Dekret w przedmiocie utworzenia Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 11.

Publicznego.

Art. 12.

N2 14

Wykonanie niniejszego dekretu polecam Ministrowi Zdrowia

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Dan w Warszawie, dn. 7 lutego 1919 r.

Naczelnik Państwa

.f. Pilsudski

Prezydent Ministrów

l. j. Paderewski

Minister Zdrowia Pu blicznego

janiszewski

-------

181

DEKRET

w przedmiocie utworzenia Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej

Polskiej.

Art. 1. W celu obrony prawnej i zastępstw a prywatno· prawnych

i publicznych interesów Państwa i tych podmiotów praw Qych, które mają

być pod względem opieki prawnej traktowane na równi ze Skarbem Pań- .

stwa, oraz udzielania opinji i porady prawnej na żądanie władz i instytucji

państwowych zostaje utworzoną dla całego obszaru Państwa Prokuratorja

Generalna Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą w mieście stoł. Warszawie.

Art. 2.

Do zakresu działania Prokuratorji Generalnej należy

1)

Zastępsfwo sądowe

2)

dotyczących interesów prywatno-prawnych i majątkowych Państwa i podmiotów prawnych, narówni ze Skarbem

Państwa traktowanych.

Zastępstwo sądowe interesów publicznych w tych wypadkach,

wogóle.a w szczegó lnOŚCI prowadzenie spo-

rów prawnych,

..

w których Prokuratorja Generalna w braku innego organu specjalnego przez właściwą ·.vladzę państwową będzie wezwaną.

3) Zastęp stwo interesów prawnych .i majątkowych Skarbu Państwa

i podmiotÓw prawnych, narówni ze Ska rbem Państwa traktowanych. tudzież inte resów administracji państwowej wogóle w postępowaniu przed sądami prawa publicznego i władzami adm inistracyjnemi w miarę postanow i eń, poniżej w !3rt. 4 i 6 zawartych.

4) Wydawa nie opinjiprawnyc.h we wszystkich sprawach, tyczą(ych

się prawnych i majątkowyc.h interesów Państwa i podmiotów

prawnych, narówni ze Skarbem Państwa traktowanych a lbo . też

interesów administracji państwowe] wogóle.

5) Współdziałanie przy zawieraniu umów pra \\ nych i przy sporzą­

dzaniu aktów i dokumentów prawnych w sprawach prywatnoprawnych i majątko wych Państwa i podmiotów prawnych, narówni ze Skarbem Państwa traktowanych.

I

Dziennik Praw. Poz. 181.

-

6)

---- ---------

-

- - -- -

261

- ------------- -

Opinjowanie na życzenie Rady Ministrów lub poszczególnych Ministerstw projektów ustaw i ogólnie obowiązujących rozporządzeń

centralnych władz państwowych ze stanowiska ogólno prawnego,

organizacyjnego i techniki ustawodawczej, a w- szczególności ze

stanowiska prywatno-prawnych, majątkowych i administracyjnoprawnych interesów Państwa.

I\rt. 3. Do majątku

wzgl~dem , porady i opieki

kiem Par'stwa, należą

Państwa

opłaty,

ćzynsze

i do podmiotów prawnych, które pod

traktowane narówni z mająt­

mają być

wogóle, a więc wszystkie państwowe podatki,

i daniny, monopole, dobra i lasy państwowe,

, królewszczyzny, wogóle wszelki ruchomy i njeruchomy majątek

państwowy, państwowe

przedsiębiorstwa,

instytucje i zakłady

wszelkiego rodzaju i wogóle wszelkie do prowadzenia gospodarstwa

państwowego przeznaczone przedsiębiorstwa, ,instytucje i zakłady.

2) Spadki bez dziedziczne.

3) Pr awa terytorjalne, granice państwowe oraz prywatno-prawne

i mają t kowe należności i roszczenia Państwa do państw .obcych,

wynikające z traktatów i umów międzynarodowych.

4) Nałożone przez państwowe władze administracyjne kary pienięż- ne, o ile idzie o ich ściągnięcie w drodze sądowej , oraz publiczne opłaty i daniny wogóle, o ile ściąganie ich odbywać się ma

za pomocą tych samych organów i temi samemi środkami, jak

1)

Skarb

Państwa

prawnej

opłat państwowych.

