Supreme Court dismisses appeal by lawyer for non-payment under old Civil Procedure Code rules. Appeal filed before new Civil Procedure Code entry into force. Court applies old law to proceedings started before new law. Lawyer's appeal rejected due to non-payment under previous strict rules.

Postanowienie z dnia 18 kwietnia 2011 r.

III UZ 4/11

Nieopłacona apelacja złożona przez radcę prawnego w postępowaniu

wszczętym przed wejściem w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r., o zmianie

ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.

Nr 234, poz. 1571) podlega odrzuceniu na podstawie art. art. 1302 § 1 k.p.c. bez

wezwania o uiszczenie opłaty.

Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski

(sprawozdawca), Jolanta Strusińska-Żukowska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 kwietnia

2011 r. sprawy z odwołania Krystyny K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w S. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek zażalenia odwołującej się na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 14 grudnia

2010 r. […]

o d d a l i ł zażalenie.

Uzasadnienie

W sprawie z odwołania ubezpieczonej Krystyny K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w S. z dnia 9 lipca 2008 r. (odmawiającej ubezpieczonej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy), Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie, na wniosek ubezpieczonej, postanowieniem

z dnia 6 października 2009 r. ustanowił dla niej pełnomocnika z urzędu w osobie

radcy prawnego.

Wyrokiem z dnia 27 lipca 2010 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Szczecinie oddalił odwołanie. Na wniosek pełnomocnika ubezpieczonej zostało sporządzone uzasadnienie wyroku, doręczone temu pełnomocnikowi

wraz z odpisem wyroku w dniu 20 sierpnia 2010 r. W dniu 3 września 2010 r. pełnomocnik ubezpieczonej nadał w urzędzie pocztowym apelację ubezpieczonej od wy-

roku Sądu Okręgowego z dnia 27 lipca 2010 r. Nie uiścił przy tym opłaty podstawowej od apelacji w kwocie 30 zł. Przewodnicząca Wydziału, pismem doręczonym pełnomocnikowi w dniu 14 września 2010 r., wezwała pełnomocnika ubezpieczonej do

uiszczenia opłaty od apelacji w kwocie 30 zł. Opłatę tą uiszczono w dniu 15 września

2010 r.

Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie na

podstawie art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. i art. 1302 § 1 k.p.c. odrzucił

apelację ubezpieczonej jako nieopłaconą w terminie. W uzasadnieniu podniesiono,

że profesjonalny pełnomocnik działający za ubezpieczoną był zobowiązany do uiszczenia opłaty od apelacji w kwocie 30 zł w terminie do złożenia tej apelacji. Uiszczenie opłaty po tym terminie powoduje, że apelacja jako nieopłacona podlega odrzuceniu na podstawie art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c.

Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 18 stycznia 2010 r., II UZ 48/09 (LEX nr 583830), w którym wskazano,

że nie ma podstaw do stwierdzenia, że po uchyleniu, z dniem 1 lipca 2009 r., art.

1302 § 3 k.p.c., uległy jakimkolwiek zmianom rygory dotyczące braków fiskalnych

pism procesowych będących środkami zaskarżenia (odwoławczymi) wnoszonymi

przez profesjonalnych pełnomocników. Wyeliminowanie wskazanego przepisu z porządku prawnego nie oznacza, że w procedurze cywilnej odstąpiono od zasady samoobliczania i samoopłacania opłat sądowych od pism procesowych będących środkami zaskarżenia (odwoławczymi) wnoszonymi przez profesjonalnych pełnomocników (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2010 r., II CZ 79/09, LEX

585775).

Postanowienie Sądu Apelacyjnego zaskarżył zażaleniem do Sądu Najwyższego pełnomocnik ubezpieczonej wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Szczecinie oraz o zasądzenie na rzecz ubezpieczonej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Żalący się zarzucił naruszenie

przepisów postępowania: a) art. 1302 § 1 k.p.c., przez niewłaściwe zastosowanie; b)

art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c., przez ich błędną interpretację polegającą

na przyjęciu, że w ustalonym stanie faktycznym apelacja została opłacona po terminie i jako taka podlegała odrzuceniu.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. żalący się wskazał, że Sąd Apelacyjny błędnie uznał, że apelacja nieopłacona , o której

mowa w art. 370 k.p.c., to taka apelacja, od której opłata nie została uiszczona w terminie do wniesienia tego środka odwoławczego. Nie sposób zgodzić się z taką interpretacją przepisu, bowiem oznaczałoby to, że strona nie ma możliwości uzupełnienia

braku formalnego w postaci braku opłaty zgodnie z treścią art. 130 k.p.c. Przepis art.

