Legislator Case Law & Legislation
II KO 56/20 AI generated

Supreme Court dismissed transfer of criminal trial due to lack of clear impartiality risk despite judge's ex-wife relationship.

Case Number II KO 56/20
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court rejected the District Court's request to transfer a criminal trial to another court based on Article 37 of the Code of Criminal Procedure. The defense argued that a judge in the original court was the ex-wife of one defendant, creating potential bias, while the prosecution contended the risk was insufficient. The court ruled that the mere fact of a personal relationship between a judge and a defendant does not automatically justify transferring the case, as the defendant retains other procedural guarantees to ensure impartiality.

Legislator headnote

AI generated

Art. 37 k.p.k.; Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP: Transfer of a criminal case to another court under Article 37 of the Code of Criminal Procedure is an exceptional measure requiring clear evidence that the current court cannot adjudicate objectively, and mere personal relationships between judges and parties do not suffice.

Keywords

AI generated
transfer of jurisdiction impartiality of judge ex-wife relationship code of criminal procedure public confidence exceptional circumstances procedural guarantees

Cited Legislation

AI generated
art. 37 k.p.k.
akt XVIII K (…), na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł wniosku nie uwzględnić UZASADNIENIESąd Okręgowy w W.
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
Przepis powyższy wprowadza bowiem odstępstwo od konstytucyjnej gwarancji rozpoznania sprawy przez właściwy sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) ‎i powinien podlegać restryktywnej wykładni.
art. 41 § 2 k.p.k.
Zaznaczyć należy, że strony postępowania, przy zachowaniu określonego w art. 41 § 2 k.p.k. terminu, nie zostają pozbawione kierowania uzasadnionych konkretnymi okolicznościami obaw i zastrzeżeń pod adresem sędziego sprawozdawcy.
art. 40 § 1-3 - 43 k.p.k.
Realizacji gwarancji obiektywizmu orzekania służy szereg instrumentów procesowych, przewidujących działanie na żądanie sędziego, z urzędu lub na wniosek strony (art. 40 § 1-3 - 43 k.p.k.).
art. 18 § 3 k.k
oskarżonego z art. 18 § 3 k.k.
art. 271 § 1 k.k
M. W. oskarżonego z art. 228 § 1,3, i 4 k.k. in., 2. M. O. oskarżonego z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k.
art. 231 § 1 k.k
oskarżonego z art. 231 § 1 k.k.
art. 37 k.p.k
akt XVIII K (…), na podstawie art. 37 k.p.k.
art. 41 § 2 k.p.k
Zaznaczyć należy, że strony postępowania, przy zachowaniu określonego w art. 41 § 2 k.p.k.

Cited Case Law

AI generated
postanowienie SN z dnia 19 września 2019 r., II KO 79/19
postanowienie SN z dnia 19 września 2019 r., II KO 79/19, OSNKW 2019, nr 10, poz.
postanowienia SN: z dnia 16 maja 2018 r., V KO 31/18
postanowienia SN: z dnia 18 lipca 2019 r., IV KO 81/19
postanowienia SN: z dnia 30 lipca 2019 r., V KO 71/19
postanowienia SN: z dnia 3 stycznia 2020 r., IV KO 159/19

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt II KO 56/20 POSTANOWIENIE Dnia 29 października 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Igor Zgoliński w sprawie:

1. M. W. oskarżonego z art. 228 § 1,3, i 4 k.k. in., 2. M. O. oskarżonego z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k.

3. W. Ł. oskarżonego z art. 231 § 1 k.k. i in.

4. B. Ł. oskarżonego z art. 231 § 1 k.k. i in.

5. E. G. oskarżonej z art. 231 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu‎w dniu 29 października 2020 r.‎inicjatywy przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, wyrażonej w postanowieniu Sądu Okręgowego w W.‎z dnia 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt XVIII K (…), na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł wniosku nie uwzględnić UZASADNIENIESąd Okręgowy w W. wystąpił o przekazanie sprawy sygn. XVIII K (…), do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu (Sądowi Okręgowemu w W. ) z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości (art. 37 k.p.k.).

Istnienie tej przesłanki, uzasadniającej zmianę właściwości miejscowej sądu, Sąd występujący wywiódł z argumentacji przedstawionej we wniosku złożonym w tym przedmiocie przez oskarżonego W. Ł. . Jego autor podniósł, że w jednym z wydziałów Sądu właściwego miejscowo (XXV Wydział Cywilny), w ramach delegacji, orzeka jego była żona - sędzia Sądu Rejonowego A. O. Ł. , z którą, wobec braku porozumienia w postępowaniu rozwodowym, do chwili obecnej pozostaje w konflikcie. Ta okoliczność zdaniem oskarżonego budzi jego „niepokój” z uwagi na fakt, że w składzie Sądu mogą zasiadać osoby, które z jego byłą żoną może łączyć „co najmniej przychylna relacja zawodowo – koleżeńska” i w „kuluarach” Sądu przez jedną z osób w nim orzekających mogą być prezentowane niekorzystne informacje na jego temat.