5)' Wszelki majątek ruchomy i nieruchomy, pozostający pod zarzą­

dem władz państwowych, podczas trwania tego zarządu, oraz te

fundusze, instytucje, przedsiębiorstwa i zakłady, w całości lub

części ze Skarbu Państwa dotowane albo przez Skarb Państwa

w całości lub części finansowane lub gwarantowan e, za których

niedobory Skarb Państwa ma odpowiadać albo w których finansowym wyniku Skarb Państwa jest interesowany.

6) Prawo patronatu, przys l ugujące Państwu i podmiotom prawnym,

w niniejszym artykule pod 1) i 5) określonym.

7) Fundacje, będące pod bezpośrednim zarządem państwowym.

8) iv\ająte k tych indywidualnie oznaczonych podmiotów prawnych,

które nie są objęte postanowieniami tego artykułu, w punktach

1) do 7) zawartemi; a których zastępstwo poruczone zostanie

Prokuratorji Generalnej uchwałą Rady Ministrów, ogłoszoną

w Dzienniku Urzędowym.

. 9) Oprócz przypadków, w tym artykule wyszczególnionych, zastęp­

stwo i ingerencja Prokuratorji Generalnej ma mieć miejsce

wszędzie tam, gdzie to specjalne przepisy ustawowe przewidują.

Ptrt. 4. Przewidziane wart. 2 zastępstwo sądowe obejmuje wszelkie

-czynności w postępowaniu cywilnem przed wszystkiemi sądami i władzami

sądowemi, na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej istniejącemi , a to tak

w sprawach spornych, jak i w postępowaniu bezsporne m wszelkiego rodzaju.

Podmioty prawne, wart. 3 określone, zastępować może )N sądowem

cywilnem wszelkiego rodzaju wyłącznie i jedynie Prokuratorja Generalna, która też jest u prawnion ą do prawnie skutecznego i wiążą­

cego podejmowania i spełniania wszelkich czynności i kroków prawnych

bez potrzeby wykazywanIa się osobnem pełnomocnictwem lub upoważnie­

niem. Wyjątek stanowi przepis art. 1 ustawy hipotecznej z r. 1818.

postępowaniu

,Dziennik Praw. Po z. 181.

N2 14

W postępowaniu sądowo-karne m Prokuratorja Generalna bierze udział

wtedy, jeżeli się okaże potrzeba zastępowania prywatno-prawnych interesów podmiotów prawnych, wart. 3 określonych.

W postępowaniu przed sądami prawa publicznego i władzami administracyjnemi Prokuratorja Generalna bierze udział w tych wypadkach,

w któ rych zastę pstwo poruczone jej będzie przez władzę administracyjną,

po wołaną do za rzą du lub nadzoru nad odno śn ym podmiotem prawnym

lub nad odnośną gał ęzi ą administracji pań stwowej .

1\rt. 5. Prokuratorja Generalna podlega w sprawach osobowych

i administracyjno - gospodarczych bezpośrednio Prezydentowi Ministrów,

któremu te ż służy prawo na cze lnego nad zoru nad sprawowani em przekaza nych jej czynno ści ur zędow ych. .

W spełnianiu swoich czynn ości urzędowych działa Prokuratorja Gene ralna samodzielnie na żąd a nie władz ce ntra lnych oraz wład z, urz ę dów

i instytucji, u prawnionych do samo d zielnego zarządza nia majątkiem lub,

re prezentowania interesów Państwa i podmiotów pra wnych, wart. 3 określonych .

W razie sporu pomiędzy Prokuratorją a uprawnionemi do korzystania

z jej po mocy instyt ucjami rozstrzyga Rada Ministrów, jedna kże zarządze nia ,

niecierpi ące zwloki, winn e być przez Pro kuratorję na tychmiast poczyni one.

Projekty ustaw i ogólnie obowiązującyc h rozporządzeń władz centralnych udz ielane będą Proku ratorji Generalnej do zao pinjowani a b ą dź przez

Prezydjum Rady Ministrów, bądź też przez właśc iwe Ministerstwo.

l\rt. 6. W wypadkach kolizji po m i ędzy interesami Skarbu Państw a

a interesami instytucji, traktowanych stosownie do art. 3 narówni ze Skarbem

Państwa, Prokuratorja ma zastępować Ska rb Państwa, inne instytucje mają

mieć dla siebie w tym wypadku usta nowionych w drodze właściw ej osobnych doradców lub zastępców.

W wypadkach koiizji interesów po między instytucjami, tra ktowane m i

w myśl art. 3 narówni ze Skarbem P aństwa, Prokura torja nie może zastę­

pować żadnej ze stron, lecz win ni być w drodz e właściwej powo łani dl a

każd ej strony osobni doradcy lub zast ę pcy.

