Ustawa z dnia 1 sierpnia 1919 r. o załatwianiu zatargów zbiorowych pomiędzy pracodawcami a pracownikami rolnymi.

Zatargi zbiorowe pomiędzy robotnikami rolnymi a pracodawcą lub pracodawcami, niezałatwione

przez strony, mogą być załatwione przez nie przy pomocy: 1) Inspektorów Pracy w rolnictwie,

2) przez Komisją Polubowną oraz 3) Komisję Rozjemczą.

Na żądanie jednej ze stron lub z własnej inicjatywy, Inspektor Pracy w rolnictwie

wzywa do siebie obie strony osobiście lub ich delegatów, celem wzajemnego porozumienia

się stron i zawarcia ugody lub dla utworzenia Komisji Polubownej.

Przy zawieraniu ugody, ustalającej warunki pracy i wynagrodzenia za pracę, dla całego

powiatu za przedstawicielstwo stron uznaje się miejscowe organizacje zawodowe pracodawców,

oraz związki zawodowe pracowników rolnych, o ile te organizacje i związki istnieją

na terenie powiatu i są zarejestrowane zgodnie z przepisami prawa. Związki i organizacje

zawodowe wysyłają do Komisji Polubownej upełnomocnionych delegatów w liczbie od 3

- 7. Osoby te winny mieć ukończone lat 21. W Komisji Polubownej przewodniczy z urzędu

Inspektor Pracy. Jeżeli związki zawodowe pracowników lub organizacje zawodowe pracodawców

uchylą się od udziału w Komisji Polubownej - ma zastosowanie art. 5 niniejszej ustawy.

Dla prawomocności wyroków Komisji Polubownych oraz Rozjemczych koniecznem jest wezwanie

do udziału w takowych delegatów wszystkich związków zawodowych, zalegalizowanych i

działających na terenie danego powiatu.

Orzeczenie i postanowienia Komisji Polubownej winny być wyłuszczone na piśmie i opatrzone

podpisami wszystkich członków Komisji.

W powiatach, gdzie niema organizacji zawodowych pracodawców, albo związków zawodowych

robotników rolnych, odpowiadających wymaganiom art. 3, lub gdzie powyższe związki,

wzgl. organizacje uchylą się od udziału w Komisji Polubownej, strona niereprezentowana

przez związek, lub organizację zawodową, winna wybrać od 3 - 7 delegatów, jeżeli liczba

zainteresowanych w sporze pracodawców lub pracowników przewyższa liczbę 10. O ile

strony nie dokonały same uprzednio wyboru, Komisarz Rządowy na wezwanie Inspektora

Pracy zwołuje dla dokonania wyborów oddzielne zebranie dla każdej strony z zachowaniem

przepisów art. 12.

Pracodawca - lub pracownik, uchylający się od udziału w wyborach, ulega grzywnie w

wysokości: pracodawca od 100 do 2000 marek, pracownik od 5 do 50 marek, wymierzonej

w drodze artykułu 12 dekretu z dnia 3 stycznia 1919 r. o urządzeniu i działalności

Inspekcji Pracy, wzgl. tych postanowień karnych, które w miejsce tego dekretu wydane

zostaną.

Strony wzgl. ich delegaci (art. 3) winni niestawienia się bez uzasadnionych powodów

na wezwanie Inspektora Pracy w rolnictwie, ulegają grzywnie wymierzonej w drodze art.

12 dekretu z dn. 3 stycznia 1919 r. o urządzeniu i działalności Inspekcji Pracy, wzgl.

tych postanowień karnych, które w miejsce tego dekretu wydane zostaną w wysokości

delegaci pracodawców do 3000 marek, delegaci pracowników do 50 marek.

Jeżeli nie dojdzie do zawarcia umowy w drodze wskazane w art. 2 i 3, Inspektor Pracy,

w razie zgłoszenia przez którąkolwiek ze stron żądania rozważenia sprawy przez Komisję

Rozjemczą, proponuje drugiej stronie oddanie sporu do rozstrzygnięcia powyższej Komisji.

Jeżeli obie strony wyraziły zgodę na poddanie się orzeczeniu Komisji Rozjemczej, Inspektor

pracy zwołuje posiedzenie Komisji, wyznaczając miejsce i termin zebrania.

Orzeczenie Komisji Rozjemczej, powołanej do ustalenia warunków pracy i płacy dla całego

danego powiatu, obowiązuje wszystkich pracodawców i pracowników rolnych w tym powiecie.

Komisja Rozjemcza składa się

1)

3 - 5 przedstawicieli pracodawców;

2)

3 - 5 pracowników rolnych;

3)

z przewodniczącego, powołanego za zgodą obu stron.

