Supreme Court remands disciplinary case for retrial due to insufficient evidence analysis regarding witness credibility.

UCHWAŁA Z DNIA 12 CZERWCA 2003 R.

SNO 28/03

Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Kozielewicz (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Józef Dołhy, Jacek Gudowski.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie w sprawie asesora

sądowego w Sądzie Rejonowym w związku z zażaleniem wniesionym przez

prokuratora Prokuratury Okręgowej od uchwały Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 28 lutego 2003 r., sygn. akt (...), w przedmiocie

odmowy zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej podjął

uchwałę:

u c h y l i ł zaskarżoną uchwałę i sprawę p r z e k a z a ł Sądowi Apelacyjnemu

– Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Prokurator Okręgowy skierował do Sądu Apelacyjnego

– Sądu

Dyscyplinarnego wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej sądowej asesora Sądu Rejonowego o to, że:

I. w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 9 grudnia 1999 r. w A., działając

wspólnie i w porozumieniu z Zenonem F. oraz posługującym się podrobionym

paszportem na nazwisko A. G. R. M., pełniąc funkcję prokurenta „M.(...)” sp. z

o.o. w A. nabył pochodzące z przestępstwa mienie w postaci 1000 ton pszenicy

o wartości 440.000 zł czym działał na szkodę PZZ w S., tj. o czyn z art. 29 § 1

k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.;

II. w dniu 29 czerwca 2000 r. w A., składając zeznanie w toku

prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową śledztwa sygn. akt (...), będąc

pouczonym o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz

uprzedzony o prawie do odmowy odpowiedzi na pytania, jeżeli udzielenie

odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na

odpowiedzialność karną, zeznał nieprawdę podając, iż w sprawie nabycia

pochodzącej z Gospodarstwa Rolnego w B. pszenicy kontaktował się wyłącznie

z pełnomocnikiem tej firmy Adamem R. a z osobą o nazwisku A. G. ani też

żadnym innym obywatelem litewskim nie miał w tej sprawie żadnego kontaktu

choć doskonale wiedział, iż osoba o nazwisku Adam R. nigdy nie była

pełnomocnikiem Gospodarstwa Rolnego w B. i w tej sprawie z nim się nie

spotkał, a posługujący się podrobionym paszportem na nazwisko A. G. był tą

osobą z którą ustalał wszystkie szczegóły dotyczące nabycia tego mienia, tj. o

czyn z art. 233 § 1 k.k.;

III. w dniu 29 czerwca 2000 r. w A., składając zeznanie w toku

prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową śledztwa sygn. akt (...), użył jako

autentycznych podrobionych dokumentów w postaci udzielonego w dniu 20

listopada 1999 r. Adamowi R. przez prezesa zarządu Gospodarstwa Rolnego w

B. A. G. pełnomocnictwa do

reprezentowania tego podmiotu oraz

zawiadomienia Adama R. z dnia 29 listopada 1999 r. o cesji należności z tytułu

sprzedaży pszenicy na rzecz spółki „G.(...)-E.(...)” w ten sposób, iż załączył je

do protokołu przesłuchania go w charakterze świadka choć wiedział, iż Adam R.

nigdy nie był pełnomocnikiem tej spółki i nie podpisywał tych dokumentów, tj.

o czyn z art. 270 § 1 k.k.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 28 lutego 2003 r.,

sygn. akt (...) nie uwzględnił powyższego wniosku o zezwolenie na pociągnięcie

do odpowiedzialności karnej sądowej.

