prawo do otrzymania od Państwa gospodarstwa rolnego w myśl ustaw z dnia

6 lipca 1920 r. (Dz. Ust. № 70, poz. 462) i z dnia 17 grudnia 1920 r. (Dz. Ust. z

1921 r. № 4, poz. 18) i prawo pierwszeństwa. Koszty utworzenia osady inwalidzkiej

pokrywa się ze skapitalizowanego zaopatrzenia inwalidy w myśl art. 28 i 29.

Spółki inwalidów wojennych, zakładające przedsiębiorstwa przemysłowe i handlowe, mogą

korzystać przed innemi z istniejących udogodnień.

Inwalidzi wojenni mają przy równych kwalifikacjach pierwszeństwo przy obsadzaniu urzędów

państwowych i nadawaniu zezwoleń na sprzedaż towarów monopolowych, biletów loteryjnych,

na prowadzenie gospód, księgarń kolejowych i t. p.

Pierwszeństwo takie przysługuje także pozostałym wdowom po inwalidach wojennych, po

poległych i zmarłych (art. 1), nie mającym dostatecznych środków do życia.

Inwalidzi wojenni, posiadający dostateczne kwalifikacje, mają pierwszeństwo także

przy obsadzaniu urzędów samorządowych, posad w przedsiębiorstwach i zakładach państwowych

lub samorządowych, oraz w prywatnych przez Państwo subwencjonowanych i koncesjonowanych.

Pracodawcy w rolnictwie, przemyśle, handlu i komunikacji nie mogą uchylić się od zatrudnienia

na każdych 50 robotników i pracowników przynajmniej jednego inwalidy ciężko poszkodowanego.

Rozporządzenie wykonawcze w tym przedmiocie wyda Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej

w porozumieniu z właściwymi ministrami.

Ustawaj niniejsza wchodzi w życie z pierwszym dniem miesiąca, następującego po ogłoszenia

ustawy. Równocześnie względem osób - uprawnionych do korzystania z niniejszej ustawy,

tracą moc wszystkie prze, pisy prawne, obowiązujące dotąd w obrębie Rzeczypospolitej

Polskiej, reguujące zaopatrzenie inwalidów wojennych oraz pozostałych po inwalidach

wojennych, poległych i zmarłych (art. 1 b).

(przejściowy). Wdowy i sieroty po inwalidach, wymienionych w art. 1 b, które pobierają

już ze Skarbu Państwa Polskiego zaopatrzenie na podstawie innych przepisów prawnych,

dotychczas obowiązujących, a które nie posiadają warunku, przewidzianego w art. 14

b), będą nadal korzystały z zaopatrzenia, jednakowoż według postanowień niniejszej

ustawy.

Wykonanie niniejszej ustawy powierza się Ministrowi Spraw Wojskowych, Ministrowi Pracy

i Opieki Społecznej, Ministrowi Skarbu i Ministrowi b. Dzielnicy Pruskiej.