Ustawa Zasadnicza ustawa sanitarna z dnia 19 lipca 1919 r.

Nadzór zwierzchni nad wszystkiemi sprawami zdrowotnemi w państwie oraz zwierzchnie

kierownictwo spraw lekarskich należy do Ministerstwa Zdrowia Publicznego; - do tegoż

Ministerstwa należy również prowadzenie wszystkich działów, dotyczących spraw zdrowotnych

i hygieny społecznej w Państwie, z wyjątkiem tych, które poddane zostały ustawowo

kompetencji innych Ministerstw. Piecza nad zdrowiem ludności i bezpośrednie wykonawstwo

jest obowiązkiem ciał samorządowych w obrębie podległych im terytorjów pod nadzorem

i opieką władz państwowych.

W szczególności kompetencji Ministerstwa Zdrowia Publicznego podlegają następujące

sprawy

1.

zwalczanie chorób w ogólności, a przedewszystkiem zakaźnych, zarówno ostrych, jak

przewlekłych (dezynfekcja, dezynsekcja, kąpiele ludowe, zakłady wyrobu surowic i szczepionek,

pracownie bakteriologiczne, sprawy cmentarzy, domów przedpogrzebowych, przewożenie

zwłok i t. p.);

2.

szpitalnictwo, pielęgniarstwo, ratownictwo, przewożenie chorych, zakłady lecznicze

publiczne i prywatne;

3.

sanitarno - lekarska opieka nad dzieckiem i nad macierzyństwem; eugenika;

4.

opieka lekarska nad psychicznie chorymi; współdziałanie w zwalczaniu alkoholizmu;

5.

współdziałanie w sprawach lekarskiej opieki nad inwalidami i kalekami; współdziałanie

w sprawach, związanych ze zjawiskami emigracji ludności;

6.

zdrojowiska i uzdrowiska;

7.

sanitarno - lekarska walka z nierządem;

8.

sprawy zaopatrywania w wodę i usuwanie wód zużytych, ochrona czystości powietrza,

wody i gleby;

9.

nadzór sanitarny nad środkami żywności i przedmiotami użytku, współdziałanie w sprawach

odżywiania się ludności, zakłady badania produktów spożywczych;

10.

hygiena i inspekcja sanitarna mieszkań, sprawy osiedleńcze i mieszkaniowe;

11.

hygiena więzień, współdziałanie z Ministerstwem Sprawiedliwości przy wydawaniu i wykonywaniu

odpowiednich przepisów;

12.

hygiena zawodowa, sprawy hygieny przemysłu, rzemiosł i komunikacji lądowej i wodnej,

współdziałanie w zakresie ubezpieczeń społecznych i ochrony pracy;

13.

nadzór nad dopuszczeniem na rynek zbytu w Polsce środków leczniczych, surowic i szczepionek,

oraz regulowanie ich produkcji i sprzedaży; nadzór nad wyrobem i sprzedażą kosmetyków

i farb, koncesjonowanie aptek, składów aptecznych i innych zakładów, trudniących się

wyrobem i sprzedażą środków leczniczych; farmakopea i taksa aptekarska; sprawa hodowli

i sprzedaży roślin leczniczych;

14.

nadzór nad praktyką lekarską, sprawy izb lekarskich, współdziałanie w sprawach studjów

lekarskich;

15.

nadzór nad personelem lekarskim pomocniczym, położne, felczerzy, dezynfektorzy, masażyści,

pielęgniarze, sanitarjusze, nadzór sanitarny nad fryzjerami i golarzami;

16.

szkolnictwo zawodowo - lekarskie średnie i niższe;

17.

nadzór nad personelem farmaceutycznym, zrzeszenia aptekarskie, współdziałanie w sprawach

studjów farmaceutycznych;

18.

sprawy dentystyczne, technicy dentystyczni;

19.

współdziałanie w sprawach sanitarno - weterynaryjnych;

20.

sprawy sądowo - lekarskie, sprawy grzebania zmarłych;

21.

sprawy stowarzyszeń lekarskich i hygienicznych, sprawy Czerwonego Krzyża, oraz innych

instytucji o pokrewnych celach; prasa lekarska, sprawy popularyzacji wiadomości z

hygieny, cenzura ogłoszeń, dotyczących działalności leczniczej i środków leczniczych;

22.

popieranie związków, zakładów, fundacji we wszystkich dziedzinach zdrowia publicznego;

23.

statystyka lekarska;

24.

wszelkie inne sprawy z działu policji lekarskiej, policji sanitarnej, hygieny społecznej

i medycyny sądowej, o ile nie należą do zakresu działania innych Ministerstw, lub

w myśl art. 3 do zakresu działania ciał samorządowych.

