Ustawa z dnia 4 lutego 1921 r. o ustanowieniu orderu "Odrodzenia Polski".

Ustanawia się order „Odrodzenia Polski” w celu nagrodzenia zasług, położonych w służbie

dla Państwa i społeczeństwa.

Zasadniczemi odznakami orderu „Odrodzenia Polski” są

a)

krzyż orderowy czteroramienny, pokryty białą emalją ze złote mi krawędziami; w środku

krzyża na czerwonem tle biały orzeł ustawowego wzoru w otoku błękitno-emaljowanym,

napis złotemi literami: „Polonia Restituta”; odwrotna strona krzyża złocista, gładka,

bez emalji, w środku na czerwono-emaljowanem polu data 1918;

b)

gwiazda orderowa srebrna ośmiopromienna, w środku gwiazdy pokryty białą emalją monogram

RP., w otoku błękitno-emaljowanym napis: „Polonia Restituta”;

c)

wstęga orderowa z ponsowej mory jedwabnej z białemi prążkami wzdłuż brzegów.

Order „Odrodzenia Polski” dzieli się na 4 klasy.

Odznakami orderu w poszczególnych klasach są

a)

w klasie I: wielki krzyż, zawieszony na szerokiej wstędze orderowej, przepasanej z

prawego ramienia na lewy bok; obok. wstęgi na lewej piersi gwiazda orderowa;

b)

w klasie II: krzyż średniej wielkości, zawieszony na szyi na węższej wstędze; na lewej

piersi gwiazda orderowa;

c)

w klasie III: krzyż i wstęga tak, jak w II klasie, bez gwiazdy;

d)

w klasie IV: krzyż mały przypięty do lewej piersi na wstędze wąskiej.

Wzory rysunkowe odznak i ich szczegółowe wymiary według klas, według załącznika, którego

oryginał będzie przechowany w Archiwum Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej.

Orderem „Odrodzenia Polski” mogą być odznaczeni nieskazitelnego charakteru i sumiennej

pracy obywatele, którzy się szczególnie zasłużyli Ojczyźnie przez dokonanie czynów

wybitnych, niezwykłe zalety umysłu i charakteru ujawniających, a mianowicie

1)

wybitną twórczość na polu nauki, sztuki i literatury,

2)

bezpłatne pełnienie obowiązków publicznych z pożytkiem dla kraju przy wykazaniu wybitnych

zdolności i sumienności pracy,

3)

przysporzenie przewyższających oczekiwania Rządu korzyści przy wykonaniu jego zleceń,

4)

ulepszenia niezaprzeczone, w jakimbądź wydziale administracji krajowej lub samorządu

przyjęte i z dobrym skutkiem zaprowadzone,

5)

zapobiegnięcie wielkim klęskom przez zarządzenie środków spiesznych i skutecznych,

6)

czyny wybitnego męstwa i odwagi,

7)

wydatne przyczynienie się do rozwoju rolnictwa, przemysłu lub rękodzieł przez dokonanie

wynalazków lub trwałą i owocną działalność,

8)

ofiarną filantropijną działalność,

9)

przynajmniej dziesięcioletnią wyjątkowo gorliwą i nieskazitelną pracę w urzędach państwowych,

cywilnych lub wojskowych, Instytucjach samorządowych lub społecznych.

Naczelnik Państwa z tytułu swego wyboru jest kawalerem orderu Odrodzenia Polski i

klasy, jest z urzędu Wielkim Mistrzem Orderu i, jako taki, przewodniczy Kapitule.

Kapituła orderu Odrodzenia Polski składa się z powołanych przez Wielkiego Mistrza,

z kontrasygnatą Prezydenta Ministrów, z pośród kawalerów orderu co lat 3 ośmiu członków

i 4-ch zastępców.

Kapituła wybiera z pośród swego grona Kanclerza Order, który jest zarazem zastępcą

Wielkiego Mistrza, jako przewodniczącego Kapituły, oraz sekretarza i skarbnika orderu.

Kapituła zarządza sprawami orderu, przygotowuje i przedkłada do właściwego zatwierdzenia

projekty zarządzeń i ustaw w sprawach, dotyczących orderu, oraz opinjuje w sprawie

wniosków o nadanie odznak orderowych.

Dla ważności uchwał Kapituły wymagana jest obecność, poza Kanclerzem, 2-ch członków

Kapituły lub ich zastępców.

Przy Kapitule urzęduje kancelarja orderu pod kierownictwem Kanclerza Orderu.

