Criminal appeal allowed against appellate court costs ruling due to failure to consider prior sentencing on costs.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court overturned the appellate court's refusal to accept a criminal appeal filed by the defense. The defense argued that the appellate court failed to consider whether the defendant faced higher court costs than in the original first-instance judgment, despite the first instance having been appealed solely on his benefit. The court held that such an appeal is permissible if it concludes proceedings in a case involving a fixed prison sentence, even if the contested decision concerns costs rather than criminal liability.
Legislator headnote
AI generatedArt. 437 k.p.k.; Art. 466 k.p.k.: A criminal appeal on behalf of the accused due to a flagrant violation of law other than those listed in Art. 439 k.p.k. may be filed against rulings in an appellate court judgment that do not concern the criminal liability of the accused, provided they conclude the proceedings in a case where a fixed term of imprisonment was pronounced.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
POSTANOWIENIE Z DNIA 9 MARCA 2007 R.
II KZ 2/07
Kasacja na korzyść oskarżonego z powodu rażącego naruszenia
prawa, innego niż wymienione w art. 439 k.p.k., może być wniesiona także
od tych, zawartych w wyroku sądu odwoławczego, rozstrzygnięć, które nie
dotyczą odpowiedzialności karnej oskarżonego, jeżeli tylko kończą postępowanie w sprawie, w której orzeczono bezwzględną karę pozbawienia
wolności.
Przewodniczący: sędzia SN K. Cesarz.
Sąd Najwyższy w sprawie Adama C., skazanego z art. 286 § 1 k.k. i
innych, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu zażalenia obrońcy
skazanego na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału X Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w W. z dnia 13 stycznia 2007 r., o odmowie
przyjęcia kasacji obrońcy skazanego, na podstawie art. 437 k.p.k. i art. 466
k.p.k.
p o s t a n o w i ł uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę Sądowi Okręgowemu w W. w celu kontynuowania postępowania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 3 lipca 2000 r. Sąd Rejonowy w W. wymierzył Adamowi C. karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, po czym w całości
obciążył go kosztami sądowymi, to jest kwotą 200 zł opłaty i wydatkami w
wysokości 2 464,42 zł, czyli łącznie kosztami w kwocie 2 664,42 zł.
Po uchyleniu tego wyroku do ponownego rozpoznania, w następstwie
apelacji wniesionej jedynie przez obrońcę oskarżonego, Sąd Rejonowy w
W. wyrokiem z dnia 9 grudnia 2005 r. ponownie skazał Adama C. na 2 lata
i 6 miesięcy pozbawienia wolności, znów obciążając go całością kosztów
sądowych, na które złożyły się: kwota 400 zł opłaty (tyle wynosiła po zmianie ustawy o opłatach w sprawach karnych) i wydatki, ale zasądzone w wysokości 2 600 zł, ponieważ Sąd zwolnił go od reszty kosztów sądowych.
Apelacje od tego wyroku złożyli: oskarżony, zaskarżając go w całości, i na wstępie kwestionując obciążenie go kosztami w łącznej kwocie 3
000 zł, a więc kwotą wyższą niż zasądzoną w poprzednim wyroku, pomimo
zaskarżenia go tylko na korzyść oskarżonego, i obrońca – co do kary.
Sąd Okręgowy w W. w dniu 7 lipca 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelacje za oczywiście bezzasadne i zwalniając
oskarżonego od kosztów postępowania odwoławczego.
Obrońca w kasacji od tego wyroku zarzucił „rażące naruszenie prawa
procesowego art. 443 k.p.k. przez orzeczenie wyższej opłaty i obciążenie
skazanego wyższymi kosztami procesu niż tymi, którymi był obciążony za
pierwszym rozpoznaniem sprawy na mocy wyroku z dnia 3 lipca 2000 r.,
który został zaskarżony wyłącznie na korzyść Adama C.”, po czym wniósł o
uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonym zarządzeniem na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. odmówiono przyjęcia kasacji z uwagi na to, że „kasację oparto na innych powodach niż wymienione w art. 523 § 1, 2 i 4 k.p.k. (zawarte w wyroku orzeczenie o kosztach postępowania jest w swej istocie postanowieniem, na
które stronie kasacja nie służy)”.
W zażaleniu na to zarządzenie obrońca zarzucił błąd w ustaleniach
faktycznych, przez uznanie, że „kasacja została oparta na innej podstawie
niż wymieniona w art. 523 k.p.k.”. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że
oparł kasację na zarzucie rażącego naruszenia prawa procesowego – art.
