Supreme Court remands disciplinary case for retrial due to lack of argumentation on judicial dignity breach.

WYROK Z DNIA 7 KWIETNIA 2009 R.

SNO 19/09

Przewodniczący: sędzia SN Marek Pietruszyński (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Zbigniew Kwaśniewski, Lech Walentynowicz.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem sędziego

Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta po

rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2009 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku

z odwołaniem Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 5 stycznia 2009 r., sygn. akt (...)

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę sędziego Sądu Rejonowego p r z e k a z a ł

Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Sędzia Sądu Rejonowego stanął pod zarzutem popełnienia czynu polegającego

na tym, że w dniu 15 grudnia 2006 r. w A. na ul. Grochowskiej, około godziny 17.20

kierując pojazdem marki Honda City, nr rej. (...), uczestniczył w kolizji drogowej z

samochodem marki Skoda Oktawia, nr rej. (...), kierowanym przez Piotra K., w ten

sposób, iż kierowanym przez siebie samochodem najechał na poprzedzający go

samochód Skoda Oktawia i uszkodził w tym samochodzie tylny zderzak na kwotę 800

zł, a następnie odjechał z miejsca wypadku bez wyjaśnienia sprawy, czym

spowodował wykroczenie, naruszające przepisy prawa oraz uchybił godności urzędu

sędziowskiego.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 5 stycznia 2009 r., sygn.

akt ASD (...), na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. i art. 108 § 3

u.s.p. postępowanie dyscyplinarne o przewinienie dyscyplinarne przewidziane w art.

107 § 1 u.s.p. umorzył z uwagi na przedawnienie karalności zarzucanego mu

przewinienia stanowiącego wykroczenie z art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń w zw. z art.

44 ust. 1 i 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Od tego orzeczenia odwołanie wniósł Minister Sprawiedliwości.

W skardze zarzucił wyrokowi obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 108

§ 3 u.s.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji bezzasadne

umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że jego zdaniem obwiniony

powodując kolizję drogową wyczerpał znamiona wykroczenia przewidzianego w art.

86 § 1 Kodeksu wykroczeń, a odjeżdżając z miejsca kolizji, bez wyjaśnienia sprawy,

dopuścił się nadto przewinienia dyscyplinarnego polegającego na zachowaniu, które

nie odpowiadało godności sprawowanego urzędu.

Wskazał nadto, że w okolicznościach sprawy zasadne było uznanie zarzucanego

obwinionemu zachowania za jeden czyn, wychodzący poza granice wykroczenia z art.

86 § 1 Kodeksu wykroczeń, stanowiący przewinienie dyscyplinarne.

Podążając śladem tych wywodów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Analiza orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego pierwszej instancji prowadzi do

stwierdzenia, że umorzone zostało postępowanie o jeden czyn wyczerpujący znamiona

wykroczenia określonego w art. 86 § 1 k.w. w zw. z art. 44 ust. 1 i 4 ustawy – Prawo o

ruchu drogowym.

Odniesienie się jednak do treści art. 97 k.w., który swoim zakresem obejmuje

naruszenia przepisów o bezpieczeństwie lub porządku ruchu na drogach publicznych i

nie wymaga zaistnienia skutku, przekonuje, iż w stanie faktycznym ustalonym w tej

sprawie mamy do czynienia z sytuacją, kiedy jednym czynem wyczerpane zostały

znamiona dwóch przepisów prawa wykroczeń. Odjechanie z miejsca wypadku

drogowego, wbrew temu co twierdzi skarżący, zawiera się właśnie w dyspozycji art.

97 k.w. Ocena prawna tego zachowania powinna uwzględniać zatem zasady wskazane

w art. 9 § 1 k.w.

Z uwagi na stanowisko prezentowane w odwołaniu, skarżący nie uczynił tego

błędu podstawą odwołania.

W petitum odwołania zarzucił obrazę prawa materialnego, a to art. 108 § 3 u.s.p.

i bezzasadne umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie karalności

wykroczenia. Uważne jednak odczytanie treści skargi z odwołaniem się do treści art.

118 § 1 k.p.k. w zw. 128 u.s.p., pozwala na stwierdzenie, że skarżący zarzucił również

sądowi, iż do naruszenia prawa materialnego doszło na skutek wadliwej oceny, w

kontekście godności urzędu i zasad etycznych obowiązujących osoby wykonujące

czynności sędziowskie, fragmentu zachowania obwinionego polegającego na

odjechaniu z miejsca zdarzenia. Zdaniem skarżącego odjechanie z miejsca zdarzenia

stanowiło naruszenie godności urzędu sędziowskiego i przewinienie to nie uległo

jeszcze przedawnieniu.

Tak scharakteryzowany zarzut odwołania, skoncentrowany na błędnej ocenie

prawnej zachowania obwinionego po spowodowaniu wypadku jest zasadny. Arbitralna

ocena fragmentu zachowania sędziego, polegającego na odjechaniu z miejsca

zdarzenia, zawarta w jednym zdaniu uzasadnienia, nie spełniała wymagań wskazanych

w art. 413 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. Sąd odwoławczy nie dysponując argumentacją

Sądu pierwszej instancji, nie był w stanie odnieść się do słuszności zarzutu odwołania.

Konsekwencją braku argumentacji była również niemożliwość stwierdzenia, czy

doszło do naruszenia prawa materialnego, podnoszonego w odwołaniu.

W kontekście tego błędu wskazać należało, że Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny tak naprawdę nie dokonał oceny pierwszego fragmentu zachowania

obwinionego w kontekście naruszenia godności urzędu, ale przyjmując, iż w

zaistniałej sytuacji doszło do nieumyślnego naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu

drogowym, trudno byłoby trafnie argumentować, że nastąpiło uchybienie godności

urzędu. Inaczej należy się jednak odnosić do sytuacji, w której miało miejsce umyślne

naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Reasumując, uznać należało, że stwierdzone uchybienie skutkować powinno

uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i przekazaniem sprawy do ponownego

rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd powinien dokonać wnikliwej oceny

zachowania obwinionego zarówno w kontekście prawa wykroczeniowego jak i

przepisów ustawy – Prawo o u.s.p. Rozstrzygając merytorycznie sprawę powinien

rozważyć istniejące koncepcje prawne dotyczące odpowiedzialności sędziego za

wykroczenia, a to koncepcję opartą na założeniu, że odpowiedzialność dyscyplinarna

sędziego zachodzi niezależnie od tego, czy popełnione wykroczenie może być uznane

jednocześnie za przewinienie dyscyplinarne [vide: L. Gardocki, Prawnokarna

problematyka sędziowskiej odpowiedzialności dyscyplinarnej (w:) J. Giezek (red.)

Przestępstwo-kara-polityka kryminalna. Problemy tworzenia i funkcjonowania prawa,

Zakamycze 2006, s. 197 – 198; W. Kozielewicz, Odpowiedzialność dyscyplinarna

sędziów. Komentarz, Warszawa 2005, s. 68 – 69] oraz koncepcję ponoszenia

odpowiedzialności dyscyplinarnej za wykroczenie jedynie wtedy, gdy popełnione

przez niego wykroczenie jednocześnie może być uznane za przewinienie

dyscyplinarne (vide: T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski, Komentarz do prawa o

ustroju sądów powszechnych i ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, Warszawa

2002, s. 229 – 230; wyroki Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego: z dnia 22

października 2007 r., SNO 74/07 i z dnia 18 lutego 2009 r., SNO 6/09), a w treści

orzeczenia dać wyraz przyjętemu poglądowi prawnemu.