W razie niedojścia do zgody co do osoby przewodniczącego, przewodniczy wyznaczony

przez Ministerstwo Pracy inspektor lub specjalny delegat tegoż Ministerstwa. W razie

powołania przewodniczącego drogą wyboru, Inspektor Pracy w rolnictwie uczestniczy

na posiedzeniu Komisji Rozjemczej z głosem doradczym.

Wymienione w punkcie 1 i 2 art. 10 osoby są delegowane każdorazowo przez związki i

organizacje, odpowiadające art. 3 i winny czynić zadość warunkom, wymienionym w tymże

art. 3. Jeżeli na terenie powiatu działa więcej niż, 1 związek lub organizacja zawodowa

i jeżeli zrzeszenia te nie dojdą do porozumienia co do wyboru członków komisji, lub

uchylą się co do ich wyborów - ma zastosowanie art. 12 ustawy niniejszej.

W powiatach, gdzie niema związków, odpowiadających wymaganiom art. 3, Komisarz Rządowy

na wezwanie Inspektora Pracy w rolnictwie zarządza oddzielne wybory przedstawicieli

pracowników i pracodawców. Pracodawcy i pracownicy każdej gminy wybierają po jednym

delegacie na 1 rok. Wybrani w ten sposób, delegaci wyłaniają na wezwanie Inspektora

Pracy w rolnictwie 3 - 5 członków do Komisji Rozjemczej oraz takąż liczbę zastępców,

zaś do Komisji Polubownej 3 - 7 delegatów.

Prawo wyborcze czynne mają wszyscy pracownicy płci obojga, utrzymujący się z pracy

najemnej w rolnictwie, leśnictwie, ogrodownictwie lub dziedzinach ściśle związanych

z rolnictwem, o ile ukończyli lat 16; prawo bierne posiadają osoby, mające ukończonych

lat 21. Ze strony pracodawców prawo czynne przysługuje osobom, zatrudniającym robotników,

wymienionych w zdaniu 1-szem art. niniejszego. Członkami Komisji Rozjemczej i Polubownej

nie mogą być osoby, które na skutek zasądzenia karno - sądowego nie mogłyby wogóle

sprawować urzędu sędziowskiego.

Komisje Rozjemcze są powoływane w wypadkach przewidzianych w art. 3 i urzędują do

czasu rozstrzygnięcia przedłożonych im spraw. Osoby, obrane lub delegowane do Komisji

Rozjemczej, nie mogą uchylać się bez dostatecznych powodów od pełnienia swych obowiązków

pod grozą grzywny, wymierzanej w drodze art. 12 dekretu z dn. 3 stycznia 1919 r. o

urządzeniu i działalności Inspekcji Pracy względnie tych przepisów karnych, które

zamiast tego dekretu wydane zostaną w wysokości: pracownicy - do 200 mk., pracodawcy

- do 3000 mk.

Członkowie Komisji Rozjemczej otrzymują djety i zwrot kosztów w wysokości, oznaczonej

w przepisach wykonawczych Ministerstwa Pracy. Skarb Państwa pokrywa wszelkie koszta,

związane z czynnościami Komisji Rozjemczych.

Postępowanie Komisji Rozjemczej podlega przepisom następującym: 1) dla prawomocności

zebrań Komisji jest konieczna obecność przewodniczącego oraz równej liczby przedstawicieli

każdej ze stron, co najmniej po 3-ch z każdej strony; 2) postępowanie sprawdzania

dowodów (badanie świadków, wyjaśnienia biegłych i rzeczoznawców i t. d.) odbywa się

publicznie po zawezwaniu i w obecności stron, o ile się stawiły na żądanie Komisji

Rozjemczej, świadek może być zbadany pod przysięgą przez właściwy sąd; 3) orzeczenia

Komisji zapadają większością głosów po publicznych ustnych rozprawach stron; 4) strony

mogą bronić swych interesów bezpośrednio, przez swych delegatów (art. 2 i 3) lub pełnomocników;

5) przewodniczący Komisji Rozjemczej ma na posiedzeniach Komisji prawa przewodniczącego

na posiedzeniach sądowych; 6) narady członków Komisji są tajne; 7) protokuły, orzeczenia

i postanowienia Komisji winny być wyłuszczone na piśmie i opatrzone podpisami członków

Komisji. Stronom przysługuje prawo otrzymania odpisu orzeczeń i postanowień Komisji

Rozjemczej oraz wyciągu z protokułu posiedzeń za opłatą ustaloną przez przepisy wykonawcze;

8) postępowanie jest bezpłatne; 9) pełnomocnictwa i dokumenty, składane Komisji Rozjemczej,

są wolne od opłat stemplowych.

