Supreme Court dismisses criminal immunity challenge against former court assessor after judicial immunity expired on May 5, 2009.

POSTANOWIENIE Z DNIA 30 WRZEŚNIA 2009 R.

SNO 55/09

Skoro z dniem 5 maja 2009 r. asesorzy sądowi nie są już chronieni

immunitetem procesowym, nie zachodzi formalnoprawna przeszkoda do

wszczęcia i prowadzenia wobec nich postępowania karnego.

Przewodniczący: sędzia SN Henryk Gradzik.

Sędziowie

SN:

Irena

Gromska–Szuster,

(sprawozdawca).

Grzegorz

Misiurek

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem protokolanta

w sprawie asesora Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 30 września 2009 r.

zażalenia wniesionego przez obrońców asesora na zarządzenie upoważnionego

sędziego Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 19 maja 2009 r., sygn.

akt (...)

postanowił:

1. uchylić zaskarżone zarządzenie;

2. uchylić uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 30 kwietnia

2009 r., sygn. akt (...);

3. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku Prokuratora Prokuratury

Krajowej z dnia 5 marca 2009 r. o zezwolenie na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej asesora Sądu Rejonowego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 30 kwietnia 2009 r.

zezwolił na pociągniecie asesora Sądu Rejonowego do odpowiedzialności karnej.

Upoważniony sędzia Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego zarządzeniem

z dnia 19 maja 2009 r. odmówił przyjęcia zażalenia obrońców asesora Sądu

Rejonowego na powyższą uchwałę wskazując, że pochodzi ono od osoby

nieuprawnionej. Zgodnie bowiem z art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o

Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157) z dniem 5 maja

2009 r. ustaje powierzenie asesorom sądowym pełnienia czynności sędziowskich. W

tej sytuacji postępowanie immunitetowe stało się bezprzedmiotowe, w związku z

czym asesor nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu uchwały zezwalającej na

pociągniecie jej do odpowiedzialności karnej.

W zażaleniu na wskazane zrządzenie, obrońcy asesora Sądu Rejonowego

podnieśli zarzut obrazy art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001

r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) i art. 68

ust. 3 ustawy z dnia z 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i

Prokuratury przez błędne uznanie, że asesor X. Y. nie ma interesu prawnego we

wniesieniu zażalenia na uchwałę z dnia 30 kwietnia 2009 r. W konkluzji wnieśli o

uchylenie zarządzenia upoważnionego sędziego i przyjęcie wniesionego przez nich

zażalenia oraz przekazanie go do rozpoznania Sądowi Najwyższemu – Sądowi

Dyscyplinarnemu, bądź też o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i rozpoznanie

zażalenia na wymienioną uchwałę.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Instytucja prawna asesora sądowego została unormowana przepisami art. 134 –

136 zamieszczonymi w dziale III ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo u ustroju

sądów powszechnych (dalej: „u.s.p.”) zatytułowanym „Asesorzy sądowi i aplikacja

sądowo prokuratorska”. Artykuł 136 ust. 2 u.s.p. nakazywał stosować do asesorów

sądowych, którym powierzono pełnienie czynności sędziowskich, przepisy dotyczące

sędziów, z wyjątkiem enumeratywnie wskazanych unormowań odnoszących się do

statusu materialnego sędziów. Do asesorów sądowych miał zatem zastosowanie m. in.

art. 80 u.s.p. regulujący postępowanie przed sądem dyscyplinarnym w przedmiocie

wyrażenia zgody na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.

Wspomniany dział III u.s.p. został uchylony z mocy art. 60 pkt 12 ustawy z dnia

23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Ustawa ta weszła

w życie w dniu 4 marca 2009 r., jednak w art. 68 tej regulacji przewidziano, że

powierzenie asesorom sądowym czynności sędziowskich ustaje z dniem 5 maja 2009

r., zaś do czasu ustania stosunku pracy (z upływem czterech lat od dnia mianowania

bądź wcześniejszego rozwiązania lub wygaśnięcia) asesor sądowy jest upoważniony

do wykonywania czynności referendarza sądowego. Z unormowań tych wynika, że z

chwilą pozbawienia asesorów sądowych uprawnienia do wykonywania czynności

sędziowskich utracili oni immunitet sędziowski. Skoro z dniem 5 maja 2009 r.

asesorzy sądowi nie są już chronieni immunitetem procesowym, nie zachodzi

formalnoprawna przeszkoda do wszczęcia i prowadzenia wobec nich postępowania

karnego.

Wbrew odmiennemu zapatrywaniu wyrażonemu w zażaleniu, upoważniony

sędzia Sąd Apelacyjnego – Sąd Dyscyplinarnego trafnie uznał, że w zaistniałej

sytuacji procesowej bezprzedmiotowe stało się orzekanie w przedmiocie zezwolenia

na pociągnięcie asesora sądowego X. Y. do odpowiedzialności karnej. Podniesione

przez skarżących okoliczności, iż wymieniona asesor w dalszym ciągu może

wykonywać czynności referendarza sądowego oraz że czyny objęte uchwałą z dnia 30

kwietnia 2009 r. miały miejsce w czasie wykonywania przez nią czynności

sędziowskich, nie mają aktualnie istotnego znaczenia.

Stwierdzenie – na gruncie obecnie obowiązującej regulacji – braku możliwości

stosowania wobec asesorów sądowych przepisów dotyczących postępowania

immunitetowego jest równoznaczne z odpadnięciem okoliczności wyłączającej

ściganie w rozumieniu art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. Okoliczność ta stworzyła zarazem, z

dniem 5 maja 2009 r., przeszkodę w dalszym prowadzeniu postępowania o zezwolenie

na pociągnięcie asesora X. Y. do odpowiedzialności karnej, gdyż stało się ono, w

nowym stanie prawnym, bezprzedmiotowe, a zarazem niedopuszczalne (art. 17 § 1 pkt

11 k.p.k. – stosowany odpowiednio w postępowaniu o uchylenie immunitetu

sędziowskiego – tak uchwała SN z dnia 27 maja 2009 r., I KZP 5/09, OSNKW

2009/7/51).

Z dniem 5 maja 2009 r. toczące się w niniejszej sprawie postępowanie podlegało

umorzeniu, a żadne inne rozstrzygnięcia procesowe nie powinny być wydane.

Ponieważ jednak nie doszło do umorzenia postępowania przez Sąd Dyscyplinarny

pierwszej instancji, a zainicjowano czynności w postępowaniu odwoławczym, przeto

w jego toku, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, stosując odpowiednio przepis art.

439 § 1 pkt 9 k.p.k., uchylił zarządzenie i uchwałę wymienione w części wstępnej, a

postępowanie w przedmiocie uchylenia immunitetu – umorzył.