Odznaki orderowe nadaje Naczelnik Państwa w drodze osobnych dekretowi ogłaszanych

w gazecie rządowej, za kontrasygnatą Prezydenta Ministrów.

Dekret o odznaczeniu orderem winien zawierać wyszczególnienie zasług, za które order

zostaje nadany.

Nie może być odznaczony poseł ani członek Senatu w czasie trwania ich mandatu, z wyjątkiem

pierwszych 15-tu, odznaczonych na wniosek Tymczasowej Rady Orderu (art. 18).

Kandydatów na kawalerów orderu przedstawia Rada Ministrów na podstawie wniosków poszczególnych

ministrów, którzy składają je każdy w zakresie swojego działania.

Uchwała Rady Ministrów o przedstawieniu do odznaczenia powinna zapaść większością

2/3 głosów.

Wnioski poszczególnych ministrów przed złożeniem ich Radzie Ministrów podlegają rozpatrzeniu

Kapituły. Opinje Kapituły w zakresie moralnych kwalifikacji nowych kandydatów są dla

Rządu obowiązujące.

Naczelnikowi Państwa przysługuje prawo własnej inicjatywy przy nadawaniu odznak orderu

i wówczas, kiedy z niego korzysta, wnioski jego wnosi Prezydent Ministrów.

Naczelnik Państwa władny jest na wniosek kapituły, w drodze dekretu, kontrasygnowanego

przez Prezydenta Ministrów, ustanowić maksymalną liczbę kawalerów orderu w każdej

klasie.

W czasie wojny to ograniczenie traci swoją moc.

Cudzoziemcy, którzy położyli zasługi dla Państwa Polskiego, mogą być zaszczyceni odznakami

orderu wszystkich klas, niezależnie od norm, ustanowionych w art. 1 i 4, nie mogą

być jednak członkami Kapituły.

Wnioski o odznaczeniu ich nie podlegają opinji Kapituły i są przedstawiane przez Ministra

Spraw Zagranicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami. Ministerstwo Spraw Zagranicznych

prowadzi ewidencję cudzoziemskich kawalerów.

Odznaczony orderem winien zwrócić do Skarbu rzeczywiste koszty ozdób orderowych. Przepis

ten nie dotyczy cudzoziemców.

Rada. Ministrów może na wniosek Kapituły zwalniać od obowiązku zwrotu kosztów w całości

lub w części także i obywateli polskich.

Wysokość kosztów nadania orderu ustanawia Rada Ministrów na wniosek Kapituły orderu.

Wszystkie wydatki na order, przewyższające wpływy za odznaki orderowe, pokrywa Skarb.

Wszelkie pisma i dokumenty w sprawach orderu „Odrodzenia Polski” nie podlegają obowiązkowi

opłaty skarbowej.

Przestaje być kawalerem orderu, kto na mocy wyroku sądowego pozbawiony został praw

obywatelskich, lub za czyny niehonorowe na mocy zatwierdzonego przez Naczelnika Państwa

orzeczenia Kapituły z listy kawalerów został skreślony.

Szczegóły organizacji Kapituły, zasady i porządek przedkładania wniosków o nadanie

orderu oraz przepisy, normujące sposób wręczania, otrzymania i noszenia odznak orderu-unormowane

będą w statucie orderu, ustanowionym w drodze dekretu Naczelnika Państwa na wniosek

Kapituły, zatwierdzony przez Radę Ministrów.

Natychmiast po wejściu w życie ustawy niniejszej Naczelnik Państwa zwoła Radę Tymczasową

Orderu „Odrodzenia Polski”, w której skład wejdą: Marszałek Sejmu Ustawodawczego,

jako przewodniczący, Prymas Rzeczypospolitej-Arcybiskup Gnieźnieńsko-Poznański, Prezydent

Ministrów lub przez niego wyznaczony Minister jako przedstawiciel Rządu, Prezes Akademji

Umiejętności, pierwszy Prezes Sądu Najwyższego i przedstawiciela Naczelnego Wodza

Wojsk Polskich w stopniu generała.

Tymczasowa Rada Orderu przedstawi Naczelnikowi Państwa wniosek o zamianowanie pierwszych

15-tu kawalerów Orderu, przyczem może przedstawić nie więcej jak 2-ch kawalerów do

klasy 1, 3-ch kawalerów do klasy II i tyluż do klasy III. Z pomiędzy odznaczonych

na wniosek Tymczasowej Rady Orderu kawalerów-Naczelnik Państwa zaprosi Kapitułę Orderu

według art. 6.

Wykonanie niniejszej ustawy poleca się Prezydentowi Ministrów.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem jej uchwalenia.