443 k.p.k. i wniósł ją w sprawie, w której orzeczono karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Nadto obrońca wywodził: „Przewidziane w art. 523 § 1 k.p.k. ograniczenie podstaw kasacyjnych
dotyczy tylko niewspółmierności kary jako jej wyłącznej podstawy. Analogicznego ograniczenia przepisy o kasacji w stosunku do orzeczenia o kosztach i opłatach nie przewidują. Orzeczenie o kosztach stanowi część składową wyroku zaskarżonego kasacją. Stąd nazywanie postanowieniem wyroku i budowanie na tej podstawie tezy o niedopuszczalności kasacji jest
wadliwe. Art. 626 § 1 k.p.k. nakazuje rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów zamieścić w orzeczeniu kończącym postępowanie. W niniejszej sprawie takim orzeczeniem jest wyrok. Zatem rozstrzygnięcie, zaskarżone kasacją, zamieszczone w wyroku było nakazanym jego elementem. Omawiany przepis posługuje się określeniem »orzeczenie« które obejmuje swoim
zakresem także wyrok”.
Żalący wnosił o uchylenie zaskarżonego zarządzenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażaleniu nie można odmówić słuszności. Regułą, przewidzianą
przez ustawę, jest umieszczanie rozstrzygnięcia o kosztach procesu w
orzeczeniu kończącym postępowanie, w szczególności w wyroku (art. 626
§ 1 k.p.k., art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w
sprawach karnych – Dz. U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 ze zm.). Dopiero, gdy
nie zawarto w nim rozstrzygnięcia o kosztach, zapada orzeczenie (postanowienie) uzupełniające w tym przedmiocie (art. 626 § 2 k.p.k., art. 16 ust.
2 powołanej ustawy). Fakt, że rozstrzygnięcie o kosztach procesu jest zdeterminowane rozstrzygnięciem dotyczącym przedmiotu postępowania, a
więc jest rozstrzygnięciem pochodnym (wtórnym) co do istoty sprawy (zob.
Z. Doda: Zażalenie w procesie karnym, Warszawa 1985, s. 91), nie nadaje
rozstrzygnięciu o kosztach procesu, zawartemu w wyroku, charakteru postanowienia (zob. pkt 3 uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z
dnia 20 kwietnia 2005 r., I KZP 11/05 – OSNKW 2005, z. 4, poz. 43). Analogicznie rzecz się ma w odniesieniu do innych rozstrzygnięć akcesoryjnych, np. co do dowodów rzeczowych, czy zaliczenia środków zapobiegawczych. Wyrok swoim zakresem znaczeniowym nie obejmuje postanowienia. Te różne rodzaje orzeczeń są wydawane w odmiennych sytuacjach
procesowych (zob. art. 93 § 1 k.p.k., art. 420 § 1 k.p.k.). Ustawowe zezwolenie na rozstrzygnięcie postanowieniem o materii, co do której decyzja
procesowa powinna być zawarta w wyroku (art. 420 § 1 k.p.k.), nie nadaje
tej decyzji – w razie ulokowania jej w wyroku – charakteru postanowienia.
Wbrew więc twierdzeniu zarządzenia „zawarte w wyroku orzeczenie
o kosztach postępowania” nie „jest w swej istocie postanowieniem”. Nie
zmienia tej oceny ustawowo dopuszczona – tylko co do kosztów procesu –
możliwość zaskarżenia części wyroku w drodze zażalenia (art. 626 § 3 zd.
1 k.p.k.). Inaczej mówiąc, prawo kwestionowania, przy pomocy zażalenia,
rozstrzygnięcia o kosztach procesu zawartego w wyroku, nie przekształca
tego rozstrzygnięcia w postanowienie (nie nadaje temu rozstrzygnięciu
charakteru postanowienia). Symptomatycznym potwierdzeniem takiego
stanowiska jest niezaliczenie w piśmiennictwie tego rodzaju orzeczeń do
postanowień, na które przysługuje zażalenie (zob. S. Zabłocki w: Kodeks
postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2004, t. III, s. 317).
Odpadł więc pierwszy z powodów odmowy przyjęcia kasacji, jakim
było wadliwe uznanie, że wniesiona została od postanowienia, a nie od wyroku.
