Supreme Court upheld disciplinary censure for judge's procedural delays and errors, rejecting suspension of salary as too severe.

WYROK Z DNIA 2 CZERWCA 2006 R.

SNO 23/06

Przewodniczący: sędzia SN Stanisław Kosmal.

Sędziowie SN: Barbara Myszka, Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca).

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y na rozprawie z udziałem

Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego sędziego Sądu Okręgowego

oraz protokolanta po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2006 r. sprawy sędziego Sądu

Rejonowego w związku z odwołaniem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu

Okręgowego od wyroku Sądu Apelacyjnego  Sądu Dyscyplinarnego z dnia 6 marca

2006 r., sygn. akt (...)

u t r z y m a ł w m o c y zaskarżony w y r o k ; kosztami sądowymi postępowania

odwoławczego obciążył Skarb Państwa.

Uzasadnienie

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego zarzucił sędziemu Sądu

Rejonowego, że:

1. w okresie od dnia 8 marca 2000 r. do dnia 26 czerwca 2003 r. w A. jako

sędzia referent dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy przepisów art. 6 k.p.c.,

§ 63 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 oraz § 68 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 19 listopada 1987 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania sądów

powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 218 ze zm.), doprowadzając do rażącej

przewlekłości postępowania w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy pod

sygnaturą I CO 205/98, dotyczącej nadzoru nad egzekucją z nieruchomości

położonej w B., powadzoną przez Komornika Rewiru II przy Sądzie

Rejonowym pod sygnaturą 158/98,

2. w okresie od dnia 27 października 2000 do dnia 7 lipca 2004 r. jako sędzia

referent dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa w sprawie I

CO 205/98, polegającej na tym, że:

 w dniu 27 października 2000 r. w protokole posiedzenia niejawnego (k.

43 akt) nie odnotował, czy nastąpiło ogłoszenie postanowienia o

udzieleniu przybicia nieruchomości, co stanowi naruszenie art. 158 § 1

pkt 2 k.p.c., w rezultacie nie można ustalić, czy doszło do

uprawomocnienia się powyższego postanowienia, a w konsekwencji do

naruszenia art. 1035 i art. 998 § 1 k.p.c., gdyż dopiero po

uprawomocnieniu się postanowienia o przybiciu i stwierdzeniu

uiszczenia ceny nabycia powinno być wydane postanowienie o

przysądzeniu własności (plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji – w

formie postanowienia – powinien być sporządzony dopiero po

uprawomocnieniu się postanowienia o przysądzeniu własności),

 w dniu 13 listopada 2001 r. (k. 97 akt) i w dniu 11 grudnia 2001 (k. 100

akt) wydał zarządzenia o przystąpieniu do wykonania planu podziału

sumy uzyskanej z egzekucji, mimo wniesienia zarzutów przeciwko

planowi podziału, czym naruszył art. 1028 k.p.c., a następnie zaniechał

wydania postanowienia o zatwierdzeniu lub zmianie planu na podstawie

art. 1028 § 2 k.p.c. do dnia 30 sierpnia 2002 r. (art. 135 akt), na które –

stosownie do art. 1028 § 3 k.p.c. – przysługuje zażalenie,

 przy wyznaczeniu posiedzenia na dzień 19 sierpnia 2002 r. (k. 116 akt),

na którym miały być rozpoznane zarzuty przeciwko planowi podziału,

zarządził doręczenie odpisu zarzutów jedynie dłużnikom, wierzycielowi

– Bankowi Spółdzielczemu w C., zawiadamiając go o terminie

posiedzenia, nie doręczył zarzutów przeciwko planowi podziału, w

konsekwencji, wydając w dniu 30 sierpnia 2002 r. postanowienie (k. 135

akt) nieodpowiadające w punkcie 3 wymaganiom art. 1037 k.p.c. o

zmianie planu podziału, doprowadził do zmiany sytuacji prawnej Banku,

 wydając postanowienie w dniu 30 sierpnia 2002 r. (k.135 akt) i w dniu

16 stycznia 2003 r. (k. 148 akt), nie wskazał w nich podmiotu, któremu

przypadła kwota 12 367,65 zł, czym naruszył art. 1037 k.p.c., skutkiem

tego uchybienia było wydanie w dniu 7 lipca 2004 r. zarządzenia, w

którym Bank Spółdzielczy w C. został wezwany do uiszczenia na rzecz

Sądu Rejonowego kwoty 12 367, 65 zł pod rygorem egzekucji,

3. w okresie od 28 grudnia 2001 r. do dnia 17 września 2004 r. jako sędzia

referent w sprawie I NS 486/01 dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy

przepisów art. 6 i § 63 ust. 1 pkt 4 i 9 oraz § 68 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 1987 r. – Regulamin wewnętrznego

