Ustawa z dnia 1 sierpnia 1919 r. orderu wojskowego "Virtuti Militari".

Przywraca się ustanowiony Władzą Królewską w r. 1792 i potwierdzony Konstytucją Sejmu

Rzeczypospolitej z dnia 23 listopada 1793 r. order wojskowy pod nazwą „Virtuti Militari”.

Order „Virtuti Militari” dzieli się na pięć klas, sposobem następującym

1)

klasę I stanowi „Wielki Krzyż” orderu czyli powiększony krzyż orderowy na wstędze

szerokiej, przepasanej przez prawe ramię na lewy bok. Obok wstęgi na lewej piersi

nosi się gwiazdę orderową (art. 3);

2)

klasę II - „Krzyż Komandorski”, mniejszy od Krzyża klasy I do noszenia na wstędze

na szyi;

3)

klasę III - „Krzyż Kawalerski”, mniejszy od Krzyża Komandorskiego, do noszenia na

lewej piersi;

4)

klasę. IV - „Krzyż Złoty”, tego samego kształtu co Krzyż Kawalerski, lecz z wązkiemi

paskami czarno - emaljowanemi po brzegach, do noszenia na lewej piersi;

5)

klasę V - „Krzyż Srebrny”, tego samego kształtu co Złoty do noszenia w ten sam sposób.

Wzory rysunkowe oraz wymiary krzyżów, gwiazdy i wstęgi według klas podane będą w osobnym

załączniku do ustawy niniejszej.

Order wojskowy „Virtuti Militari” wyobraża się w postaci metalowego krzyża czteroramiennego,

czarno - emaljowanego, z obramieniami złotemi i z umieszczonem na ramionach krzyża

napisem „Virtuti Militari”. W środku krzyża w wieńcu laurowym zielonym na tarczy złotej

- orzeł biały emaljowany w kształcie z r. 1792, strona odwrotna złota. W środku w

wieńcu laurowym zielonym - napis „Honor i Ojczyzna” i data 1792 r.

Order nosi się na wstędze niebieskiej z czarnemi po obu stronach prążkami. W pierwszej

klasie orderu obok krzyża w wypadku w art. 2 przepisanym nosi się gwiazdę orderową

srebrną złożoną z ośmiu pęków promieni z krzyżem „Virtuti „Militari” pośrodku, a w

otoku zewnętrznym - z napisem „Honor i Ojczyzna”.

Order wojskowy „Virtuti Militari” jest nagrodą czynów wybitnego męstwa i odwagi, dokonanych

w boju i połączonych z poświęceniem się dla dobra Ojczyzny. Nadawanie orderu ma miejsce

w porządku następującym

Krzyż Wielki - otrzymuje Wódz za zwycięstwo w walnej bitwie, zakończonej zupełną porażką

nieprzyjaciela lub za bohaterską obronę, która rozstrzygnęła o losach operacji strategicznej.

Krzyż Komandorski - otrzymuje dowódca za zwycięstwo taktyczne lub mężną i skuteczną

obronę trudnej pozycji.

Krzyż Kawalerski - otrzymuje oficer, podoficer lub żołnierz, posiadający już Krzyż

Złoty za umiejętne kierownictwo oddziałem, połączone z osobistym czynem wybitnego

męstwa i z narażeniem życia.

Krzyż Złoty - otrzymuje oficer: a) za umiejętne kierownictwo oddziałem, połączone

z czynem wybitnego męstwa i z narażeniem życia; b) podoficer lub żołnierz, posiadający

już Krzyż Srebrny za czyn wybitnego męstwa, połączony z narażeniem życia.

Krzyż Srebrny - Otrzymuje oficer, podoficer lub żołnierz za czyn wybitnego męstwa,

połączony z narażeniem życia.

Szczegółowe przykłady odznaczeń bojowych w każdym rodzaju broni - kwalifikujących

się do nagrodzenia poszczególnemi klasami orderu. Virtuti Militari” ustanowione będą

w statucie tego orderu (art. 18).

Do posiadania każdego orderu „Virtuti Militari” przywiązuje się prawo na dożywotnią

pensję orderową roczną w wysokości 300 zł. pol.

Nadanie orderu „Virtuti Militari”, prócz prawa na pensję orderową (art. 5), stwarza

dla odznaczonych przywileje następujące

1)

tytuł kawalera orderu „Virtuti Militari” odnośnej klasy;

2)

prawo pierwszeństwa przy przyjęciu do korpusu inwalidów, przy nadziale ziemi, przy

obsadzaniu posad rządowych i przy przyjmowaniu dzieci, odznaczonych na miejsca stypendjalne

w zakładach wychowawczych rządowych;

3)

prawo na honory ze strony wojskowych, równych stopni, orderu nie posiadających.

Niezależnie od tego, podoficerom i żołnierzom, odznaczonym Krzyżem Złotym, przysługuje

prawo awansowania na stopień oficerski, o ile posiadają odpowiednie kwalifikacje.

