Supreme Court exempts losing party from appeal costs due to financial hardship under Civil Procedure Code Art. 102.
Poland (PL)
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court reversed the Lower Court's order requiring the defendant to pay appeal costs, finding the decision unreasonable given her financial situation. The defendant argued that her economic status, which exempted her from filing fees, prevented her from bearing higher procedural expenses, violating social justice principles. The Court agreed, ruling that Article 102 of the Civil Procedure Code allows for exemption from costs when such an order would be grossly unfair.
Legislator headnote
AI generatedArt. 102 k.p.c.; Art. 98 § 1 k.p.c.: The exception to the loser-pays principle permits exempting a losing party from all or part of the costs when specific circumstances make such an order grossly unfair and inconsistent with social coexistence standards.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt V CZ 2/12
POSTANOWIENIE
Dnia 27 kwietnia 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Józef Frąckowiak
w sprawie z powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej
im.F.Stefczyka
przeciwko H. Z.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 27 kwietnia 2012 r.,
zażalenia pozwanej na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania
zażaleniowego zawarte w punkcie 2 postanowienia Sądu Okręgowego
z dnia 6 września 2011 r.,
1)
2)
3)
zmienia postanowienie Sądu Okręgowego (pkt 2 ) z dnia
6 września 2011 r. w ten sposób, że nie obciąża
pozwanej kosztami postępowania zażaleniowego;
przyznaje radcy prawnemu M. N. prowadzącej Kancelarię
od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego tytułem
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej w
postępowaniu zażaleniowym kwotę 120 zł (sto
dwadzieścia) podwyższoną o podatek od towarów i
usług;
nie
obciąża
pozwanej
kosztami
postępowania
zażaleniowego przed Sądem Najwyższym.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 września 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie
pozwanej H. Z. na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 3 stycznia 2011 r.,
odrzucające jej sprzeciw od nakazu zapłaty oraz (w jego punkcie drugim) zasądził
od pozwanej na rzecz powódki - Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej
im.
F. Stefczyka
kwotę
zł
tytułem
zwrotu
kosztów
postępowania
zażaleniowego, wskazując jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia przepisy art.
108 § 1 w zw. z art. 98 k.p.c. i § 6 pkt 5 w zw. z § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych i ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej
udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze
zm.).
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego przed Sądem
Okręgowym pozwana zaskarżyła zażaleniem zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c.
poprzez jego niezastosowanie i niezasadne obciążenie jej kosztami postępowania.
W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że jej sytuacja życiowa i materialna, którą
uwzględnił Sąd Rejonowy zwalniając ją od opłaty sądowej od zażalenia ponad
kwotę 100 zł nie uległa zmianie i pozwana nie jest w stanie tym bardziej ponieść
wyższych niż ta kwota kosztów postępowania zażaleniowego na rzecz strony
powodowej. W tej sytuacji obciążenie ją tymi kosztami jest niesłuszne i niezgodne
z zasadami współżycia społecznego.
Skarżąca wniosła o zmianę postanowienia w zaskarżonej części przez
odstąpienie od obciążania jej kosztami postępowania zażaleniowego przed Sądem
Okręgowym, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy w zakresie objętym
zaskarżeniem temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Ustanowiony w art. 102 k.p.c wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik
procesu, którą statuuje art. 98 § 1 k.p.c, pozwala w szczególnie uzasadnionych
wypadkach na zasądzenie od strony przegrywającej tylko części kosztów lub
nieobciążanie jej w ogóle kosztami. Podstawę do jego zastosowania stanowią
konkretne okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym, że w danym przypadku
obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby
niesłuszne, niesprawiedliwe. Stanowią je zarówno fakty związane z samym
procesem jak i leżące poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej, stanu majątkowego
stron, które powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad
współżycia społecznego. Przepis art. 102 k.p.c. powinien być zastosowany
wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej
kosztami procesu przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z tymi zasadami.
Zasadnie podnosi skarżąca, że sytuacja taka ze względu na wskazane
przez nią w zażaleniu okoliczności, sytuujące się pośród wymienionych przesłanek
zastosowania art. 102 k.p.c., zachodzą w niniejszej sprawie. Z tych względów
orzeczono jak w sentencji (art. 39816 zd. 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 102
k.p.c., art. 391 § 1, art. 39821 k.p.c.), odstępując równocześnie z tych samych
przyczyn, które uzasadniały zmianę zaskarżonego postanowienia, od obciążania
pozwanej kosztami postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym.
jw