Supreme Court dismissed RPO's appeal, ruling municipal guards are public prosecutors for traffic offenses post-2010. The court held that the 2010 amendment granted municipal guards public prosecution status for traffic offenses committed after December 31, 2010, allowing them to prosecute vehicle owners who failed to identify drivers upon request. Consequently, the Supreme Court rejected the RPO's argument that the lack of a formal complaint from the authorized prosecutor was a procedural bar, affirming that municipal guards function as public prosecutors in these specific cases. The appeal was dismissed, and the state was ordered to bear the costs of the cassation proceedings.

Sygn. akt V KK 378/13 POSTANOWIENIE Dnia 2 kwietnia 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Jacek Sobczak‎SSA del. do SN Dariusz CzajkowskiProtokolant Joanna Sałachewicz przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Jerzego Engelkinga,‎w sprawie A. J.‎obwinionej z art. 96 § 3 kw‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 2 kwietnia 2014 r.,‎kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich‎od wyroku Sądu Rejonowego w S.‎z dnia 17 grudnia 2012 r. 1/ oddala kasację, 2/ obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIEWyrokiem nakazowym z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt … 2181/12, Sąd Rejonowy w S., po rozpoznaniu we wspólnym postępowaniu wniosków o ukaranie złożonych przez Straż Miejską w S., uznał A. J. za winną tego, że:1.w dniu 24 września 2012 r., będąc właścicielem samochodu marki Honda o numerach rejestracyjnych […], nie dopełniła ustawowego obowiązku wskazania na żądanie uprawnionego organu - Straży Miejskiej w S., komu powierzyła do kierowania lub używania pojazd dnia 19 lipca 2012 r. około godziny 17:03;2.w dniu 3 sierpnia 2012 r., będąc właścicielem samochodu marki Honda o numerach rejestracyjnych […], nie dopełniła ustawowego obowiązku wskazania na żądanie uprawnionego organu - Straży Miejskiej w S., komu powierzyła do kierowania lub używania pojazd dnia 16 lipca 2012 r. około godziny 15:42,to jest czynów wypełniających dyspozycję art. 96 § 3 k.w. i na podstawie art. 96 § 3 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył obwinionej łącznie grzywnę w wysokości 500 zł, a następnie rozstrzygnął o kosztach sądowych.Kasację od tego wyroku na korzyść ukaranej złożył Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa procesowego, to jest art. 5 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 3 k.p.w., polegające na ukaraniu obwinionej za popełnienie wykroczeń stypizowanych w art. 96 § 3 k.w., pomimo istnienia negatywnej przesłanki procesowej w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.”, po czym wniósł „o uchylenie zaskarżonego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w S. i umorzenie postępowania, na podstawie art. 5 § 1 pkt 9 k.p.w.”.Prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o oddalenie kasacji.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W myśl art. 11 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1383 – dalej u.s.g.), do zadań straży miejskiej należy czuwanie nad porządkiem i kontrola ruchu drogowego – w zakresie określonym w przepisach o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 5 wymienionej ustawy, strażnik wykonując te zadania, ma prawo do dokonywania czynności wyjaśniających, kierowania wniosków o ukaranie do sądu, oskarżania przed sądem i wnoszenia środków odwoławczych - w trybie i zakresie określonych w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia.

Zostały one określone w art. 17 § 3 tego Kodeksu, który to przepis od dnia 31 grudnia 2010 r. stanowi, że strażom gminnym (miejskim) uprawnienia oskarżyciela publicznego przysługują wówczas, gdy w zakresie swego działania w tym w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających ujawniły wykroczenia i wystąpiły z wnioskiem o ukaranie. Od tego samego dnia – 31.XII.10 r. – strażnicy gminni (miejscy), będąc na mocy powołanej ustawy o s.g. i art. 129 b ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.

– Dz. U. z 1997 r., poz. 1137 – dalej p.r.d.) uprawnionymi do kontroli ruchu drogowego, w tym zakresie naruszeń przepisów o zatrzymaniu lub postoju pojazdów, uzyskali, w ramach wykonywania tej kontroli i w tym zakresie(art. 129 b ust. 3 p.r.d.) prawo do żądania od właściciela lub posiadacza pojazdu wskazania, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie – art. 129 b ust. 3 pkt 7 p.r.d. Straż Miejska w S., przeprowadzając na podstawie art. 54 k.p.w. w zw. z art. 56 § 2 k.p.w. (ten ostatni przepis stanowi, że art. 54 i 55 stosuje się odpowiednio do organów wskazanych w art. 17 § 2 i 3, w granicach ich właściwości) czynności wyjaśniające, dążyła do ustalenia, kto dopuścił się czynu określonego w art. 90 k.w. w związku z naruszeniem dyspozycji art. 47 ust. 1 pkt 2 p.r.d. w dniach 16 i 19 lipca 2012 r.

Efektem uznania przez Straż Miejską w S., że A. J. odmówiła wskazania, o którym mowa w art. 129 b ust. 3 pkt 7 p.r.d., było skierowanie przeciwko niej wniosków o ukaranie za wykroczenie z art. 96 § 3 k.w., stypizowane także z dniem 31 grudnia 2010 r. Wspomniane wyżej wytłuszczone zmiany przepisów art. 17 § 3 k.p.w., art. 129 b ust. 3 i art. 96 k.w., polegające na dodaniu do nich: wskazanej frazy (art. 17 § 3 k.p.w.) i jednostek redakcyjnych (§ 3 art. 96 k.w. i pkt 7 w ust. 3 art. 129 b p.r.d.) weszły w życie powyższego dnia na mocy ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2010 r. Nr 225, poz. 1466 ze zm.). Nowelizacja art. 17 § 3 k.p.w. i art. 129 b p.r.d. przyznała z dniem 31 grudnia 2010 r. strażom gminnym (miejskim) uprawnienie oskarżyciela publicznego w sprawach z art. 96 § 3 k.k.w. Zdezaktualizował się zatem pogląd wyrażony na tle poprzedniego stanu prawnego, to jest sprzed 31.XII.10 r., w postanowieniach z dnia 25 maja 2010 r., III KK 116/10 (Lex 583855), z dnia 29 czerwca 2010 r., I KZP 8/10 (OSNKW 2010, z. 9, poz.

