Ustawa z dnia 4 lutego 1921 r. o ustanowieniu orderu "Orła Białego".

Ustanawia się order „Orła Białego” w celu nagradzania znamienitych zasług zarówno

cywilnych, jak wojskowych, położonych w czasie pokoju lub wojny dla chwały i pożytku

Rzeczypospolitej.

Order „Orła Białego” jest najwyższą odznaką honorową Rzeczypospolitej i będzie nadawany

osobom, które istotnie i wybitnie przyczyniły się do odzyskania lub utrwalenia niepodległości

i zjednoczenia Polski albo do jej rozkwitu.

Odznakami orderu „Orła Białego” są

a)

krzyż orderowy

polski krzyż kawalerski ośmiorożny, pokryty czerwoną emalją z białemi brzegami i pękami

promieni złotych między ramionami; na krzyżu orzeł biało-emaljowany ze złotemi żyłkami,

z koroną, dziobem i szponami złotemi;

odwrotna strona krzyża gładka z biało-emaljowanym brzegiem i z tłoczonym napisem na

ramionach: „Za Ojczyznę i Naród”; w środku na biało emaljowanem polu, w otoku ze złotych

liści dębowych, pokrytych zieloną emalją monogram „RP” (Rzeczpospolita Polska);

b)

gwiazda orderowa srebrna, złożona z ośmiu pęków promieni, noszona na lewej piersi;

na gwieździe krzyż wzoru, opisanego w p. a) ust. 1, z płomykami złotemi między ramionami

krzyża, bez orła; na ramionach krzyża napis, jak w p. a) ust. 2 oraz taki sam monogram

z taką samą ornamentacją;

c)

wstęga orderowa z błękitnej mory jedwabnej, przewieszona przez lewe ramię do prawego

boku;

d)

łańcuch orderowy złoty z kolejno powtarzających się ogniw w kształcie klamer płaskich

oraz medaljonów, wyobrażających: klamry-złoty monogram „RP” w otoku z liści dębowych,

a medaljony-emaljowane tarcze z godłami województw Rzeczypospolitej, potwierdzonemi

w drodze ustawodawczej; u dołu łańcucha na monogramie złotym w podwójnym otoku z liści

dębowych i wawrzynów zawieszona gwiazda wzoru, opisanego w p. b), lecz wymiaru większego;

krzyż na gwieździe z orłem jak w p. a) ust. 1, lecz bez promieni; oczy orła brylantowe;

na odwrotnej stronie gwiazdy krzyż bez emalji i orła z napisem, jak w p. a) ust. 2.

Wzory rysunkowe odznak i ich szczegółowe wymiary według załącznika, którego oryginał

przechowany będzie w Archiwum Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej.

Wszyscy kawalerowie orderu „Orła Białego” łączą się w Zgromadzenie Kawalerów z Wielkim

Mistrzem Orderu i Kapitułą na czele.

Naczelnik Państwa z tytułu swego wyboru na ten urząd staje się kawalerem orderu „Orła

Białego”, jest z urzędu Wielkim Mistrzem Orderu i, jako taki, przewodniczy w Kapitule.

Uroczystą odznaką godności Wielkiego Mistrza jest łańcuch orderu, opisany w art. 3

p. d).

Łańcuch ten jest klejnotem Rzeczypospolitej.

Członków Kapituły w liczbie 5 i dwóch zastępców wybiera co trzy lata Zgromadzenie

Kawalerów Orderu „Orła Białego” z pośród swego grona. Kapituła obiera z pośród swoich

członków Kanclerza Orderu, który jest zarazem zastępcą Wielkiego Mistrza, jako przewodniczącego

Kapituły.

Wybranych zatwierdza w godności Wielki Mistrz Orderu, który zarazem na wniosek Kapituły

mianuje dwóch oficjałów orderu „Orła Białego”, pełniących czynności podskarbiego i

sekretarza orderu.

Dla ważności uchwał Kapituły wymagana jest obecność prócz Kanclerza, dwóch członków

Kapituły lub ich zastępców.

Kapituła zarządza sprawami orderu, przygotowuje i przedkłada do właściwego zatwierdzenia

projekty zarządzeń i ustaw w sprawach, dotyczących orderu, oraz opinjuje w sprawie

wniosku o nadanie odznak orderowych.

