Ustawa z dnia 31 lipca 1919 r. w przedmiocie utworzenia Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.

W celu obrony prawnej i zastępstwa prawnego prywatnoprawnych i publicznych interesów

Państwa i podmiotów prawnych pod względem opieki prawnej na równi ze Skarbem Państwa

stojących, oraz udzielania opinji i porady prawnej na żądanie władz państwowych, zostaje

utworzona dla całego obszaru Państwa Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej

z siedzibą w stołecznem mieście Warszawie.

Do zakresu działania Prokuratorji Generalnej należy

1.

Zastępstwo sądowe wogóle w sprawach, dotyczących interesów majątkowych Państwa i podmiotów

prawnych na równi ze Skarbem Państwa stojących.

2.

Zastępstwo sądowe interesów publicznych Państwa w tych wypadkach, w których Prokuratorja

Generalna przez właściwą władzę państwową do zastępstwa będzie wezwana.

3.

Zastępstwo interesów majątkowych Skarbu Państwa i podmiotów prawnych na równi z nim

stojących, tudzież interesów administracji państwowej wogóle w postępowaniu przed

sądami prawa publicznego i władzami administracyjnemi w miarę postanowień poniżej

w art. 4, 5 i 6 zawartych i w miarę postanowień wydać się mającej przez Radę Ministrów

instrukcji służbowej.

4.

Wydawanie opinji prawnych we wszystkich sprawach tyczących się interesów majątkowych

Państwa i podmiotów prawnych na równi ze Skarbem Państwa stojących, albo też ważnych

interesów administracji państwowej wogóle.

5.

Współdziałanie przy zawieraniu umów prawnych i przy sporządzaniu dokumentów prawnych

w sprawach majątkowych Państwa i podmiotów prawnych na równi ze Skarbem Państwa stojących.

6.

Opinjowanie na życzenie Rady Ministrów lub poszczególnych ministerstw projektów, ustaw

i ogólnych rozporządzeń centralnych władz państwowych ze stanowiska ogólno - prawnego,

organizacyjnego i techniki ustawodawczej, a w szczególności także ze stanowiska prywatnoprawnych,

publiczno - prawnych, i administracyjno - prawnych interesów Państwa.

Do majątku Państwa i do podmiotów prawnych, które pod względem zastępstwa i porady

prawnej stoją na równi ze Skarbem Państwa, należą

1.

Majątek Państwa wogóle, a więc wszystkie państwowe podatki, opłaty, czynsze, daniny,

monopole, dobra i łasy państwowe, królewszczyzny, wszelki ruchomy i nieruchomy majątek

wogóle i wszelkie roszczenia państwowe, fundusze państwowych kolei żelaznych, państwowe

przedsiębiorstwa i zakłady wszelkiego rodzaju i wszelkie wogóle do prowadzenia gospodarstwa

państwowego przeznaczone przedsiębiorstwa i instytucje.

2.

Spadki bezdziedziczne.

3.

Prawa terytorjalne, granice państwowe oraz prywatno - prawne i publiczno - prawne

roszczenia Państwa do Państw obcych wynikające z traktatów i umów międzynarodowych.

4.

Nałożone przez państwowe władze administracyjne kary pieniężne, o ile chodzi o ich

ściągnięcie w drodze sądowej, oraz publiczne opłaty i daniny wogóle, o ile ich ściąganie

ma się odbywać zapomocą tych samych organów i temi samemi środkami, jak opłat państwowych.

5.

Wszelki majątek ruchomy i nieruchomy, prawa i wszelkie fundusze, pozostające pod zarządem

władz państwowych podczas trwania' tego zarządu, oraz te fundusze, instytucje, przedsiębiorstwa

i zakłady, za których rentowność Skarb Państwa przyjął gwarancję, lub które w całości

lub części ze Skarbu Państwa są dotowane lub finansowane, a za ich niedobory Skarb

Państwa jest odpowiedzialny.

6.

Prawo patronatu przysługujące Państwu i podmiotom prawnym w niniejszym artykule pod

1 i 5 określonym.

7.

Fundacje będące pod bezpośrednim zarządem państwowym.

8.

Majątek kościelny i majątek beneficjów duchownych, o ile chodzi o pierwotne fundowanie

kościoła albo duchownego benificjum lub o nienaruszalność majątku zakładowego, lub

tym majątkiem administrują władze państwowe, a nie, o ile chodzi o zastępstwo lub

ściąganie bieżących pożytków z majątku, istniejących już kościołów lub duchownych

beneficjów; następnie majątek zakładowy istniejących duchownych zakładów, klasztorów

i spólności duchownych wogóle.

