Ustawa z dnia 10 maja 1919 r. o ustaleniu i oszacowaniu świadczeń i strat wojennych.

Nie przesądzając ewentualnego wynagrodzenia strat wojennych przez państwo, wprowadza

się państwowe ustalenie i oszacowanie tych strat.

Państwowemu ustaleniu i oszacowaniu podlegają: straty, spowodowane bezpośrednio przez

wypadki wojenne w Polsce, w majątku obywateli Państwa Polskiego, należącym do osób

fizycznych i prawnych.

W zakres tych strat wchodzą: wszelkie pozbawienie nieruchomości lub ruchomości przez

rabunek, zniszczenie lub uszkodzenie, rekwizycje, świadczenia osobiste, sprzedaż przymusowa,

daniny przymusowe, nieuzasadnione grzywny, wywiezione lub zabrane papiery wartościowe,

wkłady bankowe, wkłady kas oszczędnościowych, oraz gotowizna, kontrybucje i konfiskaty,

zarządzone w okresie wojennym przez wojska lub władze cywilne, a nadto przymusowe

pozbawienie używalności nieruchomości lub ruchomości wskutek zarządzenia władz wojskowych

i cywilnych, obcych lub polskich, dokonanych w celach kwaterunku, ewakuacji i innych,

oraz szkody wynikłe z przymusowego zarządu oraz z przymusowych eksploatacji i umów.

Koszty ustalenia i oszacowania strat wojennych ponosi Skarb Państwa, z wyjątkiem kosztów

spowodowanych nieuzasadnionem żądaniem, poszkodowanego.

Podania i dokumenty w tych sprawach wolne są od opłat stempli i opłat skarbowych.

Ustalenie i oszacowanie strat wojennych przeprowadzać będą specjalne komisje, urzędujące

w dwóch instancjach, jako Komisje Szacunkowe Miejscowe i Komisje Szacunkowe Główne.

Komisje Szacunkowe Miejscowe i Komisje Szacunkowe Główne utworzone będą przez Główny

Urząd Likwidacyjny, w porozumieniu z właściwemi Ministerstwami, w tych miejscowościach,

których spis ułożony zostanie przez Główny Urząd Likwidacyjny, z oznaczeniem siedziby

urzędowania tychże Komisji oraz obszaru, na który ma się rozciągać działalność każdej

poszczególnej Komisji.

Każda strata może być szacowana tylko przez tę Komisją Szacunkową Miejscową, w której

okręgu owa strata nastąpiła.

Materjały szacunkowe, zebrane przed wydaniem niniejszej, ustawy przez instytucje społeczne

i organy urzędownie upoważnione do ustalania i szacowania strat wojennych, oddane

zostaną Komisjom Szacunkowym Głównym, które bądź zatwierdzają je, bądź poprawiają,

bądź odsyłają do ponownego oszacowania przez. Komisje Szacunkowe Miejscowe.

Każda Komisja Szacunkowa Miejscowa składa się

a)

z prezesa i wiceprezesa, delegowanych z pośród sędziów przez prezesa właściwego sądu

okręgowego lub w razie braku dostatecznej ilości kandydatów delegowanych przez Ministerstwo

Sprawiedliwości z pośród osób, które pracowały w zawodzie sędziowskim nie mniej niż

10 lat, lub z pośród adwokatów przysięgłych lub byłych adwokatów przysięgłych mających

za sobą nie mniej niż 10 lat praktyki;

b)

z przedstawicieli Ministerstw: Rolnictwa i Dóbr Państwowych, Przemysłu i Handlu oraz

Robót Publicznych, delegowanych po jednym z każdego z tych trzech Ministerstw;

c)

z dwuch przedstawicieli sejmiku powiatowego lub rady powiatowej i jednego przedstawiciela

rady miejskiej, albo tylko z dwóch przedstawicieli rady miejskiej, o ile okrąg Komisji

Szacunkowej Miejskiej obejmuje samo miasto.

Wyżej wymienione Ministerstwa i organy samorządu delegują do Komisji Szacunkowych

Miejscowych, oprócz swych przedstawicieli, także zastępców ich, którzy w razie nieobecności

właściwego przedstawiciela biorą udział w pracach Komisji z głosem stanowczym.

Ministerstwo Rolnictwa i Dóbr Państwowych oraz Ministerstwo Przemysłu i Handlu mianują

swoich przedstawicieli i ich zastępców z pośród przedstawicieli tych organizacji społecznych,

których działalność obejmuje zadania należące do zakresu działania właściwego Ministerstwa,

a to na przedstawienie tychże organizacji.