Uchwałę tę zaskarżył Prokurator Okręgowy i zarzucając w zażaleniu błąd

w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ

na jego treść, wyrażający się w przyjęciu przez Sąd Dyscyplinarny poglądu, iż w

sprawie nie zgromadzono dowodów podważających twierdzenia asesora

sądowego na to, że nabywając zboże kontaktował się z osobą o nazwisku R., a

jedynym dowodem wskazującym na podejrzenie popełnienia przez asesora

sądowego przestępstw opisanych we wniosku są wyjaśnienia Romualda M.,

które zdaniem Sądu są mało wiarygodne z uwagi na fakt, iż wobec tego

podejrzanego uchylono środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego

aresztowania i w związku z tym zachodzi podejrzenie, poparte twierdzeniami

asesora sądowego, że podejrzany R.M. składał swe wyjaśnienia niejako w

zamian

za

uchylenie

tymczasowego

aresztowania

i

w

związku

z

niestawiennictwem podejrzanego R.M. na wezwania organów ścigania brak jest

możliwości zweryfikowania przez okazanie mu asesora sądowego w sytuacji,

gdy dokonanie prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego, a w szczególności analizy wyjaśnień R.M. w powiązaniu z

zeznaniami Adama R., uzyskaną dokumentacją dotyczącą nabycia przez spółkę

„M.(...)” pochodzącego z przestępstwa zboża oraz dokumentacją bankową,

potwierdzającą fakt pobierania przez R.M. pieniędzy uzyskanych z jego

sprzedaży, prowadzi w tym względzie do wniosku przeciwnego, a nadto w

świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego nie ma

żadnych wątpliwości, iż osobą, którą R.M. opisuje w swoich wyjaśnieniach jako

przedstawiciela spółki „M.(...)” jest asesor sądowy, który również w dotychczas

składanych w sprawie jak i przed Sądem Dyscyplinarnym zeznaniach nie

zaprzecza

temu,

iż

podejmował

czynności

związane

z

nabyciem

przedmiotowego zboża, stąd też, wbrew stanowisku Sądu Dyscyplinarnego

czynność okazania asesora sądowego R.M. jest zbędna i w związku z tym brak

możliwości jej przeprowadzenia nie może stanowić podstawy do odmówienia

wiarygodności wyjaśnieniom podejrzanego R.M., a tym samym do odmowy

uwzględnienia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie asesora sądowego do

odpowiedzialności karnej; wniósł o zmianę zaskarżonej uchwały przez

wyrażenie

zgody

na

pociągnięcie

asesora

Sądu

Rejonowego

do

odpowiedzialności karnej sądowej.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Skarżący zasadnie podnosi w zażaleniu, powołując się nadto w tym

względzie na pogląd Sądu Najwyższego (por. OSNKW 2002 r. z. 9-10, poz. 85),

iż obowiązkiem sądu dyscyplinarnego, przed podjęciem uchwały w przedmiocie

zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej sądowej jest

rozważenie, czy zgromadzone w sprawie dowody dostatecznie uzasadniają

zarzut popełnienia przez sędziego przestępstwa. Innymi słowy chodzi o ocenę,

czy dane (dowody) zgromadzone w toku postępowania uzasadniają w

rozumieniu art. 313 k.p.k. dostatecznie podejrzenie, że zarzucony czyn

wyczerpujący znamiona przestępstwa popełnił sędzia, co do którego złożono

wniosek o zezwolenie na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej.

Pamiętać przy tym zawsze należy, iż przepisy o immunitecie sędziowskim mają

jedynie na celu zabezpieczenie niezawisłości sędziowskiej przez stworzenie

ochrony przed możliwymi szykanami, a nie tworzenie „swoistego przywileju

bezkarności sędziego”.

Zgodzić się należy ze skarżącym, iż Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym

zwłaszcza oceny wyjaśnień R.M. uczynił to bez wszechstronnej analizy

zgromadzonych w sprawie dowodów.

Przypomnieć tylko wypada, w kontekście oceny wiarygodności wyjaśnień

R.M., iż treść jego obszernych wyjaśnień doprowadziła przecież do uzyskania

nowych dowodów, a także do postawienia mu innych zarzutów dotyczących

czynów nieznanych dotychczas organom ścigania. Skarżący zasadnie podnosi,

że wyjaśnienia te zostały potwierdzone szeregiem dowodów w oparciu o które

dokonano zatrzymania, a następnie tymczasowego aresztowania podejrzanych

Zenona F., Jana J., Bogdana F., Dariusza L., Kazimierza W., Stanisława P.,

Stanisława W. i Hassana A.-Z., wznowienia prawomocnie umorzonego

postępowania

oraz

tymczasowego

aresztowania

podejrzanych,

w

tym

postępowaniu, właściciela Gospodarstwa Rolnego w C. Andrzeja M. oraz

dyrektora spółki „A.(...)S.(...)” Zbigniewa W. (t. XLII k. 8352, 8365, 8380,

8392, 8400, 8409-8410, 8418, 8426, t. XLVII k. 9326-9328, 9332-9334).