9.

Majątek tych indywidualnie oznaczonych podmiotów prawnych, które nie są objęte postanowieniami

tego artykułu w punktach od 1 - 8 zawartemi, a których zastępstwo poruczone zostanie

Prokuratorji Generalnej uchwałą Rady Ministrów.

10.

Oprócz przypadków w tym artykule wyszczególnionych, zastępstwo i ingerencja Prokuratorji

Generalnej ma mieć miejsce także tam, gdzie to specjalne przepisy ustawowe przewidują.

11.

Na obszarach b. zaboru austriackiego zastępować będzie Prokuratorja Generalna nadto

te podmioty prawne, których zastępstwo zostało poruczone Prokuratorjom Skarbu najwyższem

postanowieniem z dnia 21/XII 1850 i rozporządzeniem całego Ministerstwa z dnia 9/III

1898 (Dz. pr. p. p. № 41) i spełniać będzie zadania, które temi przepisami Prokuratorjom

Skarbu poruczone zostały.

Przewidziane w art. 2 zastępstwo sądowe obejmuje wszelkie czynności w postępowaniu

cywilnem przed wszystkiemi sądami na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej istniejącemi,

a to tak w sprawach spornych, jako też w postępowaniu niespornem wszelkiego rodzaju.

Podmioty prawne w art. 3 określone zastępować może w sądowem postępowaniu cywilnem

wszelkiego rodzaju wyłącznie i jedynie Prokuratorja Generalna, która też jest upoważniona

do prawnie skutecznego podejmowania wszelkich czynności procesowych i do spełnienia

wszelkich sądowych aktów prawnych bez obowiązku wykazywania się osobnem pełnomocnictwem.

W postępowaniu sądowo - karnem Prokuratorja Generalna bierze udział wtedy, jeżeli

okaże się potrzeba zastępowania prywatno - prawnych interesów podmiotów prawnych w

art. 3 określonych.

W postępowaniu przed sądami prawa publicznego i władzami administracyjnemi Prokuratorja

Generalna bierze udział w tych wypadkach, w których zastępstwo poruczone jej będzie

przez władzę administracyjną, powołaną do zarządu lub nadzoru nad odnośnym podmiotem

prawnym i nad odnośną gałęzią administracji państwowej.

Prokuratorja Generalna podlega w sprawach osobowych i administracyjno - gospodarczych

bezpośrednio Prezydentowi Ministrów, któremu też służy prawo naczelnego nadzoru nad

sprawowaniem przekazanych jej czynności urzędowych.

W spełnianiu swoich czynności urzędowych działa Prokuratorja Generalna samodzielnie

na żądanie władz centralnych oraz władz, urzędów i instytucji uprawnionych do samodzielnego

zarządzenia majątkiem Państwa lub podmiotów prawnych w art. 3 określonych.

W razie sporu między Prokuratorja, a uprawnionemi do korzystania z jej pomocy władzami,

względnie instytucjami, rozstrzyga Rada Ministrów, jednakże zarządzenia nie cierpiące

zwłoki winna Prokuratorja Generalna natychmiast poczynić.

Jeżeli w poszczególnych wypadkach wyłoni się wątpliwość, czy w myśl postanowień art.

2 i 3 ma mieć miejsce czynność urzędowa Prokuratorji Generalnej, winna ona zasięgnąć

decyzji Rady Ministrów.

W wypadkach kolizji między interesami Skarbu Państwa, a interesami podmiotów prawnych,

stojących w myśl art. 3 niniejszej ustawy na równi ze Skarbem Państwa, Prokuratorja

ma zastępować Skarb Państwa, inne zaś podmioty prawne mają mieć dla siebie w tym wypadku

ustanowionych w drodze właściwej osobnych doradców lub zastępców.

W wypadkach kolizji interesów pomiędzy podmiotami prawnemi stojącemi w myśl art. 3

niniejszej ustawy na równi ze Skarbem Państwa, Prokuratorja nie może zastępować żadnej

ze stron, lecz winni być w drodze właściwej powołani dla każdej strony osobni doradcy

lub zastępcy.

Prokuratorja Generalna składa się: z prezesa, wiceprezesa, odpowiedniej ilości radców

i innych urzędników konceptowych i kancelaryjnych.

Zastępstwo sądowe ma być powierzane poszczególnym urzędnikom Prokuratorji lub w razie

koniecznej potrzeby także adwokatom; jeżeli zaś sprawa w siedzibie urzędowej Prokuratorji

nie może być załatwiona może Prokuratora delegować dla sprawy, o którą chodzi, w miejscu,

gdzie ona ma być załatwiona - także inny odpowiedni do tego urząd państwowy.

