Supreme Court dismisses cassation appeal for lack of legal interpretation need under Civil Procedure Code. Appeal rejected as case requires individual fact assessment. No general rule exists for revoking gifts due to ingratitude.

Sygn. akt V CSK 242/18 POSTANOWIENIE Dnia 5 grudnia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z powództwa I. T.‎przeciwko M. G.‎o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 grudnia 2018 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powódkiod wyroku Sądu Apelacyjnego w (...)‎z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt V ACa (...), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,2) nie obciąża powódki kosztami postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia o charakterze nadzwyczajnym. Ma przede wszystkim na celu - w interesie publicznym - ujednolicenie orzecznictwa sądów powszechnych, rozstrzyganie sporów precedensowych oraz o istotnym znaczeniu dla rozwoju prawa i judykatury sądowej. W związku z tym jednym z koniecznych elementów skargi kasacyjnej jest wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie, w którym skarżący powinien wskazać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. i w związku z tym istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący w odrębnym wywodzie wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.

Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Powódka opierając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance wymienionej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wskazała na potrzebę wykładni art. 898 § 1 k.c. wobec braku dostatecznego wyłożenia kryteriów budowania wzorców normatywnych obiektywnego postępowania osoby obdarowanej wywołującego rozbieżności w definiowaniu pojęcia „rażącej niewdzięczności”.W związku ze wskazaną podstawą wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania trzeba podnieść, iż według przyjmowanego w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądu, powołanie się na przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że wskazany przepis prawa, mimo że budzi wątpliwości, nie doczekał się wykładni bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć, jak też, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, niepubl.; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z dnia 8 lipca 2008 r., I CSK 111/08; z dnia 26 kwietnia 2012 r., III SK 43/11, niepubl.; z dnia 24 kwietnia 2014 r., II CSK 600/13, niepubl.).Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów uzasadniających przyjęcie wystąpienia w sprawie tak rozumianej przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Każdy przypadek zachowania obdarowanego wobec darczyńcy i jego kwalifikacja pod kątem istnienia przesłanki uprawniającej do odwołania darowizny musi być rozpatrywany oddzielnie.

Taka właśnie ocena została przeprowadzona w przedmiotowej sprawie przez Sąd. O tym, czy została spełniona przesłanka odwołania darowizny rozstrzyga sąd, który musi w każdym wypadku uwzględnić konkretne okoliczności, po wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego. Dopiero rozważenie wszystkich okoliczności, w tym i rzeczywistych przyczyn zachowania się pozwanego, pozwoli na sformułowanie właściwego osądu, czy i na ile jego zachowanie się może być uznane za nieusprawiedliwione i to w stopniu kwalifikowanym, jako rażąca niewdzięczność.

Nie ma wobec tego ogólnej reguły, która pozwoliłaby na uznanie zachowania obdarowanego za rażąco niewdzięczne wobec darczyńcy, uzasadniające odwołanie darowizny.Podobnie w orzecznictwie i w piśmiennictwie zwraca się uwagę, że rażącą niewdzięczność musi się rozpatrywać indywidualnie. Słusznie nie jest ona definiowana przez przepisy kodeksu cywilnego, nawet co do kryteriów, a rozumienie tego pojęcia wyjaśnia praktyka stosowania prawa i wspierająca ją doktryna. Z nowszego orzecznictwa na uwagę zasługuje uzasadnienie w którym podkreśla się, że nie jest możliwe formułowanie generalnych elementów znaczenia pojęcia „niewdzięczności” z uwagi na zróżnicowane sytuacje życiowe.

O występowaniu lub braku podstaw do odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności decydują w każdym wypadku konkretne okoliczności, rozważane także na tle zwyczajów panujących w danym środowisku społecznym przy czym nie każde działanie lub zaniechanie obdarowanego wobec darczyńcy, które można uznać za nieodpowiednie lub naganne stanowi wystarczającą podstawę do skorzystania z art. 898 § 1 k.c., a ocenę wypełnienia przesłanki wskazanej w tym przepisie dokonuje sąd, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy (zob. m. in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2016 r., I CSK 209/15, nie publ.),. z dnia 13 października 2005 r., I CK 112/05, nie publ.; z dnia 13 czerwca 2018 r., IV CSK 295/17, nie publ.).Ponieważ w sprawie nie zachodzi wskazana przez skarżącą przesłanka opisana w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. ani brana pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Uwzględniając charakter sprawy oraz sytuację powódki Sąd Najwyższy na podstawie art. 102 w zw. z art. 391 § 2, 38921 k.p.c. postanowił jak w punkcie drugim.jw