Przy kapitule urzęduje Kancelarja Orderu pod kierunkiem Kanclerza Orderu.

Odznaki orderowe nadaje Naczelnik Państwa w drodze osobnych dekretów, ogłaszanych

w gazecie rządowej, z kontrasygnatą Prezydenta Ministrów.

Dekret o odznaczeniu orderem winien zawierać wyszczególnienie zasług, za które order

został nadany.

Nie może być odznaczony poseł, ani członek Senatu w czasie trwania ich mandatu, z

wyjątkiem pierwszych 10-ciu odznaczeń, proponowanych przez Tymczasową Radę Orderu

(art. 16).

Kandydatów na kawalerów orderu przedstawia Rada Ministrów na podstawie wniosków poszczególnych

Ministrów.

Uchwała Rady Ministrów o przedstawieniu do odznaczenia powinna zapaść większością

2/3 głosów.

Wnioski poszczególnych Ministrów przed złożeniem ich Radzie Ministrów podlegają rozpatrzeniu

Kapituły. Opinje Kapituły w zakresie moralnych kwalifikacji kandydatów są dla Rządu

obowiązujące.

Naczelnikowi Państwa przysługuje prawo własnej inicjatywy przy nadawaniu odznak orderu

i wówczas, kiedy z niego korzysta, wnioski jego wnosi na Radę Ministrów Prezydent

Ministrów.

Cudzoziemcy, którzy położyli zasługi dla Państwa Polskiego, mogą być zaszczycani odznakami

orderu, nie wchodzą jednak w skład Kapituły, ani Zgromadzenia Kawalerów.

Wnioski o odznaczenie cudzoziemców nie podlegają rozpatrzeniu Kapituły i są przedstawiane

Radzie Ministrów przez Ministra Spraw Zagranicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych prowadzi ewidencję cudzoziemskich kawalerów orderu.

Osoby, odznaczone orderem „Orła Białego”, obowiązane są zwrócić do Skarbu rzeczywiste

koszty nadania ozdób orderowych.

Przepis ten nie dotyczy cudzoziemców.

Rada Ministrów na wniosek Kapituły ma prawo zwalniać od obowiązku zwrotu kosztów w

całości lub w części również obywateli polskich.

Wysokość kosztów nadania orderu ustanawia Rada Ministrów na wniosek Kapituły Orderu.

Wszystkie wydatki na order, przewyższające wpływy za ozdoby orderowe, ponosi Skarb.

Wszelkie pisma i dokumenty w sprawach orderu „Orła Białego” nie podlegają obowiązkowi

opłaty skarbowej.

Przestaje być kawalerem orderu, kto na mocy wyroku sądowego pozbawiony został praw

obywatelskich lub za czyny niehonorowe na mocy zatwierdzonego przez Naczelnika Państwa

orzeczenia Kapituły z listy kawalerów został wykreślony.

Szczegóły organizacji orderu, Zgromadzenia Kawalerów, Kapituły, porządku nadawania

oraz sposobu noszenia ozdób orderowych będą zawarte w statucie orderu, ustanowionym

w drodze dekretu Naczelnika Państwa na wniosek Kapituły, zatwierdzony przez Radę Ministrów.

Natychmiast po wejściu w życie niniejszej ustawy Naczelnik Państwa zwoła Tymczasową

Radę Orderu „Orła Białego”, w której skład wchodzą: Marszałek Sejmu Ustawodawczego,

jako przewodniczący, Prymas Rzeczypospolitej Arcybiskup Gnieźnieńsko-Poznański, Prezydent

Ministrów, lub przez mego wyznaczony Minister, jako przedstawiciel Rządu, pierwszy

Prezes Sądu Najwyższego i przedstawiciel Naczelnego Wodza Wojsk Polskich w stopniu

generała broni.

Tymczasowa Rada Orderu przedstawia wnioski o odznaczeniu orderem wprost Naczelnikowi

Państwa i pełni czynności Kapituły do czasu zamianowania 10-go z rządu kawalera orderu

z pośród obywateli polskich, poczem władze orderu „Orła Białego” konstytuują się w

myśl art. 6.

Wykonanie niniejszej ustawy powierza się Prezydentowi Ministrów.

Ustawa wchodzi w życie z dniem jej uchwalenia.