W motywach zarządzenia wskazana też została druga, odrębna
przyczyna jego wydania, to jest, że kasację oparto na innych powodach niż
wymienione w art. 523 § 1, 2 i 4 k.p.k. Powołanie § 2 tego przepisu zdaje
się wskazywać, że, zdaniem autorki zarządzenia, skarga kasacyjna na korzyść oskarżonego podlega ograniczeniu do rozstrzygnięć sądu dotyczących odpowiedzialności karnej oskarżonego w sprawach, w których orzeczono bezwzględną karę pozbawienia wolności. Taki pogląd byłby mylny,
ponieważ ograniczenie przedmiotowe kasacji z art. 523 § 3 k.p.k. należy
łączyć (interpretować łącznie) z dyspozycją art. 519 k.p.k. Dopuszcza on
kasację strony od wyroku, nie wyszczególniając jego składników (części),
od których może ona być wniesiona. Zatem , kryterium rodzaju orzeczonej
kary wyznacza tylko krąg spraw, w których może być wniesiona kasacja na
korzyść oskarżonego, nie określa natomiast przedmiotu zaskarżenia kasacją. Kasacja na korzyść oskarżonego z powodu rażącego naruszenia prawa, innego niż wymienione w art. 439 k.p.k., może być wniesiona także od
tych, zawartych w wyroku sądu odwoławczego, rozstrzygnięć, które nie dotyczą odpowiedzialności karnej oskarżonego, jeżeli tylko kończą postępowanie w sprawie, w której orzeczono bezwzględną karę pozbawienia wolności.
Pozostaje do rozważenia ostatni powód odmowy przyjęcia kasacji,
jakim, wedle uzasadnienia zarządzenia, było nieoparcie kasacji na zarzucie
rażącego naruszenia prawa. Ale przecież wskazano w niej, jako naruszony,
art. 443 k.p.k. Skąpe motywy zarządzenia nie pozwalają na odtworzenie w
pełni toku rozumowania jego autorki. Założyć więc należy, że ta przyczyna
odmowy przyjęcia kasacji wynikała z przekonania, iż nie wystarczy wskazać rażącego naruszenia konkretnego przepisu, ale również należy wykazać, że uchybił mu sąd odwoławczy, skoro kasacja przysługuje stronie od
wyroku tego sądu. Tymczasem w kasacji zrzuca się „rażące naruszenie
prawa procesowego art. 443 k.p.k. przez orzeczenie wyższej opłaty i obciążenie skazanego wyższymi kosztami procesu...”, a przecież Sąd Okręgowy zwolnił oskarżonego w całości od kosztów postępowania odwoław-
czego. Rzeczywista treść zarzutu oraz miejsce zaistniałego uchybienia,
powinny być jednak wywodzone, zwłaszcza przy kasacjach na korzyść, z
całości skargi, w tym z jej uzasadnienia; w razie potrzeby przy pomocy reguły interpretacyjnej zawartej w art. 118 § 1 k.p.k. W tej sprawie w kasacji
podniesiono również, że „Sąd Okręgowy (...) pominął omawianą kwestię (tj.
naruszenie przez Sąd Rejonowy pośredniego zakazu reformationis in peius
– przyp. SN), mimo że oskarżony w swojej apelacji zaskarżył wyrok w całości”. Jasno więc widać, że w kasacji zarzucono Sądowi odwoławczemu obrazę art. 433 § 2 k.p.k., przez nierozważenie wszystkich zarzutów, podniesionych w apelacji oskarżonego, ale także w apelacji jego obrońcy, bo zaskarżenie wyroku co do kary rozciągało się na orzeczenie z nią związane
(co do opłaty od kary – zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2005
r., V KK 6/05 – OSProk. i Pr. 2005, z. 9, poz. 8). Oskarżony w swej apelacji
rzeczywiście kwestionował fakt obciążenia go kosztami sądowymi w wysokości łącznie wyższej niż w pierwszym wyroku, pomimo że został on uchylony z powodu tylko apelacji na korzyść i pomimo, że Sąd Rejonowy, wyrokując ponownie, w części zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych. Zatem, kasacja została wniesiona od wyroku Sądu odwoławczego z powodu
nierozważenia przez ten Sąd, czy wobec oskarżonego zapadło orzeczenie
surowsze – w rozumieniu art. 443 k.p.k. – w zakresie kosztów sądowych,
nawet po uwzględnieniu, że Sąd Rejonowy w wyroku z dnia 3 lipca 2000 r.
przyjął zasadę ponoszenia przez oskarżonego całości kosztów sądowych.
Powyższe obrazuje zarazem, że kasacja nie kwestionuje rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w zakresie kosztów postępowania odwoławczego, nie jest więc środkiem odwoławczym (zażaleniem) wniesionym od
orzeczenia wydanego na skutek odwołania (art. 426 § 1 k.p.k.). Środek taki
nie przysługiwałby zresztą oskarżonemu także z powodu braku gravamen
(został on zwolniony od kosztów sądowych za drugą instancję).
Z przytoczonych względów orzeczono jak w części dyspozytywnej
postanowienia.