Ustawa z dnia 2 marca 1920 r. o organizacji odbudowy technicznej wsi, miast i miasteczek.

Oprócz pomocy finansowej, w myśl ustawy z dnia 18 lipca 1919 r. o pomocy państwowej

na odbudową gospodarstw zniszczonych lub uszkodzonych skutkiem wojny (Dz. Pr № 63,

poz. 368), udzieli Państwo poszkodowanym wymienionym w powołanej ustawie pomocy podług

postanowień niniejszej ustawy.

Odbudowę przeprowadzać będą w zasadzie sami poszkodowani przy pomocy i kontroli Państwa.

Zakres technicznej pomocy państwowej obejmować będzie

a)

opracowywanie i opublikowanie wzorów normalnych zagród, budynków mieszkalnych i gospodarczych,

oraz urządzeń użyteczności publicznej, udzielanie bezpłatnej porady i pomocy technicznej

przy wznoszeniu budowli, przy urządzeniach sanitarnych, a w pierwszym rzędzie przy

budowie studzien, wodociągów i kanalizacji;

b)

organizowanie spółek, stowarzyszeń budowlanych, rzemieślniczo - wytwórczych i t. p.

oraz udzielanie im wszelkiej pomocy, organizowanie kursów fachowych dla kształcenia

personelu potrzebnego przy odbudowie przy uwzględnieniu poszczególnych zniszczonych

okolic kraju;

c)

popieranie prywatnej inicjatywy w przemyśle budowlanym oraz udzielanie pomocy prywatnym

przedsiębiorstwom, służącym do celów odbudowy;

d)

przygotowywanie i rozdział potrzebnych na budowę materjałów budowlanych przez

1)

organizowanie składów materjałów budowlanych, prowadzenie takich zakładów we własnym

zarządzie;

2)

organizowanie produkcji gotowych domów mieszkalnych i gospodarczych oraz mebli i sprzętów

domowych;

3)

organizowanie i ułatwianie przewozu materjałów budowlanych wszelkiemi środkami komunikacji;

e)

w wypadkach wyjątkowych budowę domów lub tymczasowych schronisk przez organy państwowe

niniejszą ustawą do życia powołane.

Technicznej pomocy przy. odbudowie udzielać będzie Ministerstwo Robót Publicznych

i podległe mu okręgowe Dyrekcje Robót Publicznych oraz powiatowe lub miejscowe biura

odbudowy.

Naczelne kierownictwo i nadzór nad odbudową w rozumieniu tej ustawy należy do Ministerstwa

Robót Publicznych.

Nadto do zakresu działania Ministerstwa należy

a)

nakładanie na ludność w porozumieniu z właściwemi ministerstwami obowiązków, w art.

12 wymienionych,

b)

rozstrzyganie w ostatniej instancji odwołań od zarządzeń i orzeczeń władz administracyjnych

li instancji.

Z wyjątkiem spraw, należących do zakresu działania Ministerstwa Robót Publicznych,

oraz przekazanych poniżej w art. 7 biurom odbudowy, prowadzenie całokształtu akcji

odbudowy należy do zakresu działania okręgowych Dyrekcji Robót Publicznych.

Okręgowe Dyrekcje Robót Publicznych rozstrzygać będą również zażalenia przeciw zarządzeniom

biur odbudowy.

Powiatowe lub miejscowe biura odbudowy tworzone będą w miarę potrzeby przez Ministra

Robót Publicznych na wniosek właściwych okręgowych Dyrekcji Robót Publicznych.

Do zakresu działania biur odbudowy należy w granicach niniejszej ustawy

a)

współdziałanie z komisjami szacunkowemi, powołanemi do życia ustawą z dnia 10 maja

1919 r. (Dz. Pr. № 41, poz. 296) i z komisjami, zorganizowanemi na zasadzie art. 12

ustawy z dnia 18 lipca 1919 r. (Dz. Pr. № 63, poz. 368), oraz stwierdzanie i poświadczanie

postępu robót celem uzyskania dalszych rat finansowej pomocy państwowej;

b)

nadzór techniczny nad wznoszeniem budowli i działalnością spółek budowlanych i stowarzyszeń,

współdziałających przy odbudowie;

c)

udzielanie bezpłatnej porady i pomocy technicznej (dział C) przy wznoszeniu budowli

i tworzeniu działek pod budowę;

d)

opinjowanie o projektach, które wymagają zatwierdzenia władz administracyjnych II

instancji;

e)

