Supreme Court transfers criminal case to Silesian court due to defendant's severe disability and distance.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court granted the Regional Court's request to transfer a criminal case to a different court due to the defendant's severe disability. The defendant, who uses a wheelchair and lives over 170 km from the original court, faces significant barriers to attending proceedings. The court ruled that transferring the case ensures the effective exercise of the defendant's right to participate in their trial.
Legislator headnote
AI generatedArt. 37 § 1 k.p.k.; Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP: The principle of venue may be set aside when the defendant's severe health condition or disability makes their participation in the competent court's proceedings excessively difficult, thereby undermining the good administration of justice.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
II KO 174/24 POSTANOWIENIE Dnia 2 stycznia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Kołodziejski w sprawie E.T. oskarżonego o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 2 stycznia 2025 r., wniosku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie zawartego w postanowieniu z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt X K 586/24, o rozważenie przekazania sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości na podstawie art. 37 § 1 k.p.k., p o s t a n o w i ł: przekazać sprawę Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie o sygn. akt X K 586/24 do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kielcach.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 r. wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą rozważenia przekazania sprawy o sygn. akt X K 586/24 prowadzonej przeciwko oskarżonemu E.T. innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Motywując swoje wystąpienie sąd wnioskujący wskazał, że z opinii sporządzonej przez biegłych, jak również z obszernej dokumentacji lekarskiej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że oskarżony cierpi na przewlekłe oraz poważne schorzenia, które w istotny sposób utrudniają mu poruszanie się.
Z opinii biegłych, a także oświadczenia obrońcy wynika, że oskarżony porusza się na wózku inwalidzkim. Jednocześnie obrońca oskarżonego złożył dokumenty, które wykazują, że E.T. ma orzeczony stopień niepełnosprawności w stopniu znacznym, w związku z czym wymaga on pomocy z powodu ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji. Jak wskazał sąd wnioskujący oskarżony zamieszkuje obecnie w K.. Pod tym adresem odebrał zawiadomienie o rozprawie, zaś adres ten potwierdził obrońca. Zdaniem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie należy zatem uznać, że chociaż jak wynika z opinii sądowo-psychiatrycznej, stan psychiczny oskarżonego pozwala na jego udział w postępowaniu, to jednak schorzenia o charakterze przewlekłym, na które cierpi faktycznie uniemożliwiają mu wzięcie udziału w rozprawie w tamtejszym sądzie.
Ponadto, obrońca wniósł o bezpośrednie przesłuchanie oskarżonego na rozprawie. Z tych względów zdaniem sądu wnioskującego zachodzą przesłanki określone w art. 37 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Instytucja określona w art. 37 k.p.k. statuuje wyjątek od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), zatem jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne względy, związane z „dobrem wymiaru sprawiedliwości”.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że kryterium to wiąże się m.in. z dążeniem do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie, w związku z tym zły stan zdrowia oskarżonego, uniemożliwiający mu branie udziału w postępowaniu przed sądem właściwym do rozpoznania sprawy, uzasadnia wystąpienie z inicjatywą przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu (zob. postanowienie SN z dnia 28 maja 2024 r., IV KO 50/24). Zakres przedmiotowy zastosowania instytucji z art. 37 k.p.k. ze względu na zły stan zdrowia strony postępowania, obejmuje także i takie wypadki, w których stawiennictwo oskarżonego w sądzie właściwym według zasad ogólnych jest teoretycznie możliwe, jednak w konkretnym układzie procesowym wiązałoby się z nadmiernymi utrudnieniami, stanowiącymi dodatkową dolegliwość przekraczającą w stopniu oczywistym normalne konsekwencje uczestnictwa w procesie karnym – w płaszczyźnie konkretnych schorzeń czy ułomności tej strony (zob. postanowienie SN z dnia 15 września 2022 r., IV KO 91/22; postanowienie SN z dnia 13 stycznia 2022 r., I KO 78/21; postanowienie SN z dnia 18 lipca 2023 r., I KO 49/23; postanowienie SN z dnia 29 sierpnia 2012 r., II KO 45/12).
Taka też sytuacja ma miejsce w realiach niniejszej sprawy.Materiał dowodowy zgromadzony w aktach przedmiotowej sprawy wskazuje, że oskarżony jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i ze względu na upośledzenie narządu ruchu wymaga m.in. stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (k. 196). Jednocześnie z opinii biegłych sporządzających opinię sądowo-psychiatryczną wynika, że porusza się na wózku inwalidzkim (k. 106), która to okoliczność została potwierdzona przez obrońcę (k. 200).
Tymczasem odległość aktualnego miejsca zamieszkania oskarżonego od sądu, w którym toczy się postępowanie wynosi ponad 170 km. Nie budzi wątpliwości, że powyższe okoliczności w poważnym stopniu utrudniają oskarżonemu dotarcie do sądu właściwego i uczestniczenie w czynnościach procesowych. Przypomnieć należy, że prawo uczestniczenia i aktywnego brania udziału we własnym procesie stanowi jedno z podstawowych praw oskarżonego w demokratycznym państwie prawnym, a organy procesowe winny dążyć do zapewnienia efektywnej realizacji tego uprawnienia, nawet gdy konieczne jest odstąpienie od zasady właściwości miejscowej sądu (zob. postanowienie SN z dnia 3 lutego 2022 r., IV KO 2/22).
W tym stanie rzeczy, podzielając stanowisko sądu występującego z inicjatywą, zasadne było przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu położonemu najbliżej obecnego miejsca zamieszkania oskarżonego, tj. Sądowi Rejonowemu w KielcachMając na względzie powyższe, orzeczono jak w sentencji. [WB][a.ł]