Posiedzenie Komisji Szacunkowej Miejscowej jest prawomocne, jeżeli uczestniczą w niem

prezes albo wiceprezes i przynajmniej 2-ch członków, z których jeden powinien być

przedstawicielem tego Ministerstwa, do którego zakresu działania należą straty oceniane

na danem posiedzeniu.

Do każdej Komisji Szacunkowej Miejscowej Ministerstwo Skarbu deleguje swego przedstawiciela,

jako rzecznika interesów Skarbu Państwa.

Przy każdej Komisji Szacunkowej urzęduje utworzona z ramienia Głównego Urzędu Likwidacyjnego

kancelarja.

Komisja Szacunkowa Główna składa się

a)

z prezesa delegowanego przez Sąd Najwyższy z pośród sędziów tegoż sądu i dwóch wiceprezesów,

delegowanych przez sądy apelacyjne z pośród członków sądów okręgowych zawsze w porozumieniu

z prezesem Głównego Urzędu Likwidacyjnego;

b)

z przedstawicieli Ministerstw: Skarbu, Rolnictwa i Dóbr Państwowych, Przemysłu i Handlu

oraz Robót Publicznych po jednym z każdego z tych Ministerstw;

c)

z trzech przedstawicieli Głównego Urzędu Likwidacyjnego, delegowanych przez prezesa

tegoż Urzędu;

d)

z pięciu delegatów głównych organizacji rolniczych, przemysłowych i handtowych, według

specjalnej instrukcji, jaką wyda Główny Urząd Likwidacyjny przy uwzględnieniu małej

własności ziemskiej i rękodzielnictwa.

Wyżej wymienione Ministerstwa i instytucje społeczne delegują do Komisji Szacunkowej

Głównej, oprócz swych przedstawicieli, także ich zastępców, którzy w razie nieobecności

właściwych przedstawicieli biorą udział w pracach Komisji z głosem stanowczym.

Przy Komisji Szacunkowej Głównej urzęduje stworzona z ramienia Głównego Urzędu Likwidacyjnego

kancelarja.

Zadaniem Komisji Szacunkowej Miejscowej jest

a)

i przyjmowanie od poszkodowanych skutkiem wojny deklaracji, wykazujących rodzaj, zakres

i wielkość strat wojennych przez nich poniesionych;

b)

stwierdzanie tych strat w razie potrzeby na podstawie sprawdzenia na miejscu;

c)

przyjmowanie od świadków zeznań składanych pod przysięgą. Niestawiennictwo świadka

pociąga za sobą skutki w art. 138 kodeksu karnego wskazane (ewent. w analogicznych

przepisach, obowiązujących w innych dzielnicach Polski);

d)

szacowanie z należytym spółudziałem rzeczoznawców pomienionych strat według ustalonych

norm;

e)

dążenie do osiągnięcia w ocenie poniesionych strat zgodności poglądów poszkodowanego

i przedstawiciela Ministerstwa Skarbu;

f)

ostateczne ustalenie wysokości poniesionych strat;

g)

wykonywanie wszelkich czynności, związanych z ustaleniem i oszacowaniem strat wojennych

względnie z przyznaniem za nie wynagrodzenia lub pożyczki jakie mogą wyniknąć z ustaw

lub przepisów.

Poszkodowanemu służy prawo odwołania się od orzeczenia Komisji Szacunkowej Miejscowej

do Komisji Szacunkowej Głównej w terminie 15-dniowym od daty doręczenia tego orzeczenia.

Odwołanie się poszkodowanego złożone być winno w powyższym terminie na ręce właściwej

Komisji Szacunkowej Miejscowej, która odsyłać je wraz z całym operatem do Komisji

Szacunkowej Głównej.

Orzeczenie Komisji Szacunkowej Miejscowej w sprawach, dotyczących oszacowania poniesionych

strat wojennych w wysokości nieprzewyższającej. sumy 5.000 rb., 10.000 marek, lub

20.000 koron są ostateczne, o ile w terminie wskazanym w art. 15 nie nastąpi odwołanie

się do wyższej instancji ze strony poszkodowanego, albo ze strony przedstawiciela

Ministerstwa Skarbu.

W przeciwnym razie, jak również w wypadkach, gdy poniesione straty wojenne przenoszą

sumy powyższe, orzeczenie Komisji Szacunkowej złożone zostaje wraz z całym operatem

szacunkowym Komisji Szacunkowej. Głównej, która orzeka ostatecznie.