Ugody zawarte w Komisji Polubownej (art. 3) i orzeczenia Komisji Rozjemczej (art.

9) obowiązują na okres czasu przewidziany w ugodzie lub orzeczeniu. Okres ten nie

może być dłuższy niż rok przy uwzględnieniu zwyczajowych terminów umowy pracy.

Ugody i orzeczenia Komisji Rozjemczej, regulujące warunki płacy i pracy (art. 3 i

9), stanowią podstawę dla zawarcia indywidualnych umów pracy w powiecie. Pozostanie

pracownika w majątku oznacza zawarcie indywidualnej umowy pracy na warunkach ugody

lub orzeczenia, indywidualne umowy pracy, zawierające warunki dla pracownika mniej

korzystne niż ugody lub orzeczenia Komisji Rozjemczej, przewidziane w art. 3 i 9,

są nieważne. Nieważne umowy ulegają z mocy ustawy zastąpieniu przez odnośne ugody

lub orzeczenia.

Na żądanie jednej ze stron Inspektor przekazuje do rozpatrzenia Komisji Rozjemczej

zatargi, wynikłe między stronami na tle niedotrzymania ugody (art. 3) lub niewykonania

orzeczenia Komisji Rozjemczej (art. 18). Zgoda drugiej strony na poddanie zatargu

rozważeniu Komisji nie jest w tym wypadku wymagana. Niestawienie się którejkolwiek

ze stron bez dostatecznych powodów nie wstrzymuje biegu sprawy. Spory powyższe nie

podlegają rozpatrzeniu sądowemu.

Powstałe na podstawie ugody lub orzeczenia Komisji Rozjemczej umowy pracy (art. 18)

podlegają ogólnym przepisom prawa cywilnego i o umowie pracy w szczególności. Niewykonanie

obowiązków pociąga za sobą konsekwencje przewidziane w prawie cywilnem, w szczególności

zaś w razie uznania umowy przez Komisję Rozjemczą za rozwiązaną z winy pracowników,

po uwzględnieniu przepisów (art. 21) niniejszej ustawy, utratę praw wynikających z

umowy np. utratę prawa do korzystania z mieszkania, pastwiska i innych świadczeń,

przewidzianych w umowie (przytem pracownikowi muszą być zwrócone jego nakłady na uprawę

oddanych mu w posiadanie gruntów); w razie rozwiązania umowy pracy z winy pracodawcy

obowiązek zapłacenia pracownikowi należnego mu wynagrodzenia za cały czas, brakujący

do upływu terminu umowy, przyczem do wynagrodzenia jest wliczona wartość świadczeń

w naturze (mieszkania, ordynarja, korzystanie z pastwiska i t. d.).

Orzeczenia wydane przez Komisję Rozjemczą (art. 19) oraz układy pojednawcze wobec

niej zawarte posiadają moc egzekucyjną. W razie potrzeby wykonania postanowienia Komisji

Rozjemczej strona zaintere sowana przedstawia poświadczony przez Inspektora pracy

odpis układu pojednawczego lub orzeczenia Komisji Rozjemczej (art. 19) do sądu, który

byłby właściwy dla rozważenia danego sporu, celem uzyskania nakazu wykonawczego. Orzeczenia

Komisji Rozjemczej wymienione powyżej mogą być przez sąd uchylone w razie 1) jawnego

pogwałcenia prawa lub niewłaściwej wykładni jego, 2) w razie pogwałcenia formalności

postępowania, o tyle istotnych, że wskutek niezachowania ich niepodobna układu pojednawczego

lub przeczenia uznać za prawomocne, 3) w razie przekroczenia przez Komisję Rozjemczą

zakresu nadanej jej kompetencji; decyzja sądu nastąpić musi w ciągu dni 14 od daty

zgłoszenia.

Przepisy wykonawcze w rozwinięciu ustawy niniejszej wydaje Minister Pracy i Opieki

Społecznej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości.

Ustawa niniejsza obowiązuje od daty ogłoszenia w Dzienniku Praw, jednocześnie zaś

przestaje obowiązywać ustawa z dnia 28 marca 1919 r. (Dziennik Praw P. P. Nr. 29)

o załatwianiu zatargów zbiorowych pomiędzy pracodawcami a pracownikami rolnymi.

Przepisy przejściowe.

Ustawa niniejsza rozciąga się na wszystkie ugody i orzeczenia, zawarte, względnie

wydane zgodnie z ustawą z dnia 28 marca 1919 r. o załatwieniu zatargów zbiorowych

między pracodawcami i pracownikami rolnymi (Dz. Pr. P. P. Nr. 29 poz. 251).