przedkładanie wniosków o nakładanie na ludność obowiązków, przewidzianych w art. 12,

oraz wniosków o wywłaszczenie nieruchomości dla celów odbudowy;

f)

zarządzanie państwowemi składami i wytwórniami materjałów budowlanych, oraz nadzór

nad składami i wytwórniami prywatnemi, wspomaganemi przez Państwo;

g)

dysponowanie materjałami budowlanemi ze składów;

h)

organizowanie i ułatwianie przewozu materjałów budowlanych wszelkiemi środkami komunikacyjnemi;

i)

przedkładanie sprawozdań okręgowym Dyrekcjom Robót Publicznych o zapotrzebowaniu przedmiotów

dla celów odbudowy;

k)

wykonywanie wszelkich innych czynności, związanych z akcją odbudowy, a przekazanych

biurom odbudowy do załatwienia przez okręgowe Dyrekcje Robót Publicznych.

Jako organy doradcze, utworzone zostaną przy udziale przedstawicieli społeczeństwa

przy, Ministerstwie Robót Publicznych - Państwowa Rada Odbudowy, przy okręgowych Dyrekcjach

Robót Publicznych - okręgowe Rady Odbudowy, przy powiatowych biurach odbudowy - powiatowe

Rady Odbudowy, zaś w poszczególnych gminach w miarę potrzeby miejscowe Rady Odbudowy.

Ustrój i zakres działania powyższych Rad określą regulaminy, wydane przez Ministra

Robót Publicznych w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.

W zniszczonych przez wojnę miastach, miasteczkach (osadach) i zdrojowiskach można

przystąpić do wzniesienia stałych budowli tylko na podstawie zatwierdzonego planu

regulacyjnego.

Zarząd zniszczonego miasta, miasteczka (osady) lub zdrojowiska obowiązany jest przedłożyć

plan regulacyjny w czasokresie, oznaczonym przez okręgową Dyrekcją Robót Publicznych.

W razie nieprzedłorenia planu regulacyjnego w terminie oznaczonym Ministerstwo Spraw

Wewnętrznych na wniosek Ministerstwa Robót Publicznych może polecić sporządzenie takiego

planu na koszt właściwej gminy.

Rozporządzenie wykonawcze określi, które miasta, miasteczka (osady) i zdrojowiska

należy uważać za zniszczone w rozumieniu niniejszego artykułu.

W wyjątkowych wypadkach okręgowa Dyrekcja Robót Publicznych może przed zatwierdzeniem

planu regulacyjnego udzielić zezwolenia na wznoszenie budowli stałych na terenie,

podlegającym regulacji.

B) O wywłaszczeniu i przymusowych świadczeniach na cele odbudowy.

Na cele regulacji miast, miasteczek i zdrojowisk muszą być odstąpione potrzebne grunta

i inne nieruchomości, urządzenia i zakłady. Również muszą być odstąpione grunta, potrzebne

pod budowę państwowych wytwórni materjałów budowlanych.

Podanie o wywłaszczenie wnosić ma powiatowe Biuro Odbudowy przy dołączeniu planów,

zatwierdzonych przez okręgowe Dyrekcje, względnie Ministerstwo Robót Publicznych,

do władzy administracyjnej I instancji, która po przeprowadzenia dochodzenia przy

udziale właścicieli nieruchomości, tudzież rzeczoznawców, wyda orzeczenie o potrzebie,

przedmiocie i rozciągłości wywłaszczenia. Orzeczenie to ma oznaczyć także wysokość

odszkodowania.

Każda z obu stron, jeżeli się czuje pokrzywdzona co do wysokości odszkodowania, może

w terminie 3-miesięcznym żądać u właściwego sądu oznaczenia odszkodowania.

Wykonaniu orzeczenia nie można jednak przeszkadzać, skoro oznaczona przez władzę administracyjną

kwota odszkodowania została sądownie złożoną.

Upoważnia się Ministra Robót Publicznych do nakładania na ludność w porozumieniu z

właściwymi ministrami obowiązku odstępowania dla celów odbudowy praw własności lub

użytkowania ruchomości, jakoteż środków przewozowych, oraz praw użytkowania na nieruchomościach,

potrzebnych, do przeprowadzenia lub ułatwienia odbudowy.

Przymusowe świadczenia nie mogą być stosowane do nieruchomości i ruchomości, należących

do zakładów przemysłowych czynnych, lub uruchomiających się. Jeżeli jednak zostanie

stwierdzone, że wytwory zakładów przemysłowych są przechowywane w celach spekulacji

i osiągnięcia nadmiernych zysków, wytwory te mogą być przedmiotem przymusowego świadczenia.

