Ustawa z dnia 18 marca 1920 r. w przedmiocie wydzierżawiania niezagospodarowanych użytków rolnych.

Właściciele i posiadacze odłogiem leżących, a zdatnych pod uprawą rolną gruntów, lub

też osoby, mające grunty takie pod swoim zarządem, opieką lub w dzierżawie - obowiązani

są, o ile sami uprawy uskutecznić nie mogą, do wydzierżawienia ich przedewszystkiem

małorolnym i bezrolnym, a w braku takich kandydatów, innym rolnikom. Ugory w gospodarstwach

trojpolowych, oraz ugory uzasadnione racjonalną gospodarką płogozmienną nie są odłogami

w rozumieniu tej ustawy.

Dzierżawcy tych gruntów winni posiadać niezbędne środki do uprawy, albo mieć możność

nabycia ich we właściwym czasie.

Grunty wymienione w artykule 1 wydzierżawione być winny osobom, których głównym zajęciem

jest rolnictwo. Przy równych warunkach kandydaci na dzierżawców mają pierwszeństwo

w porządku następującym

a)

małorolni, których gospodarstwa bezpośrednio graniczą lub znajdują się w najbliższem

otoczeniu majątków,

b)

dotychczasowi drobni dzierżawcy w danym majątku,

c)

bezrolni zawodowi dzierżawcy drobni lub dzierżawcy opuszczonych z powodu wojny przestrzeni,

pozbawieni wskutek powrotu właścicieli na grunt terenow pracy,

d)

stale zamieszkała w okolicy służba folwarczna, która była zatrudniona w danym majątku,

lecz z którą nie zostały zawarte umowy na bieżący rok gospodarczy,

e)

inni bezdomni i małorolni z dalszych okolic i gmin,

f)

inni rolnicy, nie objęci powyższemi punktami,

g)

związki wytwórcze pracowników rolnych, kooperatywy rolne.

W umowach dzierżawnych, zawieranych na zasadach ogólnych, ustalane być winny nie tylko

zwykłe warunki dzierżawne, lecz również sposób użytkowania wydzierżawionych gruntów.

Grunty te muszą być wzięte pod uprawę mechaniczną i nie mogą być poddzierżawiane osobom

trzecim.

Odnośny ustęp umowy, dotyczący wynagrodzenia za dzierżawę może tylko opiewać na zapłatę

oznaczonej kwoty pieniężnej.

Za podstawę do wysokości tenuty w dzierżawie wzięta być winna cena kontyngentowa żyta

w danym okręgu w końcu każdego roku gospodarczego, a to w stosunku następującym: na

pierwszy rok dzierżawy zależnie od jakości i stanu gleby, od 20 - 30 kg. żyta, na

drugi rok dzierżawy od 30 - 40 kg. żyta, na trzeci rok 40 - 50, a w ostatnim od 50

- 60 kg. żyta za morgę wydzierżawionego gruntu, niezależnie od rodzaju użytkowania.

O ileby system kontyngentowy został zniesiony, obowiązywać będą ceny maksymalne na

zboże, w razie zaś nieustanowienia takowych cen, przeciętne ceny rynkowe w czasie

od 15 września do 15 grudnia.

O ile grunty, wymienione w art. 1, nie zostały wydzierżawione przez właścicieli lub

inne osoby, wyszczególnione w art. 1 w drodze dobrowolnej do 20 marca 1920 r., Minister

Rolnictwa i Dóbr Państwowych ma prawo przymusowego wydzierżawiania gruntów przez organy

państwowe i samorządowe do 1 lipca 1920 r. W następnych latach prawo przymusowego

wydzierżawiania gruntu, leżącego odłogiem, będzie przysługiwało Rządowi od 1 stycznia

do 1 kwietnia każdego roku.

Minister Rolnictwa i Dóbr Państwowych w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych

ma prawo powierzyć opiekę nad zagospodarowaniem gruntów, leżących odłogiem, oraz przymusowe

wypuszczanie ich w dzierżawę urzędom gminnym.

