Dekret o organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaljami.

Nz 14

Dziennik Praw. . Poz. 182.

Termin rozpoczęcia czynności Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej oznaczy i przepisy wykonawcze wyda Rada Ministrów.

Na obszarach, pochodzących z b. zaboru austrjackiego, posiadać będzie

Prokuratorja Generalna aż do odmiennego uregulowania ten sam zakres

działania, jaki służył tam b. Prokuratorjom Skarbu.

Oan w Warszawie, dnia 7 lutego 1919 r.

Naczelnik Państwa

/. Piłsudski

Prezydent Ministró w

J. 1. Pade1'ewski

Minister Skarbu

Dr. E1lg1ich

182.

DEKRET

o organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaljami.

l"Ia wniosek Rady Mini strów stanow i ę

l. W Y d z i a ł

a r c h iwó w

P a ń s t w o w y c h. .

l\rt. 1. Przy Mini strze Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznegu,

jako zwierzchniku archiwów państwowych, is tnieje wydział archiwów pań ­

stwowych, pod kierunkiem naczelnika wydziału.

I

!.

fl ..t. 2. Do z adań wydziału archiwów państwowych należy

a) zarząd archiwów państwo w ych,

b) opieka techniczno-naukowa nad archiwami i zbiorami archiwalnemi, należącemi do instytucji publicznych, miejskich , gminnych

i t. p.,

c) ratowan ie i stniejących w kraju zabytków archiwalnych od zn iszczenia , oraz udzielanie rady i pomocy w sprawach, związanych

z ochroną i przechowywaniem takich zabytków, będących W posiadaniu prywatnem ,

d) rewindykacj a zbiorów archiwalnych, stanowiących własność Pa ń ­

stwa Poiskiego.

II.

Archiwa

p a ń s tw o w e.

Rrt. 3. Archiwa pań~twowe są instytucjami przez naczonemi

a) do przechowywania aktów i dokume ntów, które powstały i pow stawać będą wskutek urzędowania i czynności władz, .urzędów

i wogóle jaki chkolwiek organów Państwa Polskiego, władz kościel­

nych, wyznaniowych, instytucji i korporacji publicznych i prywatnych, na ziemiach polskich istniejących, dalej organów państwo­

wych rosyjskich, które działały w obrębie Państwa Polskiego.

a także organów władz okupacyjnych.

Dziennik Praw.

b)

Poz. 182.

N'ł

14

do gromadzenia i przechowywan ia wszelkiego rodzaju zabytków

we -

rękopiśmiennych, dotyczący ch kultury, dziejów i stosunków

wnętrznych i zewnętrznych Państwa lu b jego części. ·

Zarząd archiwów państwowych należy do wydziału archiwów

Wydział archiwów paI'lstwowych czuwa nad biegiem spraw

w archiwach, projektuje . budżet archiwów, czuwa nad jego ścisłe m wykonanie r.. , przedstawia urzędników archiwalnych do nominacji ministrowi,

wgląda w działalność poszczegól nych archiwów, zdaje sprawę ministrowi

z działalności dyrektorów archiwów i archiwistów na mocy otrzymanyc h

od nich don iesień i wizytacji archiwów, zatwierdza podział zajęć w archi-

f\rt. 4.

państwowych.

wach, czyni uwagi co do tego podzi alu, czuwa nad wykonaniem programu

wydawnictw archiwalnych, rozpatruj e podania poszcze gólnych urzędników

archiwalnych i w razie potrzeby zwraca się z odpowiedniemi wnioskami

do ministra, udziela urlopów u rz ęd ni ko m archiwalnym, prócz dyrektorów

archiwów i archiwistów, któ rych po dan ia w tej materji przedstawia· ministro_ wi, tro szczy się o przygotowan ie odpowiednio wykształconych urzędników

archiwalnych.

F\rt. 5. Wydział archiwów paristwowy ch przygotowuje wniosk i, dotyregulaminów i instrukcji archiwalnych, ukł ada plany wydawni ctw,

przedstawia swe wnioski Radzie archiwalnej, rozpfl tru je w nio ski jej czł on­

ków i daje bieg jej opinjom, w razi e braku odpow iedn ięgo, uchwaloneg o

przez Radę archiwalną i zatwi erdzo nego przez minis tra przepisu reg ulami nowego. wydaje dorażne zarząd zen i a .