Zastępstwa ogólnych interesów administ racji państwowej względnie

interesowanej władzy admin istracyjnej przed sądami prawa publicznego nie

moż e Pro kuratorja Generalna sprawować w tych sprawach, w który ch jeden z podmiotów prawnych, Vi art. 3 okreśLonych, je st stron ą ' bezpośrednio

lub pośredniu interesowaną.

.

l\rt. 7. Prokuratorja Gene ralna składa ~ię z Pre zesa, Wiceprezesa.

Kierownikó w Wydziałów, Radców i Re ferentów, którzy stan o wią kolegjum ,

rozważające sprawy IN zakresie działania Prokuratorji Generalnej.

Zastępstwo sąd owe powierzane być mo że poszczególny m urzędnikom

Prokuratorji oraz ad wokat om. Adwo kaci otrz ym u ją na występowanie

w imien iu Prokuratorji pełnomocn ict w o szczególne.

l\rt. 8. Na czele ProKuratorji Generalnej stoi Prezes Prokuratorji

Generalnej Rzeczypospol itej Polskiej, mianowany przez Naczeln ika Pa ństwa

na pro poz ycję Rady Minis trów.

Prezes reprezentuje Pro kura torję Generalną na zewn ą t rz, kieruje

wszystkiemi czynnościami urzędowemi, przestrzeg a pra wid łow ego ich toku,

wydaje potrzebne VI tym celu zarządzenia, polecenia i ws kazówki i jest odpowied zia lny przed Prezydentem Ministrów za tok c z ynności ur z ędowych

Za szkodę materjalną, wynikłą dla Skarbu Państwa lub podmiotów

prawnych, wart. 3 okre ś lonych, z powodu naruszenia lub zaniedbania przez

Prezesa obowiązków służbowych, tym statutem nań nałożonych , może być

on pociągnięty do od p owiedzialności mająt kowej.

N2 14

Dziennik Pr aw. Poz. 200.

Prezes kieruje działalnością wszystkich urzędników i funkcjonarjuszów

Prokura torji Generalnej oraz sprawuje nad nimi nadzór służbowy.

Je że li Prezes z jakiegokolwiekbądż powodu czynnym być nie może.

zastępuje go Wiceprezes Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej,

sprawujący

równocześnie

kierownictwo jednego wydziału Prokuratorji

Generalnej.

f\rt. 9. W miarę potrzeby utworzone

będą dla ściśle określonych

terytorjalnych odd zia ly Prokuratorji Generalnej pod nazwą: "Prokuratorja O k r-ęgowa Rzeczyp ospolitej Pol sk iej w •. . . . . . . . ", stanowiące

i ntegralną część Prokuratorji Gen eralnej i podlegające jej nadzorowi.

Prokur atorje O kręg ow e powolane będą do życia rozporządzeniem Ra dy Ministrów, wydanem na wnio sek Prezesa Pro kurato rj i Gen e ra lnej i oglos zonem w Dzie n-niku Urzędowym, które określi r ó wnocześnie sie dz ibę

i okr ąg terytorj alny Prokuratorji Okręgow e j. Na obsza rze ni e przekazanym

żadnej Pro kura torji Okręgowej pozostaje wyłącznie Prokuratorja Generalna

powol aną do spełniania zadań i czynności, określonych wart. 1 i 2 niniejszego statut u.

'

Pro kuratorje Okręgowe spełniają w swoim okręgu za'dania i czynności,

określone wart. 2 punkt 1) do 5}, zupełnie samodzielnie, maj ą jednak

w sprawach W ą tpliwych lub ogólnej i zasadniczej doniosłości odnosić się

, do Pro kuratorji Generalnej o wskazówki. Wyd a ne przez Prokuratorję Gene ra lną decyzj e są dla Prokuratorji Okręgowej wiążące.

W wypadkach, przewidzianych wart. 5 i 6 tego statutu, należących

do decyzji Rady Ministrów, obowiązaną jest Prokuratorja Okręgowa zasięgać

decyzji Prok uratorji Ge nera lnej.

Prokuratorja Okr ę gowa ma w przekazanym jej okręgu w ogólności

te same prawa i obow iązki , jaki e s tatut niniejszy przewiduje dla Prokuratorji Generalnej, o ile tenże nie zaN iera odmiennych postanowień.

okręgów

1\rt. 10. Prokur atorja Okręgowa składa się z Prezesa, Wiceprezesa,

Kierowników Wydziałów , Radców i Referentów, którzy stanowią kolegjum,

rozważające sprawy w zakresie działania Prok u rato rji Okręgowej.