Adwokaci otrzymują od Prokuratorji pełnomocnictwo szczegółowe do zastępstwa.

Na czele Prokuratorji Generalnej stoi Prezes Prokuratorji Generalnej, mianowany przez

Naczelnika Państwa na propozycję Rady Ministrów.

Prezes reprezentuje Prokuratorję na zewnątrz, kieruje wszelkiemi czynnościami urzędowemi,

przestrzega prawidłowego ich toku, wydaje potrzebne w tym celu zarządzenia, polecenia,

wskazówki i jest odpowiedzialny za tok czynności urzędowych.

Prezes kieruje działalnością wszystkich urzędników i funkcjonarjuszów Prokuratorji

oraz sprawuje nad nimi nadzór służbowy.

W miarę potrzeby utworzone będą dla ściśle określonych okręgów terytorjalnych oddziały

Prokuratorji Generalnej, stanowiące integralną część Prokuratorji Generalnej i podlegające

nadzorowi Prezesa Prokuratorji.

Oddziały Prokuratorji Generalnej utworzone będą na mocy rozporządzenia Rady Ministrów

wydanego na wniosek Prezesa Prokuratorji, które określi równocześnie siedzibę i okrąg

terytorjalny danego oddziału Proratorji Generalnej. Na obszarze nie przekazanym żadnemu

oddziałowi Prokuratorji pozostanie wyłącznie Prokuratorja Generalna w mieście stołecznem

Warszawie powołana do spełniania zadań i czynności, określonych w art. 2 niniejszej

ustawy.

Oddziały Prokuratorji spełniają w swoim okręgu zadania i czynności, określone w art.

2 p. 1 - 5, zupełnie samodzielnie, mają jednak w sprawach ważnych a wątpliwych lub

ogólnej i zasadniczej doniosłości odnosić się do Prokuratorji Generalnej w Warszawie

o wskazówki. Wydane przez Prokuratorję Generalną decyzje są dla oddziału Prokuratorji

wiążące.

W wypadkach, przewidzianych w artykule 5 i 6 niniejszej ustawy, należących do decyzji

Rady Ministrów, obowiązany jest oddział Prokuratorji zasięgnąć decyzji Prokuratorji

Generalnej w Warszawie, a decyzja ta jest dla oddziału Prokuratorji wiążąca. Oddział

Prokuratorji ma w przekazanym mu okręgu w ogólności te same prawa i obowiązki, jakie

ustawa niniejsza przewiduje dla Prokuratorji Generalnej, o ile ta ustawa nie zawiera

odmiennych postanowień.

Oddział Prokuratorji Generalnej składa się: z naczelnika oddziału i odpowiedniej ilości

radców i innych urzędników konceptowych i kancelaryjnych, wszyscy urzędnicy oddziału

należą do etatu Prokuratorji Generalnej.

Naczelnik oddziału Prokuratorji posiada co do załatwiania spraw w obrębie terytorjum

jego oddziału względem urzędników i funkcjonarjuszy prawa, przyznane niniejszą ustawą

Prezesowi Prokuratorji Generalnej, o ile ustawa ta nie zawiera odmiennych postanowień;

w zakresie slużbowo - administracyjnym naczelnik oddziału podlega zwierzchnictwu Prezesa

Prokuratorji.

Do wszystkich urzędników i funkcjonarjuszy Prokuratorji Generalnej stosują się obowiązujące

przepisy służbowe dla urzędników państwowych wogóle.

Urzędnicy Prokuratorji mają się poświęcić wyłącznie pełnieniu przekazanych im czynności

urzędowych i nie wolno im zajmować się bezpośrednio lub pośrednio sprawowaniem zastępstwa

prawnego lub interesami prawnemi osób prywatnych. Przepis ten nie narusza prawa urzędnika

do bezpłatnego sprawowania zastępstwa lub zawierania interesów prawnych w jego własnych

sprawach, jak również w sprawach jego krewnych, żony, pupilów i dzieci przybranych,

wreszcie sprawowania opieki lub kurateli, o ile we wszystkich tych wypadkach nie zachodzi

kolizja z jego obowiązkami służbowemi.

Urzędnicy i funkcjonarjusze Prokuratorji winni stosować się do zarządzeń, poleceń

i wskazówek władzy przełożonej.