. .

czące

f\rt. 6. Do czasu zasa d niczego roz strzy gn i ęcia przez Radę. Ministrów,

przejmow anie przez archi wa pa listwowe re gistratur i archiwaljów, będących

w posi ad aniu wła d z p aństwowych , odb yw a ć s ie będzie na zasadzie porozumienia Ministerstwa Wyznań Rel ig ijnyc h i Ośw iec enia Publicznego z odnoś­

nem ministerstwem co do czasu, jak i co do zakresu przejmowanych aktów.

f\rt. 7. Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecen ia Publicznego

przez swe org a ny czuwać bę dz ie. aby archiwalja, ni e mające należytej opieki, lub takie, których właściciel go tów byłby odst ąpić Je Państwu Polskiemu, włączane były, jako części sk ła dowe lub jako depozyty, do arch iw ów

pań stwowych.

f\rt 8. Archiwa państwowe obowiązane są na żądanie urzędów p~ń­

stwowych dokonywać wszelkiego rodzaju kwerend i poszukiwań archiwalnych, same sporządzać lub kierować sporządzaniem odpisów, regestów

i tłomaczeń dokumentów, przechowywa nych w archiwach o raz udostępni ać

delegowany m do badań archiwaln ych urzędnikom państwowym korzystanie z potrzebnych im materjałów archiwa lnych. Sposób korzystania urzę­

dów z archiwów państwowych i zakres prac, jakie winny wykonywać dla

nich arch iwa państwowe, o k reślą przepisy specjalne, wydane przez Ministra

Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

f\rt. 9. Każde ministerstwo przy przekazywaniu aktów swoich do archiwu m może zakwal ifi kować pewne działy lub poszczególne woluminy,

jako akty tajne. Dostęp do aktów tajnych nawet w celach urzędowych bę­

dą miały' tylko osoby, zaopatrzone w specjalne pozwolenie Ministra Wyznań Religijnych i Oś wieceni a Pu blicznego, wydane w .porozumieniu z wła­

ściwym ministrem.

f\rt. 10. F\rchiwa pańs twowe obow iązane są na życzenie osób prywatnych dokonywać kwerend i poszukiwań archiwalnych, sporządzać odpisy, regesty, tłomaczenia dokumentów, przechowywa nych w archiwach . ze-

N2 14.

Dziei1lli:, PraW.

Poz . lE2.

267

stawiać

kopje z oryginałami za wynagrodzeniem i w sposób, który określą

przepisy specjalne, wydane przez Ministra Wyznań Religijnych i Oświece­

nia Publicznego. Wpływy z tego źródła przechodzą do Skarbu Państwa .

flrt. 11. F\rchiwa państwowe obowiązańesą współdziałać pracy naukowej przez udostępnianie materjałów archiwalnych drogą ich publikacji

oraz przez dopuszczenie do kOLiystania z archiwów osób prywatnych i urzę­

dowych, oraz ciał naukowych w sposób, który określi regulamin wydany

przez Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

III. O P i e k a t e c h n i c z n a i n a u k o w a n a d a r c h i wam i i z b i o r a m i

a r c h i wal n e m i, n a l e ż ą c e m i d o i n s t y t u c j i P u b l i c z n y c h ,

m i e j s k i c h, g m i n n y c h i t. p.

flrt. 12.

Wydzial archiwów państwowych, na mocy po rozumienia [V\i-

nisŁra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z innymi minis tram i

i za ich zgodą, zwiedza pr.zez swych urzędników lub delegowanych prZE z

siebie czlonków Rady archiwalnej a rc hiwa instytucji publicznych, gminn ycI .

i t. p. i wgląda w ich prowad ze nie pod względem technicznym i naukowy m .

.flrt. 13. Delegaci wydziału archiwów państwowych o każ dej

spor ządzają protoku ł , z w rac a jąc w nim uw a gę na stan a rchiw u m,

żone braki w prowadze niu, kwalifikacje kierownika i t. p.

wizyci e

dostrze -

flrt. 14. Wydz i ał archiwów państwowych ocenia stan danego arch iwum, udziela jego kierowni kowi bezpośrednio wskazówek co do prowadzenia archiwum, a w razie potrzeby zawiadamia o zauważonych brakach od powiednie władze ministerjalne.

IV.

