Supreme Court acquits defendant for distributing leaflets outside union structures, ruling it not a union activity under martial law decree.

Sygn. akt V KKN 646/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 lutego 2001 r.

Sąd Najwyższy - Izba Karna na rozprawie w składzie następującym:

Przewodniczący: SSN Henryk Gradzik (spraw.)

Sędziowie: SN Andrzej Siuchniński

SN Ewa Strużyna

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Stefana Szustakiewicza

po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2001 r.

sprawy J. O.

oskarżonego z art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie

wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154)

z powodu kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść

oskarżonego

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w S.

z dnia 13 sierpnia 1982 r., sygn. II K (…)

1. uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia J. O. od popełnienia

zarzuconego mu czynu;

2. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 13 sierpnia 1982 r. sygn. II

K (…) J. O. został uznany za winnego tego, że w okresie od 13 grudnia 1981 r.

do 29 kwietnia 1982 r. w S., będąc członkiem Niezależnego Samorządnego

Związku Zawodowego „Solidarność”, którego działalność została zawieszona,

nie odstąpił od udziału w takiej działalności przez to, że realizując cele

propagandowe tego związku prowadził działalność wydawniczą poprzez

produkowanie i rozpowszechnianie na terenie miasta różnego rodzaju ulotek

nawołujących w swej treści do kontynuowania działalności związkowej i

niepodporządkowania się prawu stanu wojennego – tj. przestępstwa z art. 46

ust. 1 dekretu o stanie wojennym z dnia 12 grudnia 1981 r. (Dz. U. Nr 29, poz.

154). Za popełnienie tego czynu wymierzono mu karę 3 lat pozbawienia

wolności.

Powyższy wyrok, jako wydany w trybie postępowania doraźnego,

uprawomocnił się w dniu ogłoszenia.

Na podstawie art. 521 kpk Prokurator Generalny wniósł kasację na

korzyść Józefa Ostojaka od prawomocnego wyroku. Zarzucił wyrokowi rażące

naruszenie art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym,

polegające na uznaniu, że produkowanie i rozpowszechnianie ulotek

nawołujących

do

kontynuowania

działalności

związkowej

i

niepodporządkowania się prawu stanu wojennego stanowiło kontynuowanie

działalności związkowej w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy takie

postępowanie,

prowadzone

przez

oskarżonego

poza

strukturami

organizacyjnymi NSZZ „Solidarność” i wyrażające jego indywidualny protest

wobec sytuacji polityczno-społecznej w kraju po wprowadzeniu stanu

wojennego nie miało charakteru działalności związkowej.

W konkluzji autor kasacji wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i

uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przypisanego mu przestępstwa.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna.

Trafnie skarżący podniósł, że ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd

Wojewódzki nie uzasadniały subsumpcji przypisanego czynu pod przepis art.

46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym. Znamię

czynności wykonawczej przestępstwa stypizowanego w tym przepisie realizuje

się przez udział w prowadzeniu działalności stowarzyszenia, związku

zawodowego, zrzeszenia lub organizacji, mimo, że ich działalność została

zawieszona aktem prawnym władzy ustawodawczej.

Przy uwzględnieniu, ze J. O. zarzucono nieodstąpienie od działalności

NSZZ „Solidarność”, istotne znaczenie mają ustalenia, z których wynikają

następujące okoliczności:

1) w okresie objętym zarzutem oskarżenia podjął on z własnej inicjatywy,

działania polegające na drukowaniu i rozpowszechnianiu na terenie

Szczecina ulotek;

2) wytwarzanie i kolportowanie ulotek odbywało się poza strukturami

organizacyjnymi tego związku zawodowego;

3) treści publikowane w ulotkach nie wiązały się z zakresem statutowej

działalności związku zawodowego.

Autor kasacji zasadnie wskazał, że zgodnie z wyrażanym w orzecznictwie Sądu

Najwyższego stanowiskiem, za działalność związkową można uznać takie tylko

zachowania, które prowadzone są w strukturach organizacyjnych danego

związku zawodowego i realizują się w formach statutowych, zaś na celu mają

obronę praw pracowniczych (wyroki SN z dnia 8 października 1992 r., III KRN

131/92 i z 2 marca 1993 r., III KRN 19/93). Skoro przypisany J. O. czyn nie

spełniał wskazanych warunków, a sprowadzał się do kolportowania ulotek, w

których oskarżony wyrażał swój osobisty protest wobec sytuacji politycznej i

społecznej w kraju, to za zasadny uznać należało zarzut, że inkryminowany

czyn nie wypełniał znamion występku z art. 46 ust. 1 powołanego wyżej

dekretu. Przy kwalifikacji prawnej czynu Sąd Wojewódzki dopuścił się zatem

obrazy tego przepisu. Wskazane uchybienie miało zasadniczy wpływ na treść

zaskarżonego wyroku.

Uznając trafność zarzutu i wniosku kasacyjnego Sąd Najwyższy uchylił

wyrok Sądu Wojewódzkiego w S., a zważywszy nadto, ze przypisany czyn nie

wyczerpywał także znamion żadnego innego przestępstwa – uniewinnił

oskarżonego (art. 537 § 2 kpk).

Orzeczenie o kosztach procesu w sprawie znajduje podstawę w art. 632

pkt 2 kpk.