Supreme Court excludes judge from retrial due to conflict of interest regarding same judge's prior ruling.
Poland (PL)
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court excluded Judge R.W. from the retrial proceedings initiated by the applicant D.S. because the judge had previously presided over the original case. The applicant argued that the prior judgment by Judge B.G. was flawed, while the court noted that Judge R.W. had already sat on the original panel. The court ruled that allowing the same judge to hear the retrial would violate the principle of impartiality and the prohibition of a judge judging their own cause.
Legislator headnote
AI generatedArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1 i 4 k.p.k.: A judge must be excluded from a retrial if the same circumstances that justified the retrial previously involved them, as this creates an objective doubt regarding impartiality and violates the nemo iudex in causa sua principle.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
IV KO 200/25 POSTANOWIENIE Dnia 15 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala w sprawie D.S. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 15 maja 2026 r. z urzędu kwestii wyłączenia SSN R.W. od udziału w sprawie IV KO 200/25 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego R.W. od udziału w sprawie wznowieniowej IV KO 200/25.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 13 listopada 2025 r. D.S. zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II AKa 82/21, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt II K 169/20. Jako podstawę wznowienia postępowania wskazał fakt, że wyrok w ww. sprawie wydał sędzia B.G., powołany na swój urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Sprawa ta została w Sądzie Najwyższym zarejestrowana w repertorium KO pod numerem 200/25 i przydzielona do rozpoznania Sądowi Najwyższemu w składzie SSN W.P. (sprawozdawca), SSN P.W. i SSN R.W. Pismem z dnia 14 kwietnia 2026 r. SSN W.P., na podstawie art. 42 § 1 k.p.k., wniósł o wszczęcie postępowania z urzędu i wyłączenie, na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., sędziego R.W. od udziału w sprawie IV KO 200/25. W uzasadnieniu ww. wystąpienia wskazano m.in., że mając na uwadze zasygnalizowaną w piśmie D.S. podstawę wznowienia postępowania, zasiadanie w składzie Sądu Najwyższego, rozpoznającego zainicjowaną tym pismem sprawę wznowieniową, SSN R. ., równałaby się orzekaniu przez sędziego we własnej sprawie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Sygnalizacja okazała się zasadna w tym sensie, że doprowadziła do wyłączenia SSN R.W. od udziału w sprawie wznowieniowej IV KO 200/25. Przepis art. 41 § 1 k.p.k. stanowi, iż sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Bez wątpienia sytuacja, w której sędziego Sądu Najwyższego, wyznaczonego do rozpoznania sprawy wznowieniowej, dotyczyłaby ta sama okoliczność, która została przywołana jako uzasadniająca wznowienie z urzędu postępowania w ww. sprawie, nie tylko mogłaby wywołać tak u stron, jak i w odbiorze społecznym, uzasadnione wątpliwości co do bezstronności Sądu Najwyższego, ale nadto pozostawałaby w kolizji z zakazem nemo iudex in causa sua.
Taki pogląd należy uznać za ugruntowany w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2025 r. IV KK 130/24 oraz z dnia 3 lipca 2024 r., III KO 61/24). Wzgląd na konieczność urzeczywistnienia standardu bezstronności w aspekcie obiektywnym, nakazywał zatem rozstrzygnąć, jak w części dyspozytywnej postanowienia. [WB][a.ł]