R a t o w a n i a z a b y t k ó war c h i wal n y c h o d z a g ł a d y i u d z i e an ie pomocy technicznej i nauko w ej osobo m pryw at nym .

flrt. 15. Wydział archiwów państwowych łącznie z Radą archiwalną

opracowuje projekty ustawo ochronie zabytków archiwalnych i składa je

Ministrowi Wyznań Rel igijnych i Oświecenia Publicznego w celu uzyskan ia

sankcji prawodawczej.

flrt. 16. Wydział archiwów państwowych gromadzi wiadomości co d o

pozos t ających bez opieki zabytków archiwalnych, otacza je doraźną opieką

i włącza, jeżeli wa'funki na to pozwalają, do archiwów państwowych; w razie niemożności dokonania tego, przyczynia się do utworzenia odpowiedniej

opieki stałej.

flrt. 17. Wydział archiwów cpaństwowych udzie la oso bom i instytucjom prywatnym wszelkiego rodzaju wskazówek co do przechowywania

i konserwowania zbiorów archiwalnych.

flrt. 18. Wydział archiwów państwowych roztacza opiekę nad zbior ami archiwalnemi osób i instytucji prywatnych, podobnie jak to jest przewi dziane wart. 12-14, o ile osoby i instytucje prywatne o opiekę taką si e

zwrócą.

flrt. 19. Wydział archiwów państwowych dąży do pomnażania zb io rów państwowych przez nowe nabytki archiwalne.

flrt. 20•. Na polu ratowania istniejących w kraju zabytków wydzi a ł

arch iwów państwowych, obok pracy swych urzędników, korzysta również

Dziennik Praw. Poz. 182.

N2 14.

---- -_.- - - - - - - z pomocy deleg owanych prze2. siebie członków Rady archiwalnej

pondentów wydziału archiwów państwowych.

V.

kores-

Rewindykacja zbiorów archiwalnych, stanowiących

w ł a s n ość P a ń s t w a P o I s k i e g o.

F\rt. 21. Wydział archiwów państwowych zbiera informacje, dotyczące

archiwów i archiwaljów, stanowiących rezultat działalności władz bądź polskich, bądź obcych na terytorjum Państwa Pol skiego, a nie pozostających

, jeszcze pod zarządem wydziału archiwów państwowych, oraz opracowuje

plany ich rewindykacji.

F\rt. 22. Po zatwierdzeniu planu rewindykacji przez Ministra Wyznań

Religijnych i Oświecenia Publicznego wydział archiwów państwowych podejmuje kroki w celu wprowadzenia w czyn uchwalonych zarządzeń.

,J\rt. 23. W razie, gdyby należało wysiać poszczególne osoby lub delegacje do odszukiwania i odbioru własności Państwa Polskiego poza granice kraju, osoby te lub delegacje na wniosek wydziału archiwów państwo­

wych zatwierdza Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

VI.

F\rt. 24.

archiwów.

Na

P e r s o n e l a r c h i w ó w p a ń s t w o w y c h.

czele

poszczególnych

stoją

-dyrektorowie

składa się

prócz dyrekto-

archiwów

F\rt. 25. Personel urzędniczy w archiwach

ra z archiwistów, asystentów i praktykantów.

f\rt. 26. Oprócz archiwistów, asystentów i praktyka ntów mogą być

archiwach do czynności kancelaryjnych urzędnicy kancelaryjni,

do utrzymywania zaś porządku winna być służba niższa w postac~ ońców

i woźnych.

"

F\rt. 27. Urzędników archiwów powołuje Minister Wyznań Religijnych

i Oświecenia Publicznego zgodnie z pragmatyką służbową, służbę powołu­

je i przedstawia do zatwierdzenia naczelnikowi wydziału archiwów państwo­

wych dyrektor archiwum.

używani w

VII.

....

F1 r c h i w i ś c i o b j a z d o w i i kor e s p o n d e n c i w y d z i a ł u

a r c h i w ó w p a ń s t wo w y c h.

F\rt. 28. Celem wykonywania zadań, związanych z opieką techniczną

i naukową nad archiwam i i ratowaniem zabytków archiwalnych od zagłady

(p. art. 12- 20), tworzy się urząd archiwi stów objazdowych, których czynności określa zatwierdzony przez Ministra Wyznań Religijnych i Oświece­

nia Pu bl iczneg o regulamin szcze g ółowy.

f\rt. 29. Wydział archiwów paflstwowych w pracach swych korzysta

z pomocy korespondentów wydziału archiwów państwowych, których zadania i sposób powoływania określa instrukcja specjalna, wydana przez Ministra W yznań Religijnych i Oś wie cenia Publicznego.

Dziennik Praw,

VIII.

259

Komisja kwalifikacyjna.

,

ł\rt.30. Przy wydziale archiwów państwowych czynna jest komisja

kwalifikacyjna, która rozpatruje kwalifikacje osób, ubiegających się o urzę­

dy oraz poddaje je w razie potrzeby egzaminom, z przedmiotów, których

znajomość wymagana jest przez przepisy o służbie archiwalnej.

IX.

R.

R a d a a r c h i wal n a.

Zadania Rady archiwalnej.

ł\rt.

