Ustawa z dnia 25 lipca 1919 r. w przedmiocie dóbr donacyjnych.

Położone na terytorjum b. Królestwa Polskiego dobra donacyjne, nadane na prawie majoratowem

podług przepisów z dnia 4/16 października 1835 r., powracają w posiadanie Państwa

Polskiego, jako jego własność. Wraz z dobrami temi przechodzi na własność Państwa

wszystko, co stanowi w tych dobrach nieruchomość z przeznaczenia, oraz dóbr tych przynależności

i przybytki.

Własność Państwa stanowią również wszelkie sumy i należności, powstałe z tytułu aljenacji

części b. dóbr donacyjnych, jako też odsetki od tych sum i dochody z dóbr, obliczone

od dnia 5 sierpnia 1915 r.

Tytuły, uzasadniające posiadanie dóbr, w art. 1 wymienionych, przez donatarjuszów

lub ich spadkobierców, będą na wniosek Ministra Rolnictwa i Dóbr Państwowych przepisane

w księgach hipotecznych na rzecz Państwa Polskiego, jako wyłącznego ich właściciela.

Donatarjusze i ich spadkobiercy żadnych pretensji do Państwa Polskiego z tytułu nadań

na mocy przepisów 1835 r. rościć nie mogą.

W celu zabezpieczenia sum należnych od donatarjuszy Państwu, instytucjom czy też osobom

prywatnym zostanie nałożony sekwestr na wszelki ich majątek ruchomy i nieruchomy na

ziemiach Rzeczypospolitej Polskiej znajdujący się. Wartość majątku tego w szczególności

zabezpieczyć ma wypłacenie

a)

kaucji, pobranych przez donatarjuszów od dzierżawców i od administratorów poręczających

dóbr donacyjnych, a dotąd niezwróconych;

b)

zaległych podatków skarbowych i należytości publicznych oraz długów hipotecznych;

c)

sum przypadających na pokrycie pretensji dzierżawców, administratorów poręczających

i innych osób do donatarjuszów z tytułu posiadania przez nich dóbr donacyjnych;

d)

należności Skarbu Państwa z tytułu sprzecznych z zasadami nienaruszalności dóbr donacyjnych

aljenacji.

Pod względem zarządu dobra donacyjne zostają zrównane ze wszelkiemi innemi majątkami

państwowemi z zastrzeżeniami, postanowionemi w niniejszej ustawie.

Zawarte przed ustanowieniem zarządu państwowego dóbr donacyjnych umowy: ich dzierżawy,

administracji poręczającej lub sprzedaży poręb leśnych, jako też i umowy co do wynagrodzenia

za użytkowanie powierzchni i wnętrza dóbr donacyjnych dla celów przemysłu górniczego,

- mogą być przez Zarząd dóbr państwowych rozwiązane za uprzedniem na rok zgóry wymówieniem.

Przedterminowe rozwiązanie umów, dokonane na mocy § 7 lub też poprzednio na mocy art.

7 dekretu z dnia 4 listopada 1918 roku, nie stwarza prawa do odszkodowań na utracone

korzyści.

Wszelako dzierżawcy i administratorowie poręczający byłych dóbr donacyjnych w wypadkach

przedterminowego nie z ich winy rozwiązania kontraktów otrzymają odszkodowanie za

poczynione w dobrach nakłady i inwestycje, o ile uznane zostaną dla dóbr za niezbędne

i o ile wydatkowane w ten sposób sumy nie zostały zamortyzowane przez wynikłe stąd

zwiększenie się pobranych dochodów. Za podstawę obliczenia wartości inwestycji i ulepszeń

wzięta będzie cena materjałów i robocizny włożonych w czasie ich poczynienia.

Zarząd Dóbr Państwowych może żądać niezwłocznego rozwiązania wszelkich umów, zawartych

przed objęciem przezeń dóbr donacyjnych, o ile prowadzą one do uszczuplenia całości

tych dóbr lub narażają je na wyniszczenie.

Wszelkie umowy, zawarte dla ominięcia przepisów ustawy niniejszej albo przepisów dekretu

z dnia 4 listopada 1918 roku dla uchylenia się przed ich skutkami lub dla osiągnięcia

celów z niemi sprzecznych, są nieważne z mocy samego prawa.

