Supreme Court held administrative appeal body must conduct medical exam upon worker request under Code of Administrative Procedure.

Wyrok z dnia 26 listopada 1996 r.

III RN 32/96

Przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983

r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) nie wyłącza

stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o dowodach

(art. 75-88) w postępowaniu wszczętym na wniosek pracownika o

przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego i nie ogranicza kompetencji

organu odwoławczego określonych w art. 136 tego Kodeksu.

Przewodniczący SSN: Janusz Łętowski, Sędzia SN: Adam Józefowicz

(sprawozdawca), Sędzia NSA: Jerzy Sulimierski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 1996 r. sprawy ze skargi

Józefa D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego dla

Województwa T. z dnia 25 lutego 1995 r. [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu

Administracyjnego w Warszawie od wyroku Naczelnego Sądu AdministracyjnegoOśrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 22 maja 1996 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania

Uzasadnienie

Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w N. z siedzibą w S.W. decyzją z dnia

7 września 1994 r. [...] stwierdził u Józefa D., pracownika Huty [...] S.A. istnienie

choroby zawodowej, to jest zawodowe uszkodzenie słuchu. W uzasadnieniu decyzji

wymieniony Inspektor Sanitarny stwierdził, że Józef D. pracował w Hucie [...] przez 26

lat na różnych stanowiskach, na których był narażony na hałas, powstający w procesie

topienia stali oraz wykonywania prac remontowych. Badania specjalistyczne

przeprowadzone przez Zespół Konsultacyjny PS ZOZ w S.W. umożliwiły rozpoznanie u

wyżej wymienionego pracownika zawodowe uszkodzenie słuchu. Podstawę wydania

powyższej decyzji na zasadzie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 14 maja 1985 r. o

Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 12, poz. 49) i § 10 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.

294 ze zm.) stanowiły: wywiad środowiskowy, orzeczenie lekarskie oraz zgłoszenie

choroby zawodowej przez uprawnioną placówkę służby zdrowia.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dla Województwa T. po rozpatrzeniu odwołania Huty [...] S.A. w S.W. od decyzji organu I instancji, decyzją z dnia

25 lutego 1995 r. [...] uchylił powyższą decyzję w całości i orzekł brak podstaw do

stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu tej decyzji Państwowy Wojewódzki

Inspektor Sanitarny w T. stwierdził, że przeanalizował dokumentację zgromadzoną w

sprawie i przesłał ją do Instytutu Medycyny Pracy w S., który nadesłał orzeczenie nie

potwierdzające zawodowego urazu akustycznego, pomimo iż w Hucie [...] występują

trudne warunki pracy, w tym hałas o poziomie 84-108 dBA.

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Józefa D. na powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego

Inspektora Sanitarnego dla Województwa T., wyrokiem z dnia 22 maja 1996 r. [...]

stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i zasądził od organu II instancji na rzecz

skarżącego kwotę 513 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Naczelnym

Sądem Administracyjnym.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż

wyłączną podstawą wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest zgodnie z §

10 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983

r. w sprawie chorób zawodowych, wynik dochodzenia epidemiologicznego oraz

orzeczenie lekarskie, o którym mowa w § 8 ust. 1 tego rozporządzenia. Powołane regulacje prawne mają charakter przepisów szczególnych w stosunku do reguł postępowania dowodowego wynikających z art. 75-88 KPA. Orzeczenie lekarskie stanowiące

podstawę decyzji ustalającej istnienie choroby zawodowej może być weryfikowane w

trybie przewidzianym w § 9 ust. 1 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, iż tylko

pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do

rozpoznania choroby zawodowej może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie

ponownego badania przez instytucje wskazane w tym przepisie. Pracownik Józef D. nie

występował z takim wnioskiem ani nie odwoływał się od korzystnej decyzji organu I

instancji. Przepis § 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia przesądza o prawie do wyłącznej

inicjatywy w przedmiocie wystąpienia o ponowne przeprowadzenie badania przez

właściwą jednostkę specjalistyczną wyższego stopnia.

Dlatego - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - przeprowadzenie

badania przez taką jednostkę bez wyraźnej inicjatywy pracownika należy traktować jako

rażące naruszenie § 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia, uzasadniające stwierdzenie

nieważności zaskarżonej decyzji stosownie do przepisu art. 206, 207 § 1 i 207 § 3 KPA

w związku z art. 156 § 1 pkt 2 KPA i art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym

Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył powyższy wyrok. W

rewizji nadzwyczajnej zarzucił temu wyrokowi rażące naruszenie § 9 ust. 1 wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych oraz art. 207 § 1 i

3 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Skarżący wniósł o uchylenie powyższego wyroku i

przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Rozpatrując rewizję nadzwyczajną Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co

następuje:

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest postępowaniem

administracyjnym.W związku z tym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego

mają w tym postępowaniu zastosowanie, z wyłączeniem kwestii odmiennie

uregulowanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie

chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.).

