Supreme Court dismisses cassation appeal on EU subsidy classification as civil fruits in marital property division. Appeal rejected for lack of abstract legal issue. Facts show subsidies replaced rent during tenancy. Court ruled specific facts preclude general legal question.

Sygn. akt IV CSK 628/19 POSTANOWIENIE Dnia 5 maja 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska w sprawie z wniosku L. H. ‎przy uczestnictwie P. K. ‎o podział majątku wspólnego,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 maja 2020 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w B. ‎z dnia 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt II Ca (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) zasądza od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.), a obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.). Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.Uczestnik wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na potrzebę rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), które przedstawił w formie pytań:

„czy „dotacje unijne” w postaci kwotowych dopłat do uprawy na użytkach rolnych, w szczegółowo określonych przypadkach, stanowią pożytki cywilne w rozumieniu art. 53 § 2 i 54 k.c. dla rolnika uprawiającego ziemię rolną będącą przedmiotem wniosku o dotację, czy też stanowią uzupełnienie nakładów na utrzymanie odpowiednio wysokiej wydajności upraw i prowadzenia kultury rolnej i z tych też powodów nie mogą stanowić pożytków cywilnych pochodzących z tytułu posiadania i użytkowania ziemi rolnej?” oraz „czy były małżonek rolnika nie uprawiający już po orzeczeniu rozwodu ziemi rolnej i nie będący wnioskodawcą wniosku o przyznanie dotacji unijnych jest uprawniony do uzyskania stosownej części wypłaconych byłemu mężowi rolnikowi dotacji w ramach podziału majątku, a przyznanych na pomoc finansową w prowadzeniu i utrzymaniu gospodarki rolnej?”Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga wskazania na problem o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygnięty w dotychczasowym orzecznictwie i wymagający pogłębionej wykładni.

Skarżący powinien to zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.

Zagadnienie sformułowane przez pozwanego nie może być wyjaśnione w niniejszym postępowaniu, gdyż nie przystaje do okoliczności faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, którymi Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej byłby związany (art. 39813 § 2 k.p.c.), ani zresztą także do tego rozstrzygnięcia. Z ustaleń, na bazie których zostało wydane zaskarżone postanowienie wynika, że „wartość pożytków i dochodów uzyskiwanych przez uczestnika w okresie od 5 lipca 2011 r. (data prawomocności wyroku rozwodowego) do 30 kwietnia 2017 r. z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa wynosiła 409.592,32 zł, co obliczył biegły z dziedziny rolnictwa.

Od 2011 r. na części użytków rolnych wchodzących w skład majątku wspólnego prace prowadzi brat uczestnika. Uczestnik nie uzyskuje z tego tytułu od brata żadnych należności, ale składa wnioski o dopłaty krajowe i unijne do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S.. Takie dopłaty otrzymuje na swoje konto osobiste. Od wiosny 2017 r. część gruntów rolnych użytkuje sam uczestnik.” Ustalenia te Sąd Okręgowy zaaprobował i na ich bazie dokonał oceny prawnej sprawy. Podkreślił, że rozliczeniu między stronami podlegały dochody, jakie uczestnik uzyskał z gospodarstwa wspólnego w okresie, gdy po ustaniu wspólności prowadził je samodzielnie.

Stosownie do stanowiska wyrażonego w opinii biegłego na temat charakteru i celu dotacji unijnych, zbieżnego co do zasady z prezentowanym w skardze kasacyjnej, dotacje pobrane przez uczestnika w czasie od 2011 r. do 2018 r. (579.613 zł) nie stanowiły pozycji podlegającej rozliczeniu samodzielnie i obok dochodów pobranych przez uczestnika z majątku wspólnego, lecz zostały potraktowane jako element wpływający na wygenerowanie dochodów w kwocie łącznie 409.592,32 zł i w tej wysokości rozliczne między stronami. Niezależnie od tego, że – jak akcentuje uczestnik w skardze kasacyjnej – dotacje unijne nie są dochodami lecz rekompensatą kosztów, które trzeba ponosić, aby w ogóle prowadzić produkcję rolną, w niniejszej sprawie pobierający w okresie od 2011 r. do 2018 r. dotacje unijne uczestnik samodzielnie produkcji tej nie prowadził, a zatem nie ponosił też jej kosztów, gdyż gospodarstwo wydzierżawił bratu.

Uczestnik nie uzyskiwał od brata czynszu dzierżawnego, a w miejsce tego pobierał dopłaty unijne, zaś koszty produkcji rolnej ponosił jego brat – dzierżawca. Uczestnik pobrał zatem dopłaty jako ekwiwalent czynszu dzierżawnego.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. oraz – co do kosztów postępowania – art. 520 § 2 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., § 4 ust. 1 pkt 8 w zw. § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. poz. 1800), orzeczono jak w postanowieniu. aj