Disciplinary court suspended a judge's duties and salary without a prior disciplinary proceeding, violating procedural requirements.

UCHWAŁA Z DNIA 20 MAJA 2004 R.

SNO 15/04

Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Maciak (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Elżbieta Skowrońska-Bocian.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie w postępowaniu

dyscyplinarnym

na

posiedzeniu

bez

udziału

Zastępcy

Rzecznika

Dyscyplinarnego w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w związku z

zażaleniem sędziego i jego obrońcy na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 12 lutego 2004 r. sygn. akt (...) w przedmiocie

zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej sądowej,

zawieszenia go w czynnościach służbowych i obniżenia wysokości jego

wynagrodzenia o 25 % na czas trwania tego zawieszenia

u c h w a l i ł:

1. z m i e n i ć

zaskarżoną

uchwałę

przez uchylenie orzeczenia o

zawieszeniu z urzędu sędziego Sądu Rejonowego w czynnościach

służbowych

i

obniżeniu

na

czas

trwania

tego

zawieszenia

jego

wynagrodzenia o 25 %, w pozostałej części utrzymując ją w mocy;

2. kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążyć Skarb Państwa.

Uzasadnienie

W związku z wnioskiem Prokuratora Okręgowego o zezwolenie na

pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego do odpowiedzialności karnej sądowej,

w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstw polegających na tym, że:

I. w okresie od lutego do kwietnia 2002 r. w A., działając czynem

ciągłym, pełniąc funkcję sędziego – komisarza w postępowaniu upadłościowym

Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Grupa (...) „F. (...)” z siedzibą w B.,

przyjął w związku z pełnioną funkcją od Wiesława K. – Syndyka Masy

Upadłości Spółki z o.o. „F. (...)” w B., korzyść majątkową o wartości 4.064,84

zł, polegającą na pokryciu ze środków upadłego przedsiębiorstwa kosztów jego

wyjazdu oraz w części kosztów wyjazdu Joanny M. do T., zorganizowanego na

przełomie kwietnia i maja 2002 r., a tym samym, wiedząc o sposobie

sfinansowania wyjazdu, przywłaszczył sobie mienie Spółki we wskazanej

kwocie, na jej szkodę,

to jest przestępstwa z art. 228 § 1 k.k. i art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

w zw. z art. 12 k.k.;

II. w okresie od dnia 8 czerwca 2002 r. do dnia 17 października 2002

r. w A. działając czynem ciągłym, pełniąc funkcję sędziego – komisarza w

postępowaniu upadłościowym Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Grupa

(...) z siedzibą w B., przyjął w związku z pełnioną funkcją od Wiesława K. –

Syndyka Masy Upadłości Spółki z o.o. „F. (...)” w B., korzyść majątkową o

łącznej wartości 1.356,61 zł w ten sposób, że przyjął od Wiesława K. do

użytkowania telefon komórkowy o nr (...), który został zakupiony ze środków

Spółki oraz zarejestrowany na Syndyka Masy Upadłości Spółki „F. (...)”,

wiedząc, iż rachunki za korzystanie z niego będą opłacane z majątku Spółki, a

następnie telefon ten użytkował we wskazanym wyżej okresie, zaś rachunki za

korzystanie z telefonu opłacane były ze środków Spółki z o.o. „F. (...)” w stanie

upadłości, a tym samym, wspólnie z Wiesławem K., przywłaszczył sobie mienie

Spółki we wskazanej kwocie, na jej szkodę,

to jest przestępstwa z art. 228 § 1 k.k. i art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

w zw. z art. 12 k.k.;

III. w okresie od lipca 2000 r. do 8 października 2002 r. w A., działając

czynem ciągłym, pełniąc funkcję sędziego – komisarza w postępowaniu

upadłościowym Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością „L. (...) B. (...)”,

przyjął w związku z pełnioną funkcją od Romana D. – Syndyka Masy Upadłości

„L. (....) B. (...)” S.A. w C. korzyść majątkową o łącznej wartości 5.652,65 zł w

ten sposób, że przyjął od Romana D. do użytkowania telefon komórkowy o nr

(...), zarejestrowany na masę upadłości Spółki „L. (...) B. (...)”, wiedząc, iż

rachunki za korzystanie z niego będą opłacane z majątku Spółki, a następnie

telefon ten użytkował we wskazanym wyżej okresie, zaś rachunki za korzystanie

z telefonu opłacane były ze środków „L. (...) B. (...)” S.A. w stanie upadłości, a

tym samym, wspólnie z Romanem D., przywłaszczył sobie mienie Spółki we

wskazanej kwocie, na jej szkodę,

to jest przestępstwa z art. 228 § 1 k.k. i art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

w zw. z art. 12 k.k.;

