Supreme Court allows pension claim by ruling advance payment does not end proceedings.

Wyrok z dnia 26 kwietnia 1994 r.

II URN 2/94; II URN 13/94

Przyznanie świadczenia emerytalno-rentowego w kwocie zaliczkowej nie

kończy postępowania w sprawie. Ostateczne ustalenie wysokości świadczenia,

po przedłożeniu dowodów niezbędnych do jej określenia, następuje na podstawie

tego samego wniosku.

Przewodniczący SSN: Krzysztof Kolasiński (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Stefania Szymańska, Maria Tyszel,

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Stefana Trautsolta, po rozpoznaniu w

dniu 26 kwietnia 1994 r. sprawy z wniosku Wandy I. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w W. o wysokość emerytury i datę jej wypłaty, na skutek rewizji

nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...], od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Warszawie z dnia 6 lipca 1992 r. [...] oraz od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie

z dnia 5 lipca 1993 r., [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca

1992 r., [...] i poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Warszawie z dnia 6 marca 1992 r., [...] oraz decyzję ZUS I Oddział w

W. z dnia 20 września 1991 r., [...], a także zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w

Warszawie z dnia 5 lipca 1993 r., [...] i poprzedzający go wyrok Sądu WojewódzkiegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 15 lutego 1993 r., [...] oraz

zmienił decyzję ZUS - Oddział w W. z dnia 25 sierpnia 1992 r. w ten sposób, iż

emeryturę w wysokości ustalonej tą decyzją przyznał począwszy od dnia 1 kwietnia

1991 r.

Uzasadnienie

Wanda I. urodzona w 1931 r., wystąpiła w dniu 5 lipca 1991 r. do Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w W. o przyznanie prawa do emerytury obliczonej

na podstawie zarobków osiąganych przez pracownika zatrudnionego na równorzędnym

stanowisku w Polsce w okresie 1988-1990 r., w którym wnioskodawczyni przebywała za

granicą. Organ rentowy odmówił przyjęcia za podstawę wymiaru emerytury tych

zarobków z tego powodu, iż wnioskodawczyni nie była w tym okresie zatrudniona za

granicą. Korzystając z urlopu bezpłatnego przebywała w Paryżu z mężem, który został

tam oddelegowany do pracy w przedstawicielstwie Polskich Linii Lotniczych. Wobec

nieprzedłożenia przez wnioskodawczynię, mimo pouczenia organu rentowego wykazu

zarobków własnych z innego okresu zatrudnienia ZUS - Oddział w W. decyzją z dnia 20

września 1991 r. przyznał jej emeryturę w wysokości minimalnej.

W odwołaniu od tej decyzji Wanda I. podtrzymywała pierwotne żądanie

obliczenia emerytury na podstawie zarobków w latach 1988-1990 przez innego

pracownika zatrudnionego na równorzędnym stanowisku. W odpowiedzi na odwołanie

organ rentowy wyjaśnił, iż mógłby przyznać wnioskodawczyni emeryturę w wyższej

wysokości niż minimalna tylko wtedy, gdyby złożyła ona w organie rentowym wyliczenie

własnych zarobków, z okresu uwzględnionego przy wymiarze emerytury.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem

z dnia 6 marca 1992 r. oddalił odwołanie. Sąd Wojewódzki podzielił wywody

uzasadnienia zaskarżonej decyzji zwracając równocześnie uwagę, iż wnioskodawczyni

także w postępowaniu odwoławczym nie przedłożyła wykazu własnych zarobków z

okresu trzech lat z ostatnich dwunastu lat zatrudnienia.

W rewizji od tego wyroku Wanda I. podtrzymywała dotychczasowe żądanie, a

równocześnie zarzuciła organowi rentowemu, iż powinien zwrócić się do jej zakładu

pracy o wystawienie innego zaświadczenia o zarobkach, a nie przyzwać emeryturę w

wysokości minimalnej. Powiadomiła nadto, że w marcu 1992 r. złożyła wymagane

zaświadczenie o wysokości zarobków.

