Supreme Court dismisses defense lawyer's request to exclude judge from procedural notification of potential retrial grounds.

Sygn. akt III KO 95/22 POSTANOWIENIE Dnia 20 października 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 20 października 2022 r., na posiedzeniu bez udziału stron wniosku obrońcy skazanego R. S.o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie III KO 95/22, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. a contrario postanowił: wniosek o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie pozostawić bez rozpoznania.

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 28 lipca 2022 roku obrońca skazanego R. S. zwrócił się do Sądu Najwyższego o wznowienie z urzędu postępowania prawomocnie zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 16 marca 2021 roku, sygn. II Aka 135/20. Obrońca wskazał na zaistnienie w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.), a to niewłaściwej obsady składu Sądu Okręgowego w Kielcach, mającej wynikać z wadliwej delegacji do tego sądu SSR R.D., czego konsekwencją winno być uchylenie wyroków sądów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi okręgowemu.Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej z dnia 16 sierpnia 2022 roku wniosek ten został przydzielony SSN Ryszardowi Witkowskiemu.

Pismem z dnia 12 września 2022 roku obrońca wniósł o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego od udziału w sprawie ze względu na zaistnienie okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyjmuje się przy tym, że wniosek o wyłączenie sędziego na podstawie istnienia okoliczności mogących wskazywać na brak bezstronności sędziego, można złożyć jedynie w odniesieniu do tego sędziego, który rozstrzyga sprawę w jej głównym, zasadniczym nurcie, a więc w tej części, która stanowi przedmiot danego postępowania, a nie w kwestiach ubocznych, wynikających z reguły z konieczności wydawania określonych orzeczeń co do okoliczności incydentalnych.

Ujęte w przepisie art. 41 § 1 k.p.k. sformułowanie „w danej sprawie" należy zatem ograniczać tylko do takiego zakresu postępowania, tj. jego zasadniczego nurtu. Takie stanowisko dominuje w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. postanowienia z dni: 23 listopada 2004 r., V KK 195/04, OSNKW 2005/1/5; 17 lutego 2010 r., WD 3/10, R-OSNKW 2010/1/355; 1 października 2009 r., II KK 52/09, Lex 532381; 12 czerwca 2012 r., III KO 34/12, OSNKW 2012/11/116). W konsekwencji przyjmuje się, że np. w wypadku wniosku złożonego wobec sędziego, który nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, a tylko podejmuje decyzję co do kwestii tymczasowego aresztowania, wniosek taki nie podlega rozpoznaniu jako bezprzedmiotowy (tak np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2004 r., V KK 195/04, OSNKW 2005/1/5).Na tle powyższego stwierdzić więc należy, że skoro możliwość złożenia wniosku o wyłączenie sędziego dotyczy jedynie sędziego rozstrzygającego sprawę co do istoty, to istnieje nierozerwalny związek między uprawnieniem do skierowania takiego wniosku, a procesem orzeczniczym, w którym udział bierze objęty nim sędzia.

Bez postępowania rozstrzygającego sprawę główną, kwestia istnienia obaw co do bezstronności sędziego mającego ją rozstrzygać traci, co oczywiste, jakąkolwiek rację bytu. Tymczasem pismo obrońcy skazanego z dnia 28 lipca 2022 roku jest jedynie sygnalizacją możliwości zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej stanowiącej podstawę do wznowienia prawomocnie już zakończonego postępowania z urzędu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2021 r., V KZ 39/21, LEX 3323461). Nie implikuje zatem po stronie sądu, do którego skierowano ów wniosek, ani prawa, ani obowiązku jego rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2022 r., IV KZ 55/21, LEX nr 3342300).

W wypadku takiej sygnalizacji sędzia powinien wydać zarządzenie o braku podstaw do przeprowadzenia z urzędu postępowania o wznowienie albo, jeżeli zachodzą wątpliwości co do możliwości wystąpienia podstawy wznowienia określonej w art. 439 § 1 k.p.k. w zw. z art. 542 § 3 k.p.k., wyznaczyć posiedzenie Sądu Najwyższego w celu rozważenia potrzeby wznowienia postępowania. Brak jest natomiast możliwości postąpienia z pismem sygnalizacyjnym tak, jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2021 r., V KZ 39/21, LEX 3323461).

Na obecnym etapie przedmiotowego postępowania nie ma zatem formalnych podstaw do przyjęcia, że w efekcie złożonego pisma dojdzie do jakiegokolwiek rozpoznawania sprawy. Wyznaczenie sędziego sprawozdawcy w sprawie sygnalizacji o możliwości zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania z urzędu nie oznacza, że Sąd Najwyższy wydawał będzie w tym postępowaniu jakiekolwiek orzeczenie. Skoro zatem art. 41 § 1 k.p.k. zakłada konieczny związek między wnioskiem ‎o wyłączenie, a rozpoznawaniem sprawy, to złożony aktualnie przez obrońcę wniosek należy uznać za przedwczesny.

Do jego aktualizacji może dojść w sytuacji wyznaczenia posiedzenia w przedmiocie rozważenia wznowienia postępowania z urzędu. W chwili obecnej wniosek o wyłączenie sędziego jako niedopuszczalny z mocy prawa podlegał więc pozostawieniu bez rozpoznania. [as]