IV. w okresie lutego i marca 2002 r. w A., działając czynem ciągłym, w

celu użycia za autentyczne, dokonał podrobienia dokumentów w postaci trzech

faktur VAT o nr: (...) z dnia 21 lutego 2002 r., (...) z dnia 7 marca 2002 r. i (...) z

dnia 14 marca 2002 r., wystawionych przez Biuro Podróży „P. (...)” w A. na

rzecz Grupy F. (...) „F. (...)” Spółka z o.o. w stanie upadłości z siedzibą w B., z

tytułu zakupu usługi turystycznej i wynajęcia sali konferencyjnej, w ten sposób,

że złożył na nich podpis, w miejscu osoby uprawnionej do odbioru faktury o

treści „W.K. (...)”,

to jest przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 12 lutego 2004 r.,

sygn. akt (...), na podstawie art. 80 § 1 oraz art. 129 § 2 i 3 ustawy z dnia 27

lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z

późn. zm.) zezwolił na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu

Rejonowego w zakresie opisanych wyżej przestępstw, w związku z

uzasadnionym podejrzeniem ich popełnienia i z urzędu zawiesił sędziego Sądu

Rejonowego w czynnościach służbowych, obniżając na czas trwania tego

zawieszenia o 25 % wysokość jego wynagrodzenia.

Zażalenia od tego orzeczenia wnieśli, na podstawie art. 80 § 3 u.s.p. i art.

425 § 1 i 2 k.p.k., zarówno sędzia Sądu Rejonowego, jak i jego obrońca.

Sędzia Sądu Rejonowego zaskarżonej zarzucił uchwale:

1. „obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 228 § 1 k.k., art. 284 § 1 k.k.

oraz art. 270 k.k. polegającą na błędnym zakwalifikowaniu postępowania

sędziego jako czynów o charakterze przestępczym, skoro nie ziszczone

zostały przesłanki tak stypizowanych przestępstw, a w szczególności nie

ustalony został zamiar jak i wina w czasie czynów;

2. obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 5 § 2 k.p.k., art. 410

k.p.k., art. 424 k.p.k., która miała wpływ na treść uchwały, a wynikającą z

oparcia orzeczenia tylko na okolicznościach obciążających i pominięcia

dowodów korzystnych dla skarżącego, bez należytego uzasadnienia takiego

stanowiska, w szczególności braku uzasadnienia i rozważań w zakresie

zarzucanego czynu opisanego w pkt III uchwały;

3. obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 368 k.p.k. w zw. z

art. 167 k.p.k. i art. 405 k.p.k., która miała wpływ na treść uchwały, gdyż nie

rozpoznany został wniosek obrony o przeprowadzenie dowodu z

przesłuchania Wiesława K. , celem ustalenia okoliczności nieujawnionych w

toku postępowania, a zmierzających do ustalenia prawdy obiektywnej;

4. obrazę przepisu prawa, a mianowicie art. 129 § 3 ustawy – Prawo o ustroju

sądów powszechnych, polegającej na tym, że Sąd Dyscyplinarny wydając

uchwałę o zawieszeniu sędziego w czynnościach służbowych, nie mógł

obniżyć jednocześnie wysokości wynagrodzenia sędziego, wobec którego nie

wszczęto postępowania dyscyplinarnego;

5. błąd w ustaleniach faktycznych mających istotny wpływ na treść orzeczenia,

a polegający na stwierdzeniu, że sędzia Sądu Rejonowego popełnił czyn w

związku z pełnieniem funkcji sędziego – komisarza w postępowaniu

upadłościowym „L. (...) B. (...)” S.A. w C., podczas gdy sędzia nigdy nie

pełnił tej funkcji w tym postępowaniu upadłościowym;

6. błąd w ustaleniach faktycznych mających istotny wpływ na treść orzeczenia,

a polegający na stwierdzeniu, że sędzia Sądu Rejonowego popełnił czyny

opisane w zarzutach w związku z pełnieniem funkcji funkcjonariusza

publicznego a mianowicie sędziego – komisarza, podczas gdy prawidłowa

ocena materiału dowodowego mogłaby tylko prowadzić do wniosku, iż nie

tylko nie przyjęta została przez sędziego korzyść materialna, ale także brak

jest związku między opisanymi czynami a pełnioną funkcją sędziego –

komisarza”.

Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o „...zmianę

zaskarżonej uchwały i nieuwzględnienie wniosku prokuratora poprzez odmowę

zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.”

Natomiast obrońca sędziego Sądu Rejonowego zarzucając zaskarżonej

uchwale: „błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia

polegający na uznaniu, że określone zachowania sędziego Sądu Rejonowego

wyczerpują znamiona przestępstw określonych w kodeksie karnym, podczas

gdy prawidłowa prawna ocena tychże zachowań prowadzi do jedynego

nieodpartego wniosku, że owe działania żadną miarą za przestępstwa uznane

być nie mogą”, wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i odmowę

pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego.