Wszelkie nieuiszczone do dnia 4 listopada 1918 r. zobowiązania na rzecz donatarjusza,

jako posiadacza dóbr donacyjnych, lub na rzecz osób prawa jego przedstawiających,

wykonane być mają do rąk Zarządu Dóbr Państwowych, a to pod grozą nieważności uiszczenia.

W szczególności do kas Zarządu Państwowego wpłacane być winny zarówno wszelkie należności

z tytułu aljenacji części tych dóbr, jako feż stanowiące dochód z nich albo jednostki

od kapitałów, uzyskanych za aljenowane przed wydaniem ustawy niniejszej części dóbr

donacyjnych.

Wszelkie nabyte przed ogłoszeniem ustawy niniejszej prawa do dóbr donacyjnych wykonywane

odtąd być mogą nie inaczej, jak za uprzedniem zezwoleniem Zarządu Dóbr Państwowych.

W dobrach donacyjnych, nie wziętych przed ogłoszeniem ustawy niniejszej w zarząd państwowy,

dzierżawcy, którzy objęli już dobra w swe posiadanie, i wogóle osoby, które na mocy

praw w dniu ogłoszenia niniejszej ustawy posiadanych użytkują z dóbr donacyjnych lub

jakiejkolwiek ich części - mogą w dalszym ciągu, aż do odwołania, wykonywać prawa,

których faktyczne wykonywanie już się rozpoczęło: pod warunkiem atoli zgłoszenia do

Zarządu Dóbr Państwowych w terminie trzymiesięcznym, uzasadniających te prawa, tytułów

i dokumentów. Prolongowane w ten sposób prawa ograniczone będą tylko do czynności

prostego zarządzenia majątkiem.

Osoby zaś, które w terminie powyżej oznaczonym praw swych nie zgłosiły, nie mogą się

na nie powoływać w obronie przed odpowiedzialnością za czyny względem dóbr donacyjnych

po ogłoszeniu niniejszych przepisów bez zezwolenia państwowego.

Przedmioty ruchome, należące do donatarjuszów lub innych osób tytułem własności prywatnej,

o ile znajdują się na terenie dóbr donacyjnych, zabierane być mogą przez właścicieli

lub zbywane jedynie tylko po stwierdzeniu przez Zarząd Dóbr Państwowych, że nie stanowią

przynależności dóbr donacyjnych.

Kto rości jakiekolwiek pretensje do b. donatarjuszów z tytułu posiadania przez nich

dóbr donacyjnych, winien przedstawić Zarządowi Dóbr Państwowych wyszczególnienie swych

pretensji i uzasadniające je tytuły i dokumenty w terminie rocznym od dnia ogłoszenia

ustawy niniejszej.

Pretensje, w terminie tym nie zgłoszone, ulegają przedawnieniu.

Przedawnienie to biegnie przeciwko małoletnim i bezwłasnowolnym z zastrzeżeniem dla

nich regresu przeciwko opiekunom.

Dobra donacyjne, dotychczas w zarząd państwowy nie objęte, winny być przez osoby,

pod których zarządem w dniu ogłoszenia niniejszej ustawy pozostają, przekazane w całości

Zarządowi Dóbr Państwowych w terminach, ustalonych przez Ministra Rolnictwa i Dóbr

Państwowych.

Osoby i instytucje, pod których zarządem w dniu ogłoszenia niniejszej ustawy pozostają,

nieobjęte jeszcze w zarząd państwowy dobra donacyjne, obowiązane są w terminie 3-miesięcznym

od dnia ogłoszenia ustawy niniejszej pod rygorem odpowiedzialności sądowej przedstawić

Ministrowi Rolnictwa i Dóbr Państwowych dokładne sprawozdanie o stanie pozostających

pod ich zarządem dóbr, tudzież rachunki z przekazanych sum i poczynionych wydatków

podług ustanowionego wzoru. W zasługujących na uwzględnienie wypadkach termin ten

może być przez Zarząd Dóbr Państwowych przedłużony.

Z dniem ogłoszenia ustawy niniejszej dekret z dnia 4 listopada 1918 roku w przedmiocie

dóbr donacyjnych traci moc obowiązującą.

Przepisy wykonawcze do ustawy niniejszej wyda oraz tryb obliczania i wypłaty odszkodowań

wymienionych w art. 4 i 9 ustawy niniejszej ustali Minister Rolnictwa i Dóbr Państwowych

w porozumieniu z Ministrami Skarbu i Sprawiedliwości.