W składanych wyjaśnieniach, przyznając się do popełnienia większości z

zarzucanych im czynów, podejrzani Krzysztof R., Dariusz L., Jan J. i Stanisław

P. potwierdzili prawdziwość składanych przez podejrzanego R. M. wyjaśnień (t.

XLII k. 8341-8345, 8376-8378, 8429-8433, t. XLIII k. 8534-8539, t. XLVII k.

9282-9286, t. XLVII k. 9368-9376, 9381-9391).

Zaś w zakresie dotyczącym wątku przywłaszczenia powierzonego

Gospodarstwu Rolnemu w B. zboża na szkodę PZZ G.(...) i udziału asesora

sądowego wyjaśnienia składane przez R. M. zostały potwierdzone zeznaniami

Adama R. (t. XXII k. 4586-4587), dokumentacją dotyczącą nabycia zboża przez

spółkę „M.(...)” (t. XXII k. 4345-4354), dokumentacją bankową dotyczącą

pobierania przez R. M. pieniędzy pochodzących ze sprzedaży przywłaszczonego

zboża (t. XXXIII k. 6511), zeznaniami W.H. i J.B., w oparciu o które

potwierdzono, iż osoby te na prośbę R. M. na podstawie wystawionych przez

niego czeków wypłacały w bankach w W. uzyskane wcześniej przez niego, w

wyniku działalności przestępczej pieniądze, które były m. in. przekazywane

współpodejrzanemu H. A.-Z. (t. XLVI k. 9112-9116, t. XLVII k. 9257-9261).

Nadto należy wskazać, iż podejrzany R. M. wskazał w swych

wyjaśnieniach, w zakresie dotyczącym udziału asesora sądowego w nabyciu

pochodzącego z przestępstwa zboża na wiele szczegółów o których, przy

przyjęciu za prawdziwe i wiarygodne zeznań asesora sądowego mógł wiedzieć

jedynie rzekomy „Adam R.”. Tymczasem przesłuchany Adam R. jednoznacznie

zaprzecza swemu udziałowi w tych zdarzeniach.

Również nie zostały wnikliwie rozważone przez Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny okoliczności dotyczące próby przejęcia zadłużenia Zenona F. w

(...) oddziale ZUS. Według R. M. był wówczas obecny asesor sądowy (t. XLI k.

8097, 8107-8108). Trafnie zauważa skarżący, iż analiza zeznań asesora

sądowego w powiązaniu z treścią zeznań Adama R. i wyjaśnień R. M., który po

okazaniu

mu

rzekomo

podpisanego

przez

niego

pełnomocnictwa

upoważniającego Adama R. do reprezentowania Gospodarstwa Rolnego w B.

stwierdził, iż jest to celowe działanie Zenona F. i asesora sądowego, którzy

podrabiając jego podpis przez skserowanie, czy też zeskanowanie, mieli na celu

wykazanie, że nie mieli w tej sprawie z nim kontaktu (t. XLI k. 8106) może

prowadzić do wniosku, że asesor sądowy kontaktował się w tej sprawie z R. M.

i od niego właśnie jako prezesa Gospodarstwa Rolnego w B., posługującego się

nazwiskiem A. G., nabywał w imieniu spółki „M.(...)” zboże mając świadomość

jego przestępczego pochodzenia.

Podniesione wyżej problemy powinny być przedmiotem szczegółowej i

wszechstronnej analizy w toku ponownego postępowania przed Sądem

Apelacyjnym – Sądem Dyscyplinarnym.

Kierując się powyższym Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł jak w

uchwale.