urzędowania sądów powszechnych przez nienadawanie biegu sprawie na

etapie postępowania międzyinstancyjnego, doprowadzając do rażącej

przewlekłości tego postępowania,

4. w okresie od dnia 18 stycznia 2001 r do października 2004 r. jako sędzia

referent w sprawie I NC 63/00 doprowadził do zaginięcia akt tej sprawy oraz

nie podjął czynności przewidzianych w art. 716, art. 717 § 1 i art. 719 § 1

k.p.c., zmierzających do ich odtworzenia, mimo kilkakrotnego ponawiania

przez powoda wniosku o doręczenie tytułu wykonawczego dotyczącego

Ireneusza S.,

to jest popełnienie przewinień dyscyplinarnych przewidzianych w art. 107 § 1 u.s.p.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 6 marca 2006 r.:

1. uznał sędziego Sądu Rejonowego za winnego popełniania przewinień

dyscyplinarnych zarzuconych mu w punkcie pierwszym, z tym że z opisu

czynu wyeliminował zarzut dopuszczenia do przewlekłości postępowania w

okresie od dnia 8 marca 2000 r. do 27 października 2000 r., w punkcie

drugim w zakresie czynu polegającego na wydaniu zarządzenia z dnia 7 lipca

2004 r., którym wierzyciel – Bank Spółdzielczy w C. został wezwany do

uiszczenia na rzecz Sądu Rejonowego kwoty 12 369,65 zł pod rygorem

egzekucji, w punkcie trzecim oraz w punkcie czwartym, z tym że z opisu

czynu wyeliminował zarzut doprowadzenia do zaginięcia akt sprawy I NC

63/00 i niepodjęcia czynności zmierzających do odtworzenia akt w okresie od

dnia 18 stycznia 2001 r. do dnia 12 listopada 2002 r. i za to na podstawie art.

109 § 1 pkt 2 u.s.p. wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany,

2. orzekł, że obwiniony popełnił przewinienia dyscyplinarne zarzucone mu w

punkcie drugim, polegające na tym, że w sprawie I CO 205/98 dopuścił się

oczywistej i rażącej obrazy przepisów prawa:

 art. 1028 § 1 i 3 k.p.c. przez zaniechanie wydania postanowienia o

zatwierdzeniu lub zmianie planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji

do dnia 30 sierpnia 2002 r.,

 art. 1037 k.p.c. przez niedoręczenie wierzycielowi odpisu zarzutów

przeciwko planowi podziału przy wyznaczaniu posiedzenia na dzień 19

sierpnia 2002 r., a następnie wydanie postanowienia z dnia 22 sierpnia

2002 r. nieodpowiadającego art. 1037 § 3 k.p.c.,

 art. 1037 k.p.c. przez niewskazanie w postanowieniu z dnia 30 sierpnia

2002 r. i w postanowieniu z dnia 16 stycznia 2003 r. podmiotu, któremu

przypadła kwota 12 367,65 zł i na podstawie art. 108 § 2 u.s.p. umorzył

postępowanie w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej za te czyny,

3. na podstawie art. 108 § 1 u.s.p. i art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. umorzył

postępowanie w zakresie objętym zarzutem w punkcie drugim w części

dotyczącej popełnienia przewinień dyscyplinarnych w sprawie I CO 205/98

polegających na dopuszczeniu się oczywistej i rażącej obrazy prawa:

 art. 158 § 1 pkt 2, art. 1035, art. 998 § 1 k.p.c. przez nieodnotowanie w

protokole posiedzenia z dnia 27 października 2000 r., czy nastąpiło

ogłoszenie wydania postanowienia o udzieleniu przybicia,

 art. 1028 k.p.c. przez wydanie zarządzenia z dnia 13 listopada 2001 r. i

zarządzenia z dnia 11 grudnia 2001 r. o przystąpieniu do wykonania

planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji, mino wniesienia zarzutów

przeciwko planowi podziału.

Uzasadniając wymiar kary, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny podkreślił

przede wszystkim okoliczności obciążające i łagodzące. Do pierwszych zaliczył:

zasądzenie przez Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 13 grudnia 2004 r. – na skutek

skargi E.(...)-A.(...) Konsorcjum sp. z o.o. w D. na nieuzasadnioną zwłokę w

rozpoznaniu sprawy I NC 63/00 – od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 3 000

zł (sygn. akt IV S 13/04) oraz brak w depozycie sądowym – w wyniku naruszenia

prawa w sprawie I CO 205/98 – kwoty 7 255,99 zł na zaspokojenie roszczeń

wierzyciela. Za okoliczności łagodzące uznał natomiast: pozytywną opinię Prezesa

Sądu Rejonowego o obwinionym (podkreślono w niej znaczne obciążenie

obwinionego w okresie, w którym sam orzekał w Wydziale Cywilnym), długotrwałą

chorobę obwinionego, pogłębiającą stan zaległości i dobre ilościowe wyniki pracy w

latach 2002 – 2003.

