Supreme Court quashes conviction for secret society membership, ruling religious group activities do not meet secret society criteria.

Sygn. akt III KKN 656/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 listopada 2000 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN – Andrzej Deptuła

Sędziowie:

SN – Przemysław Kalinowski

SN – Antoni Kapłon (spraw.)

Protokolant – Teresa Jarosławska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej – Józefa Gemry

po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2000 r.

sprawy S. M.

oskarżonego z art. 36 mkk

z powodu kasacji, wniesionej na korzyść przez Prokuratora Generalnego

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K.

z dnia 5 marca 1956 r., sygn. IV K […]

1. uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia S. M. od popełnienia

zarzucanego mu czynu;

2. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 5 marca 1956 r.,

sygn. IV K […], S. M. został uznany za winnego tego, że na terenie G. i powiatu

s. brał udział w nielegalnym związku pod nazwą „[…]”, którego istnienie i cel

miał pozostać tajemnicą wobec władzy państwowej i pełnił w związku tym

funkcje kierownicze, a w szczególności:

- w 1945 r., od daty bliżej nieustalonej do 28 września 1954 r., jako pionier

pełnoczasowy,

- w okresie od grudnia 1954 r. do chwili aresztowania w dniu 5 listopada 1955

r. bliżej nieustaloną funkcję kierowniczą, a jednocześnie w ramach swej

działalności przechowywał pisma, broszury i książki o treści wrogiej

i fałszywej, wożąc je ze sobą,

tj. popełnienia przestępstwa z art. 36 mkk, za co skazany został na karę 2 lat

więzienia, przy czym orzeczono nadto przepadek i zniszczenie dowodów

w postaci książek, broszur i notatek.

Tenże wyrok uprawomocnił się w pierwszej instancji.

Kasację od niego złożył Prokurator Generalny, zarzucając rażącą i mającą

wpływ na treść orzeczenia obrazę prawa materialnego przez przyjęcie, że

uczestnictwo oskarżonego w związku wyznaniowym „[…]” było równoznaczne

z udziałem w związku tajnym i wyczerpywało znamiona przestępstwa

określonego w art. 36 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach

szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa Polskiego.

W konkluzji autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

i uniewinnienie oskarżonego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna.

Nie wychodząc poza ustalenia faktyczne poczynione w sprawie niniejszej

przez Sąd Wojewódzki w K., ani też ich nie kwestionując, godzi się zauważyć,

iż zrzeszenie „[…]” miało ponad wszelką wątpliwość charakter wspólnoty

religijnej.

In concreto działalność oskarżonego S. M. mająca postać udziału w tejże

wspólnocie, była li tylko odbywaniem praktyk religijnych, znajdujących

dla tych ludzi oparcie w programie o założeniach także wyłącznie religijnych.

Związek, o którym mowa w art. 36 mkk musiał spełniać kryteria związku

tajnego.

Nie można takich cech przypisać wspólnocie „[…]”. Cel działania tej

grupy, jej założenia programowe i ustrojowe były organom władzy znane,

tak w okresie jej formalnie legalnego działania jak i po formalnym

zdelegalizowaniu.

„[…]” wielokrotnie w różnej formie, w tym i licznych pismach,

informowali władze państwowe zarówno o tym, że nadal, mimo delegalizacji

istnieją i działają oraz przedkładali projekty statutu, tym samym zmierzając

do ponownej formalnej legalizacji swojej wspólnoty (zob. wyrok SN

z 10 listopada 1995 r., sygn. II KRN 137/95, OSNKW z 1996 r., z. 1-2, poz. 13).

W tym stanie rzeczy przypisywanie członkom wskazanej wyżej

wspólnoty religijnej, w tym także przypisanie – in concreto – S. M. popełnienia

przestępstwa określonego w art. 36 mkk, ocenić należy jako oczywiście błędne,

skoro brak było w działaniu oskarżonego znamion ustawowych czynu

penalizowanego w tymże przepisie.

Ta konstatacja w sposób jednoznaczny przemawia za koniecznością

uchylenia zaskarżonego wyroku, a także za uznaniem skazania za oczywiście

niesłuszne – w rozumieniu art. 537 § 2 kpk i uniewinnieniem oskarżonego S. M.

od popełnienia zarzucanego mu czynu.

O kosztach procesu orzeczono w oparciu o art. 632 pkt 2 kpk.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

Przewodniczący: SSN (Andrzej Deptuła)

Sędziowie: SN (Przemysław Kalinowski)

SN (Antoni Kapłon)

aw

f/es