Criminal appeal dismissed; civil law rules determine property rights for theft under Art. 193 KK.

POSTANOWIENIE Z DNIA 3 LUTEGO 2011 R.

V KK 415/10

Tak, jak dla ustalenia zakresu pojęcia mienia niezbędne jest

sięgnięcie do prawa cywilnego, tak również przy badaniu relacji osób

uprawnionych do przedmiotu czynności wykonawczej przestępstwa

określonego w art. 193 k.k. konieczne jest uwzględnienie regulacji

normatywnych funkcjonujących w innych – pozakarnych – dziedzinach

prawa.

Przewodniczący : sędzia SN P. Kalinowski.

Sąd Najwyższy na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., po

rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy Izabeli F. i Katarzyny H.,

oskarżonych z art. 193 k.k. i in., z powodu kasacji wniesionej przez

pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego od wyroku Sądu Okręgowego w

Z. z dnia 4 października 2010 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w

Z. z dnia 12 listopada 2009 r.,

postanowił o d d a l i ć kasację jako oczywiście bezzasadną (…).

UZASADNIENIE

Kasacja wniesiona przez pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego

Mirosława F. okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, tj. takim, który

przemawiał za jej oddaleniem w trybie przewidzianym w art. 535 § 3 k.p.k.

Jak już wielokrotnie podkreślano, w orzecznictwie Sądu Najwyższego od

lat utrwalone jest stanowisko, odwołujące się zresztą do wyraźnej woli

ustawodawcy, zgodnie z którym postępowanie kasacyjne ani nie stanowi

trzeciej instancji, ani nie oznacza ponownego rozpoznania sprawy

zakończonej już przecież prawomocnym wyrokiem. Kasacja jest bowiem

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia mającym na celu zbadanie zarzutów

skierowanych pod adresem sądu odwoławczego, sprowadzających się do

zakwestionowania sposobu jego postępowania i zakresu przeprowadzonej

przez niego kontroli instancyjnej oraz dokonanej wykładni prawa.

W niniejszej sprawie autor kasacji sformułowa³ zarzut obrazy prawa

materialnego, która mia³a polegaę na wadliwym – zdaniem skaræ¹cego –

zastosowaniu dyrektywy wynikaj¹cej z treœci art. 28¹ k.r.o. do interpretacji

znamion przestźpstwa opisanego w art. 193 k.k., przez co mia³o dojœę do

naruszenia tego ostatniego przepisu i art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie

praw człowieka i podstawowych wolności. W realiach tej sprawy, tak

skonstruowany zarzut jest całkowicie chybiony i nie znajduje oparcia w

argumentacji przywołanej w części motywacyjnej, ani też – co szczególnie

istotne – nie ustosunkowuje się należycie do wywodów zaprezentowanych

w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku. Sąd odwoławczy, orzekając

odmiennie co do istoty sprawy słusznie podkreślił konieczność ścisłej

wykładni znamion przestępstwa z art. 193 k.k. Jednym z zasadniczych jego

elementów jest zagadnienie „wdarcia” się do obiektu, który w stosunku do

sprawcy ma stanowić mienie „cudze”. Podkreślić trzeba, że tak opisane

znamiona przestępstwa z art. 193 k.k. może zrealizować jedynie sprawca,

któremu nie przysługuje – na mocy obowiązujących przepisów lub

istniejących między stronami relacji bądź umów – prawo dostępu do

obiektu będącego formalnie mieniem „cudzym” w stosunku do niego.

Natomiast osoba, która z mocy prawa lub w wyniku czynności cywilnoprawnych uzyskuje dostęp do takiego obiektu, staje się osobą uprawnioną

w rozumieniu art. 193 k.k. – również w stosunku do właściciela obiektu z

ograniczeniami wynikającymi z prawa cywilnego (por. A.Zoll [w:] A.

Barczak-Oplustil, G. Bogdan, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kardas, P.

Kardas, J. Majewski, J. Raglewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W.

Wróbel, A. Zoll [red.]: Kodeks Karny. Komentarz, Kraków 2006, t. II, s.

568). W świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, które

zasadnie wskazał Sąd odwoławczy, oskarżona Izabela F. w swej

ówczesnej sytuacji prawnej w dniu zdarzenia nie utraciła przymiotu osoby

uprawnionej do dostępu do domu oskarżyciela subsydiarnego, gdzie

jeszcze trzy tygodnie wcześniej zamieszkiwała w sposób stały. Dokonując

takiej oceny statusu oskarżonej Sąd drugiej instancji trafnie przywołał

zarówno dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące tej

materii, jak i poglądy wyrażone w piśmiennictwie prawniczym. Stanowisko

to nie zostało podważone wywodami przedstawionymi przez skarżącego,

który ograniczył się do jego zanegowania. Tymczasem, stawiając zarzut

obrazy prawa materialnego to autor środka zaskarżenia jest zobowiązany

do wykazania, że sąd błędnie zastosował konkretną normę prawną lub też

bezzasadnie

nie

uwzględnił

normy,

do

której

zastosowania

był

zobowiązany. Zaprezentowane w tym zakresie motywy nie przekonują ani

nie potwierdzają tezy o wadliwym posłużeniu się uregulowaniami prawnymi

spoza sfery prawa karnego dla zinterpretowania znamion przestępstwa.

Tak, jak dla ustalenia zakresu pojęcia mienia niezbędne jest sięgnięcie do

prawa cywilnego, tak również przy badaniu relacji osób uprawnionych do

przedmiotu czynności wykonawczej przestępstwa określonego w art. 193

k.k. konieczne jest uwzględnienie regulacji normatywnych funkcjonujących

w innych – pozakarnych – dziedzinach prawa. Prawo własności, na które

powołał się autor kasacji, podobnie jak wiele innych uprawnień

zagwarantowanych w konstytucji, nie ma charakteru absolutnego i doznaje

ograniczeń przewidzianych w przepisach rangi ustawowej, kształtujących i

chroniących równie istotne prawa obywatelskie innych osób.

Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zawierają regulacje

tego

rodzaju

uzasadnione

racjami

społecznymi,

właśnie

w

imię

zabezpieczenia pozycji małżonka, który zamieszkiwał w mieszkaniu

stanowiącym wyłączną własność drugiego z małżonków, co w tej sprawie

sąd odwoławczy szczegółowo przedstawił w pisemnym uzasadnieniu

swego rozstrzygnięcia.

Ustalony przez tenże sąd status oskarżonej Izabeli F. determinował

również sytuację prawną współoskarżonej Katarzyny H., przesądzając o

braku wyczerpania także przez nią znamion przestępstwa z art. 193 kk.

Wbrew końcowym wywodom autora kasacji nie ma natomiast żadnych

podstaw do tego, aby do oceny wypełnienia znamion przestępstwa,

przeprowadzanej w ramach procesu karnego, stosować dyrektywy zawarte

w art. 5 k.c.

W tej sytuacji należało dojść do przekonania, że nie można podzielić

argumentacji skarżącego, zaś zarzuty i wnioski zaprezentowane w skardze

kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie, co w konsekwencji

doprowadziło do oddalenia jej jako oczywiście bezzasadnej.