Awansowanym na powyższych warunkach podoficerom i żołnierzom służą wszystkie prawa

oficerów służby czynnej, obowiązani są jednak złożyć w ciągu roku po ukończeniu wojny

egzamin na stopień oficera rezerwy.

Odznak orderu „Virtuti Militari” nigdy nie zdejmuje się. Sposób noszenia odznak ustanowiony

będzie w statucie.

Posiadacze orderu „Virtuti Militari” tworzą braterski zespół pod nazwą „Zgromadzenie

Kawalerów Orderu Virtuti Militari” z Kanclerzem Orderu i Kapitułą na czele.

Dniem świata orderu „Virtuti Militari” ustanawia się dzień 3-go maja, jako rocznica

wiekopomnej Konstytucji 1791 r., w której obronie inicjatywa do stworzenia orderu

tego powstała.

Nadawanie orderu „Virtuti Militari” następuje za dekretami Naczelnika Państwa na wniosek

Kapituły tego orderu.

Kapituła orderu urzęduje przy Ministerstwie Spraw Wojskowych i składa się z dwunastu

najstarszych kolejnością kawalerów orderu czterech klas starszych, po trzech od każdej

klasy. Przewodniczącym Kapituły z tytułem Kanclerza Orderu. „Virtuti Militari” jest

najstarszy klasą i kolejnością kawaler tego orderu.

Kapituła z pośród kawalerów orderu obiera sekretarza orderu.

Obowiązkiem Kapituły jest

1)

zarząd sprawami orderu „Virtuti Militari” i zgromadzenie Kawalerów;

2)

rozpatrzenie wniosków o nadanie odznak orderowych na zasadach w art. 4 oznaczonych;

3)

przygotowanie i składanie do właściwego zatwierdzenie projektów, zarządzeń i ustaw

w sprawach, dotyczących orderu.

Szczegóły organizacji Zgromadzenia i Kapituły, zasady i porządek przedkładania wniosków

o nadanie orderu „Virtuti Militari”, tryb dalszego postępowania w tym przedmiocie,

zarówno zasady nadawania orderu w okolicznościach wyjątkowych - ustanowione być mają

w statucie orderu.

Prawo do posiadania orderu wojskowego „Virtuti Militari” traci się na mocy wyroku

sądowego, pozbawiającego praw obywatelskich oraz za czyny niehonorowe na mocy orzeczenia

Kapituły, zatwierdzonego przez Naczelnika Państwa. Z tą chwilą ustają wszelkie uprawnienia,

do posiadania orderu przywiązane.

Nadawanie orderu wojskowego i ozdób, do tegoż należących, przyjmuje się na rachunek

Skarbu Państwa. Wszelkie podania i dokumenty w sprawach orderu „Virtuti Militari”

zwolnione są od opłat skarbowych.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, odznaczenie wszakże orderem może

wyjątkowo mieć miejsce również za czyny bojowe, przed wydaniem ustawy dokonane w imię

dobra i niepodległości Polski.

Statut pomienionego orderu, ułożony na zasadach w ustawie niniejszej wyrażonych, wymaga

zatwierdzenia ustawowego.

Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrowi Spraw Wojskowych.

Przepisy przechodnie.

Nadawanie orderu „Virtuti Militari” rozpoczyna się niezwłocznie po ogłoszeniu ustawy

niniejszej na zasadach następujących

1.

Kapitułę tymczasową z jedenastu członków, aż do jej ukonstytuowania sposobem w art.

11 ustawy przewidzianym, powoła Wódz Naczelny z pośród starszych, w boju zasłużonych

oficerów, w stosunku procentowym do liczby oficerów poszczególnych formacji, z których

utworzyła się armja polska;

2.

przewodnictwo w Kapitule z urzędu obejmuje Wódz Naczelny, a w jego zastępstwie najstarszy

stopniem członek tymczasowej Kapituły;

3.

w miarę mianowania kawalerów orderu wojskowego „Virtuti Militari” ustępują z kapituły

członkowie tymczasowi, poczynając od najmłodszego stopniem. Z chwilą wstąpienia do

Kapituły dwunastego członka stałego przewodnictwo przechodzi do Kanclerza, przyczem

Kapituła przestaje być tymczasową;

4.

wnioski o nadanie orderu wojskowego „Virtuti Militari” za czyny waleczności przedstawia

Kapitule dowództwo samodzielnej jednostki taktycznej, z podaniem motywów i świadectw;

5.

wnioski w sprawie odznaczenia oficerów i żołnierzy polskich którzy walczyli o niepodległość

Polski - przedłożą Kapitule następujące komisje: a) komisja legjonów polskich, b)

komisja formacji polskich frontu wschodniego, c) komisja formacji polskich frontu

zachodniego, co zaś do uczestników powstania 1863 i 1864 r. Rada wojskowa. Do tych

komisji powołani będą z pomiędzy. uczestników walk po trzech generałów lub oficerów

wyższych (pułkownik, podpułkownik, major) i po trzech oficerów niższych stopni (kapitan,

porucznik i podporucznik).