Supreme Court vacates lustration judgment due to missing judge signatures on the ruling text itself.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court ordered a retrial and vacated the final lustration judgment because the lower court's ruling lacked signatures on the operative part. The prosecutor argued the unsigned decision was a fatal procedural flaw, which the Court confirmed constitutes a mandatory ground for appeal under the Code of Criminal Procedure. Consequently, the Court held that lustration rulings are sui generis acts requiring signatures on both the decision and its reasoning, not just the reasoning.
Legislator headnote
AI generatedArt. 439 § 1 pkt 6 k.p.k.; Art. 113 k.p.k.; Art. 115 § 1 k.p.k.: A judgment in lustration proceedings is a sui generis act requiring signatures by all judges on both the operative part and the reasoning; absence of such signatures constitutes a mandatory ground for appeal.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
II KO 31/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 czerwca 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka (przewodniczący)SSN Andrzej Tomczyk (sprawozdawca)SSN Eugeniusz WildowiczProtokolant Ewelina Turlej po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu 5 czerwca 2024 r., sprawy A. R. , w kwestii wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 9 maja 2019 r., sygn. akt II AKa 107/19, 1. na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k. wznawia postępowanie dotyczące lustrowanego A. R. i uchyla orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 9 maja 2019 r., sygn. II AKa 107/19 oraz zmienione nim orzeczenie Sądu Okręgowego w Lublinie z 8 lutego 2019 r., sygn. IV K 430/18 i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Lublinie;
2. kosztami postępowania o wznowienie obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIESąd Okręgowy w Lublinie, po przeprowadzeniu postępowania lustracyjnego, orzeczeniem z 8 lutego 2019 r., sygn. IV K 430/18, stwierdził, że A. R. złożył 20 października 2010 r. oświadczenie lustracyjne niezgodne z prawdą.Apelację od tego orzeczenia w części dotyczącej punktu 3. rozstrzygnięcia (zakaz pełnienia funkcji publicznej) na niekorzyść osoby lustrowanej złożył prokurator Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN w Lublinie.Sąd Apelacyjny w Lublinie, po rozpoznaniu tej apelacji, orzeczeniem z 9 maja 2019 r., sygn.
II AKa 107/19, zmienił zaskarżone orzeczenie.W dniu 7 marca 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo prokuratora Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN w Lublinie, w którym wnosi o wznowienie postępowania w sprawie A. R. z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, bowiem orzeczenie Sądu I instancji nie zostało podpisane.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Pismo prokuratora Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN w Lublinie zostało potraktowane jako zasygnalizowanie Sądowi Najwyższemu wystąpienia w sprawie A. R. uchybienia należącego do katalogu bezwzględnych przyczyn odwoławczych i uruchomiło przeprowadzanie czynności z urzędu.
W wypadku potwierdzenia istnienia tego rodzaju uchybienia dochodzi bowiem do wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 24 maja 2005 r., I KZP 5/05, OSNKW 2005, z. 6, poz. 48).Analiza akt sprawy lustracyjnej A. R. wskazuje, że orzeczenie Sądu Okręgowego w Lublinie z 8 lutego 2019 r., sygn. IV K 430/18, nie zostało podpisane przez sędziów biorących udział w jego wydaniu.Sporządzono je jako jednolity tekst razem z uzasadnieniem i dopiero pod tym ostatnim dokumentem znajdują się podpisy złożone przez członków składu orzekającego.
Sąd Najwyższy w tym składzie podziela natomiast pogląd, że sytuacja tego rodzaju stanowi uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 6 in fine k.p.k. (por. wyroki Sądu Najwyższego z: 10 lutego 2017 r., IV KO 97/16; 2 lipca 2020 r., III KK 127/20, OSNK 2020, z. 8, poz. 36; 13 października 2020 r., III KK 418/19). Orzeczenie stwierdzające, że oświadczenie lustracyjne jest zgodne (lub niezgodne) z prawdą rozstrzyga zagadnienie tej rangi i określa konsekwencje tak istotne z punktu widzenia praw obywatelskich, że nie może być wątpliwości co do tego, iż na gruncie postępowania lustracyjnego ma wagę wyroku.
Ustawodawca, co należy wskazać, nakazuje odpowiednio stosować przepisy o wyroku (por. art. 21a ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów, Dz. U. z 2024 r., poz. 273). Ponadto orzeczeniem tym rozstrzyga się w głównym przedmiocie postępowania – o odpowiedzialności o charakterze represyjnym. Musi zostać zatem podpisane przez wszystkich członków składu orzekającego, niezależnie od podpisów złożonych przez nich pod jego uzasadnieniem, jest ono bowiem sui generis rozstrzygnięciem, a nie zbiorczym określeniem rozstrzygnięć sądu, ujętych w art. 93 § 1 k.p.k., do których ma zastosowanie przepis art. 94 k.p.k.
Oceny tej nie zmienia obowiązek sporządzania z urzędu pisemnego uzasadnienia orzeczenia oraz doręczania go stronom postępowania, gdyż regulacje z tym związane nie mogą modyfikować zasad związanych z podpisywaniem orzeczenia. Czynność podpisania orzeczenia, do której odnosi się treść art. 113 k.p.k., jest w ustawie procesowej traktowana samodzielnie i wyodrębniona od czynności podpisania jego uzasadnienia (por. art. 115 § 1 k.p.k.). O ile złożenie podpisu jedynie pod uzasadnieniem postanowienia jest akceptowalne przy założeniu oczywiście, że jest ono sporządzone razem ze stanowiącym przedmiot postanowienia rozstrzygnięciem, co wynika z treści art. 94 § 1 pkt. 5 k.p.k., który traktuje uzasadnienie jako jeden z elementów postanowienia, o tyle odnośnie wyroków, a w konsekwencji również orzeczeń wydawanych w postępowaniu lustracyjnym, brak jest podstaw, aby przyjąć, że uzasadnienie wyroku stanowi jego część, a nie akt od niego odrębny.Konsekwencją stwierdzonego uchybienia stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą, jest uchylenie zarówno orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 9 maja 2019 r., jak i zmienionego nim orzeczenia Sądu Okręgowego w Lublinie z 8 lutego 2019 r., które dotknięte jest bezpośrednio wskazaną wadą prawną.
Sytuacja określona w art. 439 § 1 k.p.k. zachodzi zarówno wówczas, gdy uchybienia tego dopuści się sąd odwoławczy, jak i wtedy, gdy sąd ten, wbrew bezwzględnemu nakazowi wynikającemu z tego przepisu, nie uchylił orzeczenia sądu pierwszej instancji dotkniętego takim uchybieniem.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sądy obu instancji powinny pamiętać o konieczności składania podpisów członków składu orzekającego zarówno pod treścią samego rozstrzygnięcia, jak i pod jego uzasadnieniem. Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.[J.J.][ms] Andrzej Tomczyk Andrzej Stępka Eugeniusz Wildowicz