Zastępstwo sądowe powierzane być ,noż e po szczególnym urzędnikom

Prokuratorj i Okręg ow ej oraz adwokatom. Rdwo kaci otrzymują na występo­

wanie, w imieniu Prokuratorji Okręgowej pełnomocnictwo szczególne.

Art. 11. Na czele Prokuratorji Okrę gowej stoi Prezes Prokuratorji

Okręgowej Rze czyposp olitej Polskiej. który posiada te same prawa i obowiązki wogól e, a w szczeg ó lno śc i także w z ględem podległej mu Prokuratorji

Okręgow ej i wszystkich jej urz ę dników i funkcjonarjuszów. co P rezes Prokuratorji Generalnej, o ile statut ten nie zawiera odmiennych postanowień.

Jeżeli Prezes Prokuratorji Okręgowej z jaldegoko lwiek bądź powodu

czynnym być nie może, zastępuje go Wiceprezes Prokuratorji Okręgowej,

b~dący równoczeście kierown ikiem jednego wydziału Prokuratorji Okręgowej ,

1\rt. 12. Do wszystkich urzędnikó w i funkc jo na rjuszy Prokuratorj i

Generalnej i Pro kuratorjl Ok r ęgowych stosują się obow i ązujące przepisy

służbowe dla urzędników par1stwowych wogóle.

Urzędnicy Prokuratorji mają się p oś w i ęcić wył ąc znie pełnieniu przeka zanych im czynności urzędowych i nie wolno im pod rygorem utraty słu­

żby zajm owa ć się bezpośrednio lub poś redni o sprawowaniem zastępstwa

prawn ego lub interesami prawnemi osó b pryw atn ych . Przepis ten nie narusza prawa urz ędnika do be zpł a tnego sprawowa nia Z::lstępstwa lub zawie rania interesów prawnych w jego wła sn ych sprawach, jak również w spra wach jego krewny~h. powinowatych, żony, pupilów i dzieci przybranych ,

Dziennik Praw. Poz. 201.

N2 14.

..-+.

wreszcie sprawowania opieki lub kurateli, o ile we wszystkich tych wypadkach nie zachodzi kolizja z jego obowiązkami służbowemi.

Urzędnicy Prokuratorji, posiadający wykształcenie prawnicze, korzystają, występując przed sądem wogóle, z praw adwokatów.

Wszyscy urzędnicy i funkcjonarjusze Prokuratorji winni stosować się

do decyzji kolegjum oraz zarządzeń, poleceń i wskazówek Prezesa. Przeciw

widocznie niesłusznym lub przeciwnym prawu zarządzeniom lub poleceniom

Prezesów mają prawo i obowiązek odwołania się do Prezydenta Ministrów

względnie Prezesa Prokuratorji Generalnej. Odwołanie takie wnieść należy

na ręce Prezesa Prokuratorji Generalnej względnie Prezesa Prokuratorji

Okre.gowej.

Za szkodę materjalną, wynikłą dla Skarbu Państwa lub podmiotów

prawnych, wart. 3 określonych, z pqwodu naruszenia' lub zaniedbania obowiązków służbowych , tym statutem nałożonych, może być urzędnik lub

funkcjonarjusz Prokuratorji pociągnięty do odpowiedzialności majątkowej.

Rrt. 13. Stanowiska służbowe w Prokuratorj i zajmować mogą osoby

nieposzlakowane, posiadające obywatelstwo Rzeczypospolitej Pols kiej.

Urzędnikami Prokuratorji, oprócz urzędn i ków kancelaryjnych, rachunkowych i kasowych, mogą być tylko te oso by, które uko ń czyły prawne

studja uniwersyteckie i wykażą się wszechstconną teoretyczną i praktyczną

znajomością prawa. tudzież odbytą dwuletnią aplikacją sądową.

Specjalne wyższe wymogi kwalifikacyjne, konieczne do uzyskania poszczególnych stanowisk i sposób ich wykazania, jak równ i eż u ł atwienia,

mające obowiązywać w dwuletnim okresie przejściowym od czasu wejścia

w życie tego statutu, określi instrukcja służbowa, wydana rozporządzeniem

Rady Ministrów na wniosek Prezesa Prokuratorji Generalnej.