Sąd Apelacyjny-Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie

wyrokiem z dnia 6 lipca 1992 r. oddalił rewizję. Sąd Apelacyjny ustalił, iż organ rentowy

prawidłowo przyznał wnioskodawczyni emeryturę w najniższej wysokości, gdyż na niej

spoczywał obowiązek przedstawienia wykazu zarobków z trzech kolejnych lat,

wybranych przez nią z okresu ostatnich dwunastu lat przed zgłoszeniem wniosku o

emeryturę. Zarobki zaś osiągane przez pracownika zatrudnionego w kraju na

równorzędnym stanowisku, w okresie przebywania wnioskodawczyni za granica

mogłyby stanowić podstawę wymiaru emerytury tylko wtedy, gdyby była ona

zatrudniona za granicą (§ 10-11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 października

1990 r. zmieniającego niektóre przepisy w sprawie ustalenia wymiaru emerytur i rent

(Dz. U. Nr 71, poz. 418).

Na podstawie wykazu zarobków za lata 1984-1986 złożonego przez Wandę I. w

dniu 11 marca 1992 r., ZUS - Oddział w W., decyzją z dnia 25 sierpnia 1992 r. przyznał

jej emeryturę w wysokości ustalonej na podstawie tych zarobków, od dnia 1 grudnia

1991 r., tj za okres trzech miesięcy wstecz od daty złożenia wykazu zarobków. W

odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczyni żądała przyznania emerytury w nowo

ustalonej wysokości od dnia 1 sierpnia 1991 r., tj. na podstawie wniosku z 5 lipca 1991

r., od daty zaprzestania pracy.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy I Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem

z dnia 15 lutego 1993 r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał Wandzie I. emeryturę w

wysokości ustalonej w tej decyzji od dnia 1 sierpnia 1991 r. Sąd Wojewódzki przyjął, iż

prawo od emerytury w tej w wysokości istniało już od 1 sierpnia 1991 r. i wobec tego

należało ją od tej daty, w takiej wysokości przyznać.

W rewizji od tego wyroku organ zarzucił, iż zaskarżony wyrok zmienił stan rzeczy

ustalony prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 1992

r. w którym Sąd Apelacyjny oddalił odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 20

września 1991 r.

Sąd Apelacyjny [...] w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lipca 1993 r. zmienił

zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie od decyzji ZUS-Oddział w W. z dnia 25 sierpnia

1992 r. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko organu rentowego, iż wniosek o

przeliczenie emerytury złożony 11 marca 1992 r., w którym był wykaz zarobków z lat

1984-1986 stanowił podstawę wyrównania wysokości emerytury za okres od 1 grudnia

1991 r.

Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej z 4 stycznia 1994 r. wniósł o

uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 1993 r. Rewizja

zarzuca zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 99

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

(Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) W rewizji wnosi się o uchylenie zaskarżonego wyroku i

poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Warszawie z dnia 15 lutego 1993 r. i orzeczenie co do istoty sprawy w

ten sposób, że wnioskodawczyni przysługuje prawo do emerytury w wysokości

ustalonej decyzją [...] organu rentowego z dnia 25 sierpnia 1992 r. począwszy od dnia 1

kwietnia 1991 r. Wnioskodawczyni złożyła zaświadczenia o wysokości osiąganych

przez nią zarobków przed zakończeniem postępowania odwoławczego od decyzji

organu rentowego z dnia 20 września 1991 r., a mianowicie w dniu 11 marca 10992 r.,

zaś postępowanie to zakończyło się wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 6 lipca 1992 r.

Wobec tego dane o tych zarobkach stanowiły uzupełnienie tego wniosku o emeryturę.

Emerytura powinna być wobec tego przyznana od daty określonej tą decyzją na

podstawie zarobków wskazanych w tym zaświadczeniu.