76) i z dnia 30 września 2010 r., I KZP 15/10 (OSNKW 2010, z. 10, poz. 87), że strażnikom tym nie przysługiwał przymiot oskarżyciela publicznego o wykroczenia za niewskazanie użytkownika pojazdu. (Na marginesie, ten pierwszy judykat nie mógł odwoływać się, wbrew twierdzeniu kasacji, do art. 96 § 3 k.w., bo wówczas nie istniał, ale przywołał art. 65 § 1 k.w.). W drugim postanowieniu - z dnia 29.VI.10 r. – wywiedziono na podstawie ówczesnego stanu prawnego, że straż gminna (miejska) nie może prowadzić kontroli ruchu drogowego w stosunku do innego podmiotu, niż kierujący pojazdem lub uczestnik ruchu, co powoduje, że nie ma uprawnień oskarżycielskich w stosunku do właściciela lub posiadacza pojazdu za niewskazanie przez niego użytkownika tego pojazdu.

Jednak to ograniczenie podmiotowe zostało zmodyfikowane przez dodanie pkt 7 do art. 129 b ust. 3 p.r.d. Ustęp 3. tego artykułu określa, że żądanie wymienione w jego pkt 7 następuje w ramach kontroli ruchu drogowego i w zakresie, o którym mowa w ust. 2, czyli poszerzeniu uległ krąg osób (podmiotów) objętych tą kontrolą. Natomiast zmodyfikowana treść art. 17 § 3 k.p.w. nadała strażom gminnym (miejskim) status oskarżyciela publicznego wobec tych nowych podmiotów – właścicieli lub posiadaczy pojazdów, którzy w toku postępowania wyjaśniającego wbrew żądaniu straży nie wskazali użytkowników tych pojazdów, czyli dopuścili się wykroczenia z art. 96 § 3 k.w., a straż wówczas ujawniła je.W orzecznictwie Sądu Najwyższego kilkakrotnie niedwuznacznie sygnalizowano, że w świetle nowego stanu prawnego, powstałego w następstwie ustawy z 29 października 2010 r., obowiązującego od 31 grudnia 2010 r., straż gminna (miejska) uzyskała status oskarżyciela publicznego o czyny z art. 96 § 3 k.w. popełnione od tej ostatniej daty (zob. wyroki: z dnia 15 marca 2011 r., V KK 39/11 – Lex 784285, z dnia 17 maja 2011 r., III KK 118/11 – Lex 811852, z dnia 18 października 2011 r., IV KK 237/11 – Lex 1044056, z dnia 18 kwietnia 2013 r., II KK 90/13 – Lex 1299163; nota bene, podobne zdanie wyrażono w kasacji RPO wniesionej w pierwszej z wyżej wymienionych spraw).

Przeciwny pogląd, zaprezentowany w wyrokach z dnia 12 grudnia 2013 r., III KK 431/13 i III KK 432/13 (Legalis 753718 i 753719) był wyrazem przekonania, niepodzielonego w tej sprawie, że nowela z dnia 29 października 2010 r. (Dz. U. Nr 225, poz. 1446 ze zm.) nie poszerzyła kręgu podmiotów, wobec których straż gminna (miejska) ma atrybut oskarżyciela publicznego (więc są to w dalszym ciągu tylko kierujący pojazdem lub uczestnik ruchu drogowego). Zdaniem Sądu Najwyższego rozpoznającego niniejszą sprawę, celem owej noweli ze względu na kompleksowość i treść zmian, było nadanie tym strażom uprawnień oskarżycielskich wobec sprawców czynów z art. 96 § 3 k.w.

Straże gminne (miejskie) otrzymały do tego upoważnienie ustawowe zawarte w art. 129 b ust. 3 pkt 7 p.r.d. i w art. 17 § 3 k.p.w. Zbieżny pogląd wyrażony został w piśmiennictwie (zob. R. A. Stefański: Przegląd uchwał Sądu najwyższego w zakresie prawa karnego procesowego za 2010 r. – WPP 2011, nr 2, s. 103 – 107).W wolę ustawodawcy poszerzenia uprawnień straży na tym polu wpisało się rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 lutego 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego, wydane na podstawie art. 95 § 4 k.p.w. (Dz.

U. z 2003 r. Nr 208, poz.2026 ze zmianami, w tym ze wskazaną wyżej – Dz. U. z 2011 r. Nr 36, poz. 190). Od dnia 1 marca 2011 r. strażnicy są uprawnieni do karania mandatem za wykroczenia określone w art. 96 § 3 k.w. - § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Prawo do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego, o którym mowa w art. 95 § 4 k.p.w. przysługuje strażnikom na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 4 u.s.g.Z przytoczonych względów uznano, że straży gminnej (miejskiej) przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenie z art. 96 § 3 k.w., popełnione od dnia 31 grudnia 2010 r., jeśli w zakresie swojego działania, w tym w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających ujawniły to wykroczenie i wystąpiły z wnioskiem o ukaranie za owo wykroczenie, co skutkowało oddaleniem kasacji.