Służba w Prokuratorji zastępuje dla pra wników aplikację adwokacką,

wyma ga ną do dopuszczenia do egzaminu adwokackiego i do wykonywania

adwokatury (art. 3 i 17 statutu tymczasowego Palestry Państwa Polskiego)

i uwalnia od egzaminu sądowego.

Rrt. 14, Prezes Prokurątorji Generalnej zaliczony będzie do III kategorji płac urzędników państwowych z poborami, przewidzianemi dla Podsekretarzy Stanu.

' ,

Wiceprezes; Prokuratorji Generalnej i Prezesi Prokuratorji Okręgowych

zaliczeni b ę dą do IV kategorji płac urzędników pań ~ tw o wych .

.

Tytulatury i zaliczenie reszty urzędników i funkcjonarjuszów do odpowiedniej kategorji płac ustali wspomniana p ClW \'żej in strukcja służbowa.

Wiceprezesa Prokuratorji Genera lnej i Prezesów Prokuratorji Okręgo­

wych mianuje Naczelnik Państwa na propozycję Rady Ministrów, przedstawi oną na wniosek Prezesa Prokuratorji Generalnej.

Urzędników, zaliczony.ch do kate gorji V, VI i VII, mianuje Prezydent

Ministrów na wniosek Prezesa Prokuratorji Generalnej.

Pozostałych urzędników mianuje Prezes Prokuratorji Generalnej.

Urzę d n ik ów kancelaryjnych, rachunkowych i kasowych X i XI ~ate­

go rji płac oraz innych funkcjonarju szów mianują właściwi Prezesi.

Rrt. 15. Instrukcja służbowa (art. 13) określi bliżej tok, sposób

formę wew n ę t rzn eg o urzędowania i z a rządu, specjalne zadania, obowiązki

prawa poszczególnych kategorji urzędników i funkcjonarjuszów, ustrój

i funkcje urzęcló w pomocniczych, służby rac hunkowej i kasowej, personelu

kancelaryjnego , woźnych i służby niższ ej.

.

Rrt. 16. Statut niniejszy otrzy m uje moc obowiązującą z chwilą ogło­

szenia.

Nz 14

Dziennik Praw. . Poz. 182.

Termin rozpoczęcia czynności Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej oznaczy i przepisy wykonawcze wyda Rada Ministrów.

Na obszarach, pochodzących z b. zaboru austrjackiego, posiadać będzie

Prokuratorja Generalna aż do odmiennego uregulowania ten sam zakres

działania, jaki służył tam b. Prokuratorjom Skarbu.

Oan w Warszawie, dnia 7 lutego 1919 r.

Naczelnik Państwa

/. Piłsudski

Prezydent Ministró w

J. 1. Pade1'ewski

Minister Skarbu

Dr. E1lg1ich

182.

DEKRET

o organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaljami.

l"Ia wniosek Rady Mini strów stanow i ę

l. W Y d z i a ł

a r c h iwó w

P a ń s t w o w y c h. .

l\rt. 1. Przy Mini strze Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznegu,

jako zwierzchniku archiwów państwowych, is tnieje wydział archiwów pań ­

stwowych, pod kierunkiem naczelnika wydziału.

I

!.

fl ..t. 2. Do z adań wydziału archiwów państwowych należy

a) zarząd archiwów państwo w ych,

b) opieka techniczno-naukowa nad archiwami i zbiorami archiwalnemi, należącemi do instytucji publicznych, miejskich , gminnych

i t. p.,

c) ratowan ie i stniejących w kraju zabytków archiwalnych od zn iszczenia , oraz udzielanie rady i pomocy w sprawach, związanych

z ochroną i przechowywaniem takich zabytków, będących W posiadaniu prywatnem ,

d) rewindykacj a zbiorów archiwalnych, stanowiących własność Pa ń ­

stwa Poiskiego.

II.

Archiwa

p a ń s tw o w e.

Rrt. 3. Archiwa pań~twowe są instytucjami przez naczonemi

a) do przechowywania aktów i dokume ntów, które powstały i pow stawać będą wskutek urzędowania i czynności władz, .urzędów

i wogóle jaki chkolwiek organów Państwa Polskiego, władz kościel­

nych, wyznaniowych, instytucji i korporacji publicznych i prywatnych, na ziemiach polskich istniejących, dalej organów państwo­

wych rosyjskich, które działały w obrębie Państwa Polskiego.

a także organów władz okupacyjnych.