31. Rada archiwalna.

a) rozpatruje regulaminy i instrukcje archiwalne, przepisy co do

urządzeń archiwów i programy wydawnicze archiwów;

b) na żądanie Ministerstwa Wyznań Religij ny ch i Oświecenia Publicznego służy czynną pomocą w dziedzinie opieki nad archiwaljami, znajduj ą c e mi s ię poza archiwami państwowemi, ora z

przy rewindykacji archiwaljów, należących do Państwa Po lskiego;

c) opracowuje wnioski prawodawcze, dotyczące konserwacji archiwaljów.

B.

Orga nizacja Rady archiw aln ej.

ł\rt. 32. Do Rady archiwalnej należą z urzędu naczelnik wydziału

archiwów państwowych i dyrek torowie archiwów. Nadto wchodzą do nie j

z urzędu przedstawiciele poszczególnych ministerstw po jednym z każdego

min isterstwa oraz przedstawiciel właGlz kościelnych.

'

ł\rt. 33. W skład Rady archiwalnej, oprócz członków z urzędL', wcho dzi najwyżej 12 członków, mianowanych przez fv\i nistra Wyznań Religijnych

i Oświe cenia Publiczneg o na wniosek naczelnika wydziału arch iwów pań ·

stwowych na okres lat 5-ciu z pośród osób zaslu::onych w dziedzinie archiwistyki i badań archiwalnych.

l\rt. 34. Radzie archiwalnej przewodniczy Minister Wyznań Religijnych

i Oświecenia Publicznego, w razie jego ni~obecności kieruje obra de m naczelnik wydziału a rchiwów państwQwych.

ł\rt. 35. Sekretarzem Rady archiwalnej jest urzędnik wydział u archiwów

państwowych, delegowany do tych czynności przez naczelnika wydziału

a rchiwów państwowy ch. Sekretarz ten ma w Radzie archiwalnej glos tylko

do radczy.

ł\rt. 36. Sekretarz Rady archiwalnej wzywa członków na posiedzenia "

przyg otowuje i przedstawia do zah-vierdzenia przewod n iczące mu projekt porz ą d ku dziennego obrad i prowadzi proto,k uł posiedzeń Ra dy, archiwalne j.

C.

Dzi a łalność

Rady archiwalnej .

ł\rt. 37. Przewodnic z ą cy Rady archiwalnej zwołuje zebrania ogól ne

w miarę potrzeby, nie rzad ziej jednak, niż 2 razy do roku.

f\rt. 38. Przewodniczący wprowadza na porządek obrad zarówn.

wnioski wydziału archiwów państw owych, jak też wnioski członków Rad :;.

archiwalnej.

Dz iennik Vraw.

I-'oz. H:~L.

Nil 14

J\rt. 39. Do przygotowania poszczególnych spraw na żądanie wydziału

archiwów państwowych lub z własnej inicjatywy Rada archiwalna może powoływać pod przewodnictwem członka Rady archiwalnej komisje, w których

mogą brać udział również osoby nie należące do Rady archiwalnej.

Komisje obowiązane są składać wyniki swych prac wydziaarchiwów państwowych w terminach zgóry określonych. Wydział

archiwów państwowych winien przez sekretarza Rady archiwalnej zdawać

sprawę z prac dokonanych · oraz z projektów na najbliższem ogólnem posiedzeniu Rady archiwalnej.

J\rt. 40.

łowi

J\rt. 41.

członków Rady

niami wydziału

Naczelnik wydziału archiwów państwowych może delegować

archiwalnej do wykonywania czynności, związanych z zadaarchiwów państwowych.

J\rt. 42. Członkowie Rady archiwalnej nie otrzymują żadnego wynagrodzenia za swą pracę, prócz zwrotu kosztów połączonych z delegacjami

i przyjazdami na posiedzenia Rady archiwalnej.

J\rt. 43. Naczelnik wydziału archiwów państwowych składa opinje

Rady archiwalnej do zatwierdzenia Ministrowi Wyznań Relig ijnych i Oświe­

cenia Publicznego, po zatwierdzeniu wprowadza je w wykonanie, w razie

niezaakceptowania ich przez Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Pwblicznego komunikuje o tem na najbliższem zebraniu Rady archiwalnej.

X.

p i- z e p i s y por z ej ś c i o we.

J\rt. 44. Do czasu przeprowadzenia reorganizacji archiwów Państwa

Polskiego czynne będą następujące archiwa państwowe

w Warszawie

f\rchiwum główne akt dawnych,

2.

akt dawnych,

3.

skarbowe,

4.

Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego,

5.