Przeciw widocznie niesłusznym i przeciwnym prawu zarządzeniom lub poleceniom, mają

prawo i obowiązek odwołania się do Prezydenta Ministrów względnie Prezesa Prokuratorji

Generalnej. Odwołanie takie wnieść należy na ręce Prezesa Prokuratorji Generalnej,

względnie naczelnika oddziału Prokuratorji.

Urzędnicy konceptowi Prokuratorji, występując przed sądami w imieniu Prokuratorji

Generalnej, korzystają z praw adwokatów.

Tym urzędnikom konceptowym, którzy posiadają kwalifikacje przepisane instrukcją służbową

do objęcia wyższych stanowisk, służyć będą wszelkie prawa adwokatów przy występowaniu

w sądach wszystkich instancji również w sprawach osobistych i w sprawach tych osób,

których zastępstwo w myśl art. 12 ust. 2 niniejszej ustawy jest dopuszczalne.

Za szkodę materjalną, wynikłą dla Skarbu Państwa lub podmiotów prawnych w art. 3 określonych,

z powodu grubego niedbalstwa lub oczywistego naruszenia obowiązków służbowych, jest

tak Prezes Prokuratorji, względnie naczelnik oddziału, jak każdy z urzędników Prokuratorji,

który w danym wypadku szkodę spowodował, odpowiedzialny i zobowiązany do zadośćuczynienia.

Konceptowymi urzędnikami Prokuratorji mogą być tylko te osoby, które ukończyły wyższe

studja prawnicze uniwersyteckie, zdały wszystkie odnośne egzamina prawnicze i wykażą

się odbytą jednoroczną aplikacją sądową.

Do uzyskania posady urzędnika kancelaryjnego wymagane jest średnie wykształcenie.

Specjalne wyższe wymogi kwalifikacyjne, konieczne do uzyskania poszczególnych stanowisk,

jak również ułatwienia co do warunków przyjęcia na posady urzędnika Prokuratorji Generalnej,

a w szczególności co do kwalifikacji od kandydatów wymaganych, mające obowiązywać

w 3-letnim okresie przejściowym od czasu wejścia w życie niniejszej ustawy, określi

instrukcja, wydana rozporządzeniem Rady Ministrów na wniosek Prezesa Prokuratorji.

Służba w Prokuratorji Generalnej w charakterze urzędnika konceptowego zastępuje aplikację

adwokacką i sądową, wymaganą do dopuszczenia do egzaminu adwokackiego i do wykonania

adwokatury.

Prezes Prokuratorji zaliczony będzie do III kategorji, wiceprezes i naczelnicy oddziałów

Prokuratorji do IV, a radcowie zaliczeni będą do V kategorji plac urzędników państwowych.

Tytulatury i zaliczenia reszty urzędników i funkcjonarjuszów do odpowiednich kategorji

płac ustali wspomniana wyżej instrukcja służbowa.

Wiceprezesa Prokuratorji i naczelników oddziałów Prokuratorji oraz innych urzędników

V kategorji płac mianuje Naczelnik Państwa na propozycję Rady Ministrów, przedstawioną

na wniosek Prezesa Prokuratorji

Urzędników, zaliczonych do kategorji VI i VII, mianuje Prezydent Ministrów na wniosek

Prezesa Prokuratorji. Pozostałych urzędników mianuje Prezes Prokuratorii Generalnej.

Urzędników kancelaryjnych, rachunkowych i kasowych X i XI kategorji płac oraz innych

funkcjonarjuszów przy poszczególnych oddziałach Prokuratorji mianują właściwi naczelnicy

oddziałów.

Instrukcja służbowa określi bliżej szczegóły organizacji, tok i sposób wewnętrznego

urzędowania Prokuratorji i poszczególnych oddziałów, zadania, obowiązki i prawa poszczególnych

kategorji urzędników i funkcjonarjuszów.

W sprawach, w których stroną jest Państwo, Prokuratorja wolną jest od wszelkiego rodzaju

opłat na rzecz Skarbu w postępowaniu przed sądami wszelkiego rodzaju i władzami administracyjnemi.

Termin rozpoczęcia czynności Prokuratorji na terytorjum b. zaboru austrjackiego i

rosyjskiego, a następnie na terytorjum b. zaboru pruskiego określi Rada Ministrów

na wniosek Prezesa Prokuratorji Generalnej uchwałą ogłoszoną w Dzienniku Praw.

Z chwilą wejścia w życie niniejszej ustawy traci moc prawną dekret Naczelnika Państwa

z dnia 7 lutego 1919 r. (Dz. pr. p. p. № 14 poz. 181).

Wykonanie tej ustawy poleca się Radzie Ministrów.