Wszystkie powyższe świadczenia rzeczowe, jak również związane z niemi świadczenia

osobiste będą wynagradzane.

Na wezwanie Ministra Robót Publicznych wszystkie osoby fizyczne i prawne obowiązane

są podać w przepisanym terminie ilość będących w ich posiadaniu przedmiotów, potrzebnych

do odbudowy, oraz wskazać miejsce, gdzie się te przedmioty znajdują. W wezwaniu tern

powinny być wymienione: a) kategorje osób, podlegających wezwaniu, b) materjały, podlegające

zgłoszeniu, c) ilości materjałów, wolne od zgłoszeń.

Jeżeli Biuro Odbudowy nie będzie mogło w drodze umowy dobrowolnej nabyć lub objąć

w użytkowanie zgłoszonych przedmiotów, zwróci się z wnioskiem o wydanie orzeczenia

o przymusowem świadczeniu do właściwej władzy administracyjnej II instancji, a do

czasu utworzenia takiej władzy - do okręgowej Dyrekcji Robót Publicznych.

Wynagrodzenie za świadczenia na odbudowę wypłacane będą po cenach, ustalonych przez

okręgowe Dyrekcje Robót Publicznych na podstawie opinji, wydanych przez znawców i

właściwe organizacje zawodowe.

Osoby zainteresowane, niezadawalające się wynagrodzeniem oznaczonem prawomocnem orzeczeniem

władzy administracyjnej II instancji, mogą żądać ustalenia ceny w drodze postępowania

sądowego. Niezależnie od skierowania sprawy na drogę sądową, organy odbudowy mogą

zająć przedmioty dla odbudowy, objęte orzeczeniem o przymusowem świadczeniu, składając

kwotę, oznaczoną w myśl art. 15, do depozytu sądowego do dyspozycji właściciela zajętych

przedmiotów z uwzględnieniem praw osób trzecich.

Kto bez ważnej przyczyny nie złoży w terminie przepisanym zgłoszenia, w art. 13 przewidzianego,

lub złoży je niezgodnie ze stanem istotnym, albo zbędzie lub ukryje przedmioty, co

do których wydano orzeczenie o przymusowem świadczeniu, ulegnie na wniosek właściwych

organów odbudowy w drodze administracyjnej karze aresztu do 3 miesięcy i grzywnie

do stu tysięcy. marek na rzecz Skarbu Państwa albo jednej z tych dwóch kar.

W razie niemożności ściągnięcia grzywny z majątku ruchomego następuje zamiana grzywny

na karę aresztu, nie dłuższą jednak, niż 3 miesiące.

C) O utworzeniu racjonalnych działek budowlanych.

Przy odbudowie wsi, miast i miasteczek (osad) i zdrojowisk należy dążyć do racjonalnego

zabudowania.

Działalność ta obejmuje

a)

racjonalne uregulowanie kształtu poszczególnycn działek bez zmiany ich obszaru i wartości;

b)

tworzenie działek powiększonych przez wcielenie do nich działek mniejszych lub części

działek, gdy odrębne zabudowanie jednych i drugich nie odpowiadałoby wymaganiom zdrowotności,

bezpieczeństwa albo względom gospodarczym i estetycznym, lub gdy tego wymagają względy

sanacji bloków budowlanych, realizacja planów regulacyjnych lub inny interes publiczny;

c)

łączenie kilku działek, należących do jednego właściciela. Środki te w razie potrzeby

mogą być stosowane łącznie, przyczem działki mogą uledz przełożeniu.

W razie regulacji kształtu dwóch sąsiednich działek bez zmiany w ich obszarze (art.

18 a), odpada wszelkie wyrównywanie rzekomych strat tak dla właścicieli, jak i dla

wierzycieli hipotecznych; prawa, obciążające dołączone części, gasną, natomiast rozciągają

się na nie prawa, obciążające działkę, do której zostały przyłączone.

O tem, komu ma przypaść własność działki powiększonej przez zastosowanie art. 18-b

decydują kolejno

1)

ugoda stron,

2)

wzgląd na zabezpieczenie możności odbudowania się w tym samym bloku, oraz na stosunki

gospodarcze,

3)

los.

Uregulowanie ciężarów hipotecznych, obciążających wcieloną działkę, pozostawia się

w pierwszej linji ugodzie stron interesowanych. W braku takiej ugody suma wynagrodzenia,

jaka przypadnie za wcieloną działkę lub jej część, stanowić będzie sumę rozdziałową,

która w pierwszym rzędzie przeznaczona jest na zaspokojenie wierzycieli.

