Supreme Court dismisses appeal as inadmissible because only the General Prosecutor can represent the State in land registry cases.

Sygn. akt V CSK 244/11

POSTANOWIENIE

Dnia 13 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster

w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.

przy uczestnictwie D. M. i C. M.

o wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej w księdze wieczystej

Kw nr /.../,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 marca 2012 r.,

na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 17 marca 2011 r.,

1) odrzuca skargę kasacyjną;

2) zasądza

od

wnioskodawcy

na

rzecz

uczestników

postępowania kwoty po 120 zł (sto dwadzieścia złotych) na

rzecz

każdego

z

nich

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

tytułem

zwrotu

kosztów

W rozpoznawanej sprawie, wszczętej na wniosek Skarbu Państwa

reprezentowanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., złożony w dniu 23

września 2010 r. o wpisanie na jego rzecz w dziale IV księgi wieczystej Kw /.../

hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 159 168 zł, Sąd Okręgowy zaskarżonym

postanowieniem z dnia 17 marca 2011 r. zmienił postanowienie Sądu pierwszej

instancji uwzględniające wniosek uchylając je i oddalając wniosek o wpis hipoteki

przymusowej kaucyjnej.

Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniósł w dniu 24 maja 2011 r.

Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.,

zastępowany przez radcę prawnego ustanowionego przez ten organ

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W dniu 12 czerwca 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 marca 2009 r.

o zmianie ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 79, poz.

660 - dalej: „ustawa nowelizacyjna”), która między innymi uchyliła art. 4 ust. 4 pkt 1

ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. Nr

169, poz. 1417 ze zm. - dalej: „ustawa o Prokuratorii”), przewidujący, że wyłączne

zastępstwo Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa przed

Sądem Najwyższym nie obejmuje spraw rozpoznawanych w postępowaniu

wieczystoksięgowym oraz zmieniła między innymi art. 4 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

W wyniku powyższych zmian od dnia 12 czerwca 2009 r. do zadań Prokuratorii

Generalnej należy wyłączne zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed Sądem

Najwyższym, z zastrzeżeniem art. 8b ust.5,który przewiduje, że w przypadku

przekazania podmiotowi reprezentującemu Skarb Państwa do prowadzenia sprawy

lub grupy spraw, w których zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przez

Prokuratorie Generalną, jest obowiązkowe, podmiot ten wykonuje zastępstwo

procesowe Skarbu Państwa również przed Sądem Najwyższym. Zgodnie z art. 8b

ust. 1 możliwość przekazania przez Prokuratorię Generalną zastępowania Skarbu

Państwa

innemu

podmiotowi

dotyczy

tylko

przypadków

zastępstwa

obowiązkowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1, nie obejmuje zatem spraw

wieczystoksięgowych, nie wymienionych w tym przepisie, w których zastępstwo

procesowe Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną przed sądami

powszechnymi nie jest obowiązkowe. Zgodnie zatem z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy

o Prokuratorii, w postępowaniu przed Sądem Najwyższym toczącym się w sprawie

wieczystoksięgowej, zastępstwo Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną jest

wyłączne. Oznacza to, że do wniesienia skargi kasacyjnej w takiej sprawie

w imieniu Skarb Państwa uprawniona jest wyłącznie Prokuratoria Generalna,

natomiast

pozbawiony

jest

zdolności

postulacyjnej

podmiot

działający

w postępowaniu przed sądami powszechnymi jako stacio fisci Skarbu Państwa,

reprezentowany przez radcę prawnego lub adwokata.

Jak wskazał Sąd Najwyższy między innymi w postanowieniach z dnia

30 sierpnia 2006 r. I CSK 192/06 (niepubl.), z dnia 31 sierpnia 2006 r. I CZ 47/06

(OSNC 2007/5/75) i z dnia 12 grudnia 2006 r. I CSK 415/06 (niepubl.), istotą

unormowania zawartego w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o Prokuratorii jest przyznanie

funkcjonariuszom Prokuratorii (radcom i starszym radcom oraz prezesowi

i wiceprezesom) wyłącznego uprawnienia do zastępowania Skarbu Państwa przed

Sądem Najwyższym. Należy zatem przyjąć, że z przepisu tego, mającego charakter

ustrojowy, wynika także norma o charakterze procesowym przyznająca zdolność

postulacyjną

przez Sądem

Najwyższym

wyłącznie

Prokuratorii Generalnej

i pozbawiająca jednocześnie tej zdolności adwokatów i radców prawnych.

Przepis art. 871 § 3 k.p.c. należy zatem interpretować w ten sposób,

że w sprawach, w których obowiązuje wyłączne zastępstwo Skarbu Państwa przez

Prokuratorię Generalną, nie jest dopuszczalne zastępowanie go przez jakikolwiek

inny podmiot.

Obejmuje to także czynności związane z postępowaniem przed

Sądem Najwyższym, podejmowane przed sądem niższej instancji, takie jak

wniesienie skargi kasacyjnej.

Ponieważ rozpoznawana sprawa została wszczęta już po wejściu w życie

ustawy nowelizacyjnej, nie mają w niej zastosowania przepisy przejściowe zawarte

w art. 2 tej ustawy, w tym regulacja przewidziana w ust.3 stanowiąca, że sprawy

przed Sądem Najwyższym, w których, zgodnie z przepisami ustawy o Prokuratorii

Generalnej w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną, po dniu jej wejścia

w życie, zastępstwo procesowe Skarbu Państwa jest wyłączne, prowadzi się

na dotychczasowych zasadach, o ile przed dniem wejścia w życie ustawy

nowelizacyjnej zostały podjęte czynności procesowe przed Sądem Najwyższym lub

czynności procesowe związane z postępowaniem przed Sądem Najwyższym,

podejmowane przed sądem niższej instancji.

Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3

k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną jako niedopuszczalną, bowiem wniesioną przez

osobę nieuprawnioną.

Na wniosek zawarty w odpowiedziach na skargę kasacyjną zasądzono od

wnioskodawcy

na

rzecz

uczestników

postępowania

koszty

postępowania

kasacyjnego na podstawie art. 520 § 3 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 398 21

k.p.c.

jw