"

wojskowe ,

6. f\rchiwa miejscowe w Lublinie, Piotrkowie i Płocku,

oraz 7. F\rchiwum Państwowe we Lwowie,

każde w tym składzie materjałów, jaki zawierać będzie w chwili

przekazania danego archiwum ministerstwu, o ile się nie ukaże na• stępnie osobne rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświe ­

c.enia Publicznego co do przeniesien ia a rchiwalj ó w do innego archiwum, lub włączenia nowych materjałów do danego archiwum.

Ministrowi Wyznań Re li gijnych i Oświece ni a Publicznego przysłu ­

guje prawo wydania zarządzeń rozciągających moc · niniejszego dekretu

Aa archiwa krajowe we Lwowie i· Krakowie.

1.

J\rt. 45. Obok czynnych do czasu reorganizacji archiwów Państwa

Polskiego 5 archiwów w Warszawie i 3 archiwów miejscowych, zakładan e

będą przez wydział arch iwów państwowych mocą osobnego ka 7dorazowego

rozporządzenia .Ministra Wyznań Religijnych i Oś w iecenia Publicznego inne

archiwa miejscowe.

.

Odnośne zarządzenie wskaże zakres dzi ał alności oraz oznaczy terytorjum i, okres czasu, z jakich akty mają do danego archiwum napływać.

I

,

Dziennik Praw. Poz. 183.

N!? 14

- - - -- --

-

271

- - - - - - -- -------------

J\rt. 46. Pozostałe po urządach rosyjsk ic h i powstałe w okresie okupacji registratury i archiwalja państwowe albo będą włączone do istnieją­

cych archiwów, albo wejdą do na nowo tworzonych archiwów miejscowxch ,

albo wreszcie będą przekazane odpowiednim władzom państwowym polskim do użytKU bieżącego, na żądanie właściwego ministerstwa.

Dan w Warszawie, dnia 7 lutego 1919 r.

Naczelnik Par.stwa

j. Piłsudski.

Pre zydent Mi n istrów

l. ]. Paderewski

Minister Wyznań Religijnych

jan Łukasiewicz

Oświecenia

Publicwego

183.

DEKRET

o

najwyższej

Izbie Kontroli Państwa.

Na wniosek Rady Ministrów stanowię co następuje

ł\rt. 1. W miejsce utworzonego postanowieniem Tymczasowej Rady

Stanu z 10 sierpnia 1917 r. Urzędu Obrachunkowego utworzoną zostaje

Najwyższa Izba Kontroli Państwa w Warszawie.

Najwyższa Izba Kontroli

Państwa jest władzą podległą bezpośrednio Naczelnikowi Państwa, samodzi elną i powołaną do stałej, a wszechstronnej kontroli dochodów i wydatków pa ń stwowych, prawidłowości administrowania majątkiem państwa oraz

gospodarki instytucji, zakładów fundacji i funduszów, tudzież jednostek

samorządowych i miast wskazanych wart. 11. Pozatem Najwyższa Izba

Kontroli Pat'lstwa kontroluje wszechstronnie wykonanie budżetu.

Wszelkie władze i urzędy państwowe cywilne i wojskowe, powytej

wymienione instytucje, jednostki samorządowe i miasta, obowiązane są

stosować się do zarządzeń Najwyższej Izby Kontroli Państwa, wydanych

w zakresie spraw, należących do jej kompetencji w taki sam sposób, jak

do zarządzeń' właściwego ministerstwa.

J\rt. 2. Najwyższa Izba Kontroli Państwa składa się z prezesa, wiceprezesa, oraz członków kolegju m, noszących tytuł radców Najwyższej Izby

Kontroli Państwa. Prezesa Najwyższej Izby Kontroli Państwa m ianuje Na czelnik Państwa na wniosek Prezydenta Ministrów, zaś wiceprezesa i człon­

ków na wniosek prezesa Najwyższej Izby Kontroli P ańs twa.

Innych urzędn ik ów Naj wyżs zej Izby Kontroli Pańs twa mianuje prezes.

Członkowie kole gj um N ajwyższej Izby Kontroli Pań stwa są nieusuwalni

podlegają ustanowionym dla sędziów przepisom dyscy pl inarnym.

Instancją dyscyplinarną jest komplet Sądu

Najwyższego złożony

z trzech sędziów, z których jeden przewodniczy, zwiększony o 2 członków

kolegjum Najwyższej Izby Kontroli Państwa, delegowanych przez jej prezesa.

Funkcję prokuratora dyscyplinarnego pełni jeden z członków Najwyższej

Izby Kontroli Państwa wyznaczony przez Najwyższą Izbę Kontroli Państwa.