Jeśli suma rozdziałowa na zaspokojenie wierzycieli nie wystarcza, stosować należy

analogiczne przepisy ustaw obowiązujących o rozdziale ceny kupna za nieruchomości

przymusowo sprzedane.

W wypadku, przewidzianym przez art. 18 c), ciężary hipoteczne, obciążające działki

poszczególne jednego właściciela, przenosi się z urzędu na nowo powstałą działkę,

jeżeli poprzednie działki, z których powstała nowa działka, były jednakowo obciążone;

w razie niejednakowego obciążenia porządek ciężarów ustala się w drodze dobrowolnego

porozumienia się wierzycieli i właściciela; w braku porozumienia muszą wierzyciele

przyjąć bez wypowiedzenia i bez odszkodowania spłatę wierzytelności w każdej chwili,

poczynając od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o złączeniu.

Jeżeli w miejsce jednej działki przydzielono właścicielowi inną działkę, prawa, na

działkach tych ciążące, przechodzą z dawnej działki na nową. Jeżeli działki te są

różnej wartości, płaci ten, kto na zamianie zyskuje, wynagrodzenie, które przeznaczone

jest w pierwszej linji na zaspokojenie wierzycieli dawnej działki.

We wszystkich powyższych wypadkach służebności, które. stały się bezprzedmiotowe,

gasną bez wynagrodzenia.

Służebności, potrzebne dla racjonalnego zabudowania, mają być ustanowione z urzędu

za wynagrodzeniem lub bez wynagrodzenia.

Oznaczenie miejscowości, w których przepisy art. 18 mają być stosowane, określenie

granic poszczególnych obszarów (bloków), w obrębie których przepisane czynności mają

być przeprowadzone, oraz zarządzenie dochodzenia należy do władzy administracyjnej

II instancji na wniosek organów i instancji Ministerstwa Robót Publicznych.

Z chwilą ogłoszenia zarządzenia, dokonanego według art. 24, odnośne dobra nieruchome

nie mogą być zbywane ani obciążane. Zakaz ten na zlecenie właściwej władzy winien

być wniesiony do wykazu hipotecznego. Poszczególne nieruchomości mogą być z pod tego

zakazu zwolnione. Po osiągnięciu celu (art. 18) ta sama władza zarządzi wykreślenie

wpisów.

Organy I instancji Ministerstwa Robót Publicznych występują z wnioskami w myśl powyższych

przepisów z urzędu lub na prośbę osób zainteresowanych.

Właściciele nieruchomości, życzący sobie przeprowadzenia czynności, w art. 18 wymienionych,

winni wnieść prośbę pisemnie lub ustnie do Biura Odbudowy i wyłuszczyć w niej przyczynę

i potrzebę żądanej czynności.

Do przeprowadzenia potrzebnych dochodzeń oraz przygotowania wniosków w przedmiocie

dokonania czynności, w art. 18 wymienionych, jakoteż dla wykonania orzeczeń i zleceń

władz powoływane będą komisje w następującym składzie.

Jako przewodniczący, sędzia, przez prezesa sądu okręgowego wyznaczony, jako członkowie

przedstawiciel Ministerstwa Robót Publicznych, komisarz ziemski oraz wójt gminy lub

prezydent miasta, względnie ich zastępcy. Komisje na zewnątrz reprezentuje przewodniczący.

Komisja ma obowiązek

1)

wygotować projekt czynności, w art. 18 wymienionych oraz stosowne plany;

2)

zebrać spis osób zainteresowanych i ich adresy;

3)

zebrać wszelkie potrzebne dowody i dokumenty,

4)

przeprowadzić w miarę możności ugodę stron,

5)

przedłożyć wnioski co do wysokości wynagrodzenia za zniesione lub ustanowione prawa,

6)

przedłożyć wnioski w przedmiocie określenia kosztów postępowania i sposobu ich rozłożenia

na strony zainteresowane,

7)

wykonywać zarządzenia i decyzje władz odbudowy.

Komisja ma prawo

1)

wzywać strony oraz żądać ustanowienia kuratora dla nieobecnych.

2)

wzywać znawców,

3)

zarządzać wniesienie stosownych wniosków do ksiąg hipotecznych,

4)

żądać odpisów aktów i dokumentów od urzędu hipotecznego,

5)

żądać właściwego współdziałania od władz administracyjnych, urzędów i sądów.