Wskazał nadto, że ta sytuacja może być uznana za niekomfortową dla sędziego sprawozdawcy, który będzie orzekał w przedmiocie odpowiedzialności karnej byłego męża jednego ‎z sędziów aktualnie orzekających w tym samym sądzie. W tych uwarunkowaniach, ‎w ocenie oskarżonego, gwarancję obiektywnego procedowania można zapewnić jedynie poprzez zastosowanie art. 37 k.p.k. To stanowisko zostało w pełni zaaprobowane przez Sąd występujący, który uznał podniesioną we wniosku okoliczność za podstawę wystąpienia do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

Powyższy postulat nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że zmiana właściwości miejscowej sądu ‎w trybie art. 37 k.p.k. następować powinna jedynie w wyjątkowych sytuacjach (zob. np. postanowienie SN z dnia 19 września 2019 r., II KO 79/19, OSNKW 2019, nr 10, poz. 64). Przepis powyższy wprowadza bowiem odstępstwo od konstytucyjnej gwarancji rozpoznania sprawy przez właściwy sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) ‎i powinien podlegać restryktywnej wykładni. Przesłanką przekazania sprawy na tej podstawie jest dobro wymiaru sprawiedliwości które, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, postrzegać należy w kategoriach dążenia do unikania sytuacji mogących w sposób jaskrawy i oczywisty wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać społeczne przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo w sposób obiektywny (zob. np. postanowienia SN: z dnia 16 maja 2018 r.,V KO 31/18, LEX nr 2490340; z dnia 18 lipca 2019 r., IV KO 81/19, LEX nr 2714112; z dnia 30 lipca 2019 r., V KO 71/19, LEX nr 2744156; z dnia 3 stycznia 2020 r., IV KO 159/19, LEX nr 2760444).

Obawa o brak zdolności do właściwego merytorycznego osądu sprawy lub swobody orzekania musi wynikać jednak z takich realiów, które jednoznacznie przemawiają za tym, że dbałość o wizerunek wymiaru sprawiedliwości sanowi wartość wyższą i przedłożyć ją należy ponad ogólne reguły ustalania właściwości miejscowej sądu. Te kryteria oceniane być muszą w sposób zindywidualizowany. Nie można bowiem na równi postawić sytuacji, ujawnionej na gruncie powołanego przez Sąd Okręgowy judykatu, z realiami niniejszej sprawy przedstawionymi w wystąpieniu.

Tam bowiem oskarżoną w sprawie była żona przewodniczącego wydziału karnego, a więc sędziów, którzy mieli orzekać w przedmiocie zażalenia łączyła z osobą najbliższą stronie administracyjna podległość. Faktem jest, że w Sądzie Okręgowym w W. orzeka sędzia, która jest byłą żoną jednego z oskarżonych w niniejszej sprawie, lecz realia są tu zupełnie inne. Ich ocena powinna mieć miejsce w szerszej perspektywie, tj. przy uwzględnieniu obiektywnych okoliczności, a mianowicie tego, że Sąd właściwy miejscowo liczy 27 wydziałów, w których, wyłączając sędziów delegowanych, orzeka ponad 200 sędziów.

Sędzia A. O. Ł. jest sędzią Sądu Rejonowego w W. , która w ramach delegacji orzeka w jednym z tych wydziałów (XXV Wydziale Cywilnym). ‎W powyższych uwarunkowaniach nie podobna uznać, że ta okoliczność powinna z góry eliminować od orzekania w przedmiotowej sprawie cały Sąd Okręgowy w W., albowiem pozostawienie jej w gestii tego Sądu, stwarzałoby realne zagrożenie narażenia na szwank wizerunku wymiaru sprawiedliwości lub zagrażałoby istnieniu warunków do swobodnego orzekania. Pamiętać należy, że jednakowym niebezpieczeństwem wizerunkowym może być zbyt pochopna - i niejako na wszelki wypadek - zmiana właściwości miejscowej sądu na podstawie art. 37 k.p.k., która w opinii publicznej mogłaby stwarzać przekonanie o niezdolności do obiektywnego procedowania przez dużą liczbę sędziów największego Sądu w Polsce.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie podzielił wyrażonego w wystąpieniu Sądu Okręgowego w W. stanowiska co do istnienia przesłanki przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Zaznaczyć należy, że strony postępowania, przy zachowaniu określonego w art. 41 § 2 k.p.k. terminu, nie zostają pozbawione kierowania uzasadnionych konkretnymi okolicznościami obaw i zastrzeżeń pod adresem sędziego sprawozdawcy. Realizacji gwarancji obiektywizmu orzekania służy szereg instrumentów procesowych, przewidujących działanie na żądanie sędziego, z urzędu lub na wniosek strony (art. 40 § 1-3 - 43 k.p.k.).

Przekazanie sprawy w trybie art. 37 k.p.k. nie może być rozumiane jako substytut powyższych ustawowych rozwiązań, służy bowiem innemu, wskazanemu na wstępie celowi, który na gruncie niniejszej sprawy się nie zmaterializował.