Po wysłuchaniu sędziego oraz jego obrońcy podtrzymujących wnioski

zawarte w zażaleniach oraz zapoznaniu się z pismem Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego, w którym usprawiedliwia nieobecność oraz wnosi o

nieuwzględnienie zażaleń i utrzymanie zaskarżonej uchwały w mocy, Sąd

Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Zażalenia sędziego Sądu Rejonowego oraz jego obrońcy w zakresie

kwestionującym zasadność zezwolenia zaskarżoną uchwałą przez Sąd

Apelacyjny

–

Sąd

Dyscyplinarny

na

pociągnięcie

sędziego

do

odpowiedzialności karnej, nie zasługują na uwzględnienie.

Warunkiem podjęcia uchwały na podstawie art. 80 § 1 ustawy z dnia 27

lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z

późn. zm.), zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej

sądowej jest zebranie danych, które zawierają dostateczne podstawy do

przedstawienia sędziemu zarzutu popełnienia przestępstwa. Chodzi więc o

ustalenie, czy przedstawione Sądowi Dyscyplinarnemu dowody dostatecznie

uzasadniają podejrzenie popełnienia przez sędziego przestępstwa. Rzeczą Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego orzekającego w przedmiocie zezwolenia

na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej sądowej była wyłącznie

odpowiedź na pytanie – czy zebrane dotychczas dowody w dostatecznym

stopniu uzasadniają przedstawienie sędziemu zarzutów popełnienia czynów

zabronionych i ocena tego Sądu, zdaniem instancji odwoławczej, jest

prawidłowa i poparta szczegółową analizą dokonanych w tej sprawie ustaleń

faktycznych (por. uchwała SN z dnia 5 listopada 2003 r., sygn. SNO 68/03).

Zdaniem Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, Sąd Apelacyjny –

Sąd Dyscyplinarny w zaskarżonej uchwale, po wnikliwym przeanalizowaniu

zebranego w sprawie materiału dowodowego, zasadnie podjął decyzję o

zezwoleniu na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sądowej sędziego Sądu

Rejonowego, co oczywiście nie przesądza o jego winie, bowiem zebrany

dotychczas materiał dowodowy będzie podlegał weryfikacji w toku dalszego

postępowania karnego, już z jego udziałem.

Jednocześnie Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny nie podzielił stanowiska

Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w zaskarżonej uchwale o

zawieszeniu sędziego w czynnościach służbowych i obniżenia na czas tego

zawieszenia o 25 % wysokości jego wynagrodzenia.

Z ustaleń Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego wynika, że

przeciwko

sędziemu

Sądu

Rejonowego

nie

wszczęto

postępowania

dyscyplinarnego, co skutkuje, iż mimo uchylenia immunitetu, Sąd Apelacyjny –

Sąd Dyscyplinarny, nie mógł w zaskarżonej uchwale zastosować art. 129 § 2 i 3

u.s.p., czyli wydać decyzji o zawieszeniu sędziego w czynnościach służbowych i

obniżeniu jego wynagrodzenia na czas trwania tego zawieszenia.

Zważyć bowiem należy, że obowiązek zawieszenia w czynnościach przewidziany w art. 129 § 2 u.s.p. dotyczy tylko przypadków, gdy występują

przesłanki

przewidziane w art. 129 § 1 u.s.p, a więc gdy postępowanie

dyscyplinarne już wszczęto. Jeżeli Sąd Dyscyplinarny rozpoznaje odrębnie

wniosek o uchylenie immunitetu na podstawie art. 80 u.s.p., to uchwałę o

zawieszeniu w czynnościach podejmie z urzędu tylko w przypadku zezwolenia

na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, i jeżeli w tym momencie

jest już wszczęte postępowanie dyscyplinarne. Mimo uchylenia immunitetu Sąd

Dyscyplinarny nie może zastosować art. 129 § 2 u.s.p. (nie wyda z urzędu

uchwały o zawieszeniu w czynnościach), jeżeli w tym momencie Rzecznik

Dyscyplinarny nie podjął jeszcze postanowienia o wszczęciu postępowania

dyscyplinarnego (por. t. 3 i 4 do art. 129 u.s.p., Komentarz do Prawa o ustroju

sądów powszechnych... pod red. Jacka Gudowskiego, Wydawnictwo Prawnicze

Lexis Nexis, Warszawa 2002, s. 385 – 386 oraz uchwała SN z dnia 5 marca

2002, SNO 1/02, OSNKW 2002, z. 5-6, poz. 48).

Uchylenie immunitetu nie może powodować automatycznie zawieszenia

sędziego w czynnościach służbowych, a co za tym idzie obniżenia wysokości

wynagrodzenia w granicach od 25 % do 50 %.

W sytuacji, gdy w sprawie sędziego Sądu Rejonowego nie wszczęto

postępowania dyscyplinarnego, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny nie mógł

zawiesić go w czynnościach służbowych i obniżyć na czas trwania tego

zawieszenia o 25 % wysokości jego wynagrodzenia.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł jak na wstępie.