Supreme Court dismisses cassation appeal for lack of public interest and obvious legal error. The court rejects the claim that procedural defects prevented the plaintiff's defense.

Sygn. akt IV CSK 271/15 POSTANOWIENIE Dnia 6 listopada 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z powództwa A. F. ‎przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w S. ‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 listopada 2015 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku‎z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt V ACa 541/14, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 30 maja 2014 r., którym oddalone zostało jego powództwo o zasądzenie 100 000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych przez umieszczenie w celach niezapewniających wymaganej powierzchni dla każdego osadzonego i w trudnych warunkach bytowych.Powód w skardze kasacyjnej powołał obie podstawy przewidziane w art. 3983 § 1 k.p.c., a we wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania wskazał przyczyny objęte art. 3989§ 1 pkt 3 k.p.c., zaś w przypadku niepodzielenia jej, przyczynę sprecyzowaną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Stwierdził, że nieważność postępowania została spowodowana naruszeniem przez Sąd Okręgowy art. 357 § 2 k.p.c. przez niepouczenie go o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia na postanowienie z dnia 23 stycznia 2014 r., wydane przez referendarza sądowego, na co wskazuje brak w aktach sprawy kopii przesłanej do niego korespondencji.

Uzasadnia to przypuszczenie, że nie było jej w przesyłce. Niezakończenie procedury związanej z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu uniemożliwiało procedowanie co do istoty sprawy. Na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wskazuje naruszenie przepisów wyszczególnionych w jej podstawach.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna ukształtowana została jako nadzwyczajny środek prawny, służący od prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego, polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury.

Założenie to może być spełnione jedynie poprzez powołanie i uzasadnienie istnienia co najmniej jednej z przesłanek wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. Nie jest rolą Sądu Najwyższego, nie będącego trzecią instancją sądową, korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej sprawie, nawet gdyby w rzeczywistości miały one miejsce. Do spełnienia celu wyznaczonego temu nadzwyczajnemu środkowi zaskarżenia dochodzi przez spełnienie chociaż jednej z przyczyn objętych art. 3989 § 1 k.p.c.Przyczyna nieważności postępowania objęta art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. dotyczy postępowania przed Sądem drugiej instancji, natomiast powoływanie się na nieważność przed Sądem pierwszej instancji mogłoby być wzięte przez Sąd Najwyższy pod rozwagę w ramach podstawy przewidzianej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., jeżeli skarżący wskaże ją jako naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zastrzeżenia skarżącego nie wskazują na występowanie przyczyny; nieważności w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji. Ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru wynika, że przedmiotem doręczenia skarżącemu było postanowienie z dnia 23 stycznia 2014 r. wraz z pouczeniem. Twierdzenie, że pouczenia nie doręczono, nie zostało nawet uprawdopodobnione, a zatem konstruowanie podstawy nieważności w postaci pozbawienia możliwości dochodzenia swych praw na tej okoliczności było bezpodstawne. Zarzuty zatem powoda, dotyczące etapu postępowania przed Sądem pierwszej instancji, były bezprzedmiotowe.Pozbawienie strony możności obrony swych praw, w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c., zachodzi wówczas, gdy z powodu uchybienia przepisom postępowania, strona była faktycznie pozbawiona, wbrew swojej woli, sposobności obrony, jeżeli skutków tego uchybienia nie można było usunąć przed wydaniem orzeczenia w danej instancji, bez względu na to, czy takie działanie strony mogłoby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2010 r., IV CSK 84/10; z dnia 4 marca 2009 r., IV CSK 468/08, niepubl.).

Uznanie, że przyczynę nieważności postępowania wypełnia odmowa ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu, dotyczy takich szczególnych sytuacji, w których wykazana zostanie nieporadność faktyczna lub umysłowa uniemożliwiająca stronie podjęcie racjonalnych decyzji procesowych (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 25 maja 2005 r., I CSK 773/04; z dnia 20 sierpnia 2009 r., II CSK 64/09; z dnia 8 grudnia 2009 r., I UK 195/09; z dnia 19 lutego 2020r., IV CSK 318/09; z dnia 14 lutego 2013 r., II CSK 385/12; z dnia 28 maja 2013 r., I PK 3/13, niepublikowane).

Nie dotyczą one powoda. Nie zostało wykazane, że powód został pozbawiony możności działania; podejmował czynności w postępowaniu rozpoznawczym w zakresie objętym jego wolą.Oczywista zasadność skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. to zasadność widoczna od razu, bez konieczności dokonywania pogłębionej analizy wywodów zamieszczonych w skardze, wskazująca, że zaskarżone orzeczenie nie powinno się ostać. Doszło bowiem do kwalifikowanego, czyli oczywistego naruszenia prawa, którego skutkiem było wydanie przez Sąd drugiej instancji orzeczenia oczywiście wadliwego (pór. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 18S7/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, niepubl.; z dnia 23 listopada 2010 r., III UK 10/11, niepubl.).

Na takie rozumienie powołanej przesłanki nie wskazuje wniosek skarżącego. Tak wniosek, jak i jego uzasadnienie na tle dopuszczalnych podstaw skargi kasacyjnej oraz motywów zaskarżonego wyroku nie daje argumentów dla oceny, iż kwestionowane rozstrzygnięcie stanowi konsekwencję jaskrawych błędów w zakresie wykładni prawa, jak też, że zachodzi potrzeba rozpoznania skargi kasacyjnej.Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z zasady przewidzianej w art. 98 § 1 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.