Przepis § 9 ust. 1 cyt.rozporządzenia stanowi, że pracownik, który nie zgadza się

z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej,

może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy

instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej. Z powyższej regulacji

nie wynika, aby przepisy art. 75 - 88 KPA o dowodach były wyłączone i nie mogły być

stosowane w sprawie. W związku z tym nie można zgodzić się z poglądem Naczelnego

Sądu Administracyjnego, że tylko pracownik może w postępowaniu o stwierdzenie

choroby zawodowej składać wnioski o przeprowadzenie badania lekarskiego jego

zdrowia przez właściwy instytut naukowy. Pogląd ten nie znajduje uzasadnienia w

obowiązującym prawie i orzecznictwie sądowym. Stanowisko takie wyraził Sąd

Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 czerwca 1995 r., II PZP 2/95 (OSNAPiUS

1996 nr 4 poz. 57), w której stwierdził, że "w świetle art. 75 § 1 KPA inspektor sanitarny

może jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a

nie jest sprzeczne z prawem (w szczególności dowodem mogą być dokumenty,

zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny)". Kwestia ta była także

przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 5

maja 1994 r., I SA 102/94 (ONSA 1995 nr 2 poz. 106) uchylając decyzję inspektora

sanitarnego stwierdził, że została ona wydana z poważnym naruszeniem przepisów

postępowania administracyjnego, a zwłaszcza art. 7, 77 i 80 i 84 § 1 KPA. Z

powyższych stwierdzeń wynika, że właściwy inspektor sanitarny w postępowaniu w

sprawie choroby zawodowej jest obowiązany do podejmowania wszelkich czynności

niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Do obowiązków

inspektora sanitarnego należy także ocena wydanych orzeczeń lekarskich w celu

ustalenia , czy pozwalają one na stwierdzenie choroby zawodowej, czy wykluczają jej

istnienie. O tym, czy schorzenie pracownika ma charakter zawodowy decydują dwa

czynniki, a mianowicie: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych i

istnienie związku przyczynowego pomiędzy chorobą, a warunkami pracy. Kwestią

sporną w sprawie jest kwestionowany przez zakład pracy związek rozpoznanej u Józefa

D. choroby uszu z warunkami pracy. Kwestionując decyzję organu I instancji, zakład

pracy w swym odwołaniu od tej decyzji wniósł o poddanie pracownika

specjalistycznemu badaniu w Instytucie Medycyny Pracy. Stosownie do przepisu art. 78

§ 1 KPA żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli

przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie w sprawie. Ponadto zgodnie z

art. 136 KPA organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu

dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie.

Uwzględnienie wymienionego wniosku zakładu pracy przez organ odwoławczy nie

narusza przepisu prawa.

Nieprawidłowy jest natomiast odmienny pogląd składu orzekającego NSA w

niniejszej sprawie, że § 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie

zezwalał organowi odwoławczemu na poddanie wnioskodawcy kontrolnemu badaniu

lekarskiemu. Istota powyższego przepisu polega bowiem na przyznaniu pracownikowi

dochodzącemu ustalenia choroby zawodowej szczególnego uprawnienia procesowego

w zakresie żądania ponownego badania lekarskiego w razie niekorzystnego dla niego

orzeczenia lekarskiego. Wniosek pracownika złożony w trybie tego przepisu

zobowiązuje jednostkę, która dokonuje ustaleń w sprawie dotyczącej choroby

zawodowej, do przeprowadzenia kolejnego badania lekarskiego. Rozpatrując skargę w

niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał tego na uwadze, pomimo

zawartego w skardze wniosku pracownika w tym przedmiocie.

Z powyższych wywodów wynika, że skład orzekający NSA w niniejszej sprawie

błędnie zakwalifikował postępowanie organu odwoławczego, jako wadliwe, a decyzję

tego organu, jako wydaną z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji okazuje się, że

zarzuty rewizji nadzwyczajnej są uzasadnione. Z tego względu Sąd Najwyższy na

zasadzie art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania

cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o

postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43,

poz. 189) i art. 39313 § 1 KPC rewizję nadzwyczajną uwzględnił i orzekł, jak w sentencji.