Zadaniem Komisji Szacunkowej Głównej jest

a)

sprawdzenie i zatwierdzenie w myśl art. 8 przekazanych jej przez Główny Urząd Likwidacyjny

materjałów, dotyczących ustalenia i oszacowania poniesionych przez poszczególnych

poszkodowanych strat wojennych, a zgromadzonych już przez organizacje społeczne lub

organy urzędownie do tego upoważnione, które to opracowania, w razie ich niezatwierdzenia

przez Komisję Szacunkową Główną, przekazane zostają właściwej Komisji Szacunkowej

Miejscowej do ponownego zbadania i orzeczenia;

b)

rozważanie i ostateczne rozstrzyganie tych spraw, co do których nastąpiło odwołanie

się poszkodowanego lub przedstawiciela Ministerstwa Skarbu od orzeczenia Komisji Szacunkowej

Miejscowej do Komisji Szacunkowej Głównej;

c)

rozważanie i ostateczne rozstrzyganie oszacowania strat w wypadkach, kiedy poniesiona

strata przewyższa sumę 5.000 rubli, 10.000 marek lub 20.000 koron.

Komisje Szacunkowe Główne według uznania ich prezesów dzielą się na sekcje, posiadające

kompetencje Komisji pełnych. Sprawy jednak szczególnej wagi, wchodzące do Komisji

Szacunkowej Głównej, mogą być przekazywane, według uznania tejże Komisji, do rozstrzygnięcia

Komisje Szacunkowej Głównej na plenarnem jej posiedzeniu, w którem uczestniczyć winni

prezes, jeden z wiceprezesów i przynajmniej 6-ciu członków Komisji.

Ta Komisja Szacunkowa Główna, która ma swoją siedzibę, w Warszawie, obok zakresu działania,

wskazanego w art. 18 i 19, ma także za zadanie kierowania działalnością poszczególnych

Komisji Głównych w celu osiągnięcia jednolitości ich pracy. Orzeczenia tej czynności

dotyczące mogą być uchwalone jedynie na pełnem posiedzeniu Komisji w składzie wskazanym

w art. 19, z udziałem przedstawicieli wszystkich Komisji Głównych.

Komisje Szacunkowe Główne oraz ich sekcje mogą zapraszać na swoje posiedzenia rzeczoznawców

z głosem doradczym, albo też polecać rzeczoznawcom opracowanie nasuwających się zagadnień.

Na żądanie Komisji Szacunkowych Miejscowych, albo też z własnej inicjatywy Komisje

Szacunkowe Główne mogą delegować rzeczoznawców na miejsce, gdzie nastąpiła strata

wojenna.

Prezesi Komisji Szacunkowych Głównych i Miejscowych oraz urzędnicy kancelarji tychże

komisji otrzymują stałe pensje, których wysokość określi Rada Ministrów.

Inni członkowie komisji szacunkowych oraz powoływani przez nią rzeczoznawcy i świadkowie

otrzymują wynagrodzenie za posiedzenie albo w stosunku do godzin pracy na rzecz komisji,

oraz, w razie delegowania na miejsce straty, zwrot kosztów podróży; wysokość tych

wynagrodzeń określi również Rada Ministrów.

Wydanie przepisów, określających sposób ustalenia i oszacowania strat wojennych, wyznaczenie

terminów prekluzyjnych zgłaszania strat, wreszcie przejęcie materjałów w art. 8 wymienionych

porucza się Głównemu Urzędowi Likwidacyjnemu, który czynności tych dokona w porozumieniu

z Ministerstwami Rolnictwa i Dóbr Państwowych, Robót Publicznych, Przemysłu i Handlu

oraz Skarbu. Główny Urząd Likwidacyjny opracowywa odpowiednie budżety i wyjednywa

niezbędne fundusze.

Wszelkie władze administracyjne i organy samorządu winny na wezwanie Głównego Urzędu

Likwidacyjnego z nim spółdziałać w rozpowszechnianiu odpowiednich obwieszczeń i zarządzeń,

które w tym celu skierowane będą do tych władz i organów przez Główny Urząd Likwidacyjny.

Magistraty miast, w których utworzone zostaną Komisje Szacunkowe Miejscowe, winny

dostarczyć tym komisjom odpowiednich do ich pomieszczenia lokali.

Podający świadomie fałszywe dane w postępowaniu przed komisjami szacunkowemi, o ile

wykroczenie to nie podlega bardziej surowym przepisom kodeksu karnego, karani będą

aresztem do 1 roku oraz grzywną od 100 do 10.000 marek. Orzecznictwo w tych sprawach

należy do sądów zwyczajnych.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, a wykonanie jej porucza się Głównemu

Urzędowi Likwidacyjnemu, tudzież Ministerstwom: Rolnictwa i Dóbr Państwowych, Przemysłu

i Handlu, Robót Publicznych i Skarbu.