Supreme Court voids veteran status revocation for failure to verify alternative legal grounds for rights.

Wyrok z dnia 4 września 1996 r.

III ARN 30/96

Jeżeli osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie na podstawie

dotychczasowych przepisów z tytułu uczestnictwa w latach 1944-1956 w walkach

o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej, mogła je uzyskać także z innego

(innych) tytułu, to organ administracyjny nie może pozbawić jej tych uprawnień

bez należytego oraz wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu

weryfikacyjnym i z pominięciem okoliczności, które wskazują, iż uprawnienia te

mogły jej przysługiwać z mocy tego innego tytułu.

Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Adam Józefowicz

(sprawozdawca), Janusz Łętowski, Walerian Sanetra, Józef Iwulski.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 4 września 1996 r. sprawy ze skargi Stefana B. na decyzję Kierownika

Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 6

grudnia 1993 r. [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, na skutek

rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...]

od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodka Zamiejscowego

w Krakowie z dnia 14 listopada 1995 r. [...]

1. u c h y l i ł zaskarżony wyrok,

2. u c h y l i ł decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób

Represjonowanych z dnia 6 grudnia 1993 r. [...],

3. zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Stefana B. kwotę 10 (dziesięć) złotych z tytułu zwrotu kosztów

postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Uzasadnienie

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z

dnia 6 grudnia 1993 r. [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24

stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji

wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) pozbawił Stefana B.

uprawnień kombatanckich z uwagi na to, że zostały mu przyznane z tytułu działalności

w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie

władzy ludowej". W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, że uprawnienia

kombatanckie przyznane Stefanowi B. przez ZBoWiD oparto na zaświadczeniu WKU w

N.S. z dnia 3 grudnia 1984 r., z którego wynikało, iż pełnił służbę w Ludowym Wojsku

Polskim w jednostce, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem od 6 lutego 1946

r do 16 grudnia 1947 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stefan B. wskazał, że w

1945 r. został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, w czasie której brał

udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii.

Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z

dnia 14 listopada 1995 r. [...] oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że z art.

25 ust. 2 pkt 2 wymienionej ustawy o kombatantach wynika, iż osoby, które na mocy

dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w

latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy

ludowej, ustawodawca pozbawia uprawnień kombatanckich. Zdaniem NSA zaskarżona

decyzja nie narusza prawa.

Powyższy wyrok zaskarżył Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego. W

rewizji nadzwyczajnej zarzucił temu wyrokowi rażące naruszenie następujących

przepisów prawa: art. 1 ust. 2 pkt 3 i art. 1 ust. 2 pkt 6 oraz art.25 ust. 2 pkt 2 ustawy o

kombatantach, a nadto art. 207 § 2 pkt 1 KPA. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji administracyjnej i przekazanie sprawy do

rozpoznania Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego powołał się na przyjęty w orzecznictwie

NSA pogląd, wyrażony między innymi w wyroku z dnia 10 września 1992 r., V SA

205/93 (ONSA 1994 nr 2 poz. 83), iż osoba , która uzyskała uprawnienia kombatanckie

jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", a ponadto prowadziła

działalność kombatancką lub działalność równorzędną z działalnością kombatancką w

rozumieniu wyżej powołanej ustawy, nie traci uprawnień na mocy art. 25 ust. 2 tej

ustawy, chyba że zachodzi przypadek określony w art. 21 ust. 2 ustawy.

Rozpatrując rewizję nadzwyczajną Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co

następuje:

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach normuje materialnoprawną

przesłankę pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały takie uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach

1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy

ludowej". Trafny jest zatem pogląd wyrażony w rewizji nadzwyczajnej, że osoba taka nie

traci automatycznie uprawnień kombatanckich, jeżeli prowadziła działalność,

stanowiącą odrębną podstawę do uznania jej za kombatanta w rozumieniu przepisów

ustawy, chyba że istnieje jeden z przypadków określonych w art. 22 ust. 2 ustawy, które

wyłączają możliwość przyznania uprawnień kombatanckich.Dotyczy to osób, którym

takie uprawnienia w ogóle nie przysługują. Nie odnosi się to jednak do osób

wymienionych w art. 1 ust. 2 pkt 3 i 6 ustawy, bowiem ustawodawca uznaje za działalność kombatancką pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945 r. oraz uczestniczenie w walkach z oddziałami UPA.

W swej skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stefan B. powoływał się

na powyższe okoliczności, które znajdują odzwierciedlenie także w zebranym w sprawie

materiale dokumentacyjnym. Organ administracji państwowej powinien w postępowaniu

weryfikującym uprawnienia kombatanckie rozpatrzyć ten materiał i poczynić

odpowiednie ustalenia, czego wbrew swojemu obowiązkowi, wynikającemu z art. 77 § 1

KPA nie uczynił. Kwestii tej nie rozważył też Naczelny Sąd Administracyjny w

zaskarżonym wyroku z naruszeniem art.316 § 1 i art. 328 § 2 KPC w związku z art. 59

ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74,

poz. 368 ze zm.).

Sąd Najwyższy w swej uchwale z dnia 21 listopada 1993 r., II UZP 25/93

(OSNCP 1994 z. 11 poz. 200) wyjaśnił, że wprawdzie art. 25 ust. 2 pkt. 2 omawianej

ustawy stanowi samodzielną podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich osób

w nim wymienionych, to jednak mogą występować sytuacje, gdy osoba, która uzyskała

uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, otrzymała je lub

mogła otrzymać nie tylko z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze

uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, ale także z innego (innych)

tytułu, np. z powodu uczestnictwa w ruchu oporu. W takich przypadkach należy odnieść

się do art. 25 ust. 2 pkt. 1 ustawy, co oznacza, iż o zachowaniu dotychczasowych

uprawnień lub ich utracie będzie decydowało to, czy osoba ta dopuściła się zachowań

określonych w tym przepisie.

Jeżeli zatem z materiału zebranego w sprawie wynika, że osobie, której przyznano uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu wymienionego w art. 25 ust. 2 pkt 2

wymienionej ustawy, przysługują takie uprawnienia na innej podstawie prawnej, to

administracyjny organ orzekający nie może pozbawić jej uprawnień kombatanckich bez

należytego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu weryfikacyjnym. W

sprawach administracyjnych, w których prawa lub obowiązki stron wynikają ze stanu

faktycznego oraz prawnego, regulowanego przez tę samą ustawę, a także w których

właściwy jest ten sam organ administracji państwowej, może toczyć się jedno

postępowanie dotyczące tej samej sprawy i nie ma potrzeby prowadzenia odrębnego

postępowania.

W tym świetle wobec wydania zaskarżonego wyroku z rażącym naruszeniem

prawa okazuje się, że rewizja nadzwyczajna jest w pełni uzasadniona

Mając to na uwadze Sąd Najwyższy na zasadzie art. 422 § 2 KPC w związku z

art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 1 marca 1996 r.o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o

postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189) orzekł

jak w sentencji.