Do obowiązków ciał samorządowych należy

1.

piecza nad czystością powietrza, gleby i wody, nad zaopatrzeniem ludności w wodę zdatną

do picia i potrzeb gospodarczych, nad należytem usuwaniem wód zużytych i nieczystości

i odprowadzeniem wód ściekowych;

2.

piecza nad przestrzeganiem odpowiednich sanitarnych przepisów, obowiązujących przy

budowie i przebudowie domów, przeznaczonych na mieszkania i wszelkie lokale użyteczności

publicznej;

3.

piecza nad należytem pomieszczeniem ludności w mieszkaniach i nadzór nad (Etanem zdrowotnym

mieszkań;

4.

piecza i nadzór nad osobistą czystością mieszkańców, ich mieszkań i otoczenia;

5.

współdziałanie z władzami rządowemi przy zwalczaniu chorób zakaźnych i zapobieganiu

im;

6.

piecza nad zapewnieniem chorym należytej opieki lekarskiej i pomocy fachowej dla położnic,

opieka nad psychicznie chorymi, zwalczanie alkoholizmu;

7.

szczepienie ospy ochronnej;

8.

współdziałanie z władzami rządowemi w zwalczaniu nierządu i chorób wenerycznych;

9.

zakładanie i utrzymywanie gminnych kostnic i cmentarzy oraz czuwanie nad niemi; urządzanie

i utrzymywanie grzebowisk;

10.

oględziny zwłok;

11.

współdziałanie z władzami rządowemi w sprawach nadzoru nad produktami spożywczemi,

sposobem ich przechowywania i przyrządzania oraz ich sprzedażą;

12.

zakładanie i utrzymywanie rzeźni;

13.

nadzór nad przestrzeganiem wszelkich ustaw, przepisów i rozporządzeń sanitarnych;

14.

przedkładanie sprawozdań sanitarnych państwowym władzom zdrowia publicznego, według

ustanowionych wzorów.

Szczegółowe ustawy określą prawa i obowiązki ciał samorządowych przewidziane w art.

3.

W myśl przepisów w art. 3 zawartych, zarządy komunalne winny wykonywać i utrzymywać

we własnej administracji niezbędne dla ich gmin urządzenia sanitarno - techniczne,

zakładać i utrzymywać szpitale, przychodnie, przytułki, domy izolacyjne, kąpieliska

i t. p. utrzymywać lekarzy sanitarnych, akuszerki gminne, pielęgniarki, dezynfektorów

i inny niezbędny personel służbowy, stosując się do przepisów i norm, wydanych przez

Ministra Zdrowia Publicznego.

Na mocy decyzji władzy nadzorczej zarządy komunalne w celu wykonania swych obowiązków,

przewidzianych w art. 3, p. 1 mają prawo w myśl ogólnych przepisów o wywłaszczeniu

na cele publiczne, nabywania w drodze przymusowej za odpowiedniem odszkodowaniem,

potrzebnych do wykonania przepisów niniejszej ustawy nieruchomości, źródeł wody wraz

z potrzebną ilością otaczającego je terenu, jak również przeprowadzania wód i ścieków

przez cudze grunta.

Zarządy komunalne w celu wykonania obowiązków, przewidzianych w art. 3 punktach 2,

3 i 4 mają prawo zakazu zamieszkiwania w budowlach, wzniesionych także przed ogłoszeniem

niniejszej ustawy, uznanych za szkodliwe dla zdrowia mieszkańców lub sąsiadów aż do

czasu dokonania odpowiednich ściśle określonych przeróbek.

Wydatki, wynikające z art. 3, z wyjątkiem punktów 5, 7 i 8, dalej przepisów art. 4

i 5 niniejszej ustawy, obciążają w całości związki komunalne.

W razie uchylenia się gminy od asygnowania niezbędnych sum na wydatki powyższe, odpowiednie

sumy mogą być wprowadzone do budżetu gmin przez władze nadzorcze na wniosek Ministra

Zdrowia Publicznego.

Stosunek, w jakim skarb Państwa weźmie adział w ponoszeniu niektórych wydatków, wynikających

z art. 3, p. 5, 7 i 8, określą oddzielne ustawy.

W razie niewypełnienia przez zarząd komunalny obowiązków, wynikających z niniejszej

ustawy, Ministrowi Zdrowia Publicznego, na wniosek odpowiednich urzędów, służyć będzie

prawo wydelegowania swego przedstawiciela do gminy w celu przeprowadzenia w porozumieniu

z władzami nadzorczemi na koszt gminy potrzebnych w tej dziedzinie zarządzeń.

Władze administracyjne i policyjne obowiązane są nieść pomoc delegowanemu lekarzowi

sanitarnemu we wszystkich jego zarządzeniach i czynnościach urzędowych.

W razach wyjątkowych te gminy, które wykażą, że ich stan finansowy nie pozwala na

całkowite przeprowadzenie zarządzeń sanitarnych i technicznych, wynikających z przepisów

niniejszej ustawy, mogą otrzymać odpowiednią pomoc ze skarbu Państwa za pośrednictwem

Ministerstwa Zdrowia Publicznego.

Ministrowi Zdrowia Publicznego służy prawo ogłaszania rozporządzeń instrukcji szczegółowych,

wynikających z niniejszej ustawy; o ile jednak z rzeczonych rozporządzeń powstać by

mogły ciężary finansowe dla ciał samorządowych, rozporządzenia takie Minister Zdrowia

Publicznego wydaje w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.

Wykonanie niniejszej ustawy poleca się Ministrowi Zdrowia Publicznego.