Ugody stron, spisane w formie protokułów, opatrzonych ich podpisami, mają moc ugody

sądowej.

Komisja po ukończeniu dochodzenia przedkłada akta władzy administracyjnej II instancji.

Odnośna władza zatwierdza przedłożoną jej ugodę stron; w razie, gdy uzna ugodę za

nieodpowiadającą celem odbudowy lub w braku ugody, wydaje orzeczenie o potrzebie,

przedmiocie i rozmiarze zmian w działkach budowlanych (art. 18), orzeka zarazem o

zniesieniu i ustanowieniu służebności, o wysokości wynagrodzenia za odjęte działki

lub ich części i za zlikwidowane i ustanowione prawa, oraz o wysokości i rozkładzie

kosztów dochodzenia komisyjnego.

Orzeczenie to może być zaskarżone w drodze sądowej tylko w wypadkach, w art. 33 przewidzianych.

Koszta komisyjnych dochodzeń w sprawie tworzenia racjonalnych działek budowlanych

(art. 18) ponoszą interesowani, których działki zostały zregulowane, a to w stosunku

do obszaru zregulowanych działek.

Od orzeczeń władz administracyjnych II instancji niema odwołania.

Spory o wysokość wynagrodzenia za odjęte pod budowę działki lub ich części, oraz za

zlikwidowane lub ustanowione prawa należą do właściwości sądów.

Spory te nie wstrzymują postępowania przy tworzeniu działek budowlanych.

Władza administracyjna II instancji wnosi wierzytelny odpis orzeczenia po prawomocności

wraz z kopją planu geometrycznego, przedstawiającego dawny i nowy stan, tudzież ugody

stron stwierdzone protokularnie w myśl ustępu ostatniego art. 29 do właściwego sądu

(wydziału) hipotecznego.

Jeżeli orzeczenie nie zgadza się z księgą hipoteczną lub okaże się niedokładnem albo

niejasnem, winna władza administracyjna wskazane jej przez sąd (wydział) hipoteczny

uzupełnienia i sprostowania przeprowadzić.

Celem usunięcia braków i usterek może sąd (wydział)' hipoteczny zażądać także bezpośrednio

od stron wyjaśnień i uzupełnień.

Po usunięciu braków i stwierdzeniu, czy oznaczone w orzeczeniu wynagrodzenia zapłacono

lub do sądu złożono, zarządza sąd (wydział) hipoteczny wpis do księgi hipotecznej

zmian, spowodowanych orzeczeniem.

Minister Sprawiedliwości może wydać w drodze rozporządzenia dalsze przepisy o przeprowadzeniu

w księdze hipotecznej zmian, wywołanych odbudową.

Podania przedkładane władzom i urzędom odbudowy przez bezpośrednio zainteresowane

osoby fizyczne i prawne w sprawach technicznej pomocy przy odbudowie oraz w przedmiocie

przymusowych świadczeń i wywłaszczenia na cele odbudowy, tudzież w Sprawach regulacji

działek budowlanych, jak również dokumenty i pisma, sporządzone w tychże sprawach,

zwolnione są od opłat stemplowych.

Do innych podań, pism, dokumentów i umów mają zastosowanie ogólnie obowiązujące ustawy

stemplowe oraz ulgi i uwolnienia, w nich przewidziane.

Na wykonanie niniejszej ustawy wstawiane będą do budżetu Ministerstwa Robót Publicznych

odpowiednie kredyty w każdym okresie budżetowym.

Ustawa niniejsza obowiązuje od dnia ogłoszenia w b. zaborach rosyjskim i austrjackim.

Upoważnia się Ministra b. Dzielnicy Pruskiej w porozumieniu z Ministrem Robót Publicznych

do rozciągnięcia zastosowania tej ustawy na obszary b. Dzielnicy Pruskiej.

Rozporządzenie Generał - Gubernatorstwa Warszawskiego z dn. 1 listopada 1916 r. (Dziennik

Rozporządzeń Gen. Gub. Nr 56 poz. 211) w przedmiocie komasacji gruntów dla miasta

Kalisza zostaje w mocy.

Ustawa z dnia 28 lutego 1919 r. (Dz. Pr. Nr 20, poz. 229) w przedmiocie zaopatrzenia

ludności w drzewo budulcowe i opałowe pozostaje w mocy aż do odwołania.

Wykonanie ustawy niniejszej poleca się Ministrowi Robót Publicznych w porozumieniu

z właściwymi ministrami.