Supreme Court upheld suspension of a judge for civil proceedings deviating from legal standards.

UCHWAŁA Z DNIA 30 CZERWCA 2005 R.

SNO 34/05

Wydawanie przez sędziego orzeczeń w sprawach cywilnych

zdecydowanie odbiegających od właściwego i poprawnego standardu

stosowania prawa cywilnego oraz przepisów postępowania cywilnego godzi

w powagę i dobro wymiaru sprawiedliwości, może zatem uzasadniać

podjęcie przez Sąd Dyscyplinarny uchwały o zawieszeniu sędziego w

czynnościach służbowych (art. 129 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –

Prawo o ustroju sądów powszechnych – Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.).

Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Błuś.

Sędziowie SN: Helena Ciepła, Mirosław Bączyk (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na posiedzeniu bez udziału Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego, z udziałem protokolanta w sprawie sędziego Sądu

Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2005 r. w związku z zażaleniem

sędziego na uchwałę Sądu Apelacyjnego  Sądu Dyscyplinarnego z dnia 25

kwietnia 2005 r., sygn. akt (...) w przedmiocie zawieszenia sędziego w

czynnościach służbowych

uchwalił:

zaskarżoną u c h w a ł ę u t r z y m a ć w m o c y; kosztami postępowania

obciążyć Skarb Państwa.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 25 kwietnia 2005 r.

(podjętą na podstawie art. 129 § 1 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o

ustroju sądów powszechnych, Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., cyt. dalej jako

„prawo o u.s.p.”) zawiesił w czynnościach służbowych sędziego Sądu

Rejonowego oraz obniżył temu sędziemu wynagrodzenie o 25 %.

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego postanowieniem z dnia 21 kwietnia

2004 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne wobec sędziego Sądu Rejonowego

i postanowieniem z dnia 17 maja 2004 r. postawił jej zarzut popełnienia

przewinienia dyscyplinarnego przewidzianego w art. 107 ust. 1 prawa o u.s.p.,

polegającego na oczywistym i rażącym naruszeniu przez obwinioną przepisów

postępowania cywilnego w toku rozstrzygania przez nią spraw cywilnych.

Obwiniona sędzia nie stawiła się na dwa kolejne terminy rozprawy,

składając zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy, które w świetle

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości oraz Ministra Zdrowia i Opieki

Społecznej z dnia 24 czerwca 2003 r. nie usprawiedliwiało niestawiennictwa

przed sądem. Sąd Dyscyplinarny przeprowadził postępowanie dowodowe,

przesłuchał m. in. świadków zgłoszonych przez Rzecznika Dyscyplinarnego.

Dopuścił także dowód z opinii biegłego lekarza w celu wydania na podstawie

akt sprawy wstępnej opinii medycznej, dotyczącej sędziego Sądu Rejonowego.

W treści tej opinii wstępnej uznano, że odzwierciedlone w aktach sprawy

przejawy zachowania się obwinionej dają podstawę do powzięcia

uzasadnionych wątpliwości co do jej stanu zdrowia psychicznego. Wyznaczono

obwinionej obrońcę z urzędu i wyznaczono kolejne posiedzenie w przedmiocie

zawieszenia obwinionej w czynnościach służbowych.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał za uzasadnione zawieszenie

obwinionej w czynnościach służbowych (art. 129 § 1 prawa o u.s.p.). W ocenie

tego Sądu, powaga i dobro wymiaru sprawiedliwości wymagało

natychmiastowego odsunięcia obwinionej od pełnienia obowiązków

służbowych, co nie przesądzało jeszcze o ostatecznym wyniku postępowania

dyscyplinarnego. Zebrany materiał dowodowy wskazuje na to, że obwiniona

kontynuuje wadliwą praktykę orzeczniczą, w tym praktykę oddalania wniosków

o wpis zastawu, obciążania kosztami postępowania osób nie będących

uczestnikami postępowania. Zawieszenie obwinionej w czynnościach

służbowych powodowało również konieczność obniżenia przysługującego jej

wynagrodzenia w świetle art. 129 § 3 prawa o u.s.p. Ze względu na okoliczności

sprawy i sytuację życiową obwinionej, Sąd Dyscyplinarny uznał, że

wspomniane obniżenie powinno nastąpić w stopniu minimalnym, tj. o 25 %

W zażaleniu na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego

obwiniona sędzia zarzuciła naruszenie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., art. 17 § 1 pkt 10

k.p.k. w zw. z art. 128 prawa o u.s.p. Obwiniona wskazywała na to, że

postępowanie dyscyplinarne przeciwko niej w ogóle nie zostało wszczęte z

mocy art. 436 § 2 k.p.k. i w związku z tym wnosiła o uchylenie zaskarżonej

uchwały oraz o umorzenie postępowania. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 131

§ 1 prawa o u.s.p. w wyniku podjęcia uchwały z pominięciem wysłuchania

obwinionej i na podstawie nieznanej jej opinii biegłych lekarzy. Opinię tę

wydano bez osobistego zbadania obwinionej i bez jakiejkolwiek dokumentacji

lekarskiej, ponadto opinia ta pozostaje sprzeczna z orzeczeniem lekarskim o

dopuszczeniu obwinionej do pracy. Obwiniona sędzia zarzucała niedoręczenie

jej odpisu postanowienia o dopuszczeniu dowodu w przedmiocie wydania

wspomnianej opinii wstępnej. W rezultacie obwiniona wnosiła – w razie

nieuwzględnienia wniosku o uchylenie zaskarżonej uchwały i umorzenia

postępowania – o uchylenie tej uchwały i przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

1. Bezpodstawny jest zarzut obwinionej, że zaskarżona uchwała zapadła

mimo braku formalnego wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.