Wydzielanie gruntów z danego gospodarstwa na dzierżawy powinno się odbywać w ten sposób,

aby właściciel lub posiadacz miał możność na pozostałej części gruntu prowadzić racjonalne

gospodarstwo.

Dzierżawcy musi być, w razie braku drogi zwykłej, oddana na czas dzierżawy droga konieczna

do dzierżawionego gruntu.

Koszta, związane z przymusowem wydzierżawieniem gruntu przez organy państwowe, obciążają

właściciela gruntu lub osoby zastępujące go, w myśl art. 1 ustawy.

Umowy, zawarte przez organy państwowe w myśl niniejszej ustawy, mają moc obowiązującą

dla właścicieli gruntów, których dotyczą, jak również dla ich prawonabywców oraz osób,

reprezentujących prawa właściciela. Dzierżawy przymusowe, zarządzone przez Ministra

Rolnictwa i Dóbr Państwowych, lub działające z jego ramienia urzędy, obowiązywać będą,

o ile w umowie dzierżawnej nie będzie wymieniony termin wcześniejszy, dla gruntów

obsianych zbożem do dnia 1 wrześniaj 1924 r., dla gruntów pod okopowiznami - do dnia

1 listopada 1924 r.

Umowy dzierżawne, zawarte na mocy niniejszej ustawy, w stosunku do gruntów, które

w okresie trwania dzierżawy podlegać będą parcelacji, przeprowadzonej przez Państwo,

lub właściciela na podstawie upoważnienia właściwej władzy państwowej - mogą być rozwiązane

przed upływem terminu za słusznem odszkodowaniem dzierżawców.

Do organów państwowych, wypuszczających grunty w dzierżawę przymusową, należy decydowanie

o tem, jakie tereny różnych użytków rolnych mają być stosownie do przepisów niniejszej

ustawy przeznaczone do wydzierżawienia, decydowanie o warunkach, obszarze i konfiguracji

dzierżawy. W razie przymusowego wydzierżawienia całej jednostki gospodarczej, przysługuje

organom rządowym prawo decyzji co do warunków korzystania przez dzierżawców z zabudowań

gospodarczych i inwentarza martwego.

Właściciele, zarządcy, dzierżawcy i wogóle osoby, mające w swem posiadaniu grunty

leżące odłogiem - obowiązani są na żądanie dostarczyć urzędom, uprawnionym do wykonania

tej ustawy, wszelkich niezbędnych danych co do użytków rolnych, mogących podlegać

wydzierżawieniu na mocy niniejszej ustawy.

Kto przeciwdziała wypuszczeniu w dzierżawę gruntów leżących odłogiem w celu ich zagospodarowania

w myśl ustawy niniejszej lub przez pozorne podjęcie uprawy zmierza do obejścia jej

przepisów, - ulega karze grzywny do 100 tysięcy marek, lub aresztu do 6 miesięcy,

wymierzanej w drodze sądowej.

Niezależnie od nałożenia kary grunty te będą wydzierżawiane stosownie do obowiązujących

w tej mierze przepisów.

Wykonanie ustawy powierza się Ministrowi Rolnictwa i Dóbr Państwowych, który wyda

w tym celu odpowiednie instrukcje i przepisy wykonawcze.

Niniejsza ustawa wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia. W tym terminie traci moc

obowiązującą „Ustawa tymczasowa z dnia 8 marca 1919 r. w przedmiocie wydzierżawiania

niezagospodarowanych użytków rolnych”, oraz „Ustawa z dnia 28 lipca 1919 r. w przedmiocie

zmiany art. 9 ustawy z dnia 8 marca 1919 r. o wydzierżawianiu niezagospodarowanych

użytków rolnych” (Dziennik Praw № 23, poz. 235 i № 65 poz. 387). Zarządzenia, poczynione

na podstawie powołanych w niniejszym artykule ustaw przed dniem uzyskania mocy obowiązującej

przez niniejszą ustawę, pozostają w mocy nadal, a od dnia ogłoszenia niniejszej ustawy

normowane będą przez jej przepisy.