W rewizji nadzwyczajnej z dnia 17 marca 1994 r. Minister Sprawiedliwości wniósł

o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 1992 r. Rewizja

zarzuca zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 3 § 2

k.p.c. i art. 16 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p. oraz naruszenie

interesu Rzeczypospolitej Polskiej.

W rewizji wnosi się o uchylenie zaskarżonego wyroku, poprzedzającego go wyroku

Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 6

marca 1992 r. oraz decyzji ZUS Oddział w W. w części ustalającej emeryturę w

minimalnej wysokości w kwocie 595.000 zł i przekazanie sprawy temu organowi

rentowemu do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącego brak jest wzmianki w

dokumentach rentowych o pouczeniu wnioskodawczyni przez organ rentowy, iż tylko

zaświadczenie o wysokości jej zarobków może być przyjęte za podstawę obliczenia

emerytury. Wobec ego przyznanie wnioskodawczyni emerytury w tej wysokości stanowi

błąd organu rentowego.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Obydwie rewizje nadzwyczajne są uzasadnione. Zaskarżone nimi wyroki rażąco

naruszają prawo. Obydwie sprawy zostały łącznie rozpoznane i rozstrzygnięte przez

Sąd Najwyższy, gdyż pozostają one ze sobą w związku. Uwzględnienie wniosku rewizji

nadzwyczajnej z dnia 4 stycznia 1994 r. o zmianę decyzji organu rentowego z 25

sierpnia 1992 r mogło nastąpić dopiero po uchyleniu wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia

6 lipca 1992 r zaskarżonego rewizją nadzwyczajną z dnia 17 marca 1994 r. Zakład

Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. decyzją z dnia 20 września 1991 r. przyznając

Wandzie I. emeryturę w minimalnej wysokości rażąco naruszył art. 91 cyt. ustawy z

dnia 14 grudnia 1982 r. o z. e. p. Przewiduje on, iż w przypadku, gdy zainteresowany

nie przedłożył dowodów niezbędnych do ustalenia wysokości świadczeń, organ rentowy

przyznaje świadczenia w kwocie zaliczkowej zbliżonej do kwoty przewidywanych

świadczeń. Przyznanie świadczenia w kwocie zaliczkowej nie kończy postępowania w

sprawie. Po przedłożeniu dowodów niezbędnych do ustalenia wysokości świadczeń,

ostateczne określenie ich wysokości, następuje na podstawie tego samego wniosku, na

podstawie którego przyznano świadczenia w wysokości zaliczkowej. W postępowaniu

odwoławczym nie został skorygowany błąd organu rentowego i to mimo tego, że przed

zakończeniem postępowania przed Sądem Apelacyjnym wnioskodawczyni złożyła

dowody niezbędne do ustalenia wysokości emerytury w organie rentowym. Wobec tego

nastąpiło uprawomocnienie błędnej decyzji organu rentowego, a przedłożony przez

zainteresowaną wykaz zarobków został potraktowany przez ten organ jako nowy

wniosek o emeryturę . W konsekwencji tego emerytura w wysokości obliczonej na

podstawie tego wykazu zarobków została przyznana jedynie za okres trzech miesięcy

wstecz od daty złożenia tego wykazu, Decyzja ta uprawomocniła się w postępowaniu

odwoławczym. Skorygowanie tej decyzji w kierunku zgodnym z wnioskiem rewizji

nadzwyczajnej z dnia 4 stycznia 1994 r. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z

dnia 5 lipca 1993 r. poprzez zmianę tej decyzji w ten sposób, aby przyznać emeryturę w

wysokości w niej ustalonej za okres trzech miesięcy wstecz od daty złożenia wniosku o

nią w dniu 5 lipca 1991 r. mogło nastąpić dopiero po uchyleniu wyroku Sądu

Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 1992 r., w wyniku uwzględnienia rewizji

nadzwyczajnej z dnia 17 marca 1994 r. Przyznanie emerytury w zaniżonej wysokości

narusza równocześnie interes Rzeczypospolitej Polskiej.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 1 w zw. z art. 421 §

2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.