Ustawa tymczasowa z dnia 8 marca 1919 r. w przedmiocie wydzierżawienia niezagospodarowanych użytków rolnych.

Właściciele i posiadacze odłogiem leżących, a zdatnych pod uprawą rolną gruntów, lub

też osoby, mające grunty takie pod swoim zarządem, opieką lub w dzierżawie, obowiązani

są - o ile sami uprawy uskutecznić nie mogą - do wydzierżawienia ich przedewszystkiem

małorolnym i bezrolnym, a w braku kandydatów z tej kategorji - innym rolnikom. Dzierżawcy

tych gruntów winni posiadać niezbędne środki do uprawy, albo mieć możność nabycia

ich we właściwym czasie.

Przepisy niniejszej ustawy nie dotyczą posiadłości ziemskich o ogólnym obszarze poniżej

50 morgów.

Grunta, wymienione w art. 1, wydzierżawione być winny osobom, których głównem zajęciem

jest rolnictwo.

Przy równych warunkach kandydaci na dzierżawców mają pierwszeństwo w następującym

porządku

a)

dotychczasowi drobni dzierżawcy w danym majątku;

b)

bezrolni zawodowi dzierżawcy drobni lub dzierżawcy opuszczonych z powodu wojny przestrzeni,

posiadający inwentarz, a obecnie wskutek powrotu właścicieli na grunt pozbawieni terenów

pracy;

c)

stale zamieszkała w okolicy służba folwarczna, która była zatrudniona w danym majątku,

lecz z którą nie zostały zawarte umowy na bieżący rok gospodarczy;

d)

małorolni, których gospodarstwa bezpośrednio graniczą lub znajdują się w najbliższem

otoczeniu majątku;

e)

inni bezrolni i małorolni z dalszych okolic i gmin;

f)

inni rolnicy, nie objęci powyższemi punktami.

W umowach dzierżawnych, zawieranych na zasadach ogólnych, ustalone być winny nie tylko

zwykłe warunki dzierżawne jak termin, tenuta i t. p., lecz również sposób użytkowania

wydzierżawionych gruntów.

Grunty te muszą być wzięte pod uprawę mechaniczną i nie mogą być poddzierżawiane osobom

trzecim.

Wysokość tenuty dzierżawnej nie powinna przekraczać dwukrotnej przeciętnej sumy tenuty

pobieranej w danej miejscowości w dwóch ostatnich latach przed 1 stycznia 1915 r.

O ile grunta, wymienione w art. 1, nie zostaną do dn. 1 kwietnia 1919 r. wydzierżawione

przez właścicieli lub inne osoby tam wymienione kandydatom na dzierżawców, odpowiadających

wymaganiom niniejszych przepisów, w drodze dobrowolnej, Minister Rolnictwa i Dóbr

Państwowych ma objąć powyższe grunta w państwowy zarząd przymusowy i zarządzić przymusowe

wydzierżawienie gruntów przez zarządców państwowych na zasadzie przepisów, zawartych

w art. 1 - 4 i 6 - 15 włącznie niniejszej ustawy.

Ustanowienie i wykonywanie państwowego zarządu przymusowego należy do Ministra Rolnictwa

i Dóbr Państwowych, któremu służy prawo przez ustanowionych przez siebie zarządców

państwowych poczynić kroki zabezpieczające terminowe wydzierżawienie w myśl ustawy

niniejszej jeszcze przed terminem, wskazanym w art. 5.

Minister Rolnictwa i Dóbr Państwowych mianuje zarządcę państwowego dla każdego poszczególnego

majątku lub dla szeregu majątków; obowiązki zarządców państwowych mogą być powierzane,

w miarę uznanej przez Ministra potrzeby, bądź osobom do ich pełnienia specjalnie powołanym,

bądź urzędom państwowym lub organizacjom społecznym.

Każdy wypadek ustanowienia zarządu i mianowania zarządcy państwowego podany będzie

do publicznej wiadomości.

Zarządca państwowy zarządza powierzonemi mu gruntami lub majątkami i jest wyłącznie

upoważniony do wykonywania czynności prawnych, dotyczących tego zarządu, zaś w szczególności

i wydzierżawiania gruntów w myśl art. 1 - 5 włącznie niniejszej ustawy, z tem jedynie

ograniczeniem, że dzierżawa gruntów, obsianych zbożem, kończy się z dniem 1 września

1920 r., a dzierżawa gruntów, obsadzonych okopowiznami, dnia 1 listopada 1920 r.

Wydzielanie gruntów z danego gospodarstwa na dzierżawy powinno odbywać się w ten sposób,

aby właściciel miał możność na pozostałej części gruntu prowadzić racjonalne gospodarstwo.

Dzierżawcy musi być, w razie braku drogi zwykłej, oddana na czas dzierżawy droga konieczna

do dzierżawionego gruntu.

Właściciele gruntów, wziętych w zarząd państwowy, albo osoby, mające grunty te pod

swoim zarządem lub w dzierżawie, obowiązani są pod rygorem art. 139 K. K., obowiązującego

w b. Królestwie Polskiem, który rozciąga się na byłą Galicję, dostarczyć zarządcy

państwowemu wszelkich danych, dotyczących gruntów powyższych, a w razie potrzeby i

całego majątku (księgi, rachunki, wykazy inwentarzy, rejestra etc), w szególności

dane o będących do rozporządzenia środkach produkcji, o rozległości użytków rolnych

poszczególnych kategorji, o liczbie morgów uprawionych pod oziminy lub przeznaczonych

pod uprawę innych płodów, o stanie zasiewów w latach ubiegłych - wogóle wszelkich

danych niezbędnych do obliczenia i powzięcia decyzji co do obszarów rolnych, podlegających

wydzierżawieniu w danym majątku, oraz umożliwić i ułatwić sprawdzenie istotnego stanu

rzeczy.

Koszty wydzierżawiania i zarządzania gruntami wraz z wynagrodzeniem zarządcy państwowego

obciążają właściciela gruntów w zarząd objętych lub osoby zastępujące go w myśl art.

1 ust. 1. Wysokość wynagrodzenia zarządcy ustala w każdym poszczególnym wypadku Minister

Rolnictwa i Dóbr Państwowych.

Umowy dzierżawne oraz inne umowy, przez zarządcę państwowego w czasie trwania zarządu

zawarte, mają moc obowiązującą dla właściciela gruntów, których dotyczą, i osób prawa

jego reprezentujących, nawet w razie uchylenia zarządu państwowego na warunkach i

do czasu, wskazanych w umowie.

Do zarządcy państwowego należy decydowanie o tem, jakie tereny różnych użytków rolnych

mają być przeznaczone do wydzierżawienia, decydowanie o warunkach, obszarze, konfiguracji

i formach prawnych powstających gospodarstw dzierżawnych, o zastosowaniu na wydzierżawionych

gruntach narzędzi zbywających w danym majątku, o korzystaniu z zabudowań właściciela

gruntów przez dzierżawców i t. p.

Zarządca państwowy odpowiedzialny jest za swe czynności przed Ministrem Rolnictwa

i Dóbr Państwowych, kieruje się on we wszystkich czynnościach zarządu państwowego

przy zawieraniu umów, wykonywaniu ich warunków, rozporządzaniu wpływami pieniężnemi

i t. p. instrukcją Ministra Rolnictwa i Dóbr Państwowych.

Wykonanie ustawy poleca się Ministrowi Rolnictwa i Dóbr Państwowych, który wyda w

tym celu odpowiednie instrukcje i przepisy wykonawcze.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia.