Uchwała Rady Ministrów o szkołach powszechnych z niemieckim językiem nauczania.

R. 1019.

NIK Pił

.

-4

PAŃSTWA PULSKIEGO.

WARSZAW A .

Treść .

23 2.

233.

M 21.

7 marca 1919.

Uch wała Rady Ministrów o szko łach powszechnych z niemieckim językiem na uczania

377

Za rządzenie Ministra Sp rawiedliwości w sprawie utw orzenia

trzeciego sądu pokoju w Czę st och c wie

382

232.

UCHWF\ł~ F\ Rf\DY MJNISTROW

o szkołach po wszechnych z niemieckim językiem nauczania.

W my ś l art. 2 dekretu z dnia 7 lutego 1919 r. o szkołach z niem iecki m językiem wykładowym (Dziennik Pra w N2 14 poz. 192) Rada Ministrów

u chwala co następu j e

l.

LIKWIDACJA NIEtvilECKICH GMIN SZKOLNYCH.

f\rt. 1. Istniejące na terytorjum da wnej okupacji niemieckiej b. Królestwa Kongresowego na zasadzie ustawy dot yc zącej uwzględnienia pot rzeb

szkol nych mniejszości z dnia 12 wrze śnia 1917 r. oraz ustawy wykonawczej z tejże daty (Dziennik u rz ęd o w y Ministerst wa Wyznań Religijnych

i Ośw i ecenia Publicznego N2 1) niemieckie gm iny szkol ne zostają z dniem

31 marc a 1919 r. zamknięte.

f\rt. 2. Szkoły, przez niemieckie gminy szkolne utrzymywane, stają

z dn iem 1 kwietnia 1919 r. publicznemi szko łami powszechnemi i jako

takie prze chodzą w tej dacie pod wyłączne zw ie rzchn ictwo i na etat właś ·

ciwych ogól nych organów szkolnvch .

się

DzienniK Praw.

N2 21.

Poz. 232.

I\rt. 3. Cały majątek gmin szkolnych przechodzi z dniem o głoszenia

niniejszej uchwały na własność odnośnych gmin politycznych. Do dnia

31 marca majątek ten pozostaje w zawiadywaniu i używalności niemieckich gmin szkolnych.

.

I\r~. 4. .JeŻeli. gmina . szkolna obejmuje kilka gmin polityczn ych, w ta k~m razIe majątek Jej przechodzi na własność tej gminy politycznej, w obre ble której w dniu ogłoszen i a niniejszej uchwały się znajduje.

I\rt. 5. Jeżeli gmina szkolna posiada poza majątkiem śc i sle szkolnym , t. j. gruntami i budynkami szkolnemi oraz inwentarzem szk olnym ~

inny jeszcze majątek, - z drugiej zaś strony ciążą na niej zobowiązania,

w taki!ll razie zobowiązania te z tego pozostałego majątku pokryte być

m ogą. Wierzyciele gminy szkolnej winni w ciągu miesiąca od daty pu bl kacji - niniejszej uchwały zgłosić swoje pretensje do Dozoru Szkolnego

te. gminy politycznej, na której własno ść majątek przechodzi. Dozór Szkol nyl może, po rozpoznaniu tych pretensji, albo je ze wspomnianej w n i niej ~

szym artykule nadwyżki majątku gminy szkolnej zaspokoić , względn ie przyjąć na siebie odpowiedzialność, albo też zrzec się tej nadwyżki.

W tym

ostatnim wypadku likwidowana gmina szko ln a niemiecka, wzgl ędnie jej

członkowie. pozostają jedynie odpo wiedzialny mi wobec wierzycieli, którzy

mogą praw swoich w drodze sądowej dochodzić.

Majątek ściśle szkolny,

t. j. ziemia, budynki i inwentarz szkolny, przechodzą w każdym razie na

rzecz gminy politycznej, wolne od wszelkich ciężarów i zobowiązań .

I\rt. 6. O przekazaniu szkół i majątku sporządzony będz ie protokut

podpisany przez dwóch przedstawicieli zamykanej gminy szkoln ej oraz

przewodniczące go Dózoru Szkolnego lub jego zastępcę i jednego członka

tegoż Dozoru. Kwest je sporne rozstrzygać będzie Rada Szkolna Okrę gowa .

I\rt. 7. Nauczyciele szkół, -należących do likwidowanych gmin szkolnych, płatn i będą w czasie od 1 kwietnia do dnia 30 czerwca 1919 r. stosownie do obowiązujących przepisów o stabilizacji i wynagrodzeniu nau zcycieli szkół powszechnych i pod l egać będą wszelkim ustawom i fO ZpOrząpzeniom nauczycieli szkół powszechnych dotyczącym .

Da lsze posostawanie tych nauczycieli na stanowiskach lub ich zwolnienie przez wł aściw e

organy państwowe zarządzone będzie .

I\rt. 8. Przewidziane wart. 13 ustawy, dotyczącej uw z ględn ien i a potrzeb szkolnych mniejszości, zwolnienie członków gmin szkolnych n iemi eckich od uiszczania podatków i opłat szkolnych ustaje.

Począwszy od dnia 1 kwietnia 1919 r. członkowie rozwiązan ych nie·

mieckich gmin szkolnych uiszczać będą podatki , opłaty i składk i szkolne

według zasad ogólnych.

f\rt. 9. Akta niemieckich gmin szkolnych przekazane

rom Szko lnym.

zost an ą

Dozo ~

II.

LIKWIDACJA NIEMIECKICH KRAJOWYCH ZWIf\ZKÓW SZKOLNYCH.

I\r t . 10.

Niemiecko - ewangielicki ' krajovly

związek

szko lny w Polsce

i niemiecko -katolicki krajowy związek szkolny w Polsce (Dz. r o zporządzeń

dla Jenerał-Gubernatorstwa Warsz. N;l 87 poz. 382-383) zostają z dn iem 31

marca 1919 r. zamknięte.

N2 21

Dziennik Praw. Poz 232.

-- - -- - --- -- - --------------.

f\rt. 11.

379

Zarząd każde~o ze związków sporządzi projekt likwidacji ma-

jątku związku i projekt ten najpóźniej do dnia 15 kwietnia 1919 r. jako Ko-

misja Likwidacyjna Związku przedstawi Ministrowi Wyznań Religijnych

i Oświecenia Publicznego do zatwierdzenia. Minister Wyznań Religijnych

i Ośw}ecenia Publicznego może projekt ten albo zatwierdzić, albo własną władzą

sposob likwidacji i przeznaczenie majątku określić; Przewidziane w niniejszym artykule czynności Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publiczne~o nie pociągają za sobą w żadnym razie jakiejkolwiek odpowiedzialno ści

Panstwa za zobowiązania Związku.

f\rt. 12. Kaźdy ze związków winien wypłacić szkołom, należącym do

gmin szkolnych, będących członkami Związku, zasiłki, które im zostały na

czas do 31 marca 1919 r. przyznane.

.'

. Rrt. 13. Seminarjum nauczycielsk ie w Łodzi, utrzymywane przez niemiecko· ewanglelicki krajowy związek szkolny do dnia 31 marca 1919 r., prowadzOne będzie do dnia 30 czerw ca r. b. w doty chczasow ym zakresie p0d

zarządem Państwa i na rachunek tegoż.

.

. Nauczyciele, o ile będą przez władz ę państwową pozostawieni na

s,:"olch stanowiskach, otrzymają do dnia 30 czerwca r. b. płace według etatow nauczycieli seminarjów państw owych .

. Inwentarz, należący w chwil i ogłoszenia niniejszego zarządzenia do

semlnarjum, przejdz ie łącznie z nim na własność Państwa.

.

Zobowiązania seminarjum wobec osób tr ze cich obowiązują wyłącznie

Związek. Mi nister Wyznań Religijnych i Oświecen i a Publicznego zdecyduje

we właściwym czas ie o dalszym utrzymaniu seminarjum z językiem wykła­

dowym niemieckim lub o jego zamknięciu, wzgl ędnie wprowadzeniu polskiego języka wykładowego.

_

f\rł. 14 .• f\kta niemiecko-ewangielickiego i ni emiecko-katolicki ego krajowych związków szkolnych przekazane zo s ianą Inspektorowi Szkolnemu

Okręgu Łódzkiego, który odbierze je protokularnie, a następrrie złoży do

archiwum Ministerstwa Wyznań Religijnych i O św iecenia Publicznego . -

III.

Wf\RUNKI ISTNIENlf\ POWSZECHNYCH SZKOŁ PUBLICZNYCH

Z NIEMIECKIM JĘZYKIEM Nf\UCZf\NIf\.

f\rt. 15. Język niemiecki pozostanie językiem nauczan ia w powszechnych szkołach publicznych i szkołach, należących do rozwiązanych gmin

szkolnych, w których jest nim w chwili wydanią niniejszej uchwały, o ile

życzyć sobie tego będzie większo ś ć prawnych przedstawicieli dzieci , uczę­

szczających do każdej z tych szkól.

Rrt. 16. Wzmiankowane wart. poprzedzającym życzenie prawnych

przedstawicieli dzieci wyrażone będzie przez deklaracje tychże przedsta

wicieli.

.

Każdy ojciec, gdy ten nie żyje lub opieki nie sprawuje, to matka lub

w braku rodziców opiekun. który życzyć sobie będzie, aby język niemiecki

pozostał na przyszłość językiem nauczania w szkole, złoży o tern właściwą

deklarację Dozorowi Szkolnemu tej gminy, w obrębie której szkoła się

znajduje.

f\rt. 17.

Celem stwierdzenia tożsamości i tytułu prawnego osoby skła­

do występowania w imieniu dziecka Dozór Szkolny mo·

dającej deklarację

Dziennik Praw. Poz. 2j2.

. _ --

- ------------- - - - - - -- - - - _._---_._----

że żądać od mej złożenia poświadczenia v.lasnoręczności podpisu na deklaracji, złożenia metryki dziecka, aktu ustanowienia opiekuna, względnie in-

nych dowodów, które się niezbędnemi okażą.

Rrt. 18. Dozór Szkolny przyjmować będzie deklaracje, o ~tórych wyźej mowa, w ciągu 2 miesięcy od dnia ogłoszenia niniejszej uchwały. Po

upływie tego terminu dalsze przyjmowanie deklaracji ustanie. Dozór Szkolny

na zasadzie posiadanych deklaracji ustali, czy prawni przedstawiciele wIęk­

szości dzieci, do danej szkoły uczęszczających, wyrazili życzenie pozostawienia języka niemieckiego, jako języka nauczania w tej szkole.

prawni przedstawiciele więk­

wyrazili - życzenie pozostawienia

języka niemieckiego jako języka nauczania, w takim razie nauka szkolna

odbywać się będzie nadal w tymże języku.

W przeciwnym wypadku,

t. j. gdy deklaracje zlożone zostały przez prawnych przedstawicieli mniejszości dzieci, język niemiecki pozostanie językiem nauczania tylko do

końca bieżącego roku szkolnego i z początkiem nadchodzącego 1919/ 1920

roku szkolnego zastąpionym zostanie przez polski.

Rrt. 19.

Jeżeli

ustalonem zostanie,

szości dzieci, uczęszczających do

SZKoły,

że

Rrt. 20. Czynność Dozoru Szkolnego, o której mowa w ostatnim ustę­

pie art. hl, stwierdzoną będzie protokulem, którego wierzytelne odpisy Dozór Szkolny złoży Inspektorowi Szkolnemu Okręgowemu i Radzie Szkolnej

Okręgowej.

Rrt. 21. Jeżeli w danej miejscowości znajduje się dwie lub więcej

szkół z niemieckim językiem nauczania i na zasadzie niniejszych przepisów

język ten w nich ma być pozostawionym, jednakowoż mniejszości, które

za językiem niemieckim się nie opowiedziały, były tak znaczne, że dzieci

przez mniejszości te reprezentowane mogą zapełnić jedną lub więcej szkół,

w takim razie w odpowiedniej części szkół wprowadzony zostanie ję'zyk polski, jako jEizyk nauczania. Podobnież i w wypadku odwrotnym, t, j. w razie

wypowiedzeni,a się znacznych mniejszości za językiem niemieckim, język

ten będzie utrzymany w odpowiedniej ilości szkół.

Rrt. 22. Jeżeli mniejszość językowa wynosi w szkole conajmniej 40

dzieci, w takim razie dla mniejszości tej osobna szkola utworzoną zostanie

Rrt. 23. Opieka Szkolna szkoły, w której na zasadzie niniejszej uchwały

niemiecki język nauczania zastąpionym zostaje przez polski, może zażądać,

aby język niemiecki pozostał w szkole jako przedmiot nauki. Wniosek

w tej sprawie składa Opieka Szkolna do decyzji Rady Szkolnej Okręgowej

za pośrednictwem Dozoru Szkolnego. Jeżeli uwzględnieniu tego wniosku

nie sprzeciwiają się szczególl)e trudności, Rada Szkolna Okręgowa zadość

mu uczyni. Zakres nauczania języka niemieckiego w szkołach, w których

artykuł niniejszy znajdzie zastosowanie, oznaczony będzie w programie,

wydanym przez Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Rrt. 24. J e żeli w latach następnych ulegną zmianie stosunki językowe

u dzieci, uczęszczających do szkoły, w której język niemiecki na zasadzie

niniejszej uchwały pozostał jako język nauczania, i przypuszczać będzie

można, że językiem ojczystym większości dzieci jest w danej chwili język

polski, - w takim razie Dozór Szkolny z własnej inicjatywy lub na zle,<:enie

Rady Szkolnej Okręgowej albo Inspektora Szkolnego zarządzi składanie deklaracji, przewidzianych wart. 16, sposobem i w terminie, w- niniejszej

uchwale określonemi. Sprawdzanie tym trybem języka ojczyste~o dzieci

N2 21

Dziennik Praw. Poz . 232.

nie częściej jak raz do roku odbywać się może. Zmiana języka nauczama

na polski na zasadzie niniejszego artykułu nastąpi po ukończeniu tego roku

szk.olnego, w ciągu którego Dozór Szkolny stosownie do art. 18 ustali, że

zmiana ta odpowiada życzeniu większości przedstawicieli dzieci.

Rrt. 25.

Jeżeli w danej gminie jest tak znaczna ilość dzieci , dla któ-

r~ch nie język polski ale jE:zyk niemiecki jest ojczystym, że potrzebną ~Ia

'llCh okazuje się nowa szkola z niemieckim językiem nauczania. w takim

ra~ie na żądanie osób interesowanych Dozór Szkolny stawia do Rady Szkol-

neJ Okręgowej wnios ek o otwarcie publicznej szkoły powszechnej z niemieckim językiem nauczania.

.

Uwzgl ę dnienie wniosku zależy od stwierdzenia przez Radę Szkolną

Okręgową fa ktycznej jego zasadności.

. Rrt. 26. Publiczne szkoły powszechne z niemieckim iE:zykiem nauczama t,raktowane są pod ka żd ym względ em na równi z tak iemi szkołami,

w kto ryc h nauka prowadzona jest po polsku, a zatem znajdują się wtem .

san;em położeniu prawnem i stosunku do władz państwowych i gminnych ,

m~Ją tę samą organizację administracyjną, finansową i pedagogiczną, ulegaJą tym samym przepisom i zarządzeniom oraz organom na9zorczym.

Również i nauczyciele tych szkól korzystają z tych samych praw i mają te

sam~ obowiązki, co nauczyciele szkół publicznych z polskim językiem nallczama.

flrt. 27. We wszystkich szkołach publicznych i prywatnych Państwa

Polski ego język polski stanowi obowiązkowy przedmiot nauki. W szkołach

powszechnych z niemieckim językiem wykładowym nauka języka polskiego

winna się rozpoczynać od drugiego roku nauczania.

Rrt. 28. Język polski jest językiem urzędowym wszystkich szkół pu blicznych w stosunkach z władzami państwowemi i komunalnemi; księgi

i świadectwa w szkołach z niemieckim językiem nauczania mogą mieć . tekst

niemiecki obok polskiego.

.

flrt. 29. Szkoły, w których język nauczania pozostanie niem ieckim,

powinny nadal korzystać z tych gruntów, budynków i inwentarza szkolnego,

które im jako szkołom niemieckim były nadane. Zasada ta nie dotyczy

gruntów i budynków, nadanych przez b. niemieckie władze okupacyjne.

Jeżeli niemiecki język ni'e ma być w szkole danej miej:.cowości utl zymany,

w takim razie wymienione wart. niniejszym mienie służyć będzie szkole

z polskim językiem naucz a nia.

IV.

PRZEPISY KOŃCOWE.

Rrt. 30. Na przewidziane w uchwale niniejszej czynności władz szkol nych służyć będzie interesowanym prawo zażalenia stosownie do zasad,

określonych w przepisach tymczasowych o szkołach elementarnych (Dz.

Urzęd. Dep. Wyzn. ReI. i Ośw. Publ. T. R. S. N!! 1).

obowiązująca uchwały niniejszej rozciąga się na część

Polskiego, stanowiącą terytorjum dawnego zaboru rosyjskiego.

Rrt. 31. Moc

Państwa

Dziennik Praw. Poz. 232 i 233

I\rt. 32. Wykonanie niniejszej uchwały porucza się Ministrowi Wyznań

Religijnych i Ośw iecenia Publicznego.

Warszawa, dnia 3 marca 1919 r.

Prezydent Ministrów

/..]. Paderewski

fłdnister Wyznań Religijn ych

i Oświecenia Publicznego

Jall Łukas iewicz

- ----- --

233.

Zf\RZł\DZENIE MINłSTRR SPRR WIEDLIWOSCI

w sprawie utworzeni a trzeciego sądu pokoju w Częstochowie .

Na mocy artykułu 3-go dekretu z dnia 7 lutego r. 1919 w przedmiocie

,dyzlokacji sądów (Dziennik Praw N!l 14 poz. 170) oraz zgodnie z budż etem

lV \inisterstwa Sprawiedliwości zarządzam co następuje

1) W Częstochowie utworzony zostaje z dniem 15 marca roku 1919-go

tr zeci sąd pokoj u.

2) Terytorjum obecnych dwóch s ądów pokoju podzielone zosta je pomiędzy trzy sądy w sp o sób następujący

a) właściwość są d LI pokoj u okr ęg LI l-go m. Częstochowy rozciąga się

na terytorjum, położone na północ od Iinji: szosa Wieluńska, Rynek Wieluń s ki, Aleja Sienkiewicza, ul. Najświętszej Panny Marji,

Nowy Rynek. ulica Prosta. droga na Zawodzie- i droga do Mirowa;

b) do właściwości sądu pokoju okręgu II-go m. Częstochowy należy

teryto rj um, położone na południe od linji: ulica Najświętszej Panny

Marji począwszy od skrzyżowania z ulicą Kościuszki , Nowy Rynek,

ulica Prosta, droga na Zawodzie i droga do Mirowa i na wschód

od Iinji:. ulica Kościuszki, ulica Stradomska i droga do Stradomia

aż do przecięcia z torem drogi żelaznej Herby - Kielce;

c) do właściwości sądu pokoju okręgu !li-go m. Częstochowy należy

pozostała (południowo-zachodnia) część miasta oraz gmina Gra·

bówka i ta sama, co dotychczas, część gminy Rędziny .

Warszawa, dnia 1 marca 1919 r.

Minister Sprawiedliwości

S UfJ ił1.sk i

Tłoczono w Drukarni Pań stwowej

z polecenia MInistra Sprawledłtwo~cl