Postanowienie Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego o wszczęciu postępowania

dyscyplinarnego w sprawie sygn. akt (...) zostało wydane w dniu 21 kwietnia

2004 r. (k. 123 – 124 akt dyscyplinarnych). Postanowienie to spełnia wymagania

przewidziane w art. 114 § 1 i § 2 prawa o u.s.p. Konsekwencją wszczęcia

postępowania dyscyplinarnego było też postanowienie Zastępcy Rzecznika z

dnia 17 maja 2004 r. o przedstawieniu zarzutów oraz postanowienie tego

Rzecznika z dnia 22 lipca 2004 r. dot. rozpoznania sprawy dyscyplinarnej (k.

215 i k. 228 akt dyscyplinarnych). Nie zachodziły zatem okoliczności

wyłączające postępowanie dyscyplinarne w rozumieniu art. 17 pkt 10 k.p.k. w

zw. z art. 128 prawa o u.s.p.

Skoro zatem postępowanie dyscyplinarne zostało prawidłowo wszczęte,

powstała prawna możliwość wydania przez Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny uchwały o zawieszeniu obwinionej w czynnościach służbowych

(art. 129 § 1 prawa o u.s.p).

2. Nietrafne są zastrzeżenia obwinionej, że zaskarżona uchwała stanowi

orzeczenie najbardziej surowe przed merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały z dnia 25 kwietnia 2005 r. podane zostały

przekonujące przyczyny uwzględniające odsunięcie obwinionej od pełnienia

sędziowskich obowiązków służbowych. Chodzi przede wszystkim o działalność

orzeczniczą obwinionej, która istotnie godzi w powagę i dobro wymiaru

sprawiedliwości, skoro zdecydowanie odbiega ona od właściwego standardu

stosowania przepisów prawa cywilnego i przepisów postępowania cywilnego.

Otóż w 2005 r. obwiniona kontynuowała praktykę oddalania wniosków o wpis

zastawu do rejestru z tych samych przyczyn jak w 2004 r., pomimo uchylenia

przez Sąd Okręgowy wszystkich zaskarżonych orzeczeń przez nią wydanych. W

piśmie z dnia 16 marca 2005 r. uwidoczniono okoliczności obciążenia kosztami

postępowania osób nie będących w ogóle uczestnikami postępowania

(pracowników banku). Trafnie też stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej

uchwały, że także inne dowody zgromadzone w postępowaniu (np. z

przesłuchania świadków) wskazują na to, że obwiniona nie powinna

wykonywać obowiązków służbowych w najbliższym czasie. Jeżeli weźmie się

pod uwagę ponadto treść tzw. opinii wstępnej z dnia 22 listopada 2004 r. (k. 263

akt), to zawieszenie jej w wykonywaniu obowiązków służbowych ma na

względzie także dobro samej zainteresowanej.

Należy stwierdzić, że przedmiotem rozpoznania Sądu Najwyższego – Sądu

Dyscyplinarnego jest jedynie trafność zaskarżonej uchwały, której treść – jak

wskazano w jej uzasadnieniu – nie przesądza jeszcze o ostatecznym wyniku

postępowania dyscyplinarnego, a także o tym, czy mogłoby ono być w

przyszłości w ogóle kontynuowane (np. w razie wszczęcia postępowania o

ubezwłasnowolnienie obwinionej).

Obniżenie obwinionej wynagrodzenia (o 25 %) na czas zawieszenia

stanowi prawną konsekwencję zawieszenia obwinionej w czynnościach

służbowych (art. 129 § 1 i § 3 prawa o u.s.p.). Sąd Dyscyplinarny pierwszej

instancji nie miał możliwości nierozstrzygania w przedmiocie obniżenia

wynagrodzenia, mógł tylko decydować o wysokości takiego obniżenia i

skorzystał z oznaczenia jego minimalnego progu. Ubocznie tylko należałoby

zaznaczyć, że gdyby wobec obwinionej wszczęto postępowanie o

ubezwłasnowolnienie (art. 544 i nast. k.p.c.), Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny, zawieszając obwinioną w czynnościach służbowych, nie mógłby

w ogóle obniżyć wynagrodzenia przysługującego sędziemu (art. 129 § 3 prawa o

u.s.p.). Z akt sprawy nie wynika, że zostało wszczęte wspomniane

postępowanie.

3. Nietrafne są także inne, podniesione w zażaleniu zarzuty o charakterze

formalnym.

Już sam charakter tzw. opinii wstępnej z dnia 22 listopada 2004 r.

(postanowienie z dnia 25 października 2004 r., k. 261 akt) eliminował udział

obwinionej w jej wydaniu. Nie była to bowiem opinia wydana na podstawie art.

202 k.p.k. (postanowienie o dopuszczeniu takiej opinii zapadło w dalszej fazie

postępowania dyscyplinarnego; postanowienie z dnia 25 kwietnia 2005 r., k. 317

akt). Przy porównaniu celu tzw. opinii wstępnej i zaświadczenia lekarskiego o

dopuszczeniu obwinionej do pracy z dnia 8 listopada 2004 r. (k. 91), a także –

specjalizacji lekarzy podpisujących oba te dokumenty medyczne, Sąd

Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny miał dostateczne podstawy do uwzględnienia

treści tzw. opinii wstępnej przy powzięciu zaskarżonej uchwały.

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny

utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy jako uzasadnioną w świetle dowodów

zebranych w toku dotychczasowego postępowania.