Supreme Court quashes conviction for religious group membership, ruling it lacks criminal secrecy elements under 1946 Decree.

Sygn. akt III KKN 655/98

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 września 2000 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN

- Jerzy Bratoszewski

Sędziowie: SN

- Tomasz Grzegorczyk

SN

- Wiesław Kozielewicz (spr.)

Protokolant: Kamila Różańska

przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej Franciszka Pasturczaka

po rozpoznaniu w dniu 21 września 2000 r.

sprawy S. M.

skazanego z art. 36 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach

szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. Nr 30 poz.

192)

z powodu kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść

(DSN IV […])

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K.

z dnia 17 kwietnia 1964 r. sygn. III K […]

uchyla zaskarżony wyrok i S. M. uniewinnia od dokonania

zarzucanego

mu

czynu,

a

kosztami

procesu

obciąża

Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 17 kwietnia 1964 r., sygn. akt

III K […] uznał S. M. za winnego tego, że od bliżej nieustalonego czasu

do końca miesiąca sierpnia 1959 r. brał udział w związku wyznaniowym „[…]”,

którego rzeczywista organizacja i działalność pozostaje tajemnicą wobec władzy

państwowej tj. przestępstwa z art. 36 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o

przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz.

U. Nr 30, poz. 192) i za to na mocy tegoż przepisu skazał go na karę ośmiu

miesięcy więzienia z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego

aresztowania od dnia 30 sierpnia 1959 r. do dnia 29 kwietnia 1960 r. (k. 228 akt

SW w K. sygn. III K […]).

Od tego wyroku kasację na korzyść skazanego złożył Prokurator

Generalny i zarzucając rażącą i mającą wpływ na treść orzeczenia obrazę

prawa materialnego przez przyjęcie, że uczestnictwo S. M. w związku

wyznaniowym „[…]” było równoznaczne z udziałem w związku tajnym

i wyczerpywało znamiona przestępstwa określonego w art. 36 dekretu z dnia

13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie

odbudowy Państwa, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie

S. M. od dokonania zarzucanego mu czynu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja zasługuje na uwzględnienie.

Rację ma Prokurator Generalny stwierdzając w kasacji, iż zaskarżony

wyrok zapadł z rażącą obrazą art. 36 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. (mkk).

Wprawdzie nie budzi wątpliwości, że S. M. w okresie objętym czynem mu

przypisanym należał do związku wyznaniowego „[…]”, jednakże brak było

podstaw do przyjęcia, iż przynależność do tego związku wyznaniowego

wyczerpywała dyspozycje powołanego wyżej przepisu.

Otóż

aczkolwiek

w

okresie

tym

związek

wyznaniowy

„[…]”

był

zdelegalizowany decyzją Urzędu do Spraw Wyznań w W. z dnia 2 lipca 1950 r.

[…] to nie można przyjąć, że decyzja ta niejako automatycznie nadawała

istnieniu tego stowarzyszenia religijnego znamienia tajności.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że zakresem pojęcia

„związek”, w kontekście art. 36 mkk, nie można obejmować zbiorowości

wyznaniowej „[…]” będącej wspólnotą o charakterze religijnym (por. wyroki

7 sędziów SN: z dnia 25 maja 1994 r. II KRN 60/94 i z dnia 12 stycznia 1995 r.

II KRN 232/94).

W doktrynie pojawiły się krytyczne wypowiedzi odnoszące się do tegoż poglądu

(por. G.Sońta – Związek tajny w świetle wyroku składu 7 sędziów SN z dnia 12

stycznia 1995 r. i innych orzeczeń Sądu Najwyższego. Ratio legis kryminalizacji

udziału w związku tajnym, zam. WPP 1997, z 3-4, str. 42-61; A.Wąsek – glosa

do wyroku składu 7 sędziów SN z dnia 12 stycznia 1995 r., II KRN 232/94,

zam. PiP 1996, z. 2, str. 106-112). Podnosi się jednak przy tym, iż w opisanej

sytuacji, przy przyjęciu że z formalnego punktu widzenia członkowie związku

wyznaniowego „[…]” należeli do związku tajnego w rozumieniu art. 36 mkk, to

biorąc pod uwagę charakter czynu oraz ówczesne realia życia społeczno –

politycznego należy uznać, że nie dopuścili się zarzucanego im przestępstwa z

art.

mkk

wobec

braku

w

ich

czynie

niebezpieczeństwa (społecznej szkodliwości).

elementów

społecznego

Zarysowana rozbieżność poglądów prawnych nie ma dla przedmiotowej sprawy

większego znaczenia, gdyż przy przyjęciu każdego z nich, wynik rozważań

będzie taki sam, tzn. ustalenie, że zachowanie S. M. w okresie objętym

przypisanym mu czynem nie stanowiło przestępstwa z art. 36 dekretu z dnia

13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie

odbudowy Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 192).

W

tym

stanie

rzeczy

skoro

orzekający

Sąd Wojewódzki w K. wadliwie zastosował

w

niniejszej

sprawie

przepis prawa materialnego,

albowiem dokonał błędnej oceny przestępności czynu zarzucanego S. M.,

Sąd Najwyższy uwzględniając kasację Prokuratora Generalnego, na mocy

art. 537 § 2 kpk uchylił zaskarżone orzeczenie i uniewinnił S. M. od dokonania

zarzucanego mu czynu.

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu uzasadnia art. 638 kpk.

Przewodniczący SSN: (Jerzy Bratoszewski)

Sędziowie SN: (Tomasz Grzegorczyk)

(Wiesław Kozielewicz)

aw

f/jw