Ustawa z dnia 3 lipca 1919 r. w przedmiocie ochrony drobnych dzierżawców rolnych.

Czynsz dzierżawny od drobnych działek gruntów rozległości do 6 morgów nie może przewyższać

trzykrotnego czynszu, płaconego w danej miejscowości za taką dzierżawą w r. 1914 i

obliczonego w stosunku 100 rb. = 216 mk. - 250 koron.

Wskazana powyżej norma czynszu dzierżawnego może być dla poszczególnych miejscowości,

w których warunki ekonomiczne tego wymagają, podniesiona lub zmniejszona przez władze

powiatowe, które wyznaczy Minister Rolnictwa i Dóbr Państwowych.

Wszelkie umowy, pociągające za sobą podwyższenie czynszu dzierżawnego od drobnych

gruntów do 6 morgów ponad normę, określoną w art. 1 ustawy niniejszej, lub czynszu

ustanowionego w myśl tegoż artykułu przez władze powiatowe, mogą być na żądanie dzierżawcy

sądownie zmienione przez stosowne zmniejszenie czynszu dzierżawnego do normy określonej

w art. 1 za czas od 1 stycznia 1919 r.

W razie, jeżeli wyrokiem sądowym zostanie nakazane zmniejszenie czynszu dzierżawnego,

cała nadpłacona przez dzierżawcę nadwyżka za czas od 1 stycznia 1919 r. zaliczona

będzie na czynsz bieżący.

Wypuszczający w dzierżawę drobne działki gruntów do 6 morgów nie może w czasie trwania

niniejszej ustawy bez zgody dzierżawcy ani wymówić umowy dzierżawnej, zawartej na

piśmie lub ustnie, ani wytoczyć lub prowadzić sprawy o eksmisję, ani też usunąć dzierżawcy

z gruntu, chociażby termin dzierżawy upłynął na jesieni 1918 r., o ile dany grunt

pozostaje dotąd w posiadaniu dzierżawcy.

Wyroki prawomocne, orzekające eksmisję drobnych dzierżawców (art. 1), niewykonane

przed wydaniem ustawy niniejszej, nie podlegają wykonaniu w czasie trwania ustawy.

Przepisy artykułu niniejszego nie mają jednak zastosowania wtedy, kiedy drobny dzierżawca

bądź z własnej winy nie płaci należnego czynszu dzierżawnego w terminach umówionych,

bądź dewastuje nieruchomość dzierżawioną, bądź dopuszcza się względem wypuszczającego

w dzierżawę lub jego majątku czynów, karanych przez kodeks karny, bądź wreszcie zgodził

się sam na opuszczenie gruntu dzierżawionego.

Jeżeli dana parcela gruntu z majątku, opuszczonego przez właściciela z przyczyny wypadków

wojennych, została objęta przez drobnego dzierżawcę, a po powrocie właściciela uprawianie

tej parceli przez dzierżawcę przeszkadza rozwinięciu ogólnego planu gospodarczego

(psuje płodozmian i t. p.), to właściciel ma prawo żądać, po sprzęcie zbioru, ustąpienia

dzierżawcy z uprawianej działki, dając mu wzamian inną parcelę równej dobroci. Nakłady

poczynione przez dzierżawcę (uprawa, posiewy i t. p.) na parceli, którą tenże jest

zmuszony porzucić, winny być przez właściciela wynagrodzone, o ile tych nakładów dzierżawca

nie wykorzystał lub też z nich korzystać nie będzie.

W sprawach wynikających ze stosowania ustawy niniejszej sąd obowiązany jest skłaniać

strony do pojednania.

W tym celu sąd ma prawo zbierać dowody z urzędu, nakazywać osobiste stawiennictwo

stron, tudzież zażądać złożenia przez nie w oznaczonym terminie wyjaśnień i dowodów.

Stosowanie przepisów ustawy niniejszej nie może być uchylone lub ograniczone przez

umowy stron.

Ustawa niniejsza nie dotyczy umów dzierżawnych, zawartych na mocy ustawy tymczasowej

w przedmiocie wydzierżawiania niezagospodarowanych użytków rolnych z dn. 8 marca 1919 r.

(Dz. p. p. P. 1919 r. № 23, poz. 235), oraz wymawiania dzierżaw przez powracających

do kraju właścicieli drobnych gospodarstw rolnych.

Przepisy ustawy niniejszej stosują się i do poddzierżawców.

Ustawa niniejsza obowiązuje do końca 1920 r.

Wykonanie ustawy niniejszej poleca się Ministrowi Rolnictwa i Dóbr Państwowych oraz

Ministrowi Sprawiedliwości.

Ustawa niniejsza obowiązuje z dniem jej ogłoszenia.