Sąd uznał wymierzoną karę za odpowiednią, mimo że sędzia Sądu Rejonowego

został już skazany na karę nagany wyrokiem Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 20 maja 2005 r., sygn. akt (...), utrzymanym w mocy

wyrokiem Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 5 października 2005,

SNO 49/05. Nie można obwinionemu zarzucić, że dopuszczał się rażącego naruszenia

prawa mimo wcześniejszego wyroku, ponieważ przewinienia dyscyplinarne objęte

obydwoma wyrokami zostały popełnione w tym samym okresie od 2000 do 2003 r.

Nie stanowiły one przedmiotu jednego postępowania ze względu na tempo ich

ujawniania. Nie można wykluczyć – zdaniem Sądu – że zostałyby one objęte jednym

wnioskiem, gdyby nadzór administracyjny był sprawowany prawidłowo.

Odwołanie od wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze wniósł – na

niekorzyść obwinionego – Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego.

Na podstawie art. 438 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. zarzucił rażącą

niewspółmierność orzeczonej kary i wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części

przez orzeczenie na podstawie art. 104 § 3 pkt 3 u.s.p. kary zawieszenia waloryzacji

uposażenia na okres dwóch lat.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Jest oczywiste, że obwiniony w chwili orzekania był sędzią czynnym zawodowo,

w stan spoczynku został bowiem przeniesiony dnia 8 marca 2006 r. Orzekając o karze,

Sąd był więc związany katalogiem kar dyscyplinarnych zawartym w art. 109 § 1 u.s.p.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, mając na uwadze okoliczności decydujące

o wymiarze kary, a mianowicie rodzaj przewinienia dyscyplinarnego, stopień

zawinienia oraz okoliczności obciążające i łagodzące, trafnie uznał naganę za

odpowiednią karę z przewidzianych w katalogu kar dyscyplinarnych, znajdującym

zastosowanie w chwili orzekania.

Sąd rozważał – co wyraźnie wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku –

możliwość wymierzenia surowszej kary w postaci przeniesienia na inne miejsce

służbowe. Jednakże okazało się, że ze względu na okoliczności sprawy, nie ma

podstaw do jej wymierzenia.

Kwestia wymierzenia surowszej kary niż nagana był rozważana – na skutek

odwołania wniesionego przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego

– w sprawie SNO 49/00, dotyczącej popełnienia przez obwinionego przewinień

dyscyplinarnych tego samego rodzaju i popełnionych w tym sam okresie, co

przewinienia dyscyplinarne objęte niniejszym postępowaniem. Sąd Najwyższy – Sąd

Dyscyplinarny w przywołanej sprawie nie uwzględnił jednak odwołania Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego. Uznał bowiem, podkreślając, że kara przeniesienia na

inne miejsce służbowe jest orzekana w sytuacjach, w których pozostawienie

obwinionego w dotychczasowym miejscu służbowym rażąco naruszałoby dobro

wymiaru sprawiedliwości, że taki wypadek nie miał miejsca w sprawie.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, nawiązując do orzeczenia wydanego w

spawie SNO 49/00, wykazał, że również w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi

wypadek, który uzasadniałby orzeczenie kary przeniesienia obwinionego na inne

miejsce służbowe. Przeciwko orzeczeniu tej kary przemawiało nie tylko niewykazanie,

że zaistniała sytuacja, w której pozostawienie obwinionego w dotychczasowym

miejscu rażąco uchybiałoby dobru wymiaru sprawiedliwości, ale także

niekwestionowana okoliczność, że w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony

został uznany – na podstawie orzeczenia lekarza ZUS z dnia 17 stycznia 2006 r. – za

trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków sędziego z powodu choroby i utraty sił.

W tej sytuacji nie można podzielić argumentów Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego, że Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny orzekł karę rażąco

niewspółmierną. Tej oceny nie zmienia okoliczność, że po wydaniu wyroku

obwiniony został przeniesiony w stan spoczynku z wyżej wskazanych powodów i

zaistniała możliwość sięgnięcia do katalogu kar zawartego w art. 104 § 3 u.s.p. Należy

też podnieść, że wobec obwinionego – niezależnie od postępowania dyscyplinarnego –

wyciągnięto konsekwencje służbowe w postaci odwołania ze stanowiska

przewodniczącego wydziału, co oznaczało degradację w karierze służbowej i istotne

pogorszenie sytuacji finansowej.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł, jak w

sentencji wyroku.