370 k.p.c. nie odnosi się bowiem do sytuacji, w której strona jest reprezentowana

przez profesjonalnego pełnomocnika, tylko do każdej strony postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie („pod rządem”) art.

130 § 3 k.p.c., zgodnie z którym „Sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty

pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego środki

odwoławcze lub środki zaskarżenia (apelację, zażalenie, skargę kasacyjną, skargę o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sprzeciw od wyroku

zaocznego, zarzuty od nakazu zapłaty, skargę na orzeczenie referendarza sądowego) podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej

przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia”. Nie jest w sprawie kwestionowane,

że apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł pełnomocnik strony będący radcą

prawnym w dniu 3 września 2010 r., że apelacja ta podlegała opłacie stałej (30 zł) i

że opłata ta nie została wniesiona w terminie otwartym do wniesienia apelacji (do 3

września 2010 r.). Podstawienie powyższych okoliczności pod zacytowany na wstępie przepis prowadzi nieodzownie do wniosku, że według tego przepisu apelacja

podlegała odrzuceniu bez wezwania o uiszczenie opłaty.

W zażaleniu bezzasadnie zarzucono zastosowanie art. 1302 § 1 k.p.c., nie ze

względu na treść tego przepisu, bo ta nie budziła kontrowersji, ale ze względu na to,

że przepis ten z dniem 1 lipca 2009 r. uzyskał inne znaczenie po uchyleniu art. 130 2

§ 3 k.p.c. przez ustawę z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 234, poz. 1571). Z chwilą

uchylenia art. 1302 § 3 k.p.c. istotnie ujawniła się w orzecznictwie, także Sądu Najwyższego wątpliwość co do dalszego zachowania przez art. 130 2 § 1 k.p.c. jego odrębnego normatywnego znaczenia.

Należy uznać, że wynikające na tym tle kontrowersje wyjaśniła uchwała Sądu

Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 15 czerwca 2010 r., II UZP 4/10

(OSNP 2011 nr 3-4, poz. 38), mająca moc zasady prawnej: Nieopłacona skarga ka-

sacyjna złożona przez adwokata lub radcę prawnego po wejściu w życie ustawy z

dnia 5 grudnia 2008 r., o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 234, poz. 1571) podlega odrzuceniu w razie niewykonania zarządzenia wzywającego do opłacenia skargi (art. 398 § 2 k.p.c. w związku

z art. 130 § 1 k.p.c.)”.

Z powyższej uchwały wynika, że nowy stan prawny, w którym nie ma art. 130 2

§ 3 k.p.c., oznacza zmianę normatywną także w odniesieniu do art. 1302 § 1 k.p.c.,

którego stosowanie - w zmienionym kontekście - pozostaje w ścisłym związku z możliwością naprawienia uchybienia w drodze czynności dokonanej przez stronę (art.

130 § 1 k.p.c.). Według powołanej uchwały, nowe normatywne znaczenie art. 1302 §

1 k.p.c., ma zastosowanie do skarg kasacyjnych wnoszonych po wejściu w życie

ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. (po 1 lipca 2009 r.), ze względu na art. 8 ust. 1 tej

ustawy nakazujący stosowanie ustawy nowej „do postępowań wszczętych po dniu jej

wejścia w życie” i uznanie, że zaskarżenie skargą kasacyjną prawomocnego orzeczenia jest wszczęciem nowego postępowania.

Stosownie do powołanego przepisu przejściowego (art. 8 ust. 1) ustawy nowelizującej z dnia 5 grudnia 2008 r.: „Przepisy niniejszej ustawy stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie z zastrzeżeniem art. 2-5”. W związku z

tym - inaczej niż w przypadku postępowań kasacyjnych - nową regulację (dotyczącą

między innymi uchylenia art. 1302 § 3 i § 4 k.p.c.) stosuje się nie do środka zaskarżenia wniesionego po wejściu w życie nowelizacji, ale - do nowych postępowań

„wszczętych po dniu jej wejścia w życie”, to jest po dniu 1 lipca 2009 r. (art. 9 tej

ustawy). Postępowanie sądowe w rozpatrywanej sprawie wynikające z odwołania od

decyzji ZUS z 9 lipca 2008 r. zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, co jednoznacznie przesądza o niezastosowaniu do apelacji wniesionej

przez pełnomocnika będącego radcą prawnym bez wniesienia opłaty stałej nowych

regulacji, natomiast o zastosowaniu art. 1302 § 1 i § 3 k.p.c. w dotychczasowym

brzmieniu, których treść - o czym na wstępie - nie nasuwa wątpliwości interpretacyjnych w zakresie kontrowersyjnego problemu sprawy.

Uznając, że zaskarżone postanowienie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, Sąd Najwyższy postanowił o oddaleniu niezasadnego zażalenia (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).