Appeal against enforcement clause order against spouse dismissed as inadmissible under Civil Procedure Code.

Sygn. akt V CZ 54/07

POSTANOWIENIE

Dnia 4 października 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Zbigniew Strus

w sprawie z wniosku P.O.

przeciwko K.K.

o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 4 października 2007 r.,

zażalenia K.K.

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 stycznia 2007 r., sygn. akt [...],

1. oddala zażalenie,

2. oddala

wniosek

postępowania.

wierzyciela

o

zasądzenie

kosztów

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2006 r. Sąd Apelacyjny nadał klauzulę

wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, obejmującemu wyrok Sądu Apelacyjnego z

dnia 24 maja 2006 r. oraz nakaz zapłaty Sądu Okręgowego w K. z dnia 25 sierpnia

2004

r.,

przeciwko

małżonce

dłużnika

P.K.,

K.K.,

z

ograniczeniem

jej

odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową. Zażalenie

Krystyny Kardasz na to postanowienie Sąd Apelacyjny odrzucił postanowieniem z

dnia 12 stycznia 2007 r.

W zażaleniu na ostatnio wymienione postanowienie K.K. zarzuciła Sądowi

Apelacyjnemu naruszenie art. 795 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, że na postanowienie w

sprawie nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika nie

przysługuje

zażalenie.

W

konkluzji

wniosła

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 7674 § 1 k.p.c., zażalenie na postanowienie sądu przysługuje

w wypadkach wskazanych w ustawie. Przytoczony przepis zamieszczony został

w tytule I części trzeciej kodeksu postępowania cywilnego i odnosi się do

wszystkich postanowień sądu objętych wspomnianą księgą, w tym do postanowień

co do nadania klauzuli wykonalności. Artykuł 795 § 1 k.p.c. stanowi, że na

postanowienie sądu co do nadania klauzuli wykonalności przysługuje zażalenie.

Przepis ten jednak dotyczy wyłącznie postanowień wydanych przez sąd pierwszej

instancji, oceny dopuszczalności zażalenia na postanowienia sądu drugiej instancji

dokonuje się bowiem przez pryzmat art. 3941 k.p.c.

Stosownie do art. 781 § 1 k.p.c., tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od

sądu nadaje klauzulę wykonalności sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się

toczy. Sąd drugiej instancji nadaje klauzulę, dopóki akta sprawy w sądzie tym się

znajdują; nie dotyczy to jednak Sądu Najwyższego. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy

w uchwale z dnia 5 stycznia 1999 r., III CZP 54/98, przepis art. 781 § 1 k.p.c. jest

przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 758 k.p.c., a także w stosunku do

innych przepisów określających właściwość sądu, ma przy tym charakter

bezwzględnie obowiązujący, w związku z czym jego działanie nie może być

wyłączone lub ograniczone wolą stron. Sąd wskazany w tym przepisie jest zatem

właściwy do nadania tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od sądu klauzuli

wykonalności także przeciwko małżonkowi dłużnika (zob. OSNC 1999, nr 6,

poz. 105).

Wydając postanowienie co do nadania klauzuli wykonalności, Sąd

Apelacyjny orzeka w dalszym ciągu jako sąd drugiej, a nie – jak przyjmuje żaląca –

pierwszej instancji. Oceny tej w niczym nie zmienia okoliczność, że Sąd Apelacyjny

rozstrzyga co do nadania klauzuli wykonalności po raz pierwszy. Skoro zaś

problematyka dopuszczalności zażalenia na postanowienia sądu drugiej instancji

uregulowana została w art. 394 1 k.p.c., do rozważenia pozostaje jedynie kwestia,

czy postanowienie Sądu Apelacyjnego co do nadania klauzuli wykonalności jest

postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Zagadnienie to było już

przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który w postanowieniu z dnia

11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, po dokonaniu analizy dotychczasowego

orzecznictwa

dotyczącego

wykładni

postępowanie

w

przyjął,

sprawie”,

pojęcia

iż

„postanowienie

postanowienie

nadające

kończące

klauzulę

wykonalności lub odmawiające jej nadania nie jest orzeczeniem kończącym

postępowanie w sprawie. Podkreślił, że użycie przez ustawodawcę dopełnienia

„w sprawie” świadczy wyraźnie o zamiarze zwężenia omawianego pojęcia tylko do

orzeczeń kończących postępowanie jako całość poddaną pod osąd, z wyłączeniem

orzeczeń incydentalnych, ubocznych. Z tych przyczyn trzeba odrzucić wykładnię

zmierzającą do uznania za kończące postępowanie w sprawie takich orzeczeń,

które zamykają tylko jakiś fragment sprawy lub jej boczny nurt, rozstrzygają kwestię

wpadkową

albo

finalizują

postępowanie

przygotowawcze.

Nadanie

klauzuli

pomocnicze

wykonalności

bądź

czynności

następuje

natomiast

w postępowaniu pomocniczym, toczącym się poza ramami sprawy głównej (zob.

OSNC 2006, nr 1, poz. 16 oraz powołane tam orzecznictwo). Identyczne

stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2006 r., III CZ

107/05 (niepubl.), stwierdzając, że postanowienie sądu apelacyjnego o nadaniu

klauzuli

wykonalności

nie

jest

postanowieniem

kończącym

postępowanie

w sprawie, wobec czego złożone na to postanowienie zażalenie ulega odrzuceniu

jako niedopuszczalne.

Skład

orzekający

Sądu

Najwyższego

podziela

to

stanowisko

oraz

argumentację przytoczoną dla jego uzasadnienia. W konsekwencji, trzeba

stwierdzić, że Sąd Apelacyjny trafnie uznał zażalenie na postanowienie tego Sądu

o nadaniu klauzuli wykonalności za niedopuszczalne.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w związku z art.

3941 § 3 k.p.c. postanowił, jak w sentencji. Wniosek o zasądzenie kosztów

postępowania zażaleniowego, zawarty w piśmie określonym jako odpowiedź na

zażalenie, uległ oddaleniu, ponieważ pismo to zostało złożone po upływie terminu

wskazanego w art. 395 § 1 w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c. (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 16 maja 2002 r., IV CKN 1071/00, OSNC 2003, nr 9, poz. 120).